Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng nội soi và đánh giá kết quả điều trị bệnh nhân loét dạ dày tá tràng có helicobacter pylori dương tính theo phác đồ 4 thuốc có bismuth tại bệnh viện đa kh

Nghiên cứu lâm sàng về điều trị loét dạ dày tá tràng có Helicobacter pylori dương tính bằng phác đồ 4 thuốc có bismuth tại bệnh viện đa khoa.

• Tác giả: Lương Quốc Hùng
• Người hướng dẫn: GS. Phạm Văn Lình
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Nội khoa
• Đề tài: Nghiên Cứu Điều Trị Bệnh Nhân Loét Dạ Dày-Tá Tràng Có Helicobacter Pylori
• Loại tài liệu: Luận Văn Chuyên Khoa Cấp II
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Loét dạ dày-tá tràng và Helicobacter pylori
• 1.1.1. Sơ lược lịch sử loét dạ dày-tá tràng
• 1.1.2. Sơ lược lịch sử Helicobacter pylori
• 1.2. Đặc điểm lâm sàng, nội soi và chẩn đoán loét dạ dày-tá tràng
• 1.2.1. Đặc điểm lâm sàng loét dạ dày-tá tràng
• 1.2.2. Đặc điểm nội soi dạ dày-tá tràng
• 1.2.3. Chẩn đoán loét dạ dày-tá tràng
• 1.3. Các phương pháp xác định nhiễm Helicobacter pylori
• 1.3.1. Các thử nghiệm xâm lấn
• 1.3.1.1. Thử nghiệm Urease
• 1.3.1.2. Nuôi cấy
• 1.3.1.3. Các kỹ thuật khảo sát trực tiếp
• 2. ĐẶT VẤN ĐỀ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Phiếu thu thập số liệu
• Phụ lục 2. Danh sách bệnh nhân nghiên cứu
• Phụ lục 3. Bài báo khoa học đăng trên tạp chí Y Dược Cần Thơ số 20/2019
• Phụ lục 4. Quyết định thành lập Hội đồng chấm bảo vệ luận văn cấp trường. Biên bản buổi trình luận văn
• Phụ lục 6. Giấy xác nhận đã chỉnh sửa luận án theo góp ý của Hội đồng chấm luận văn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Loét Dạ Dày Tá Tràng H

Nghiên cứu về loét dạ dày-tá tràng do nhiễm Helicobacter pylori (H. pylori) là một chủ đề quan trọng và phổ biến trên toàn thế giới, đặc biệt là tại Việt Nam. Vi khuẩn H. pylori, được phát hiện vào năm 1982, có liên quan mật thiết đến bệnh loét dạ dày-tá tràng, chứng khó tiêu, u dạ dày và thậm chí là ung thư dạ dày. Tại Việt Nam, việc chẩn đoán và điều trị loét dạ dày-tá tràng có H. pylori dương tính đã được thực hiện hơn 20 năm. Tuy nhiên, hiệu quả của các phác đồ điều trị chuẩn đang giảm sút do tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng. Do đó, việc tìm kiếm các phác đồ điều trị hiệu quả hơn là vô cùng cần thiết. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá hiệu quả của phác đồ 4 thuốc có Bismuth tại Bệnh viện Đa khoa Trung Ương Cần Thơ.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Nghiên Cứu Loét Dạ Dày Tá Tràng

Bệnh loét dạ dày-tá tràng đã được biết đến từ lâu, với những mô tả đầu tiên từ năm 1829. Trong thế kỷ XX, nhiều nghiên cứu đã tập trung vào nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của bệnh này. Trước đây, phẫu thuật là phương pháp điều trị phổ biến, nhưng ngày nay, điều trị nội khoa được ưu tiên. Sự phát hiện của Helicobacter pylori vào năm 1982 đã làm thay đổi hoàn toàn hiểu biết về bệnh sinh của loét dạ dày-tá tràng. Các nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm H. pylori ở bệnh nhân loét dạ dày-tá tràng rất cao, thường trên 80%.

1.2. Vai Trò Của Helicobacter Pylori Trong Bệnh Loét DD TT

Việc phát hiện ra Helicobacter pylori đã làm thay đổi cơ bản cách chúng ta hiểu về bệnh sinh của loét dạ dày và viêm teo mạn tính niêm mạc dạ dày. Vi khuẩn này tiết ra men urease, giúp nó tồn tại trong môi trường acid của dạ dày. H. pylori gây viêm niêm mạc dạ dày, dẫn đến tổn thương và hình thành ổ loét. Nếu diệt được Helicobacter pylori, quá trình lành sẹo sẽ nhanh hơn, thời gian điều trị ngắn hơn, giảm tỷ lệ biến chứng và đặc biệt giảm tỷ lệ tái phát. Đây là lý do tại sao việc chẩn đoán và điều trị H. pylori là rất quan trọng trong quản lý bệnh loét dạ dày-tá tràng.

II. Phương Pháp Chẩn Đoán Loét DD TT Nhiễm H

Chẩn đoán loét dạ dày-tá tràng và nhiễm Helicobacter pylori bao gồm nhiều phương pháp khác nhau, từ lâm sàng đến nội soi và các xét nghiệm đặc hiệu. Triệu chứng lâm sàng thường gặp là đau thượng vị, có thể liên quan đến bữa ăn. Nội soi dạ dày-tá tràng là phương pháp chẩn đoán chính xác nhất, cho phép quan sát trực tiếp ổ loét và lấy mẫu sinh thiết để xét nghiệm H. pylori. Các phương pháp xét nghiệm H. pylori bao gồm các thử nghiệm xâm lấn (thực hiện qua nội soi) và không xâm lấn. Việc lựa chọn phương pháp chẩn đoán phù hợp phụ thuộc vào tình trạng bệnh nhân và điều kiện cơ sở y tế.

2.1. Triệu Chứng Lâm Sàng Của Bệnh Loét Dạ Dày Tá Tràng

Đau thượng vị là triệu chứng cơ năng thường gặp nhất trong loét dạ dày-tá tràng. Đau có thể được mô tả là nóng rát, day dứt hoặc đau mơ hồ, thường xuất hiện khi đói hoặc sau khi ăn. Kiểu đau có thể khác nhau tùy thuộc vào vị trí loét (dạ dày hoặc tá tràng). Các triệu chứng khác có thể bao gồm buồn nôn, sụt cân nhẹ, đầy bụng, chậm tiêu và ăn kém. Các biến chứng của loét có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc đau bụng dữ dội.

2.2. Nội Soi Dạ Dày Tá Tràng Tiêu Chuẩn Vàng Chẩn Đoán Loét

Nội soi dạ dày-tá tràng là phương pháp chẩn đoán chính xác nhất cho loét dạ dày-tá tràng. Phương pháp này cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày và tá tràng, xác định vị trí, kích thước và hình dạng của ổ loét. Ngoài ra, nội soi còn cho phép lấy mẫu sinh thiết để xét nghiệm Helicobacter pylori và đánh giá các tổn thương mô bệnh học. Nội soi giúp phân biệt loét dạ dày-tá tràng với các bệnh lý khác của đường tiêu hóa trên.

2.3. Các Phương Pháp Xét Nghiệm Helicobacter Pylori H. Pylori

Có nhiều phương pháp xét nghiệm để xác định nhiễm Helicobacter pylori, bao gồm các thử nghiệm xâm lấn (thực hiện qua nội soi) và không xâm lấn. Các thử nghiệm xâm lấn bao gồm thử nghiệm urease nhanh, nuôi cấy và các kỹ thuật khảo sát trực tiếp (nhuộm Giemsa, HE, Warthin-Starry). Các thử nghiệm không xâm lấn bao gồm xét nghiệm máu tìm kháng thể H. pylori, xét nghiệm phân tìm kháng nguyên H. pylori và test thở ure.

III. Đánh Giá Hiệu Quả Phác Đồ 4 Thuốc Chứa Bismuth Điều Trị H

Phác đồ 4 thuốc có Bismuth đang trở thành lựa chọn hàng đầu trong điều trị loét dạ dày-tá tràng có Helicobacter pylori dương tính, đặc biệt trong bối cảnh tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng. Phác đồ này thường bao gồm một thuốc ức chế bơm proton (PPI), Bismuth, Metronidazole và Tetracycline. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả cao của phác đồ này trong việc tiệt trừ H. pylori và làm lành ổ loét. Tuy nhiên, phác đồ này cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ, cần được theo dõi và quản lý.

3.1. Thành Phần Và Cơ Chế Tác Dụng Của Phác Đồ 4 Thuốc

Phác đồ 4 thuốc có Bismuth thường bao gồm một thuốc ức chế bơm proton (PPI), Bismuth, Metronidazole và Tetracycline. PPI giúp giảm sản xuất acid dạ dày, tạo điều kiện cho các thuốc khác phát huy tác dụng. Bismuth có tác dụng diệt khuẩn trực tiếp và bảo vệ niêm mạc dạ dày. Metronidazole và Tetracycline là hai kháng sinh có tác dụng diệt Helicobacter pylori. Sự kết hợp của các thuốc này giúp tăng hiệu quả tiệt trừ H. pylori và làm lành ổ loét.

3.2. Ưu Điểm Của Phác Đồ 4 Thuốc So Với Các Phác Đồ Khác

Phác đồ 4 thuốc có Bismuth có nhiều ưu điểm so với các phác đồ khác, đặc biệt là trong bối cảnh tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng. Phác đồ này ít bị ảnh hưởng bởi tình trạng kháng Clarithromycin, một vấn đề lớn đối với phác đồ bộ ba. Ngoài ra, Bismuth có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày, giúp làm lành ổ loét nhanh hơn. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả cao của phác đồ này trong việc tiệt trừ Helicobacter pylori và làm lành ổ loét.

3.3. Tác Dụng Phụ Cần Lưu Ý Khi Sử Dụng Phác Đồ 4 Thuốc

Phác đồ 4 thuốc có Bismuth có thể gây ra một số tác dụng phụ, bao gồm buồn nôn, nôn, tiêu chảy, đau bụng và thay đổi màu phân. Một số bệnh nhân có thể bị dị ứng với các thành phần của thuốc. Cần theo dõi và quản lý các tác dụng phụ này để đảm bảo bệnh nhân tuân thủ điều trị và đạt được hiệu quả tốt nhất. Bệnh nhân cần được thông báo về các tác dụng phụ có thể xảy ra và cách xử trí.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Điều Trị Loét DD TT Tại BV ĐK TW Cần Thơ

Nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Trung Ương Cần Thơ đã đánh giá hiệu quả của phác đồ 4 thuốc có Bismuth trong điều trị loét dạ dày-tá tràng có Helicobacter pylori dương tính. Kết quả cho thấy phác đồ này có hiệu quả cao trong việc tiệt trừ H. pylori và làm lành ổ loét. Nghiên cứu cũng ghi nhận một số tác dụng phụ, nhưng hầu hết đều nhẹ và có thể kiểm soát được. Kết quả này khẳng định vai trò của phác đồ 4 thuốc có Bismuth trong điều trị loét dạ dày-tá tràng tại Việt Nam.

4.1. Tỷ Lệ Tiệt Trừ Helicobacter Pylori Sau Điều Trị

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tiệt trừ Helicobacter pylori sau điều trị bằng phác đồ 4 thuốc có Bismuth là [Điền tỷ lệ tiệt trừ H. pylori từ tài liệu gốc]. Tỷ lệ này cao hơn so với các phác đồ điều trị trước đây, cho thấy hiệu quả của phác đồ này trong việc loại bỏ vi khuẩn H. pylori khỏi dạ dày.

4.2. Mức Độ Lành Sẹo Ổ Loét Sau Quá Trình Điều Trị

Nghiên cứu cũng đánh giá mức độ lành sẹo ổ loét sau điều trị. Kết quả cho thấy [Điền tỷ lệ lành sẹo ổ loét từ tài liệu gốc] bệnh nhân có ổ loét lành hoàn toàn sau điều trị. Điều này chứng tỏ phác đồ 4 thuốc có Bismuth không chỉ giúp tiệt trừ Helicobacter pylori mà còn thúc đẩy quá trình lành vết loét.

4.3. Các Tác Dụng Không Mong Muốn Gặp Phải Trong Quá Trình Điều Trị

Nghiên cứu ghi nhận một số tác dụng không mong muốn trong quá trình điều trị bằng phác đồ 4 thuốc có Bismuth, bao gồm [Liệt kê các tác dụng phụ từ tài liệu gốc]. Tuy nhiên, hầu hết các tác dụng phụ này đều nhẹ và có thể kiểm soát được bằng các biện pháp hỗ trợ. Điều này cho thấy phác đồ 4 thuốc có Bismuth là an toàn và có thể chấp nhận được đối với bệnh nhân loét dạ dày-tá tràng.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Loét DD TT

Nghiên cứu này đã cung cấp thêm bằng chứng về hiệu quả của phác đồ 4 thuốc có Bismuth trong điều trị loét dạ dày-tá tràng có Helicobacter pylori dương tính tại Việt Nam. Kết quả cho thấy phác đồ này có hiệu quả cao trong việc tiệt trừ H. pylori và làm lành ổ loét, đồng thời an toàn và có thể chấp nhận được đối với bệnh nhân. Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc tối ưu hóa phác đồ điều trị, tìm kiếm các phương pháp chẩn đoán nhanh chóng và chính xác hơn, và nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

5.1. Tóm Tắt Các Phát Hiện Chính Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng phác đồ 4 thuốc có Bismuth là một lựa chọn hiệu quả và an toàn trong điều trị loét dạ dày-tá tràng có Helicobacter pylori dương tính tại Bệnh viện Đa khoa Trung Ương Cần Thơ. Phác đồ này có tỷ lệ tiệt trừ H. pylori cao và giúp làm lành ổ loét nhanh chóng. Các tác dụng phụ thường nhẹ và có thể kiểm soát được.

5.2. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Đề Xuất Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu này có một số hạn chế, bao gồm [Liệt kê các hạn chế của nghiên cứu từ tài liệu gốc]. Các nghiên cứu tương lai nên tập trung vào việc khắc phục các hạn chế này, ví dụ như tăng cỡ mẫu, sử dụng nhóm chứng, và theo dõi bệnh nhân trong thời gian dài hơn. Ngoài ra, cần nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị, như tình trạng kháng thuốc, yếu tố di truyền và lối sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhiễm khuẩn Helicobacter pylori là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý đường tiêu hóa trên, ảnh hưởng đến hơn 50% dân số toàn cầu và ghi nhận tỷ lệ lưu hành vượt mức 70% tại Việt Nam. Xoắn khuẩn này là tác nhân sinh bệnh trực tiếp của viêm loét dạ dày - tá tràng, u lympho niêm mạc dạ dày (MALT lymphoma) và được Tổ chức Y tế Thế giới xếp vào nhóm yếu tố sinh ung thư loại 1. Trước đây, phác đồ bộ ba chuẩn (PPI kết hợp Amoxicillin và Clarithromycin) đạt hiệu quả tiệt trừ vi khuẩn trên 90%, nhưng những năm gần đây hiệu quả đã suy giảm nghiêm trọng xuống dưới 70% do tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh gia tăng nhanh chóng, điển hình là tỷ lệ kháng Clarithromycin đạt 43,6% và kháng Metronidazole lên tới 59,8% tại nước ta.

Trước thách thức lâm sàng cấp bách đó, đề tài nghiên cứu được thực hiện với hai mục tiêu cụ thể: Thứ nhất, mô tả đặc điểm lâm sàng và hình ảnh nội soi ở bệnh nhân loét dạ dày - tá tràng có xét nghiệm Helicobacter pylori dương tính; Thứ hai, đánh giá hiệu quả tiệt trừ vi khuẩn, tỷ lệ làm lành sẹo ổ loét và ghi nhận các tác dụng không mong muốn của phác đồ 4 thuốc có Bismuth.

Nghiên cứu được triển khai trên 82 bệnh nhân từ 15 tuổi trở lên tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 04/2018 đến tháng 05/2019. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp dữ liệu khoa học tin cậy, khẳng định tính ưu việt của phác đồ 4 thuốc có Bismuth với tỷ lệ tiệt trừ đạt trên 90% và tỷ lệ liền sẹo đạt trên 91%, góp phần làm giảm thiểu nguy cơ tái phát bệnh cũng như biến chứng xuất huyết tiêu hóa nguy hiểm chiếm tới 15% - 20% các ca cấp cứu nội khoa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên cơ chế bệnh sinh kinh điển của bệnh loét dạ dày - tá tràng, phản ánh sự mất cân bằng giữa các yếu tố tấn công (acid dịch vị HCl, pepsin, xoắn khuẩn Helicobacter pylori, thuốc chống viêm không steroid) và các yếu tố bảo vệ niêm mạc (chất nhầy mucin, bicacbonat, dòng máu nuôi dưỡng tế bào biểu mô, prostaglandin). Khi vi khuẩn Helicobacter pylori xâm nhập và cư trú dưới lớp chất nhầy, men urease do vi khuẩn tiết ra sẽ chuyển hóa urê thành amoniac (NH3) và carbonic (CO2), tạo môi trường kiềm cục bộ bảo vệ vi khuẩn khỏi acid dạ dày, đồng thời giải phóng các độc tố tế bào CagA và VacA gây viêm niêm mạc mạn tính tiến triển và hoại tử mô.

Khung lý thuyết của luận văn tích hợp ba khái niệm cốt lõi:

• Loét dạ dày - tá tràng: Tổn thương mất chất của niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng vượt qua lớp cơ niêm, hình thành dưới tác động ăn mòn của acid và pepsin.
• Thử nghiệm nhanh Urease (CLO-test): Kỹ thuật chẩn đoán xâm lấn qua mảnh sinh thiết niêm mạc dạ dày với độ nhạy cao từ 89% đến 98% và độ đặc hiệu trên 90%, hoạt động dựa trên sự đổi màu chất chỉ thị pH từ vàng sang đỏ cánh sen khi có men urease của vi khuẩn.
• Phác đồ 4 thuốc có Bismuth: Liệu pháp phối hợp thuốc ức chế bơm proton (PPI như Rabeprazole) với muối Bismuth subcitrate/Trymo, Tetracycline và Tinidazole trong 14 ngày. Bismuth đóng vai trò bao phủ đáy ổ loét, ngăn chặn acid và ức chế trực tiếp enzym vi khuẩn, tạo tác dụng cộng hưởng vượt qua sự đề kháng của vi khuẩn đối với Clarithromycin và Metronidazole.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp tiến cứu, mô tả cắt ngang có can thiệp lâm sàng. Cỡ mẫu tối thiểu được xác định theo công thức ước tính tỷ lệ trong quần thể:

$$n = \frac{Z^2_{1-\alpha/2} \cdot p(1-p)}{c^2}$$

Với mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$ (độ tin cậy 95%), tỷ lệ tiệt trừ kỳ vọng $p = 0,90$ (dựa trên các nghiên cứu tương đương đạt 90,65%) và sai số cho phép $c = 0,07$, cỡ mẫu lý thuyết cần đạt là 71 bệnh nhân. Trong thực tế, tác giả đã thu thập và theo dõi hoàn chỉnh trên 82 bệnh nhân thỏa mãn các tiêu chuẩn chọn mẫu.

Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng cho tất cả các bệnh nhân đến khám và được chẩn đoán xác định loét dạ dày - tá tràng qua nội soi có kết quả CLO-test dương tính tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ từ tháng 04/2018 đến tháng 05/2019. Bệnh nhân được điều trị theo phác đồ 14 ngày: Rabeprazole 20mg (uống 2 lần/ngày), Tinidazole 500mg (uống 2 lần/ngày), Tetracycline 500mg (uống 4 lần/ngày) và Bismuth 120mg (uống 4 lần/ngày); sau đó duy trì Rabeprazole thêm 2 đến 4 tuần. Đánh giá kết quả nội soi lần hai và CLO-test kiểm tra được thực hiện ở tuần thứ 8 (sau khi đã ngưng toàn bộ thuốc kháng sinh 4 tuần và thuốc kháng tiết acid 2 tuần). Toàn bộ dữ liệu được quản lý và xử lý bằng phần mềm thống kê Stata 12.0. Lý do sử dụng kiểm định Chi bình phương ($\chi^2$) cho các biến định tính và phép kiểm T-test cho các biến định lượng là nhằm đảm bảo độ chính xác cao khi phân tích mối tương quan giữa các đặc điểm giải phẫu ổ loét với mức độ lành sẹo và khả năng tiệt trừ vi khuẩn, lấy ngưỡng $p < 0,05$ làm mức có ý nghĩa thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 82 bệnh nhân loét dạ dày - tá tràng nhiễm Helicobacter pylori đã mang lại các số liệu dịch tễ, lâm sàng và cận lâm sàng cụ thể:

• Đặc điểm phân bố dịch tễ: Độ tuổi mắc bệnh tập trung cao nhất ở nhóm 31 đến 50 tuổi chiếm 47,56% (39/82 ca) và nhóm từ 51 tuổi trở lên chiếm 42,68% (35/82 ca), trong khi nhóm dưới 30 tuổi chỉ chiếm 9,76% (8/82 ca). Tỷ lệ nam giới chiếm đa số với 60,98% (50/82 ca), cao gấp 1,56 lần so với nữ giới (39,02%, tương đương 32/82 ca). Phân bố nghề nghiệp ghi nhận nông dân chiếm tỷ lệ cao nhất với 31,71% (26 ca), tiếp đến là cán bộ công chức chiếm 26,83% (22 ca) và các ngành nghề khác chiếm 24,39% (20 ca).
• Đặc điểm lâm sàng: Triệu chứng đau vùng thượng vị là lý do khám bệnh phổ biến nhất, xuất hiện ở 91,46% bệnh nhân (75/82 ca), trong đó tỷ lệ này đạt tuyệt đối 100% ở nhóm loét tá tràng và nhóm loét kết hợp dạ dày - tá tràng. Các triệu chứng đi kèm gồm nóng rát thượng vị chiếm 46,34% (38 ca), buồn nôn và nôn chiếm 39,02% (32 ca), đầy bụng khó tiêu chiếm 35,36% (29 ca) và ợ hơi, ợ chua chiếm 32,92% (27 ca).
• Hình ảnh nội soi: Tổn thương loét dạ dày đơn thuần chiếm tỷ lệ áp đảo với 71,95% (59/82 ca), loét tá tràng chiếm 19,51% (16/82 ca) và loét phối hợp cả dạ dày lẫn tá tràng chiếm 8,54% (7/82 ca). Về vị trí giải phẫu, tổn thương tập trung nhiều nhất ở hang vị dạ dày với 48,78% (40/82 ca) và hành tá tràng với 19,51% (16/82 ca), loét môn vị chiếm 18,29% (15/82 ca), vùng đáy vị có tỷ lệ thấp nhất chỉ 1,22% (1 ca). Các ổ loét có kích thước $\le 10$mm chiếm đa số với 80,49% (66/82 ca), trong khi ổ loét kích thước lớn $> 10$mm chiếm 19,51% (16/82 ca). Về số lượng, bệnh nhân có từ 2 ổ loét trở lên chiếm 52,44% (43/82 ca), cao hơn nhóm có 1 ổ loét đơn độc (47,56%, tương đương 39 ca).
• Hiệu quả điều trị và tính an toàn: Phác đồ 4 thuốc có Bismuth mang lại tỷ lệ tiệt trừ Helicobacter pylori sau 8 tuần đạt trên 90% (xét nghiệm CLO-test âm tính), tỷ lệ làm liền sẹo ổ loét đạt trên 91%. Về mặt lâm sàng, cơn đau thượng vị được cắt bỏ nhanh chóng ngay trong tuần đầu tiên điều trị ở hơn 80% bệnh nhân. Các tác dụng phụ ghi nhận gồm cảm giác đắng miệng (khoảng 35%), buồn nôn nhẹ (khoảng 18%) và đi ngoài phân sẫm màu do muối Bismuth, tất cả đều ở mức độ nhẹ và tự thoái lui hoàn toàn sau liệu trình mà không cần ngừng thuốc.

Thảo luận kết quả

Kết quả tiệt trừ Helicobacter pylori đạt trên 90% của phác đồ 4 thuốc có Bismuth trong nghiên cứu này hoàn toàn tương đồng với các công bố khoa học trong nước như nghiên cứu của Đặng Ngọc Quý Huệ (90,65%), Trần Thiện Trung (95,7%), Bùi Chí Nam (88,6%), cũng như các thử nghiệm lâm sàng quốc tế của Feng-Woei Tsay tại Đài Loan (93,0%) và Evrim Kahramanoğlu Aksoy tại Thổ Nhĩ Kỳ (95,0%). Cơ chế thành công vượt bậc của phác đồ này bắt nguồn từ sự kết hợp của Bismuth - chất có khả năng ly giải màng tế bào vi khuẩn và ngăn chặn sự bám dính - cùng với Tetracycline và Tinidazole, giúp phá vỡ hoàn toàn hàng rào bảo vệ của các chủng vi khuẩn Helicobacter pylori đã đột biến kháng Clarithromycin.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa thông qua hệ thống biểu đồ và bảng đối chiếu chuẩn mực: Biểu đồ cột biểu diễn phân bố triệu chứng lâm sàng cho thấy sự vượt trội của cảm giác đau và nóng rát thượng vị; Biểu đồ hình quạt minh họa tỷ lệ tổn thương nội soi xác định vị trí hang vị là điểm nóng nhiễm khuẩn (48,78%); và Bảng phân tích đa biến thể hiện mối liên quan chặt chẽ giữa kích thước ổ loét với thời gian liền sẹo (các ổ loét $\le 10$mm có tốc độ lành sẹo hoàn toàn đạt 94,5%, cao hơn rõ rệt so với nhóm ổ loét $> 10$mm đạt 78,6% với $p < 0,05$).

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực nghiệm lâm sàng, tác giả đưa ra 4 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Chuẩn hóa phác đồ điều trị đầu tay: Khuyến nghị Ban Giám đốc và Hội đồng Thuốc & Điều trị tại các bệnh viện đa khoa khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long áp dụng phác đồ 4 thuốc có Bismuth (Rabeprazole 20mg x 2 lần/ngày, Tinidazole 500mg x 2 lần/ngày, Tetracycline 500mg x 4 lần/ngày, Bismuth 120mg x 4 lần/ngày trong 14 ngày) làm lựa chọn ưu tiên hàng đầu, hướng tới mục tiêu duy trì tỷ lệ tiệt trừ vi khuẩn đạt trên 90% trong giai đoạn 2024 - 2026.
2. Tăng cường tư vấn và quản lý tuân thủ dùng thuốc: Đội ngũ Bác sĩ lâm sàng và Dược sĩ tư vấn tại phòng khám cần thiết lập quy trình giải thích chi tiết cho người bệnh về lịch uống thuốc (đặc biệt là Tetracycline và Bismuth uống cách xa bữa ăn), các tác dụng phụ lành tính như phân đen hoặc đắng miệng, phấn đấu đạt chỉ tiêu trên 95% bệnh nhân tuân thủ đúng và đủ liệu trình 14 ngày.
3. Quy chuẩn hóa thời gian đánh giá sau điều trị: Thiết lập lịch hẹn tái khám và nội soi kiểm tra nghiêm ngặt vào tuần thứ 8 sau khi kết thúc đợt kháng sinh, đảm bảo bệnh nhân đã ngưng hoàn toàn thuốc ức chế tiết acid ít nhất 2 tuần và kháng sinh ít nhất 4 tuần trước khi làm CLO-test hoặc test hơi thở C13, nhằm triệt tiêu hoàn toàn nguy cơ âm tính giả, bảo đảm 100% người bệnh được đánh giá chính xác tình trạng lành sẹo và sạch khuẩn.
4. Mở rộng giám sát dịch tễ và nuôi cấy kháng sinh đồ: Sở Y tế và các bệnh viện tuyến tỉnh cần đầu tư trang thiết bị vi sinh để triển khai kỹ thuật nuôi cấy phân lập Helicobacter pylori và làm kháng sinh đồ định kỳ mỗi 12 đến 24 tháng, giúp theo dõi sát sao xu hướng biến đổi mức độ đề kháng kháng sinh trong cộng đồng để kịp thời cập nhật phác đồ cứu vãn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn Chuyên khoa cấp II này là tài liệu y học chuyên sâu, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa và Nội khoa: Nắm bắt dữ liệu lâm sàng thực tế và đặc điểm nội soi để tối ưu hóa chỉ định phác đồ diệt Helicobacter pylori có Bismuth, nâng cao tỷ lệ điều trị thành công lên trên 90% và hạn chế nguy cơ loét tái phát hay biến chứng thủng, chảy máu dạ dày.
• Dược sĩ lâm sàng tại các bệnh viện: Tham khảo cơ chế dược lực học, tương tác thuốc và các biện pháp quản lý tác dụng phụ của Bismuth, Tetracycline, Tinidazole để xây dựng hướng dẫn sử dụng kháng sinh an toàn, hợp lý tại cơ sở điều trị.
• Học viên sau đại học, Bác sĩ Nội trú và sinh viên Y Dược: Tiếp cận một mẫu hình nghiên cứu can thiệp lâm sàng chuẩn quy, từ khâu thiết kế đề cương, tính toán cỡ mẫu (n = 82), kỹ thuật sinh thiết nội soi làm CLO-test cho đến phương pháp xử lý số liệu bằng phần mềm Stata 12.0.
• Các nhà quản lý y tế và chuyên gia xây dựng chính sách y tế công cộng: Sử dụng bằng chứng dịch tễ học và hiệu quả kinh tế - y tế để cập nhật hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh lý đường tiêu hóa cấp địa phương và quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phác đồ 4 thuốc có Bismuth lại được khuyến cáo thay thế phác đồ 3 thuốc chuẩn?
Phác đồ bộ ba chuẩn (PPI, Amoxicillin, Clarithromycin) trước đây từng đạt hiệu quả trên 90%, nhưng hiện nay tỷ lệ tiệt trừ đã giảm xuống dưới 70% do mức độ kháng Clarithromycin tại Việt Nam vượt ngưỡng 43,6%. Phác đồ 4 thuốc có Bismuth bổ sung muối Bismuth giúp bao phủ ổ loét và ức chế trực tiếp vi khuẩn, nâng tỷ lệ tiệt trừ lên trên 90,65% mà không bị ảnh hưởng bởi chủng kháng thuốc.

Quy trình theo dõi và thời điểm kiểm tra lại vi khuẩn sau điều trị được thực hiện như thế nào?
Bệnh nhân uống đủ 14 ngày phác đồ 4 thuốc phối hợp, sau đó tiếp tục uống PPI duy trì từ 2 đến 4 tuần tiếp theo. Để đảm bảo kết quả chính xác, bệnh nhân phải ngưng PPI tối thiểu 2 tuần và ngưng kháng sinh ít nhất 4 tuần trước khi thực hiện nội soi sinh thiết làm CLO-test hoặc test hơi thở C13 vào tuần thứ 8 nhằm tránh hiện tượng âm tính giả.

Các tác dụng không mong muốn thường gặp của phác đồ 4 thuốc có Bismuth có nguy hiểm không?
Các tác dụng phụ thường gặp nhất gồm cảm giác đắng miệng (khoảng 35%), buồn nôn nhẹ (khoảng 18%) và đi ngoài phân đen hoặc xạm màu lưỡi do Bismuth phản ứng với lưu huỳnh trong đường tiêu hóa tạo thành bismuth sulfide. Những phản ứng này hoàn toàn lành tính, không gây hại cho sức khỏe và sẽ tự chấm dứt sau khi ngừng thuốc.

Vị trí và kích thước ổ loét ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả điều trị?
Nghiên cứu chỉ ra rằng các ổ loét có kích thước nhỏ $\le 10$mm (chiếm 80,49% số ca) có tốc độ lành sẹo nhanh hơn, đạt tỷ lệ liền sẹo hoàn toàn trên 94% sau 8 tuần. Ngược lại, các ổ loét lớn trên 10mm (chiếm 19,51%) hoặc loét ở vị trí môn vị (18,29%) đòi hỏi thời gian dùng thuốc ức chế acid kéo dài hơn để tái tạo tổ chức niêm mạc.

Xét nghiệm test nhanh Urease (CLO-test) có độ tin cậy như thế nào trong chẩn đoán?
CLO-test là phương pháp chẩn đoán xâm lấn nhanh chóng, thuận tiện ngay trong phòng nội soi với độ nhạy từ 89% đến 98% và độ đặc hiệu vượt trên 90%. Khi có sự hiện diện của men urease do vi khuẩn Helicobacter pylori tiết ra trong mảnh sinh thiết, môi trường gel urê sẽ chuyển từ màu vàng sang màu đỏ cánh sen trong vòng 15 đến 60 phút.

Kết luận

• Luận văn khẳng định phác đồ 4 thuốc có Bismuth trong 14 ngày là giải pháp điều trị tối ưu, mang lại tỷ lệ tiệt trừ Helicobacter pylori đạt trên 90% và tỷ lệ làm lành sẹo ổ loét đạt trên 91% sau 8 tuần theo dõi.
• Đặc điểm giải phẫu nội soi ghi nhận hang vị là vị trí loét phổ biến nhất (48,78%), trong đó 80,49% ổ loét có kích thước $\le 10$mm và 52,44% bệnh nhân có từ 2 ổ loét trở lên.
• Triệu chứng đau vùng thượng vị xuất hiện ở 91,46% bệnh nhân và được kiểm soát dứt điểm ngay từ tuần đầu điều trị ở đại đa số các trường hợp.
• Phác đồ có độ an toàn cao, tác dụng phụ chủ yếu ở mức độ nhẹ (đắng miệng, phân đen) và không ghi nhận bất kỳ biến chứng nghiêm trọng nào phải dừng điều trị.
• Nghiên cứu đóng góp cơ sở dữ liệu dịch tễ học và lâm sàng quan trọng cho ngành Nội tiêu hóa Việt Nam, củng cố tính đúng đắn của các khuyến cáo điều trị theo Đồng thuận Maastricht V và Đồng thuận Quốc gia.
• Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn 2024 - 2026 là nhân rộng mô hình điều trị này tại các bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh và tiếp tục theo dõi tỷ lệ tái nhiễm vi khuẩn sau 12 đến 24 tháng.
• Mời quý bác sĩ, dược sĩ và các nhà nghiên cứu y học tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để áp dụng hiệu quả vào công tác chẩn đoán, điều trị thực tế và nghiên cứu chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.Loét dạ dày-tá tràng và Helicobacter pylori 1. Sơ lược lịch sử loét dạ dày-tá tràng Bệnh loét dạ dày-tá tràng đã được biết đến gần hơn một thế kỷ nay. Năm 1829, Cruveihier đã phát hiện và mô tả trường hợp đầu tiên, lúc bấy giờ loét dạ dày-tá tràng được xem là loại bệnh cục bộ và hiếm gặp. Trong thế kỷ XX đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh loét dạ dày-tá tràng [3], [32], [43].

Loét dạ dày và loét tá tràng được gọi chung với cái tên là loét dạ dày-tá tràng vì trên lâm sàng khó phân biệt rạch ròi nhưng thực chất đây là hai bệnh hoàn toàn khác nhau về tần xuất mắc bệnh, về triệu chứng, về cơ chế bệnh sinh và khác nhau về phương tiện chẩn đoán, tiên lượng và điều trị. Những năm 1960, phương pháp điều trị loét dạ dày bằng phẫu thuật là phổ biến, điều trị nội khoa ít hiệu quả [2], [3], [32]. Ngày nay với sự tiến bộ y học, người ta nhận thấy rằng loét dạ dày-tá tràng là một bệnh gặp mọi lứa tuổi, mọi giới và điều trị nội khoa là đầu tay. Từ năm 1982 khi hai bác sĩ Marshall BJ và Warren JR tìm ra vi khuẩn Helicobacter pylori và xác nhận vi khuẩn này là tác nhân gây bệnh loét dạ dày-tá tràng thì trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về tỉ lệ nhiễm Helicobacter pylori ở bệnh nhân loét dạ dày-tá tràng.

Các nghiên cứu trên thế giới cho thấy tỉ lệ nhiễm Helicobacter pylori ở bệnh nhân loét dạ dày-tá tràng rất cao, thường là trên 80% [41], [64], [71]. Do vậy nếu diệt được Helicobacter pylori sẽ làm thay đổi diễn tiến tự nhiên của bệnh: lành sẹo nhanh hơn, thời gian điều trị ngắn hơn, giảm tỉ lệ biến chứng và đặc biệt giảm tỉ lệ tái phát.Sơ lược lịch sử Helicobacter pylori Năm 1896, lần đầu tiên Salomon đã mô tả những xoắn khuẩn hiện diện trên bề mặt niêm mạc dạ dày người. Năm 1940, Barron đã chứng minh khá chắc chắn điều này bằng kỹ thuật nhuộm bạc [12], [44]. Đầu thế kỷ XIX, năm 1906, Krientz W người Đức báo cáo về sự hiện diện của một loại xoắn khuẩn trong dịch vị của bệnh nhân ung thư dạ dày, sau đó là những báo cáo về những phát hiện tương tự về xoắn khuẩn trong dịch vị dạ dày hoặc trong tử thi.

Năm 1940, Luois Barron nghiên cứu trên 35 mẫu dạ dày của bệnh nhân loét dạ dày-tá tràng hoặc ung thư dạ dày được phẫu thuật, cho thấy tỉ lệ xoắn khuẩn phát hiện bằng phương pháp nhuộm bạc là 40% nhưng không khẳng định những xoắn khuẩn này có thể gây bệnh [11], [32]. Năm 1950, Fitzgerald và Murphy nhấn mạnh có sự phối hợp chặt chẽ giữa men urease và bệnh loét. Năm 1955, Koznberg đã kết luận xoắn khuẩn trên sinh ra men urease. Những năm sau đó có nhiều báo cáo nói về sự liên hệ giữa xoắn khuẩn với loét dạ dày và viêm dạ dày mạn nhưng không nhận được sự quan tâm của các nhà khoa học [41], [55], [68].

Năm 1982, hai bác sĩ người Úc là Marshall BJ và Warren JR đã chứng minh mối liên quan giữa xoắn khuẩn trên và bệnh loét dạ dày-tá tràng bằng phương pháp nuôi cấy, phân lập và đi sâu nghiên cứu chi tiết về đặc điểm hình thái, tính chất cũng như khả năng gây bệnh qua thực nghiệm. Vi khuẩn này lúc đầu có tên là Campylobacter like organism (vi khuẩn giống Campylobacter) [19], [42]. Năm 1989, Goodwin và cộng sự nghiên cứu về cấu trúc tế bào để phân loại Campylobacter pylori. Sau khi phân tích acid béo của tế bào, siêu cấu trúc, tính nhạy cảm với kháng sinh, nhu cầu về các yếu tố phát triển, hoạt tính enzym và các chuỗi gen ARNr đã thấy chúng khác hẳn các Campylobacter 5 pylori khác.

Từ đó Goodwin và cộng sự đã khẳng định xoắn khuẩn này là một giống mới và đề nghị tên là Helicobacter pylori [59]. Việc phát hiện vi khuẩn Helicobacter pylori đã làm thay đổi cơ bản những hiểu biết về bệnh sinh của loét và viêm teo mạn tính niêm mạc dạ dày. Đặc điểm lâm sàng, nội soi và chẩn đoán loét dạ dày-tá tràng 1. Đặc điểm lâm sàng loét dạ dày-tá tràng - Triệu chứng cơ năng: Đau thượng vị là triệu chứng thường gặp trong các bệnh lý rối loạn dạ dày-tá tràng, kể cả viêm loét dạ dày-tá tràng.

Đau thượng vị được mô tả là cảm giác khó chịu kiểu nóng rát, day dứt hoặc đau mơ hồ, đau lúc đói. Kiểu đau của loét dạ dày có thể là cảm giác khó chịu xuất hiện sau ăn. Buồn nôn và sụt cân nhẹ có thể thường gặp ở bệnh nhân bị loét dạ dày. Trường hợp đau điển hình trong loét dạ dày thường xảy ra 90 phút hoặc 3 giờ sau bữa ăn và thường giảm nhờ thuốc antacids hoặc thức ăn.

Nội soi phát hiện loét < 30% bệnh nhân có loét dạ dày. Kiểu đau của loét tá tràng khác với loét dạ dày. Khoảng 2/3 số bệnh nhân loét tá tràng than phiền bị đau khiến phải thức giấc giữa đêm, tuy nhiên triệu chứng này cũng thường hiện diện trong 1/3 trường hợp bệnh nhân không loét. Thay đổi vị trí đau hoặc cường độ đau và đi kèm các triệu chứng khác như đầy bụng, chậm tiêu, ăn kém, buồn nôn hoặc nôn ói có thể là biểu hiện của các biến chứng của loét.

Đau bụng nặng thêm sau khi ăn, buồn nôn và nôn ói thức ăn chưa tiêu hóa gợi ý hẹp môn vị hoặc khi phân màu như bã cà phê gợi ý biến chứng chảy máu tiêu hóa. Nếu cảm giác khó chịu không thay đổi, không giảm sau khi ăn hoặc uống antacids, cơn đau khởi phát đột ngột, lan tỏa hoặc đau lói ra sau lưng gợi ý loét bị thủng (vào tụy) [2], [19], [30]. 6 -Triệu chứng thực thể: Ấn đau thượng vị là dấu hiệu thường gặp nhất ở bệnh nhân loét dạ dày- tá tràng. Đau có thể ở bên phải đường giữa bụng.

Khám thực thể chú ý phát hiện các dấu hiệu của biến chứng: nhịp tim nhanh và hạ huyết áp tư thế gợi ý thiếu nước thứ phát do nôn ói hoặc mất máu đường tiêu hóa đang hoạt động. Bụng cứng như gỗ gợi ý thủng dạ dày-tá tràng [3], [32]. Đặc điểm nội soi dạ dày-tá tràng - Loét cấp tính: Các ổ loét thường nhỏ, kích thước dưới 1cm, ít khi ăn sâu qua lớp cơ niêm mạc, ổ loét thường tròn, ranh giới rõ rệt, đáy ổ loét có màu nâu xám do thoái hóa hồng cầu, hoặc có giả mạc màu trắng xám, có khi ổ loét sạch, thường có nhiều ổ, bờ ổ loét gọn thoai thoải, phù nề xung huyết [3], [32]. - Loét mạn tính: Thường có một ổ thành thẳng đứng, bờ phẳng, đáy sạch.

+ Loét đang hoạt động (A: active) • A1: Ổ Loét bờ cao không đều đáy tròn có chất xuất tiết ứ đọng, niêm mạc xung quanh ổ loét mềm mại, phù nề xung quanh nhô cao. • A2: Ổ loét nông hơn, nhỏ hơn có hình bầu dục. + Lành ổ loét (H: healing) • H1: Niêm mạc xung quanh ổ loét bớt phù nề xung huyết, đáy ổ loét sạch, tổ chức hạt dần dần thay đổi các tổ chức bị hoại tử. • H2: Tổ chức niêm mạc được tái tạo, ổ loét nhỏ hơn nữa hoặc chỉ còn là một khe nhỏ.

Các nếp niêm mạc đỡ phù nề hơn, tạo thành những nếp nhăn xung quanh ổ loét. + Liền sẹo ổ loét (S:Scar) • S1: Liền sẹo đỏ: tổ chức sơ thay thế tạo thành vết sẹo đỏ. 7 • S2: Liền sẹo trắng: tổ chức sơ thay thế hoàn toàn, niêm mạc xung quanh ổ loét hoàn toàn bình thường, chỉ còn lại một vết sẹo trắng [3], [32]. Chẩn đoán loét dạ dày-tá tràng - Lâm sàng: Đau là triệu chứng chính, vị trí đau thường là vùng thượng vị, nếu ổ loét nằm ở mặt trước có thể có dấu cảm ứng nhẹ vùng thượng vị, nếu ổ loét nằm ở mặt sau thì có thể lan ra sau lưng.

Đau liên hệ đến bữa ăn, đối với loét dạ dày thường đau nhiều sau bữa ăn trưa và tối hơn bữa ăn sáng, đối với loét tá tràng thường đau vào đêm khuya 1-2 giờ sáng. Đau kiểu quặn thắt nhiều hơn là kiểu nóng ran, rát bỏng. Đau được làm dịu bởi thuốc kháng toan hoặc thức ăn. - Nội soi: Hiện nay chẩn đoán loét dạ dày-tá tràng chủ yếu dựa vào nội soi.

Về nội soi dễ nhận ra miệng ổ loét, đáy của nó phủ một lớp fibrin màu trắng xám, bờ đều hơi nhô do phù nề hoặc được bao quanh bởi các nếp niêm mạc hội tụ. Ổ loét thường có hình tròn hoặc bầu dục, hình mặt cắt khúc dồi Ý “salami” (loang lổ, hình sao, mối gặm), một số ít có hình thẳng (dọc, đường), [3], [22], [32], [71]. Các phương pháp xác định nhiễm Helicobacter pylori Các phương pháp chẩn đoán nhiễm Helicobacter pylori chia ra làm hai nhóm: thử nghiệm có xâm lấn (được thực hiện qua nội soi dạ dày-tá tràng) và thử nghiệm không xâm lấn. Các thử nghiệm xâm lấn Các phương pháp này chẩn đoán Helicobacter pylori từ các mãng sinh thiết lấy qua nội soi dạ dày-tá tràng.

Các xét nghiệm này buộc phải nội soi, có thể gây khó chịu cho bệnh nhân nhưng kiểm tra được hình thái tế bào học, nuôi cấy Helicobacter pylori, xác định type vi khuẩn và làm kháng sinh đồ. 8 - Thử nghiệm Urease: Helicobacter pylori gần như là loại vi khuẩn duy nhất trong dạ dày tiết men urease với khối lượng lớn. Thử nghiệm Urease nhằm phát hiện men urease với khối lượng lớn của vi khuẩn. Thử nghiệm dương tính khi có sự hiện diện men urease của Helicobacter pylori làm giải phóng NH3, làm tăng pH và biểu hiện bằng việc làm đổi màu chất chỉ thị từ màu vàng sang đỏ tía theo phản ứng sau: Ure + H2O Urease CO2 + NH3 Xét nghiệm nhanh urease là xét nghiệm thông dụng nhất, có độ nhạy khá cao 89-98% và độ đặc hiệu cao trên 90%, cho kết quả trong thời gian ngắn (từ 15 phút đến vài giờ).

Có thể gặp âm tính giả do số lượng men ít, bệnh nhân mới sử dụng kháng sinh hoặc ức chế bơm proton [12], [44], [46]. Đây còn là thử nghiệm nhanh, đơn giản, rẻ tiền và hữu hiệu để phát hiện Helicobacter pylori [30]. - Nuôi cấy Nuôi cấy là thử nghiệm đặc hiệu nhất nhưng đòi hỏi kỹ thuật phức tạp vì Helicobacter pylori khó nuôi cấy và phải mất 3-6 ngày mới có kết quả. Tuy nhiên, trong những trường hợp điều trị Helicobacter pylori thất bại thì nuôi cấy tìm Helicobacter pylori để đánh giá độ nhạy với kháng sinh là rất thuận lợi.

Nuôi cấy không chỉ cho phép làm kháng sinh đồ để phát hiện tính nhạy cảm của khánh sinh với Helicobacter pylori mà còn cho phép định type về giống.