BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP CƠ SỞ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN CHU NHIEM DE TAI: TS. NGUYEN HONG BAC THU KY DE TAI: GV NGO THI NGOC ANH HÀ NOI - 2017 BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI ĐÈ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CÁP CƠ SỞ ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN Mã số: LH - 2016 - 17/DHL - HN HA NOI - 2017 NHỮNG NGƯỜI THUC HIỆN DE TÀI CHỦ NHIỆM DE TÀI TS. NGUYÊN HỎNG BẮC TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI THU KÝ DE TÀI GV. NGÔ THỊ NGỌC ÁNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI TẬP THẺ TÁC GIÁ 1.
NGUYEN THI THUAN Chuyén dé II 2. NGUYEN HONG BAC Chuyén dé V, VI 3. NGUYEN THU THUY Chuyén dé IV 6. NGÔ THI NGOC ANH Chuyên dé I, III DANH MỤC NHỮNG TỪ VIET TAT BLDS Bộ luật dân sự BLTTDS Bộ luật tố tụng dân sự CHXHCN Cộng hòa xã hội chủ nghĩa HĐTTTP Hiệp định tương trợ tư pháp TPQT Tư pháp quốc tế LHN&GĐ Luật hôn nhân và gia đình TAND Tòa án nhân dân MỤC LỤC PHANI 0 .Ô 1 TONG QUAN VE DE TÀI NGHIÊN CỨU.
Tính cấp thiết của việc nghiên cứu. Tong quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài. Mục tiêu đề tài. - - - ST 11111110121 111111 1111111111 etrkg 7 IV.
Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên CỨu.---- ¿5 + + +EE+E+E+EzEe£EzEzEerersrxred 8 VI. Nội dung nghiên cứu và tiến độ thực hiện.-- 2-5 2 2 s+s+xz£szszszx2 8 PHAN II 015. 10 BAO CAO TONG HODP.ccccssssssssssssssssssesssssessessssssesssesesscseessesesscscsesesecscseeeee 10 L KHÁI QUÁT CHUNG VỀ NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOOÀII.
QUYEN VÀ NGHĨA VU CUA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI TRONG MOT SO LĨNH VỤC.---5- 52+E+ESEt2EeErksrerrree 22 II. THUC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHAP LUAT VIET NAM VỀ QUYEN VÀ NGHĨA VU CUA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ TẠI NƯỚC NGOÀI TẠI VIET NAM.--:- +: 2+s+c+s+E+£zxererszrersred 41 CÁC CHUYÊN ĐÈ THUỘC DE TAL .2 5£ < s52 sse=s£sesseesesee 51 CHUYEN DE 1: KHÁI QUAT CHUNG VE NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOAL. 51 CHUYEN DE 2: QUOC TỊCH CUA NGƯỜI VIET NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI CHUYEN DE 3: QUYEN VÀ NGHĨA VU CUA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI TRONG LĨNH VỰC XUẤT CẢNH, NHẬP CẢNH CƯ TRÚ TẠI VIỆT NAM CHUYEN DE 4: QUYEN VÀ NGHĨA VU CUA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CU Ở NƯỚC NGOÀI TRONG LĨNH VUC ĐẦU TƯ TẠI VIỆT NAM. 121 CHUYEN DE 5: QUYEN VÀ NGHĨA VU CUA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI TRONG LĨNH VUC SỞ HỮU NHÀ VÀ SỬ DỤNG ĐẤT TẠI VIỆT NAM.txe 150 CHUYEN DE 6: QUYEN VÀ NGHĨA VU CUA NGƯỜI VIỆT NAM ĐỊNH CƯ Ở NƯỚC NGOÀI TRONG LĨNH VUC HON NHÂN VA GIA BINH TẠI VIET NAM.
it 1 133 E SE SE SE 1111111111111 111111121EEEEerrree 192 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO .--5--<- 5 5e < ses<<ses2 231 PHAN I TONG QUAN VE DE TAI NGHIEN CUU I. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu Do nhiều nguyên nhân khác nhau, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có số lượng đông đảo người Việt Nam sống và làm việc ở nước ngoài. Từ phương diện lich sử, hiện tượng người Việt Nam di cu ra nước ngoài xuất hiện khá sớm. Điểm đến khi đó là các quốc gia lân cận như Cămpuchia, Lào, Thái Lan, Trung Quốc, Triều Tiên.Lý do rời bỏ tổ quốc thời kỳ này là đi lánh nạn, làm ăn, đi lính, kết hôn, sau đó ở lại nước ngoài.
Trước và sau 30/4/1975, rất nhiều người Việt Nam đã ra nước ngoài bằng các con đường khác nhau như vượt biên trái phép, di tan do Mỹ tổ chức, xuất cảnh hợp pháp.Trong thời kỳ 1978 - 1979 cũng có hàng vạn người Việt gốc Hoa chạy về Trung Quốc. Thập niên 90 của thế kỷ XX, rất nhiều lao động Việt Nam đã ở lại tại Liên Xô cũ và Đông Au làm việc tu do. Theo số liệu của Tổ chức Di cư quốc tế (IMO) lay từ nguồn dit liệu của Vụ Liên Hợp Quốc về van đề kinh tế và xã hội (UN DESA), từ năm 1990 đến năm 2015 có 2.678 người Việt Nam di cư ra nước ngoài. Như vậy, tính trung bình trong 26 năm, mỗi năm có khoảng gần 100 nghìn người Việt Nam di cư ra nước ngoài!.
Trong ấn bản "Migration and remittances factbook 2016" về di cư và kiều hối của các quốc gia trên thế giới, Ngân hàng Thế giới cho biết, tính đến năm 2013, Việt Nam nằm trong top 10 quốc gia di cư ra nước ngoài nhiều nhất khu vực Đông Á - Thái Bình Dương?. L “Mỗi năm, gan 100 nghìn người Việt di cu ra nước ngoài “.vn/tai-chinh-quoc-te/moi- nam-gan-100-nghin-nguoi-viet-di-cu-ra-nuoc-ngoai- Truy cập ngày 4/3/2017. ? “Mỗi năm, gần 100 nghìn người Việt di cư ra nước ngoài.vn/tai-chinh-quoc-te/moi- nam-gan-100-nghin-nguoi-viet-di-cu-ra-nuoc-ngoai- Truy cập ngày 4/3/2017. 1 Cùng với quá trình hội nhập và giao lưu văn hóa, hiện tượng người Việt Nam ra nước ngoài làm ăn, sinh sống, học tập đã và đang có sự thay đổi sâu sắc về số lượng, thành phan, tinh chất cũng như dia bàn sinh sống.
Bên cạnh số người Việt Nam xuất cảnh theo các hình thức định cư, đoàn tụ gia đình, thì số lượng người đi học, kết hôn, được nhận làm con nuôi, làm ăn, kinh doanh, lao động xuất khâu ở các nước cũng tăng đáng kẻ, trong đó chiếm phan đông là số người đi lao động, đi du học và kết hôn với người nước ngoài. Hiện nay, có khoảng 4,5 triệu người Việt Nam đang sinh song, lam viéc va học tập tai 109 quốc gia va vùng lãnh thổ trên thé giới”. Dai bộ phận người Việt (98%) tập trung ở 21 nước thuộc năm khu vực địa lý: Bắc Mỹ, Tây Bắc Âu, Nga và Đông Âu, Đông Nam Á, Đông Bắc Á và Châu Úc. Khoảng 80% người Việt đang làm ăn, sinh sống ở các nước công nghiệp phát triển, cụ thể: Ở Mỹ có khoảng 2.000 người; ở Pháp và Úc mỗi nước khoảng 300.000 người; Canada có 250.000 người; Đức có 125.
Ngoài ra, một số nước va vùng lãnh thé có đông người Việt Nam định cư là Đài Loan hơn 220.000 người, Campuchia 156.000 người, Hàn Quốc 123.000 người, Thái Lan, Malaysia mỗi nước trên 100.000 người; Nga, Séc, Anh mỗi nước trên 60.000 người; Nhật Bản 53.500 người, Angola 40.000 người; Lào, Ba Lan, Trung Quốc mỗi nước khoảng 30.000 người; Na Uy và Hà Lan mỗi nước khoảng 20.000 người; Thuy Điển, Đan Mạch mỗi nước khoảng 15.000 người; Bi, Thuy Sỹ, Ucraina mỗi nước khoảng 10. Tại các khu vực khác như Nam A va Tây Bắc A, Trung Đông, Châu Phi, Nam Mỹ, tuy có người Việt làm ăn sinh sống, song số lượng là không nhiều'.vn/vn/thoi-su/90272/hon-4-5-trieu-nguoi-viet-song-o-nuoc-ngoai. Truy cập ngày 20/06/2016 ; 4 Theo sô liệu của UB Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài - Bộ ngoại giao 2 Cùng với sự phát triển hội nhập của đất nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài về Việt Nam tham gia vào các lĩnh vực như đầu tư, hôn nhân và gia đình, dân sự. tại Việt Nam ngày càng nhiều.
Trong lĩnh vực đầu tư, theo thong ké của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, hiện có 51/63 tinh, thành phố trong nước có các dự án đầu tư của người Việt Nam ở nước ngoài, với hơn 3.600 doanh nghiệp và tổng số vốn đầu tư lên tới 8,6 tỉ USD. Con số 8,6 ti USD số vốn đăng ký đầu tư kinh doanh tại Việt Nam của người Việt Nam ở nước ngoài không hề nhỏ gần bằng một nửa nguồn vốn doanh nghiệp FDI đăng ký đầu tư kinh doanh vào Việt Nam năm 20145. Hay trong lĩnh vực sở hữu nhà, theo thống kê của Bộ Xây dựng (Cục Quản lý nhà ở và Thị trường bất động sản) cho biết: Tính đến ngày 28/6/2016 có 884 trường hợp người Việt Nam định cư ở nước ngoài đã hoàn tất thủ tục mua nhà tại Việt Nam. Đề điều chỉnh quan hệ mà ngưởi Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia tại Việt Nam, trong năm 2014 - 2016, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật, trong đó có quy định mới điều chỉnh địa vị pháp lý của người Việt Nam định cư ở nước ngoài: Luật hôn nhân va gia đình (LHN&GD) năm 2014, Luật Dat dai năm 2013, Luật Nhà ở năm 2014, Bộ Luật dân sự (BLDS) năm 2015, Bộ Luật tố tụng dân sự (BLTTDS) năm 2015, Luật Quốc tịch năm 2014.Đồng thời, Nhà nước ta đã ký kết, tham gia nhiều điều ước quốc tế điều chỉnh địa vị của người Việt Nam định cư ở nước ngoài như hiệp định tương trợ tư pháp, một số Công ước trong khuôn khổ Hội nghị La Hay về Tư pháp quốc tế.
Các văn bản pháp luật Việt Nam ban hành và điều ước quốc tế Việt Nam là thành viên đã tạo cơ sở pháp lý, điều chỉnh theo hướng thông thoáng, đơn giản, 5 hftp://giaoduc.vn/Kinh-te/3600-doanh-nghiep-Viet-kieu-voi-86-ti-USD-dang-dau-tu-tai-Viet-Nam- post154771.600 doanh nghiệp Việt kiều với 8,6 tỉ USD đang đầu tư tại Việt Nam” 5 http://quehuongonline.vn/van-ban-phap-luat/quy-dinh-hien-hanh-ve-viec-so-huu-nha-va-nhan-quyen-su-dung-dat- o-tai-viet-nam-doi-voi-nguoi-viet-nam-dinh-cu-o-nuoc-ngoai- htm, Truy cập 05/07/2016 3 thuận lợi hơn cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia vào các quan hệ dân sự, thương mại, đầu tư tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các quan hệ mà người Việt Nam định cư ở nước ngoài tham gia ngày càng đa dạng, văn bản pháp luật Việt Nam ban hành có nhiều quy định mới. Do đó, việc nghiên cứu “Dia vị pháp ly của người Việt Nam định cu ở nước ngoài tại Việt Nam - Một số van dé lí luận và thực tiễn” là sự cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài Địa vị pháp lý của người Việt Nam định cư ở nước ngoài, đã có một số tác giả nghiên cứu dưới dạng các sách tham khảo, bài viết hội thảo, tạp chí .Có thể liệt kê một số công trình liên quan đến vấn đề này như: Bài viết tạp chí - Trần Trọng Dang Đàn, “Cộng dong người Việt Nam ở nước ngoài dau thé kỷ XXI: Số liệu và Bình luận”, Tạp chi Quê Huong’; - “Nâng cao hiệu quả công tác đối với Việt Nam ở nước ngoài trong tinh hình mới” của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh - Tạp chí Quê Hương; - Nguyễn Hồng Bắc (2002), “Một số vấn đề pháp lý về người Việt Nam định cu ở nước ngoài”, Tạp chí Luật học, Trường Dai học Luật Hà Nội, số 2/2002.
- Doãn Hồng Nhung (2005), “Hành lang pháp lý mới cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài sử dụng đất ở tại Việt Nam”, Tạp chí Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, số 1/2005. vn/gioi-thieu-chung/cong-dong-nguoi-viet-nam-o-nuoc-ngoai-dau-the-ky-xxi-so-lieu-va- binh-luan-6395.