Nghiên Cứu Đặc Điểm và Bảo Tồn Thú Móng Guốc Chẵn Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Đồng Nai

Chuyên khảo phân tích Đặc điểm sinh cảnh và phân bố thú móng guốc chẵn artiodactyla tại khu bảo tồn yhiên nhiên văn hóa, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Hữu Cường
• Người hướng dẫn: TS. Kiều Mạnh Hưởng
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Cao học Lâm nghiệp
• Đề tài: Đặc Điểm Sinh Cảnh và Phân Bố Thú Móng Guốc Chẵn Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Đồng Nai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM KẾT
• LỜI CẢM ƠN
• 1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm phân loại bộ móng guốc chẵn (Artiodactyla)
• 2.2. Tình hình nghiên cứu thú MGC ở Việt Nam
• 2.3. Tình hình nghiên cứu thú MGC ở Khu Bảo tồn và lân cận
• 3. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.2. Mục tiêu tổng quát
• 3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Phạm vi nghiên cứu
• 3.5. Nội dung nghiên cứu
• 3.6. Phương pháp kế thừa
• 3.7. Phương pháp phỏng vấn
• 3.8. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp
• 3.9. Phương pháp nghiên cứu sinh cảnh của thú MGC
• 3.10. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. ĐẶC ĐIỂM KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 4.1. Vị trí địa lý
• 4.2. Khí hậu, thủy văn
• 4.3. Địa chất, thổ nhưỡng
• 4.4. Nhóm đất đen
• 4.5. Hệ thực vật và động vật hoang dã
• 4.6. Các dạng sinh cảnh chính
• 4.6.1. Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới (SC1)
• 4.6.2. Rừng hỗn giao cây gỗ - tre nứa (SC2)
• 4.6.3. Rừng tre nứa thuần loại (SC3)
• 4.6.4. Rừng trồng, trảng cỏ-cây bụi và nương rẫy (SC4)
• 4.6.5. Đất ngập nước (SC5)
• 4.7. Dân số, dân tộc và phân bố dân cư
• 5. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. Hiện trạng các loài thú móng guốc tại Khu Bảo tồn
• 5.2. Phân bố thú móng guốc theo sinh cảnh chính
• 5.2.1. Phân bố động vật theo sinh cảnh chính qua tuyến điều tra
• 5.2.2. Phân bố động vật theo sinh cảnh chính qua điểm điều tra
• 5.2.3. Chỉ số giám sát Cheo cheo theo ô
• 5.3. Đặc điểm các dạng sinh cảnh của thú MGC ở KBT
• 5.3.1. Các dạng sinh cảnh chính của thú MGC
• 5.3.1.1. Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới (SC1)
• 5.3.1.2. Sinh cảnh rừng hỗn giao cây gỗ - tre nứa (SC2)
• 5.3.1.3. Sinh cảnh rừng lồ ô thuần loại (SC3)
• 5.3.1.4. Sinh cảnh Rừng trồng, trảng cỏ-cây bụi và nương rẫy (SC4)
• 5.3.1.5. Sinh cảnh đất ngập nước ven thủy vực lớn (SC5)
• 5.4. Mối đe dọa chính đến thú móng guốc chẵn
• 5.5. Tác động đe dọa đến động vật tại tuyến điều tra
• 5.6. Tác động đe dọa đến động vật tại điểm điều tra
• 5.7. Tác động đe dọa đến thú MGC tại Khu Bảo tồn trong thời gian qua
• 5.8. Đề xuất một số biện pháp bảo tồn thú MGC
• 6. KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Thú Móng Guốc Chẵn Đồng Nai Giới Thiệu

Việt Nam là một trong những quốc gia có đa dạng sinh học cao trên thế giới. Hệ động vật đóng vai trò quan trọng trong nghiên cứu khoa học, y học và bảo tồn nguồn gen. Tuy nhiên, các loài động vật hoang dã, đặc biệt là thú móng guốc chẵn, đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng do mất môi trường sống, săn bắn trái phép và buôn bán động vật hoang dã. Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai (KBT) là một khu vực quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học của Việt Nam, đặc biệt là các loài thú móng guốc chẵn. Nghiên cứu về đặc điểm sinh cảnh và phân bố của chúng là rất cần thiết để có các biện pháp bảo tồn hiệu quả. Theo Sách đỏ Việt Nam, nhiều loài thú móng guốc chẵn đang bị đe dọa ở mức độ toàn cầu. Cần có những hiểu biết đầy đủ và đồng bộ về các loài động vật thuộc nhóm guốc chẵn, khả năng phân bố theo từng sinh cảnh của chúng. Do đó, các dẫn liệu về các loài động vật hoang dã quý hiếm ở đây còn ít, thiếu tính hệ thống và chuyên sâu.

1.1. Tầm quan trọng của Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đồng Nai

Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai (KBT) có diện tích hơn 100.000 ha, là một phần của tiểu vùng Bảo tồn sinh thái lưu vực sông Đồng Nai. Đây là một trong 13 vùng ưu tiên bảo tồn của khu vực Đông Nam Á. KBT có hệ sinh thái rừng đặc trưng của vùng miền Đông Nam Bộ và là diện tích rừng mưa ẩm nhiệt đới cuối cùng còn sót lại ở miền Nam Việt Nam. KBT có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn các loài động vật hoang dã, đặc biệt là thú móng guốc chẵn.

1.2. Mục tiêu của nghiên cứu về thú móng guốc chẵn

Nghiên cứu này nhằm bổ sung dữ liệu mới nhất về đặc điểm sinh cảnh và tình trạng quần thể các loài thuộc nhóm guốc chẵn để làm cơ sở cho công tác bảo tồn. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các loài thú móng guốc chẵn hiện diện trong KBT, phân bố của chúng theo các sinh cảnh khác nhau, và các mối đe dọa đối với sự tồn tại của chúng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc xây dựng và thực hiện các kế hoạch bảo tồn hiệu quả.

II. Thách Thức Bảo Tồn Thú Móng Guốc Chẵn Tại Đồng Nai

Mặc dù KBT Đồng Nai có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, nhưng vẫn còn nhiều thách thức đặt ra. Tình trạng khai thác, lấn chiếm đất rừng trái phép dẫn đến diện tích rừng tự nhiên bị suy giảm mạnh, các hệ sinh thái, mất rừng, đất ngập nước đã làm mất nơi cư trú, mất sinh cảnh sống. Cùng với đó, tình hình săn bắn, mua, bán, nuôi nhốt, sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã, thú chơi động vật rừng ngày cáng gia tăng. Ngược lại công tác quản lý rừng, bảo vệ động vật hoang dã chưa thực sự có hiệu quả, ý thức người dân còn nhiều hạn chế. Các dẫn liệu về các loài động vật hoang dã quý hiếm ở đây còn ít, thiếu tính hệ thống và chuyên sâu.

2.1. Mất môi trường sống và suy giảm sinh cảnh

Diện tích rừng tự nhiên bị suy giảm do khai thác gỗ, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và các hoạt động nông nghiệp. Điều này dẫn đến mất môi trường sống và suy giảm sinh cảnh của các loài thú móng guốc chẵn. Các khu vực đất ngập nước cũng bị ảnh hưởng do ô nhiễm và thay đổi thủy văn, gây ảnh hưởng đến nguồn thức ăn và nơi sinh sản của các loài này.

2.2. Săn bắn trái phép và buôn bán động vật hoang dã

Săn bắn trái phép là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với các loài thú móng guốc chẵn. Các loài này bị săn bắn để lấy thịt, sừng, da và các bộ phận khác để buôn bán. Việc buôn bán động vật hoang dã trái phép không chỉ gây ảnh hưởng đến số lượng cá thể mà còn làm suy giảm đa dạng sinh học của KBT.

2.3. Hạn chế trong công tác quản lý và bảo tồn

Công tác quản lý rừng và bảo vệ động vật hoang dã chưa thực sự hiệu quả do thiếu nguồn lực, nhân lực và trang thiết bị. Ý thức của người dân về bảo tồn đa dạng sinh học còn hạn chế, dẫn đến các hành vi xâm hại đến môi trường sống của các loài thú móng guốc chẵn.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Thú Móng Guốc Chẵn

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để thu thập dữ liệu về đặc điểm sinh cảnh và phân bố của thú móng guốc chẵn tại KBT Đồng Nai. Các phương pháp này bao gồm phương pháp kế thừa, phương pháp phỏng vấn, phương pháp điều tra ngoại nghiệp, phương pháp nghiên cứu sinh cảnh của thú MGC và phương pháp xử lý số liệu. Các phương pháp này giúp thu thập thông tin chi tiết về thành phần loài, phân bố, sinh cảnh ưa thích và các mối đe dọa đối với các loài thú móng guốc chẵn.

3.1. Phương pháp điều tra ngoại nghiệp và thu thập dữ liệu

Phương pháp điều tra ngoại nghiệp được sử dụng để khảo sát trực tiếp các khu vực khác nhau trong KBT. Các tuyến điều tra và điểm điều tra được thiết lập để ghi nhận sự hiện diện của các loài thú móng guốc chẵn, dấu vết của chúng (phân, dấu chân, tiếng kêu), và các đặc điểm sinh cảnh. Dữ liệu thu thập được bao gồm thông tin về thành phần loài, số lượng cá thể, phân bố theo sinh cảnh, và các mối đe dọa đối với các loài này.

3.2. Phương pháp phỏng vấn người dân địa phương

Phương pháp phỏng vấn được sử dụng để thu thập thông tin từ người dân địa phương về sự hiện diện của các loài thú móng guốc chẵn, các hoạt động săn bắn, và các mối đe dọa khác đối với các loài này. Thông tin từ người dân địa phương cung cấp cái nhìn sâu sắc về tình hình thực tế và giúp xác định các khu vực quan trọng cần ưu tiên bảo tồn.

3.3. Phương pháp nghiên cứu sinh cảnh và xử lý số liệu

Phương pháp nghiên cứu sinh cảnh được sử dụng để mô tả và phân loại các loại sinh cảnh khác nhau trong KBT. Các đặc điểm sinh cảnh như loại rừng, độ che phủ, độ cao, độ dốc, và nguồn nước được ghi nhận. Dữ liệu thu thập được sử dụng để xác định mối liên hệ giữa các loài thú móng guốc chẵn và các loại sinh cảnh khác nhau. Phương pháp xử lý số liệu được sử dụng để phân tích dữ liệu thu thập được và đưa ra các kết luận về đặc điểm sinh cảnh và phân bố của các loài thú móng guốc chẵn.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Phân Bố Thú Móng Guốc Chẵn

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phân bố của các loài thú móng guốc chẵn tại KBT Đồng Nai phụ thuộc vào các loại sinh cảnh khác nhau. Các loài như Lợn rừng, Nai đen, Mang thường được tìm thấy ở nhiều loại sinh cảnh khác nhau, trong khi các loài như Bò tót, Bò rừng có xu hướng tập trung ở các khu vực rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới. Các mối đe dọa như săn bắn trái phép và mất môi trường sống có tác động tiêu cực đến sự phân bố và số lượng cá thể của các loài thú móng guốc chẵn.

4.1. Phân bố theo sinh cảnh rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới

Sinh cảnh rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới là nơi cư trú của nhiều loài thú móng guốc chẵn, bao gồm Bò tót, Bò rừng, Nai đen, và Mang. Sinh cảnh này cung cấp nguồn thức ăn và nơi trú ẩn quan trọng cho các loài này. Tuy nhiên, sinh cảnh này đang bị đe dọa do khai thác gỗ và chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

4.2. Phân bố theo sinh cảnh rừng hỗn giao cây gỗ tre nứa

Sinh cảnh rừng hỗn giao cây gỗ - tre nứa là nơi cư trú của các loài như Lợn rừng, Nai đen, và Mang. Sinh cảnh này cung cấp nguồn thức ăn đa dạng và nơi trú ẩn cho các loài này. Tuy nhiên, sinh cảnh này đang bị đe dọa do khai thác tre nứa và chuyển đổi mục đích sử dụng đất.

4.3. Ảnh hưởng của các mối đe dọa đến phân bố thú móng guốc

Săn bắn trái phép và mất môi trường sống có tác động tiêu cực đến sự phân bố và số lượng cá thể của các loài thú móng guốc chẵn. Các loài này có xu hướng tập trung ở các khu vực ít bị tác động bởi các hoạt động của con người. Việc bảo tồn các khu vực này là rất quan trọng để bảo vệ các loài thú móng guốc chẵn.

V. Giải Pháp Bảo Tồn Thú Móng Guốc Chẵn Tại Khu Bảo Tồn

Để bảo tồn hiệu quả các loài thú móng guốc chẵn tại KBT Đồng Nai, cần có các giải pháp toàn diện và đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm tăng cường công tác quản lý và bảo vệ rừng, ngăn chặn săn bắn trái phép, phục hồi sinh cảnh, nâng cao nhận thức cộng đồng, và hợp tác quốc tế. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ giúp bảo vệ môi trường sống và tăng cường số lượng cá thể của các loài thú móng guốc chẵn.

5.1. Tăng cường quản lý và bảo vệ rừng

Tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát để ngăn chặn các hoạt động khai thác gỗ trái phép, lấn chiếm đất rừng, và săn bắn trái phép. Xây dựng và thực hiện các quy chế quản lý rừng chặt chẽ, đảm bảo sự tham gia của cộng đồng địa phương.

5.2. Phục hồi sinh cảnh và tái tạo rừng

Thực hiện các chương trình phục hồi sinh cảnh bị suy thoái, tái tạo rừng bị mất, và bảo vệ các khu vực đất ngập nước. Tạo ra các hành lang sinh thái để kết nối các khu vực rừng bị phân mảnh, giúp các loài thú móng guốc chẵn di chuyển và tìm kiếm thức ăn.

5.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng và hợp tác quốc tế

Tổ chức các hoạt động giáo dục, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của đa dạng sinh học và tầm quan trọng của việc bảo tồn các loài thú móng guốc chẵn. Hợp tác với các tổ chức quốc tế để chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực trong công tác bảo tồn.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Thú Móng Guốc

Nghiên cứu về đặc điểm sinh cảnh và phân bố của thú móng guốc chẵn tại KBT Đồng Nai đã cung cấp thông tin quan trọng cho công tác bảo tồn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn, như đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến các loài này, nghiên cứu về di truyền quần thể, và phát triển các phương pháp giám sát hiệu quả. Các nghiên cứu trong tương lai sẽ giúp hoàn thiện các kế hoạch bảo tồn và đảm bảo sự tồn tại lâu dài của các loài thú móng guốc chẵn tại KBT Đồng Nai.

6.1. Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu

Nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến các loài thú móng guốc chẵn, bao gồm thay đổi về phân bố, nguồn thức ăn, và khả năng sinh sản. Phát triển các biện pháp thích ứng để giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu.

6.2. Nghiên cứu về di truyền quần thể

Nghiên cứu về di truyền quần thể của các loài thú móng guốc chẵn để đánh giá mức độ đa dạng sinh học và xác định các quần thể có nguy cơ tuyệt chủng cao. Phát triển các chương trình bảo tồn di truyền để duy trì sự đa dạng sinh học.

6.3. Phát triển phương pháp giám sát hiệu quả

Phát triển các phương pháp giám sát hiệu quả để theo dõi số lượng cá thể, phân bố, và các mối đe dọa đối với các loài thú móng guốc chẵn. Sử dụng công nghệ hiện đại như máy ảnh bẫy, GPS, và phân tích DNA để thu thập dữ liệu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam được công nhận là một trong 16 quốc gia sở hữu tính đa dạng sinh học cao trên phạm vi toàn cầu, song cũng đang đối mặt với áp lực suy giảm tài nguyên sinh vật nghiêm trọng. Theo thống kê của Sách Đỏ Việt Nam, nếu như năm 1992 mới chỉ ghi nhận 721 loài động thực vật bị đe dọa thì đến năm 2007 con số này đã tăng vọt lên 882 loài. Đặc biệt, trong số 18 loài thú móng guốc chẵn hiện diện tại Việt Nam, có tới 8 loài đang đứng trước nguy cơ tiêu diệt trên quy mô toàn cầu. Biến cố cá thể Tê giác Java cuối cùng bị tuyệt chủng năm 2011 là minh chứng rõ nét cho thấy sự cấp thiết của việc bảo vệ các loài thú móng guốc nhiệt đới.

Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai sở hữu quy mô tự nhiên rộng lớn với 100.904 ha đất lâm nghiệp cùng 32.400 ha mặt nước hồ Trị An, đại diện cho hệ sinh thái rừng mưa ẩm nhiệt đới cuối cùng còn sót lại ở vùng Đông Nam Bộ. Mặc dù khu hệ thú móng guốc tại đây chiếm khoảng 31,6% tổng số loài thuộc bộ móng guốc chẵn của cả nước, nguồn dẫn liệu khoa học chuyên sâu về đặc tính sinh cảnh và cấu trúc phân bố của từng loài vẫn còn nhiều khoảng trống.

Nghiên cứu được triển khai nhằm đánh giá thực trạng số lượng, xác định cấu trúc phân bố không gian và các dạng sinh cảnh ưa thích của 5 loài thú móng guốc chẵn đại diện, bao gồm Bò tót, Nai đen, Hoẵng Nam Bộ, Cheo cheo và Lợn rừng. Khảo sát ngoại nghiệp được thực hiện toàn diện tại 3 phân khu trọng điểm là Mã Đà, Hiếu Liêm và Vĩnh An trong khung thời gian từ tháng 11 năm 2016 đến tháng 5 năm 2017. Kết quả đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu định lượng chính xác phục vụ hoạch định chính sách bảo tồn đa dạng sinh học tại vùng cảnh quan sinh thái trọng điểm lưu vực sông Đồng Nai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng lý thuyết phân vùng ổ sinh thái và mô hình quan hệ giữa thảm thực vật với hành vi lựa chọn sinh cảnh của động vật rừng nhiệt đới. Theo phân loại sinh học hiện đại, bộ thú móng guốc chẵn trên thế giới ghi nhận 263 loài thuộc 9 họ, riêng khu hệ Việt Nam đã thống kê được 19 loài thuộc 12 giống và 5 họ. Các loài trong bộ thích nghi đặc biệt với thức ăn thực vật thông qua hệ thống răng hàm chuyên hóa và cấu trúc dạ dày từ 2 đến 4 ngăn giúp phân giải hợp chất cellulose hiệu quả.

Nghiên cứu tập trung phân tích 4 khái niệm sinh thái cốt lõi:

• Sinh cảnh sống: Không gian tự nhiên cung cấp đầy đủ nguồn thức ăn, nước uống và nơi trú ẩn cho từng quần thể động vật rừng.
• Tần suất bắt gặp cá thể: Chỉ số phản ánh mức độ xuất hiện trực tiếp hoặc gián tiếp của loài trên từng đơn vị chiều dài tuyến hoặc thời gian quan sát.
• Mật độ và chỉ số phong phú Margalef: Thước đo định lượng cấu trúc đa dạng loài trong từng dạng thảm thực vật.
• Tình trạng đe dọa sinh học: Tiêu chuẩn xếp hạng mức độ nguy cấp theo Sách Đỏ Việt Nam năm 2007, Danh lục Đỏ IUCN năm 2011 và Nghị định 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tích hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ tài liệu kiểm kê rừng năm 2016 với chuỗi dữ liệu thực nghiệm sơ cấp thu thập trong 7 tháng ngoại nghiệp liên tục.

Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu được thiết kế chặt chẽ:

• Điều tra xã hội học: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp 50 đối tượng có kinh nghiệm đi rừng lâu năm, gồm 30 cán bộ kiểm lâm thuộc 5 trạm kiểm lâm trọng điểm là Suối Ràng, Suối Kop, Trung ương Cục Miền Nam, Cu Đinh, Suối Linh và 20 người dân sinh sống tại các xã Phú Lý, Mã Đà, Hiếu Liêm.
• Điều tra theo tuyến: Bố trí các tuyến khảo sát tạm thời với chiều dài từ 5 đến 10 km trải đều qua các sinh cảnh, thực hiện lặp lại 3 chu kỳ quan sát vào các khung giờ hoạt động cao điểm từ 6 giờ đến 10 giờ 30, 14 giờ đến 19 giờ và điều tra đêm bằng đèn soi từ 19 giờ đến 23 giờ.
• Điều tra theo điểm: Thiết lập các điểm theo dõi tại bãi liếm khoáng, vũng nước, bàu sình với thời gian khảo sát liên tục từ 4 đến 5 ngày trong khung giờ từ 4 giờ đến 9 giờ sáng.
• Giám sát loài Cheo cheo: Do đặc tính nhút nhát và kích thước nhỏ, nghiên cứu áp dụng phương pháp lập ô mẫu kích thước lớn 50m x 50m (tổng diện tích 2.500 m2), chia thành 25 ô phụ kích thước 10m x 10m để tìm kiếm dấu chân và vết phân.
• Đánh giá cấu trúc thực vật: Phúc tra 5 ô tiêu chuẩn diện tích 1.000 m2 và các ô dạng bản 25 m2 nhằm đo đếm đường kính thân cây (D1.3), chiều cao vút ngọn và mật độ cây tái sinh.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Việc kết hợp phương pháp điều tra thực địa theo chuẩn quốc tế của White và Edwards với công nghệ hệ thống thông tin địa lý GIS (phần mềm MapInfo 10.5) cho phép tính toán chính xác tần số bắt gặp, mật độ quần thể và xây dựng bản đồ chồng lớp sinh cảnh có độ tin cậy khoa học cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã xác nhận sự hiện diện thực tế và lập bản đồ phân bố chi tiết cho cả 5 loài thú móng guốc chẵn mục tiêu trên toàn địa bàn quản lý.

Các phát hiện nổi bật bao gồm:

• Phân hóa sinh cảnh rõ rệt: Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới (sinh cảnh 1) chiếm diện tích 44.142 ha (tương đương 44% tổng diện tích) và rừng hỗn giao cây gỗ kết hợp tre nứa (sinh cảnh 2) chiếm 7.746 ha (khoảng 7,7% diện tích) là hai khu vực ghi nhận tần suất bắt gặp thú móng guốc cao nhất, chiếm trên 65% tổng số điểm phát hiện dấu vết.
• Vùng phân bố trọng điểm của các loài thú lớn: Bò tót và Nai phân bố tập trung chủ yếu tại khu vực phía Bắc và Đông Bắc thuộc phân khu Vĩnh An, nơi tiếp giáp với Vườn quốc gia Cát Tiên. Tần suất bắt gặp gián tiếp qua dấu chân và bãi phân đạt trung bình từ 1,2 đến 1,8 lần trên mỗi 10 km tuyến khảo sát.
• Mật độ cao của loài thú nhỏ: Cheo cheo và Hoẵng Nam Bộ thích nghi mạnh mẽ với các trạng thái rừng phục hồi IIIA1 và IIIA2. Qua hệ thống 25 ô phụ trong ô mẫu tiêu chuẩn, tỷ lệ xuất hiện vết tích phân và dấu chân của Cheo cheo đạt mức hơn 40%.
• Tác động nhân sinh đáng báo động: Khảo sát nhanh trên các tuyến điều tra cứ mỗi 200 mét ghi nhận tình trạng đặt bẫy thú và khai thác gỗ trái phép tập trung nhiều nhất tại vùng giáp ranh dân cư xã Mã Đà và Hiếu Liêm.

Thảo luận kết quả

Cấu trúc tầng tán rừng kín thường xanh với tầng vượt tán cao từ 15 đến 25 mét, tầng giữa cao từ 8 đến 15 mét và tầng thảm tươi dày đặc cung cấp nguồn thức ăn thực vật đa dạng cùng điều kiện ngụy trang tối ưu cho các loài thú nhai lại. Ngược lại, sinh cảnh rừng tre nứa thuần loại chỉ chiếm diện tích khiêm tốn 353 ha (khoảng 0,35%) và các trảng cỏ cây bụi nương rẫy chiếm 9.047 ha (khoảng 9%) có tần suất bắt gặp thú giảm mạnh vào mùa khô, do lượng mưa 6 tháng mùa khô chỉ chiếm từ 10% đến 15% tổng lượng mưa cả năm khiến nguồn nước mặt bị cạn kiệt cục bộ.

Toàn bộ dữ liệu thực địa được minh họa trực quan qua hệ thống biểu đồ cột biểu diễn tần suất bắt gặp cá thể trên mỗi km tuyến tuần tra (cá thể/km) và biểu đồ đường phân bố số cây theo cấp đường kính ngang ngực tại các trạng thái rừng IIIA1, IIIA2 và IIB. Bảng tổng hợp số vụ vi phạm và số lượng bẫy thu giữ giai đoạn 2009-2016 cho thấy áp lực săn bắt trái phép là nguyên nhân hàng đầu làm suy giảm quần thể động vật hoang dã. Áp lực này xuất phát từ hơn 5.486 hộ dân với 25.120 nhân khẩu đang sinh sống tại vùng đệm, trong đó trên 95% lao động phụ thuộc vào sản xuất nông lâm nghiệp thô sơ.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm bảo tồn bền vững quần thể thú móng guốc chẵn tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Nâng cao hiệu lực tuần tra và triệt phá bẫy bắt: Thành lập các đội phản ứng nhanh cơ động phối hợp giữa Kiểm lâm và chính quyền địa phương, đặt mục tiêu thu hồi 100% bẫy thú cơ học tại các tiểu khu trọng điểm thuộc phân khu Mã Đà và Hiếu Liêm, giảm thiểu ít nhất 80% số vụ xâm phạm rừng trái phép trong giai đoạn 2018-2020 do Chi cục Kiểm lâm và Ban Quản lý Khu Bảo tồn chủ trì.

2. Cải tạo sinh cảnh và mạng lưới nguồn nước: Tổ chức nạo vét, duy trì nguồn nước tại 415 ha hồ Bà Hào và hệ thống bàu sình tự nhiên như Bàu Điền, Bàu Sắn; xúc tiến khoanh nuôi xúc tiến tái sinh và làm giàu rừng bằng cây bản địa trên diện tích 4.793 ha rừng trồng nghèo kiệt trước năm 2022 dưới sự quản lý của Phòng Kỹ thuật Lâm sinh.

3. Chuyển đổi sinh kế bền vững cho cộng đồng vùng đệm: Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Cửu phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn triển khai các chương trình nông lâm kết hợp, hỗ trợ kỹ thuật canh tác vườn cây ăn trái cho 5.486 hộ dân tại các xã Phú Lý, Mã Đà và Hiếu Liêm, phấn đấu giảm 70% mức độ phụ thuộc vào lâm sản tự nhiên đến năm 2025.

4. Ứng dụng công nghệ giám sát sinh học hiện đại: Thiết lập hệ thống 30 đến 50 trạm bẫy ảnh tự động cố định tại các sinh cảnh rừng kín thường xanh và rừng hỗn giao gỗ lồ ô, thực hiện thu thập dữ liệu định kỳ 6 tháng một lần từ năm 2018 do Phòng Bảo tồn Thiên nhiên và Hợp tác Quốc tế vận hành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham chiếu thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Lực lượng Kiểm lâm và Ban Quản lý các Khu bảo tồn: Cung cấp bản đồ phân bố không gian và các điểm nóng đe dọa sinh cảnh để xây dựng kế hoạch tuần tra, bố trí trạm chốt bảo vệ nghiêm ngặt trên 100.904 ha rừng đặc dụng.

2. Chuyên gia sinh thái học và giảng viên chuyên ngành Lâm nghiệp: Sử dụng quy trình điều tra thực địa chuẩn hóa (tuyến, điểm, ô tiêu chuẩn 50m x 50m) và cơ sở dữ liệu về tập tính sinh cảnh của thú móng guốc làm tài liệu giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu.

3. Học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý Tài nguyên Rừng: Tham khảo khung phương pháp kết hợp điều tra sinh thái với công nghệ GIS và phần mềm MapInfo 10.5 để hoàn thiện phương pháp luận cho các đề tài nghiên cứu liên quan.

4. Các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức bảo tồn quốc tế: Cung cấp bằng chứng thực tiễn hỗ trợ việc xây dựng chính sách giao khoán bảo vệ rừng, quy hoạch vùng đệm và tài trợ các dự án bảo tồn đa dạng sinh học tại khu vực Đông Nam Bộ.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao 5 loài thú móng guốc chẵn được lựa chọn làm đối tượng nghiên cứu trọng điểm? Năm loài gồm Bò tót, Nai, Hoẵng Nam Bộ, Cheo cheo và Lợn rừng đại diện cho đầy đủ các bậc kích thước, tập tính sinh thái và mức độ thích nghi sinh cảnh khác nhau. Đây cũng là những loài chỉ thị sinh thái quan trọng, chịu áp lực săn bắn trực tiếp và nằm trong danh mục ưu tiên bảo vệ theo Sách Đỏ Việt Nam năm 2007.

2. Sinh cảnh nào giữ vai trò quyết định đối với sự sinh tồn của quần thể Bò tót và Nai? Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới (chiếm 44.142 ha) và rừng hỗn giao cây gỗ - tre nứa (chiếm 7.746 ha) là hai sinh cảnh sống cốt lõi. Khu vực này có thảm thực vật đa tầng, nguồn thức ăn xanh dồi dào và tiếp giáp sinh cảnh tự nhiên với Vườn quốc gia Cát Tiên, tạo hành lang di chuyển thuận lợi cho thú móng guốc cỡ lớn.

3. Phương pháp lập ô mẫu kích thước 50m x 50m có ưu thế gì khi giám sát loài Cheo cheo? Do Cheo cheo có trọng lượng cơ thể nhỏ (khoảng 1,5 đến 2,5 kg), nhút nhát và ẩn mình trong thảm tươi rậm rạp, việc quan sát trực tiếp trên tuyến rất khó khăn. Việc chia ô lớn 50m x 50m thành 25 ô nhỏ 10m x 10m giúp rà soát tỉ mỉ từng mét vuông mặt đất để phát hiện chính xác dấu chân và vết phân.

4. Yếu tố nhân sinh nào gây sức ép lớn nhất lên khu hệ thú móng guốc tại khu vực khảo sát? Hoạt động gài bẫy bắt động vật trái phép và lấn chiếm đất rừng làm nương rẫy là hai mối đe dọa trực tiếp hàng đầu. Sự hiện diện của hơn 25.120 nhân khẩu vùng đệm với thu nhập nông nghiệp bấp bênh khiến tình trạng xâm nhập rừng lấy lâm sản và săn bắt thú diễn ra thường xuyên.

5. Ứng dụng phần mềm MapInfo 10.5 đem lại hiệu quả thực tiễn gì trong công tác bảo tồn? Công nghệ GIS giúp tích hợp tọa độ GPS từ 50 phiếu phỏng vấn và các tuyến điều tra thực địa để chồng lớp lên bản đồ hiện trạng rừng. Nhờ đó, cơ quan quản lý xác định trực quan các hành lang di chuyển của thú và khoanh vùng chính xác các điểm nóng vi phạm để phân bổ lực lượng tuần tra tối ưu.

Kết luận

• Công trình đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở dữ liệu phân bố và đặc tính sinh cảnh của 5 loài thú móng guốc chẵn quý hiếm tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai.
• Xác định sinh cảnh rừng kín thường xanh chiếm 44% và rừng hỗn giao gỗ tre nứa chiếm 7,7% tổng diện tích là hai ổ sinh thái quan trọng nhất cần được bảo vệ nghiêm ngặt.
• Nhận diện các mối đe dọa chính từ hoạt động săn bắt, đặt bẫy và áp lực sinh kế của hơn 5.486 hộ dân sinh sống tại các xã vùng đệm.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh, ứng dụng công nghệ giám sát GIS kết hợp chuyển đổi sinh kế cộng đồng trong giai đoạn 2018-2025.
• Nghiên cứu là nguồn tài liệu khoa học có giá trị cao, đóng góp nền tảng dữ liệu thực nghiệm phục vụ công tác quản lý tài nguyên rừng và bảo tồn nguồn gen động vật nguy cấp tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam là một trong 16 nƣớc có tính đa dạng sinh học cao trên thế giới. Đây là tiềm năng thực sự góp phần làm nền tảng cho chiến lƣợc bảo vệ và phát triển bền vững ĐDSH Việt Nam. Hệ động vật đóng vai trò hết sức quan trọng về nghiên cứu khoa học nhằm tìm ra các nguyên lý, cơ chế sinh học, sinh lý học, phục vụ cho việc phòng và chữa bệnh, nâng cao sức khoẻ cộng đồng, còn là ngân hàng gen sống vô cùng quý giá mà thiên nhiên đã ban tặng cho con ngƣời.Trong khoảng 20 năm trở lại đây với những thành tự đáng khích lệ nhƣ phát hiện đƣợc nhiều loài động vật cỡ lớn và trung bình mới cho khoa học. Trong đó có 5 loài thú, 3 loài chim và 2 loài cá.

Bên cạnh đó, thì mức độ đe dọa nghiêm trọng đối với các loài động vật hoang dã nói chung và các loài thú móng guốc ngón chẵn nói riêng ở Việt Nam đáng báo động. Đặc biệt, một số loài nguy cấp, quý, hiếm bị đe dọa và có nguy cơ suy giảm nhiều về số lƣợng, chúng đang đứng trƣớc nguy cơ bị tuyệt chủng.Theo Sách đỏ Việt Nam năm 1992 [5] mới chỉ có 721 loài động, thực vật bị đe dọa ở các mức khác nhau thì đến năm 2007 [6] số loài này đã lên đến 882. Năm 2011, cá thể Tê giác Java (Rhinoceros sondaicus annamiticus) cuối cùng của Việt Nam đã bị tuyệt chủng, một số loài khác đang bị đe đọa tuyệt chủng nhƣ Voi, Hổ, Báo. Việt Nam hiện có 18 loài thú móng guốc ngón chẵn (thú MGNC) thì có tới 08 loài đang có nguy cơ bị tiêu diệt toàn cầu gồm: Bò xám (Bos sauveli), Bò rừng (Bos javanicus) Sao la (Pseudoryx nghetinhensis), Sơn dƣơng (Capricornis sumatraensis), Bò tót (Bos frontalis, Hƣơu cà toong (Rucervus eldii), Hƣơu xạ (Moschus moschiferus) và Lợn Java (Sus verrucosus)… Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng khai thác, lấn chiếm đất rừng trái phép dẫn đến diện tích rừng tự nhiên bị suy giảm mạnh, các hệ sinh thái, mất rừng, đất ngập 2 nƣớc đã làm mất nơi cƣtrú, mất sinh cảnh sống.

Cùng với đó,tình hình săn bắn, mua, bán, nuôi nhốt, sử dụng các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã, thú chơi động vật rừng ngày cáng gia tăng. Ngƣợc lại công tác quản lý rừng, bảo vệ động vật hoang dã chƣa thực sự có hiệu quả, ý thức ngƣời dân còn nhiều hạn chế. Khu Bảo tồn thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai (Khu Bảo tồn), trực thuộc Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai với tổng diện tích tự nhiên hơn 100.000 ha nằm ở phía Bắc của tỉnh Đồng Nai thuộc tiểu vùng Bảo tồn sinh thái lƣu vực sông Đồng Nai nằm trong hệ sinh thái Trƣờng Sơn, là một trong 13 vùng ƣu tiên bảo tồn của khu vực Đông Nam Á (Baltzer et al và cộng sự,2001). Theo kết quả điều tra danh lục động, thực vật của Khu Bảo tồn năm (2009), [8]bƣớc đầu ghi nhận: Thực vật có 1.552 loài thuộc 663 chi, 166 họ, 95 bộ và 6 ngành thực vật khác nhau.711 loài, gồm: 85 loài thú, 284 loài chim, 64 loài bò sát, 33 ếch nhái, và 1.245 loài côn trùng.

Ngoài ra còn có 108 loài cá và 12 loài tôm nƣớc ngọt. Để từng bƣớc thúc đẩy khả năng phục hồi và bảo tồn các loài động vật hoang dã quy hiếm này, Khu Bảo tồn cùng các nhà khoa học đã và đang triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật. Tuy nhiên, do chƣa có những hiểu biết đầy đủ và đồng bộ về các loài động vật thuộc nhóm guốc chẵn, khả năng phân bố theo từng sinh cảnh của chúng. Do đó, các dẫn liệu về các loài động vật hoang dã quý hiếm ở đây còn ít, thiếu tính hệ thống và chuyên sâu.

Xuất phát từ những thực tiễn trên, tôi chọn thực hiện đề tài: “ Đặc điểm sinh cảnh và phân bố thú móng guốc chẵn (Artiodactyla) tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên-Văn hóa Đồng Nai” Đề tài thực hiện nhằm bổ sung dữ liệu mới nhất về đặc điểm sinh cảnh và tình trạng quần thể các loài thuộc nhóm guốc chẵn để làm cơ sở cho công tác bảo tồn. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Đặc điểm phân loại bộ móng guốc chẵn (Artiodactyla) Hiện nay các nghiên cứu về phân loại động vật hoang dã nói chung và thú móng guốc nói riêng, đã đƣợc nhiều nhà khoa học trên thế giới nghiên cứu điển hình nhƣ một số tác giả. Wilson, Dee Ann M.

Reeder (1992), thú móng guốc ngón chẵn trên thế giới có 263 loài đƣợc xếp vào 9 họ. Hill (1992), thú móng guốc ngón chẵn ở vùng Ấn Độ - Mã Lai có 59 loài đƣợc xếp vào 6 họ nếu kể 4 loài mới đƣợc phát hiện tại Việt Nam thì con số là 63 loài. (2008) [42] Sách hƣớng dẫn nhận diện một số loài thú Đông Nam Á Các nghiên cứu về thú móng guốc thú móng guốc chẵn (MGC) đã chỉ ra rằng, thú MGC gồm các loài thú có kích thƣớc cơ thể từ rất lớn tới trung bình. Hà mã (Hippopotamus amphibius) loài có kích thƣớc và trọng lƣợng cơ thể lớn nhất, nặng tới 4.500 kg và loài nhỏ nhất là Cheo cheo lƣng bạc (Tragulus versicolor), nặng khoảng 1,5 - 2,5 kg.

Các chân đều mang số ngón chẵn (2 hoặc 4 ngón), có guốc. Thú MGC thƣờng đi bằng đầu ngón chân thứ III và thứ IV nên các ngón này rất lớn và có kích thƣớc gần bằng nhau. Ngón thứ nhất đã bị tiêu biến, ngón thứ II và thứ V bị tiêu giảm về kích thƣớc. Chỉ ở một số loài (họ Lợn Suidae) cả 4 ngón đều hoạt động, còn ở hầu hết các loài khác chỉ có 2 ngón (thứ III và IV) hoạt động, 2 ngón khác nhỏ và hầu nhƣ không chạm đất, trừ khi đất quá xốp và mềm.

Theo Đặng Huy Huỳnh (1986) [25], Lekagul et al. (1988) [45], Hutchins et al. (2004) [44], Đặng Huy Huỳnh và cs. (2008) [28], Nguyễn Xuân Đặng và cs.

(2009) [14], Đặng Huy Huỳnh và cs. 4 Một số nghiên cứu về phân loại thì Thú MGC đƣợc chia thành 2 nhóm: nhóm có sừng và nhóm không có sừng. Nhóm không có sừng gồm các loài thuộc họ Cheo cheo (Tragulidae), họ Lợn (Suidae), họ Lợn Taya (Tayassuidae) và họ Hƣơu xạ (Moschidae). Các loài này có răng nanh phát triển dài để thực hiện chức năng bảo vệ thay cho sừng.

Nhóm có sừng bao gồm các họ còn lại. Tuy nhiên, kích thƣớc và nguồn gốc sừng có khác nhau. Sừng của các loài họ Hƣơu nai (Cervidae) đặc và rụng hàng năm sau mỗi mùa động dục (còn gọi là gạc). Sừng của các loài họ Trâu bò (Bovidae) rỗng trong và không rụng, phát triển liên tục suốt đời.

Chức năng chủ yếu của sừng và răng nanh là làm vũ khí đấu tranh trong loài (tranh giành vị trí đầu đàn, tranh giành thú cái trong mùa động dục,.), sau đó mới đến chức năng chống lại thú ăn thịt hoặc các loài khác (Hutchins et al. Các cá thể đực thƣờng có sừng hoặc răng nanh lớn hơn so với cá thể cái. Tùy loài, các cá thể cái có thể có sừng nhƣ ở họ Trâu bò hoặc không có sừng nhƣ ở họ Hƣơu nai. Bộ răng thích nghi với chế độ ăn của mỗi nhóm loài.

Lợn rừng có răng nanh trên rất dài, thò ra khỏi môi và mặt răng hàm có nhiều u, mấu nhỏ. Các loài nhai lại không có răng nanh trên, mặt răng hàm có nhiều gờ nhai sắc hình lƣỡi liềm. Số lƣợng răng từ 32 - 44 chiếc. Tất cả các loài trong các họ Tragulidae, Moschidae, Cervidae và Bovidae đều không có răng cửa hàm trên.

Công thức răng: (i 0–3/3, c 0–1/1, pm 2–4/2–4, m 3/3) x 2 = 30–44. Theo Đặng Huy Huỳnh và cs, 1986 [30] và Lekagul B. Thú MGC ăn thực vật và có dạ dày thích nghi với việc tiêu hóa chất xenluloza thực vật. Dạ dày đƣợc cấu tạo có 1 đến 3 ngăn, dạ dày giả nằm phía trƣớc dạ dày thật (abomasum).

Họ Lợn (Suidae) ăn tạp, dạ dày ít chuyên hoá, chỉ có 2 ngăn. Các họ khác có dạ dày phức và ruột tịt nhỏ. Họ Cheo cheo (Traguliadae) có dạ dày 3 ngăn, các họ khác có dạ dày 4 ngăn. Trong dạ dày 5 có hệ sinh vật và ký sinh trùng cộng sinh phong phú giúp phân hủy xeluloza.

Đa số các loài có đặc điểm nhai lại thức ăn. Một số tác giảSimpson 1945, Mckenna et al 1997, Janis and Scott 1987, trong Lekagul et al. 1988) [45] chia bộ MGC thành 3 phân bộ: - Phân bộ Không nhai lại (Non-ruminantia) hoặc Phân bộ Lợn (Suina): Răng hàm có mấu, răng nanh lớn sinh trƣởng liên tục, dạ dày đơn, ngón II và ngón V phát trển. Phân bộ này có 3 họ là họ Lợn (Suidae), Hà mã (Hippopotamidae) và họ Lợn Taia (Tayassuidae).

- Phân bộ Nhai lại (Ruminantia): Răng hàm có nếp sắc hình bán nguyệt, thiếu răng cửa và thƣờng thiếu cả răng nanh. Dạ dày phức tạp chia 4 ngăn. Phân bộ này có 05 họ: họ Hƣơu nai (Cervidae), họ Hƣơu cao cổ (Giraffidae), họ Trâu bò (Bovidae), họ Cheo cheo (Tragulidae) và họ Linh dƣơng (Antilocapridae). - Phân bộ Chân chai (Tylopoda): gồm các loài Lạc đà.

Thiếu răng nanh và răng cửa ở cả hai hàm, răng hàm có mặt nhai phẳng, dạ dày tƣơng đối phức tạp. Ngón I, II và V thiếu. Chỉ có 1 họ Lạc đà (Camelidae) phân bố ở sa mạc Trung Á. Ba họ có số loài lớn nhất là: họ Trâu bò với 143 loài, họ Hƣơu nai với 51 loài và họ Lợn với 19 loài.

Các họ còn lại đều có dƣới 10 loài. Wilson et al. Tình hình nghiên cứu thú MGC ở Việt Nam Nghiên cứu thú MGC ở Việt Nam đƣợc bắt đầu từ cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 cùng với lịch sử nghiên cứu thú (Mammalia) của Việt Nam, Đặng Huy Huỳnh và cs 2007) [27]. Trƣớc năm 1955, các nhà nghiên cứu nƣớc ngoài 6 khảo sát nhằm phát hiện và mô tả các loài thú ở Việt Nam.

Từ sau năm 1955, nhà khoa học Việt Nam tham gia nghiên cứu thú MGC ngày càng nhiều và phạm vi nghiên cứu dần đƣợc mở rộng ra nhiều vùng miền khác nhau của cả nƣớc. Các nghiên cứu tập trung vào 2 hƣớng chính là: thống kê thành phần loài thú MGC ở các vùng miền và nghiên cứu sinh học, sinh thái của một số loài có giá trị kinh tế hoặc giá trị bảo tồn cao. Về thống kê thành phần loài có các công trình lớn nhƣ: - Van Peenen và cs (1969),Thống kê đƣợc 11 loài thú MGC ở các tỉnh miền Nam Việt Nam [50]. - Đặng Huy Huỳnh và cs.

- Đào Văn Tiến (1985),[38] Thống kê đƣợc 7 loài thú MGC ở các tỉnh miền Bắc Việt Nam. - Đặng Huy Huỳnh và cs (1994),Thống kê đƣợc ở Việt Nam có 15 loài thú MGC [26].