Nghiên Cứu Đặc Điểm Tái Sinh Lỗ Trống Trong Rừng HIA2 Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Thượng Tiến

Nghiên cứu đặc điểm tái sinh lỗ trống ở trạng thái rừng iiia2 tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình.

• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Tái Sinh Lỗ Trống Trong Rừng HIA2 Tại Khu Bảo Tồn Thiên Nhiên Thượng Tiến
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Nghiên cứu về tái sinh rừng
• 1.3. Nghiên cứu về tái sinh lỗ trống
• 1.4. Nghiên cứu vi sinh rừng
• 1.5. Nghiên cứu về tái sinh lỗ trống (lặp lại)
• 2. PHẦN II: ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA
• 2.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.2. Vị trí địa lý
• 2.3. Địa hình địa thế, địa chất
• 2.4. Khí hậu thủy văn
• 2.5. Kinh tế - xã hội
• 2.6. Đặc điểm tài nguyên rừng
• 2.7. Đặc điểm tài nguyên rừng (lặp lại)
• 2.8. Hệ độ
• 3. PHẦN III: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.2. Mục tiêu chung
• 3.3. Đối tượng và giới hạn nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp kế thừa
• 3.5.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm tầng cây cao xung quanh lỗ trống
• 4.2. Số lượng và cấu trúc tổ thành tầng cây cao
• 4.3. Đặc điểm sinh trưởng và chất lượng tầng cây cao
• 4.4. Đặc điểm lỗ trống khu vực nghiên cứu
• 4.5. Đặc điểm tái sinh lỗ trống và dưới tán rừng
• 4.6. Cấu trúc tổ thành cây tái sinh
• 4.7. Đặc điểm sinh trưởng và mật độ của cây tái sinh
• 4.8. Phân bố cây tái sinh
• 4.9. Phân bố cây tái sinh theo cấp chiều cao
• 4.10. Phân bố cây tái sinh trên bề mặt
• 4.11. Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh
• 4.12. Ảnh hưởng của một số nhân tố cảnh đến tái sinh lỗ trống
• 4.12.1. Ảnh hưởng của tầng bụi thảm tươi đến lớp cây tái sinh
• 4.12.2. Ảnh hưởng của diện tích lỗ trống đến cây tái sinh
• 4.13. Đề xuất biện pháp kỹ thuật lâm sinh nhằm xúc tiến tái sinh
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN - ĐÓN TẠI - KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám phá vai trò tái sinh lỗ trống rừng HIA2 tại Thượng Tiến

Nghiên cứu về tái sinh lỗ trống trong các hệ sinh thái rừng nhiệt đới cung cấp những hiểu biết sâu sắc về động lực và khả năng phục hồi tự nhiên. Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến, trạng thái rừng HIA2, một kiểu rừng thứ sinh đang trong quá trình phục hồi, cho thấy rõ vai trò của các khoảng trống tán cây trong việc thúc đẩy diễn thế sinh thái. Các lỗ trống, hay canopy gap, được hình thành do sự đổ ngã tự nhiên của cây gỗ già, tạo ra những "cửa sổ" ánh sáng xuống tầng dưới. Điều này làm thay đổi đột ngột điều kiện vi khí hậu, bao gồm nhiệt độ, độ ẩm đất, và đặc biệt là cường độ ánh sáng dưới tán rừng. Sự thay đổi này kích hoạt một cuộc cạnh tranh sinh tồn mạnh mẽ của lớp cây con, định hình lại cấu trúc rừng trong tương lai. Hiểu rõ cơ chế này không chỉ có ý nghĩa về mặt khoa học mà còn là nền tảng để xây dựng các chiến lược quản lý rừng bền vững. Nghiên cứu tại Thượng Tiến tập trung vào việc định lượng và phân tích các đặc điểm của quá trình tái sinh tự nhiên này. Mục tiêu là xác định các loài cây có tiềm năng, đánh giá mật độ và chất lượng của cây gỗ tái sinh, từ đó làm cơ sở khoa học cho các biện pháp can thiệp lâm sinh. Quá trình này giúp đẩy nhanh tốc độ phục hồi rừng và nâng cao đa dạng sinh học cho toàn bộ hệ sinh thái, góp phần vào mục tiêu bảo tồn tài nguyên thiên nhiên của khu vực.

1.1. Hiểu đúng về lỗ trống tán cây và diễn thế sinh thái rừng

Lỗ trống tán cây (canopy gap) là những khoảng trống trong tán rừng, được hình thành khi một hoặc nhiều cây lớn chết đứng hoặc đổ ngã. Theo định nghĩa của Renato (2004), đây là những khu vực tạo ra sự khác biệt rõ rệt về môi trường so với dưới tán rừng kín. Chúng không phải là sự suy thoái, mà là một phần tất yếu của diễn thế sinh thái, khởi động quá trình trẻ hóa và tái cấu trúc rừng. Khi một lỗ trống xuất hiện, lượng ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp xuống mặt đất tăng lên đáng kể, tạo điều kiện cho các loài cây tiên phong ưa sáng nảy mầm và phát triển nhanh chóng. Quá trình này tạo ra một "bức khảm tái sinh" theo lý luận của Obervin (1938), nơi các mảng rừng ở những giai đoạn phát triển khác nhau cùng tồn tại, làm tăng tính phức tạp và đa dạng sinh học của toàn bộ hệ sinh thái rừng HIA2.

1.2. Tổng quan hệ sinh thái rừng HIA2 tại KBT Thượng Tiến

Trạng thái rừng HIA2 tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến Hòa Bình là đối tượng chính của nghiên cứu. Đây là kiểu rừng thứ sinh nghèo, đã trải qua tác động khai thác trong quá khứ và đang trong giai đoạn phục hồi. Cấu trúc rừng đặc trưng bởi tầng tán không liên tục, với sự hiện diện của những cây gỗ sót lại và tầng cây giữa đang vươn lên. Mặc dù vậy, hệ sinh thái này vẫn duy trì được sự phong phú về loài, là nơi cư trú của nhiều loài thực vật quý hiếm. Việc nghiên cứu tái sinh lỗ trống trong bối cảnh này đặc biệt quan trọng, vì nó phản ánh khả năng phục hồi hệ sinh thái một cách tự nhiên. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho ban quản lý khu bảo tồn trong việc đưa ra các quyết sách về bảo tồn và phát triển rừng.

II. Thách thức phục hồi rừng HIA2 và vai trò của lỗ trống tán cây

Quá trình phục hồi rừng thứ sinh như trạng thái HIA2 đối mặt với nhiều thách thức. Chất lượng lâm phần thường không cao, với sự chiếm ưu thế của các loài cây gỗ ưa sáng, sinh trưởng nhanh nhưng giá trị kinh tế thấp. Khả năng phục hồi hệ sinh thái phụ thuộc lớn vào nguồn giống sẵn có và các điều kiện thuận lợi cho cây con phát triển. Tuy nhiên, việc thiếu cơ sở khoa học về động lực tái sinh tự nhiên gây khó khăn cho các hoạt động lâm sinh. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Kha (2009) chỉ ra rằng chất lượng sinh trưởng của rừng thứ sinh ở Việt Nam còn kém. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu đặc điểm tái sinh lỗ trống trở thành một hướng đi chiến lược. Các lỗ trống hoạt động như những "vườn ươm tự nhiên", nơi các loài cây bản địa có giá trị có cơ hội cạnh tranh và phát triển. Phân tích mật độ cây tái sinh và thành phần loài tái sinh trong các lỗ trống giúp các nhà khoa học dự báo chiều hướng phát triển của rừng. Từ đó, các biện pháp kỹ thuật có thể được áp dụng để điều tiết quá trình này theo hướng có lợi, vừa đảm bảo mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học, vừa nâng cao giá trị của tài nguyên rừng.

2.1. Thực trạng cấu trúc rừng HIA2 và khả năng tái sinh tự nhiên

Rừng HIA2 tại Thượng Tiến có cấu trúc rừng phức tạp nhưng không đồng đều. Tầng cây cao bao gồm các loài như Chân chim, Dẻ, Re bầu, Đỏ ngọn, phần lớn là các loài ưa sáng, giá trị kinh tế không cao. Theo kết quả điều tra, tỷ lệ cây có phẩm chất xấu (cong queo, sâu bệnh) còn chiếm một lượng đáng kể (22,1%). Điều này cho thấy tiềm năng phục hồi rừng tự nhiên gặp nhiều trở ngại nếu không có sự can thiệp. Quá trình tái sinh tự nhiên diễn ra nhưng chịu sự cạnh tranh gay gắt từ thảm thực vật xâm lấn, làm giảm cơ hội sống sót của cây gỗ tái sinh có giá trị. Do đó, việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tái sinh là vô cùng cấp thiết.

2.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu thành phần loài tái sinh

Thành phần loài tái sinh là chỉ báo quan trọng nhất cho tương lai của một lâm phần. Nghiên cứu này cho phép dự đoán liệu rừng có đang diễn thế theo hướng bền vững hay không. Trong các lỗ trống, sự cạnh tranh giữa các loài ưa sáng và chịu bóng quyết định tổ thành của rừng trong nhiều thập kỷ tới. Việc xác định được thành phần loài tái sinh và so sánh với tầng cây mẹ giúp đánh giá mức độ kế thừa và sự xuất hiện của các loài mới. Thông tin này là cơ sở khoa học không thể thiếu để đề xuất các biện pháp làm giàu rừng, chẳng hạn như trồng bổ sung các loài cây mục tiêu, nhằm định hướng diễn thế sinh thái theo hướng tích cực, phục vụ cho quản lý rừng bền vững.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm tái sinh tự nhiên trong lỗ trống

Để đánh giá chính xác đặc điểm tái sinh lỗ trống, một phương pháp luận khoa học và chặt chẽ đã được áp dụng. Nghiên cứu được thực hiện trên 20 lỗ trống có diện tích từ 105 m² đến 165 m², lựa chọn ngẫu nhiên trên các tuyến điều tra hệ thống. Phương pháp xác định diện tích lỗ trống được cải tiến từ Jans và cộng sự (1993), đảm bảo độ chính xác cao. Bên trong mỗi lỗ trống và khu vực đối chứng (dưới tán rừng kín), các ô dạng bản (ODB) có diện tích 4 m² được thiết lập để thu thập dữ liệu chi tiết. Các chỉ tiêu chính được ghi nhận bao gồm: thành phần loài tái sinh, mật độ cây tái sinh, chiều cao, đường kính gốc của cây con, chất lượng và nguồn gốc (tái sinh hạt hay chồi). Đồng thời, các yếu tố ảnh hưởng như đặc điểm tầng cây cao xung quanh và độ che phủ của lớp cây bụi, thảm tươi cũng được định lượng. Cách tiếp cận này cho phép so sánh và phân tích một cách có hệ thống, làm rõ ảnh hưởng của ánh sáng dưới tán rừng và các yếu tố vi khí hậu khác đến quá trình tái sinh tự nhiên.

3.1. Thiết lập ô điều tra và thu thập số liệu cây con cây mạ

Quy trình thu thập số liệu được tiêu chuẩn hóa để đảm bảo tính nhất quán. Tại mỗi lỗ trống, 5 ô dạng bản (ODB) được bố trí: một ở trung tâm và bốn ở bốn góc. Để đối chứng, 5 ODB tương tự cũng được lập dưới tán rừng kín, cách mép lỗ trống 10 mét. Trong mỗi ODB, tất cả cây con và cây mạ của các loài cây gỗ đều được định danh, đếm số lượng, đo chiều cao vút ngọn (Hvn) và đường kính gốc (Doo). Chất lượng cây được phân thành 3 cấp (tốt, trung bình, xấu) và nguồn gốc được xác định là từ hạt hay từ chồi. Phương pháp này cung cấp một bộ dữ liệu chi tiết, cho phép phân tích sâu về cấu trúc rừng ở giai đoạn khởi đầu.

3.2. Phân tích ảnh hưởng của diện tích lỗ trống và thảm thực vật

Nghiên cứu không chỉ mô tả mà còn phân tích các yếu tố ảnh hưởng. Mối quan hệ giữa diện tích lỗ trống và số lượng cây gỗ tái sinh được kiểm tra bằng hệ số tương quan Pearson. Kết quả cho thấy mối tương quan dương mạnh (r = 0.95), khẳng định diện tích lỗ trống càng lớn, số lượng cây tái sinh càng nhiều. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của lớp cây bụi thảm tươi được đánh giá thông qua chiều cao trung bình và độ che phủ. Dữ liệu cho thấy, độ che phủ của thảm tươi trung bình là 61%, là một yếu tố cạnh tranh đáng kể về ánh sáng và dinh dưỡng đối với cây con, đặc biệt là những cây có chiều cao dưới 0.7m.

IV. Kết quả phân tích đặc điểm tái sinh rừng tại KBT Thượng Tiến

Kết quả nghiên cứu tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến đã cung cấp những bằng chứng định lượng rõ ràng về quá trình tái sinh lỗ trống. Phân tích cho thấy mật độ cây tái sinh cao nhất ở trung tâm lỗ trống (trung bình 8.125 cây/ha), cao hơn đáng kể so với khu vực mép lỗ trống (7.775 cây/ha) và dưới tán rừng (7.750 cây/ha). Điều này khẳng định vai trò then chốt của ánh sáng trong việc thúc đẩy tái sinh. Về thành phần loài tái sinh, có sự khác biệt rõ rệt: trung tâm lỗ trống ưu thế bởi các loài ưa sáng như Chân chim, Vang anh, Ba soi; trong khi dưới tán rừng lại là nơi phát triển của các loài chịu bóng có giá trị kinh tế cao hơn như Dẻ, Chẹo tía, Dung đen. Đáng chú ý, mức độ kế thừa của lớp cây tái sinh so với tầng cây mẹ là rất cao, với chỉ số tương đồng Sorensen luôn lớn hơn 0.75. Điều này cho thấy rừng HIA2 có một khả năng phục hồi hệ sinh thái tiềm tàng mạnh mẽ, nếu được tác động một cách hợp lý.

4.1. So sánh cấu trúc tổ thành loài cây gỗ tái sinh và mật độ

Cấu trúc tổ thành cây tái sinh thể hiện rõ sự phân hóa theo vị trí. Trung tâm lỗ trống có 35 loài, với 11 loài tham gia vào công thức tổ thành, chủ yếu là cây tiên phong ưa sáng. Ngược lại, dưới tán rừng có 39 loài, nhưng chỉ 7 loài tham gia công thức tổ thành, đa số là cây chịu bóng. Vị trí mép lỗ trống là vùng chuyển tiếp, kết hợp đặc điểm của cả hai khu vực. Về mật độ, sự chênh lệch khẳng định ánh sáng dưới tán rừng là nhân tố chi phối chính. Tỷ lệ cây con có triển vọng (chiều cao lớn hơn chiều cao thảm tươi) cũng cao nhất ở trung tâm lỗ trống (67,38%), cho thấy điều kiện sinh trưởng thuận lợi hơn.

4.2. Đánh giá chất lượng và nguồn gốc của cây gỗ tái sinh

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, nguồn gốc cây gỗ tái sinh có sự khác biệt. Tỷ lệ cây tái sinh từ hạt chiếm đa số ở cả ba vị trí, nhưng cao nhất ở dưới tán rừng (89,69%), nơi môi trường ổn định hơn. Trong khi đó, ở trung tâm lỗ trống, nơi có nhiều ánh sáng và biến động môi trường, tỷ lệ cây tái sinh từ chồi cao hơn đáng kể (39,68%). Về chất lượng, tỷ lệ cây phẩm chất tốt (loại A) và trung bình (loại B) chiếm phần lớn, tuy nhiên số lượng cây phẩm chất xấu (loại C) vẫn còn chiếm khoảng 15-20%. Điều này cho thấy cần có các biện pháp chăm sóc để nâng cao chất lượng thế hệ rừng tương lai.

V. Giải pháp lâm sinh xúc tiến tái sinh lỗ trống rừng bền vững

Dựa trên các kết quả nghiên cứu thực nghiệm, một số giải pháp kỹ thuật lâm sinh được đề xuất nhằm xúc tiến tái sinh tự nhiên và hướng tới quản lý rừng bền vững tại hệ sinh thái rừng HIA2. Giải pháp trọng tâm là điều tiết mối quan hệ giữa tầng cây mẹ và lớp cây tái sinh. Cần ưu tiên nuôi dưỡng những loài cây có giá trị kinh tế và sinh thái cao như Dung đen, Chẹo tía, Trám, đồng thời tỉa thưa những cây phi mục đích, phẩm chất xấu ở tầng cây cao để tạo thêm các lỗ trống nhân tạo. Đối với lớp cây tái sinh, cần thực hiện các biện pháp chăm sóc như phát dọn dây leo, giảm độ che phủ của cây bụi thảm tươi ở những nơi có mật độ quá dày. Việc này giúp giảm cạnh tranh, tạo điều kiện cho cây con có triển vọng sinh trưởng tốt hơn. Trồng bổ sung các loài cây bản địa có giá trị vào những lỗ trống lớn có mật độ tái sinh thấp cũng là một giải pháp cần thiết. Áp dụng đồng bộ các biện pháp này không chỉ đẩy nhanh quá trình phục hồi rừng mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học.

5.1. Đề xuất các biện pháp kỹ thuật tác động vào cấu trúc rừng

Các biện pháp kỹ thuật cần tập trung vào hai đối tượng chính: tầng cây cao và lớp cây tái sinh. Với tầng cây cao, cần thực hiện tỉa thưa có chọn lọc, loại bỏ những cây kém chất lượng để mở rộng tán, mô phỏng quá trình hình thành lỗ trống tán cây tự nhiên. Với lớp cây gỗ tái sinh, cần thực hiện chăm sóc, phát quang cây bụi, dây leo xung quanh các cây con có triển vọng, đặc biệt là các loài mục tiêu. Ở những nơi mật độ tái sinh tự nhiên của cây mục tiêu không đủ (dưới 1000 cây/ha), cần tiến hành trồng bổ sung. Các biện pháp này giúp điều chỉnh cấu trúc rừng theo hướng tích cực, nâng cao chất lượng và giá trị lâm phần.

5.2. Hướng tới quản lý rừng bền vững tại Khu bảo tồn Thượng Tiến

Các giải pháp đề xuất cần được lồng ghép vào kế hoạch quản lý rừng bền vững tổng thể của Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh dựa trên cơ sở khoa học về tái sinh lỗ trống sẽ mang lại hiệu quả kép: vừa phục hồi hệ sinh thái, vừa nâng cao giá trị bảo tồn. Cần tăng cường công tác bảo vệ, ngăn chặn các tác động tiêu cực từ con người, đồng thời theo dõi, đánh giá định kỳ hiệu quả của các biện pháp can thiệp. Việc lồng ghép kiến thức bản địa của cộng đồng địa phương vào công tác quản lý cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công lâu dài, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển sinh kế bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự suy giảm diện tích rừng nhiệt đới tự nhiên đang đặt ra thách thức lớn đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học và phòng hộ đầu nguồn. Thống kê từ các tổ chức bảo tồn quốc tế cho thấy mỗi năm thế giới mất khoảng 20 triệu ha rừng tự nhiên, trong khi tại Việt Nam độ che phủ rừng từng ghi nhận sụt giảm nghiêm trọng với hơn 3,5 triệu ha bị mất đi qua các thời kỳ khai thác trước đây. Đến năm 2010, diện tích rừng toàn quốc đạt trên 13 triệu ha với độ che phủ 39,5%, song chất lượng rừng tự nhiên tại nhiều vùng sinh thái vẫn còn nghèo kiệt, cấu trúc tầng tán bị phân cắt mạnh mẽ.

Nghiên cứu được thực hiện tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình – khu vực có tổng diện tích tự nhiên 7.308 ha, trong đó diện tích rừng tự nhiên là 4.657 ha nằm trên dải núi đá hiểm trở với đỉnh Cốt Ca cao 1.073 m. Đối tượng nghiên cứu trọng tâm là trạng thái rừng thứ sinh IIIA2 phục hồi sau khai thác, nơi xuất hiện nhiều khoảng trống tán rừng do các quá trình tự nhiên như cây đổ, cây chết hoặc tác động chọn lọc trước đây. Tổng diện tích điều tra đạt 81.600 m2 trên 4 tuyến đại diện, ghi nhận 20 lỗ trống tự nhiên với tổng diện tích 2.700 m2, chiếm tỷ lệ 3,31% diện tích lâm phần.

Mục tiêu cốt lõi của đề tài là đánh giá toàn diện các đặc trưng sinh thái học của lớp cây tái sinh trong lỗ trống, so sánh với môi trường dưới tán rừng khép tán, đồng thời xác định mối tương quan giữa quy mô lỗ trống với mật độ và tổ thành loài cây con. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học định lượng, phục vụ trực tiếp cho việc xây dựng các giải pháp kỹ thuật lâm sinh, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh và phục hồi bền vững hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới vùng Tây Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận bức khảm tuần hoàn tái sinh rừng nhiệt đới của Aubréville và Richards, kết hợp học thuyết về hai phương thức tái sinh điển hình của van Steenis: tái sinh vệt của nhóm loài ưa sáng tiên phong và tái sinh phân tán liên tục của nhóm loài chịu bóng định cư. Quá trình động thái rừng diễn ra qua các pha khép tán, đổ gãy tạo lỗ trống và lấp đầy khoảng trống nhờ thế hệ cây con kế cận.

Ba khái niệm học thuật cơ bản được vận dụng xuyên suốt gồm:

• Lỗ trống tán rừng: Khoảng không gian hình thành khi một hoặc nhiều cây tầng trên bị chết hoặc gãy đổ, có diện tích tối thiểu lớn hơn 25 m2, nơi chiều cao của đa số cây con thấp hơn 5 m và dưới 50% chiều cao trung bình của tầng cây cao xung quanh.
• Cây tái sinh có triển vọng: Những cá thể cây con sinh trưởng tốt, thân thẳng, không sâu bệnh và có chiều cao vượt qua tầng cây bụi thảm tươi (chiều cao lớn hơn 0,9 m đến 1,0 m), có tiềm năng tham gia vào tầng tán chính của lâm phần trong tương lai.
• Chỉ số giá trị quan trọng (IV%): Đại lượng phản ánh vai trò sinh thái của loài cây trong quần xã, được xác định thông qua trung bình cộng của tỷ lệ phần trăm số cá thể và tỷ lệ phần trăm tổng tiết diện ngang thân cây.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra thực địa kết hợp xử lý thống kê toán học sinh thái. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 20 lỗ trống tự nhiên có diện tích từ 105 m2 đến 165 m2, được chọn lọc ngẫu nhiên trên 4 tuyến điều tra có chiều rộng 40 m trải đều trên trạng thái rừng IIIA2.

Phương pháp đo đạc diện tích lỗ trống áp dụng kỹ thuật cải tiến của Jans và cộng sự cùng Naaf và Wulf: Từ tâm lỗ trống xác định 8 điểm mép rừng theo các góc phương vị cố định (0°, 45°, 90°, 135°, 180°, 225°, 270°, 315°), dùng thước đo khoảng cách và tính tổng diện tích của 8 hình tam giác bằng công thức Heron.

Tại mỗi lỗ trống, hệ thống ô dạng bản (ODB) có kích thước 2m x 2m (diện tích 4 m2/ô) được bố trí theo 3 vị trí sinh thái: 5 ô ở trung tâm lỗ trống, 5 ô ở mép lỗ trống và 5 ô đối chứng dưới tán rừng cách mép 10 m (tổng cộng 300 ô dạng bản). Dữ liệu được đo đếm chi tiết về tên loài, đường kính gốc (D00), đường kính ngang ngực (D1.3), chiều cao vút ngọn (Hvn), phẩm chất cây (cấp A, B, C) và nguồn gốc (hạt hoặc chồi).

Quy luật phân bố cây tái sinh trên mặt đất được kiểm định bằng mô hình phân bố Poisson thông qua tỷ số K giữa phương sai và số trung bình. Mối quan hệ tương quan giữa diện tích lỗ trống và mật độ cây con được đánh giá bằng hệ số tương quan tuyến tính Pearson (r) trên phần mềm chuyên dụng, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy thống kê cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu từ 20 lỗ trống tự nhiên tại trạng thái IIIA2 mang lại các phát hiện khoa học quan trọng:

Thứ nhất, mật độ cây tái sinh đạt giá trị cao nhất tại trung tâm lỗ trống với 8.125 cây/ha (tương đương 325 cây điều tra trong các ô dạng bản), tại mép lỗ trống đạt 7.775 cây/ha (311 cây) và dưới tán rừng đối chứng đạt 7.750 cây/ha (310 cây). Tỷ lệ cây tái sinh có triển vọng tại trung tâm lỗ trống đạt 67,38% (5.475 cây/ha) và tại mép lỗ trống đạt 63,67% (4.950 cây/ha), cao hơn đáng kể so với khu vực dưới tán rừng.

Thứ hai, cấu trúc tổ thành loài phân hóa rõ nét theo điều kiện chiếu sáng. Vị trí trung tâm lỗ trống ghi nhận 35 loài, trong đó 11 loài tham gia công thức tổ thành (chiếm 31,43% tổng số loài), dẫn đầu là các loài ưa sáng tiên phong như Chân chim (hệ số tổ thành Ki = 0,92), Vàng anh (Ki = 0,74), Ba soi (Ki = 0,68), Đỏ ngọn (Ki = 0,58), Sung cao (Ki = 0,58) và Trẩu (Ki = 0,58). Ngược lại, khu vực dưới tán rừng ghi nhận 35 loài nhưng chỉ 7 loài tham gia tổ thành (chiếm 20,00%), ưu thế thuộc về các loài chịu bóng có giá trị cao như Dẻ (Ki = 0,71), Côm tầng (Ki = 0,68), Chẹo tía (Ki = 0,65), Dung đen (Ki = 0,55) và Nghiến (Ki = 0,55). Vị trí mép lỗ trống mang tính giao thoa sinh thái với 42 loài (8 loài vào công thức tổ thành, chiếm 19,05%), có sự hiện diện đồng thời của Dẻ (Ki = 0,87), Chân chim (Ki = 0,58) và Sau sau (Ki = 0,51).

Thứ ba, quy mô diện tích lỗ trống có mối tương quan thuận rất chặt chẽ với số lượng cây tái sinh, thể hiện qua hệ số tương quan Pearson r = 0,95. Lỗ trống nhỏ nhất có diện tích 105 m2 ghi nhận 84 cây tái sinh, trong khi lỗ trống lớn nhất đạt 165 m2 có tới 144 cây tái sinh.

Thứ tư, nguồn gốc cây tái sinh chủ yếu phát triển từ hạt (chiếm 65% đến 75%), tăng dần từ trung tâm lỗ trống ra vùng dưới tán rừng. Phân bố không gian của cây con tuân theo quy luật phân bố đều với hệ số phân tán Poisson K < 1, và cấu trúc số cây theo cấp chiều cao có dạng đường cong giảm (cây có chiều cao dưới 1,3 m chiếm tỷ trọng áp đảo).

Thảo luận kết quả

Sự biến động mật độ và tổ thành loài phản ánh trực tiếp sự thay đổi của chế độ ánh sáng và vi khí hậu đất. Khi tầng tán bị phá vỡ, lượng bức xạ xuyên qua tán tăng vọt, nhiệt độ đất tại tâm lỗ trống cao hơn kích thích hạt giống của các loài tiên phong nảy mầm nhanh chóng. Tầng cây cao xung quanh lỗ trống có chiều cao bình quân 16,4 m và đường kính bình quân 18,6 cm, trong đó cây tốt (cấp A) chiếm 39,13%, cây trung bình (cấp B) chiếm 38,77% và cây xấu (cấp C) chiếm 22,10%, đóng vai trò là nguồn tán phát hạt giống chủ đạo cho các lỗ trống.

Khi so sánh với các nghiên cứu tương tự tại Vườn quốc gia Bạch Mã hay Công ty Lâm nghiệp Mai Sơn, kết quả tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến có sự tương đồng về xu hướng chiếm ưu thế của cây ưa sáng ở trung tâm khoảng trống. Tuy nhiên, biên độ diện tích lỗ trống tại Thượng Tiến dao động hẹp hơn (105 m2 đến 165 m2, trung bình 135 m2 với phương sai 307,93), cho thấy lâm phần đang trong giai đoạn ổn định cấu trúc sau thời gian dài phục hồi tự nhiên.

Mối tương quan tuyến tính giữa diện tích lỗ trống và số cây tái sinh có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ phân tán (scatter plot) kết hợp đường hồi quy thực nghiệm. Bên cạnh đó, sự chuyển dịch cấu trúc loài giữa 3 vị trí sinh thái có thể được minh họa sinh động qua biểu đồ cột chồng tỷ lệ phần trăm các nhóm loài sinh thái, giúp các nhà quản lý dễ dàng nhận diện pha diễn thế của lâm phần.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các quy luật sinh thái đã phát hiện, hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng rừng trạng thái IIIA2:

• Tiến hành phát dọn dây leo, cỏ dại và điều tiết tầng cây bụi thảm tươi có chiều cao vượt 0,7 m tại các lỗ trống trong giai đoạn 12 đến 24 tháng đầu nhằm giảm áp lực cạnh tranh dinh dưỡng, bảo đảm mật độ cây tái sinh mục đích đạt trên 1.000 cây/ha (Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến chủ trì thực hiện).
• Thực hiện tỉa thưa vệ sinh đối với 22,10% số cây tầng cao có phẩm chất xấu (cấp C), tán lệch, sâu bệnh xung quanh mép lỗ trống; đồng thời bảo vệ nghiêm ngặt 39,13% cây mẹ gieo giống phẩm chất tốt (cấp A) như Re bầu, Dẻ, Chẹo tía và Trám trắng theo định kỳ hàng năm.
• Triển khai làm giàu rừng bằng biện pháp trồng bổ sung các loài cây bản địa có giá trị bảo tồn và kinh tế cao như Lát hoa, Vàng tâm, Nghiến tại các lỗ trống có diện tích lớn hơn 150 m2 với mật độ từ 300 đến 500 cây/ha trong lộ trình giai đoạn 2026 - 2028 (Hạt Kiểm lâm huyện Kim Bôi phối hợp các trạm bảo vệ rừng).
• Áp dụng triệt để phương thức khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên kết hợp bảo vệ rừng phòng hộ đầu nguồn trên toàn bộ diện tích 4.657 ha rừng tự nhiên; xây dựng quy chế phối hợp cộng đồng với 2.089 hộ dân vùng đệm thuộc các xã Thượng Tiến, Kim Tiến để ngăn chặn chăn thả gia súc và chặt phá rừng tái sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị khoa học và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Lâm học, Sinh thái học thực vật và Quản lý tài nguyên rừng: Sử dụng tài liệu làm cơ sở tham khảo về phương pháp điều tra ô dạng bản theo hướng phương vị, tính toán chỉ số IV% và phân tích động thái tái sinh khoảng trống tán rừng nhiệt đới.
• Ban Giám đốc và cán bộ kỹ thuật tại các Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên, Vườn quốc gia: Vận dụng quy trình phân loại cây tái sinh có triển vọng và kỹ thuật điều tiết tầng cây bụi nhằm bảo tồn nguồn gen các loài thực vật quý hiếm trong Sách Đỏ Việt Nam.
• Đội ngũ kỹ sư lâm nghiệp tại các Công ty Lâm nghiệp, Ban Quản lý rừng phòng hộ: Ứng dụng các thông số về mật độ 8.125 cây/ha và tương quan diện tích r = 0,95 để lập kế hoạch thiết kế biện pháp xúc tiến tái sinh, làm giàu rừng thứ sinh nghèo kiệt một cách hiệu quả.
• Cơ quan quản lý nhà nước như Chi cục Kiểm lâm và Phòng Nông nghiệp các địa phương: Tham khảo số liệu thực địa để xây dựng chính sách giao khoán quản lý bảo vệ rừng gắn với sinh kế của đồng bào dân tộc thiểu số tại vùng đệm.

Câu hỏi thường gặp

Lỗ trống tán rừng hình thành do những nguyên nhân chủ yếu nào?

Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến, 20 lỗ trống điều tra được hình thành từ 3 nguồn gốc chính: cây đổ do mưa bão chiếm 40% (8 lỗ trống), cây chết tự nhiên do già cỗi hoặc sâu bệnh chiếm 30% (6 lỗ trống), và 30% còn lại (6 lỗ trống) không xác định được nguyên nhân cụ thể do dấu vết gốc cây đã mục nát qua thời gian.

Vì sao mật độ cây tái sinh ở trung tâm lỗ trống lại cao hơn khu vực dưới tán rừng?

Trung tâm lỗ trống nhận lượng ánh sáng trực xạ dồi dào và nhiệt độ mặt đất cao hơn, kích thích hạt giống của các loài tiên phong nảy mầm mạnh mẽ. Mật độ tại trung tâm đạt 8.125 cây/ha, cao hơn mức 7.750 cây/ha dưới tán rừng khép tán – nơi điều kiện thiếu sáng hạn chế sự xuất hiện của nhóm loài cây ưa sáng.

Tiêu chí xác định một cây con là cây tái sinh có triển vọng là gì?

Cây tái sinh có triển vọng là cá thể sinh trưởng tốt (cấp A hoặc B), thân tròn thẳng, không bị cụt ngọn hay sâu bệnh, và có chiều cao vút ngọn lớn hơn chiều cao trung bình của tầng cây bụi thảm tươi tại khu vực điều tra (thường đạt từ 0,9 m trở lên), bảo đảm khả năng cạnh tranh không gian dinh dưỡng.

Cấu trúc tổ thành loài thay đổi ra sao từ trung tâm lỗ trống ra dưới tán rừng?

Có sự hoán đổi sinh thái rõ nét: Trung tâm lỗ trống bị chi phối bởi 11 loài ưa sáng mọc nhanh như Chân chim, Vàng anh, Ba soi; trong khi dưới tán rừng chỉ có 7 loài tham gia tổ thành và hoàn toàn thuộc nhóm cây chịu bóng, gỗ lớn có giá trị cao như Dẻ, Côm tầng, Chẹo tía, Dung đen, Nghiến. Mép lỗ trống là vùng giao thoa với 42 loài.

Quy mô diện tích lỗ trống ảnh hưởng như thế nào đến số lượng cây con tái sinh?

Diện tích lỗ trống và số lượng cây con có mối quan hệ tương quan thuận rất chặt chẽ với hệ số Pearson r = 0,95. Khi diện tích khoảng trống mở rộng từ 105 m2 lên 165 m2, số cây tái sinh ghi nhận tăng tương ứng từ 84 cây lên 144 cây/lỗ trống nhờ không gian dinh dưỡng và điều kiện chiếu sáng thuận lợi hơn.

Kết luận

• Cấu trúc tổ thành loài phong phú với 35 đến 42 loài cây tái sinh, phản ánh tiềm năng đa dạng sinh học cao của trạng thái rừng phục hồi IIIA2 tại Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến.
• Mật độ tái sinh tự nhiên đạt mức dồi dào từ 7.750 đến 8.125 cây/ha, trong đó tỷ lệ cây con có triển vọng vượt trên 60% ở tất cả các vị trí điều tra.
• Quy mô diện tích lỗ trống tỷ lệ thuận chặt chẽ với số lượng cây tái sinh (hệ số tương quan Pearson r = 0,95) trên biên độ diện tích từ 105 m2 đến 165 m2.
• Phân bố không gian của lớp cây con tuân theo quy luật phân bố đều trên mặt đất (K < 1) và nguồn giống tái sinh từ hạt đóng vai trò chủ đạo (trên 65%).
• Đề tài đã cung cấp cơ sở định lượng vững chắc để thiết kế các giải pháp kỹ thuật lâm sinh như điều tiết tán che, phát dọn cây bụi thảm tươi và trồng bổ sung cây bản địa giai đoạn 2026 - 2028.

Các đơn vị quản lý tài nguyên rừng và chính quyền địa phương cần nhanh chóng thể chế hóa các khuyến nghị kỹ thuật này vào kế hoạch hành động hàng năm, nhằm bảo tồn bền vững hệ sinh thái rừng tự nhiên quý giá tại tỉnh Hòa Bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP VIỆT NAM KHOA LÂM HỌC , i Giáo Ta, dẫn : TS. Phạm Minh Toại LY D2007. 7 : Nguyễn Thị Thiết Khoá học : 2008 - 2012 Hà Nội - 2012 al A025 [634.9 JLVETSI TRUONG DAI HOC LAM NGHEP KHOA LAM HOC KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIÊM TÁI SINH LO TRÓNG Ở TRẠNG THÁI RỪNG HIA2 TẠI KHU BẢO TÒN THIÊN NHIÊN THƯỢNG TIEN, HUYEN KIM BOI, TINH HOA BÌNH Nganh : Lam hoc Mã số ¢301 Giáo viên hướng dẫn : TS. Phạm Minh To Sy _ Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Thiết (ay : 2008-2012 Hà Nội - 2012 LOI CAM ON Để đánh gid kết quả học tập và rèn luyện của sinh viên khóa học 2008 — 2012, Khoa Lâm Học - Trường đại học Lâm Nghiệp đã cho phép tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm tái sinh lỗ trống'ở trạng thái rừng HIA2 tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến, huyện.

Kim Bồi, tỉnh Hòa Bình”. Sau hai tháng thực hiện đến nay đề tài đã được hoàn thành: Nhân dịp này, cho em được bày tỏ lời cảm ơn. chân thành nhất tới TS. Phạm Minh Toại, người đã trực tiếp đã hướng dẫn về đã tận tình giúp đỡ, tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình nghiÊ cứu để em có thẻ hoàn thành đề tài này.

Xin gửi lời cảm ơn tới toàn thể cán bộ cùng nhân dân xã Thượng Tiến, huyện Kim Bồi, tỉnh Hòa Bìnhđã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu. Qua đây tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến tập thể các thầy cô giáo, cán bộ trong khoa Lâm Học đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện khóa luận. Cuối cùng tôi cảm ơn sự động viện, giúp đỡ của tất cả bạn bè trong và ngoài trường. 4 “ é ve Mặc dù đã cố gắng nhưng dó hạn chế về mặt thời gian cũng như năng lực của bản thân và bước đầu làm quen với công tác nghiên cứu nên đề tài không tránh khỏi những thiếu sót.

Tôi rắthongnhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô cùng bạn bè đồng nghiệp đề khóa luận được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! $ Xuân Mai, ngày 02 tháng 06 năm 2012 < ] Sinh vién Nguyễn Thị Thiết MUC LUC DAT VAN ĐỀ. PHAN I: TONG QUAN NGHIEN CUU. Trên thế giới.

Nghiên cứu vê tái sinh rừng .Nghiên cứu về tái sinh lỗ trống. Nghiên cứu vi sinh rừng. Nghiên cứu về tái sinh lỗ trống PHAN II: BAC DIEM CO BAN CUA 2. Đặc điểm tự nhiên.

Vị trí địa lý 2.Địa hình địa thế, địa chất v; 2. Khí hậu thủy văn. Kinh tế - xã hội 2. Đặc điểm tài nguyên rừng thee nghién citu .Đặc điểm tài ấgu rùng 2.

Hệ độ 19 PHAN Il: I DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU20 3. Muc tiéu nghi waned 3. Muc tiéu chung 20 3. Đối tượng và giới hạn nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu he), 3. Phương pháp kế thừa. Phương pháp thu thập số liệu.

PHAN IV: KET QUA NGHIEN CUU. Đặc điểm tầng cây cao xung quanh lỗ trong. Số lượng và cấu trúc tổ thành tầng cây cao. Đặc điểm sinh trưởng và chất lượng tằng cây cao.

Đặc điểm lỗ trống khu vực nghiên cứu. Đặc điểm tái sinh lỗ trống và dưới tán rừng. Cấu trúc tổ thành cây tái sinh. Đặc điểm sinh trưởng và mật độ của cây tái sinh.

Phân bố cây tái sinh ey Ss 4. Phân bố cây tái sinh theo cấp chiều cao 4.Phân bố cây tái sinh trên bề "ˆP 4. Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh. Ảnh hưởng của một số nhân oàn cảnh đền tái sinh lỗ trống.Anh hưởng của ting oly + g quanh lỗ trồng.

Ảnh hưởng của tầng # bui thảm tươi đếnlớp cây tái sinh. Ảnh hưởng của diệ tic trống đến cây tái sinh. Đề xuất biện mộtẢo. pháp kỹ thuật lâm sinh nhắm xúc tiên tái sinh p ^ TT An se sa; PHAN V: KET LUAN— ÒN TẠI- KHUYỀN NGHỊ.

CN ö ng lGUD4048 GÀ ghi eeadssenssemaasrel 59 5. Khuyén TÀI LIỆU T DANH MỤC BẢNG VÀ SƠ ĐÒ Bảng 2.1: Các loại đất trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt .2: Các loại đất trong phân khu phục hồi sinh thái ( và II). 18 Sơ đồ 01: Sơ đồ bồ trí các ODB nghiên cứu. DANH MỤC BIÊU` Biểu 0.1: Biểu điều tra tầng cây cao xung quanh Biểu 0.2: Biểu điều tra tu " tái sinhu ặc điểm của lỗ trống trong rừng Biểu 4.4: Tổ thành câysig ase 16 Biéu 4.5: Dac diém sinh 3avà mậ Biểu 4.12: Ảnh hưởng của cây bụi thảm tươi tới cây tái sinh.13: Ảnh hưởng của diện tích lỗ trống đến số cây tái sinh.14: Kết quả tính toán các đặc trưng mẫu ở các lỗ trống tự nhi: DANH MỤC HÌNH Hình 02: Mô hình mô phỏng lỗ trồng nghiên cứu Hình 4.1: Tỷ lệcây tái sinh có triển vọng giữa 3 vị trí nghiên cứu 4 Hinh-4.2: Nguồn gốc cây tái sinh tại 3 vị trí nghiên.C DAT VAN DE Rừng là tài nguyên quý giá của quốc gia, là lá phổi xanh của nhân loại,là thành phần quan trọng nhất trong sinh quyển là nguồn vật chất và tỉnh thần của đời sống con người.

Tài nguyên rừngrừng không chỉ có khả năng tự tái tạo và phục hồi mà rừng còn có chức năng sinh thái vô cùng _ quan trọng. Tuy nhiên số liệu công bố của các tổ chức IUCN, UNPP va WWF (1993) cho thấy trung bình mỗi năm trên thế giới mat đi khoảng: 20 triệu hecta rừng và Việt Nam trong giai đoạn 1998 đến 1989 mắt đi khoảng 3,5 triệu hecta do nhiều nguyên nhân khác nhau (Bộ. Năm 2010 diện tích rừng của Việt Nam khoảng hơn 13 triệu hecta, trong đó có khoảng 10 triệu hecta là rừng tự nhiên, độ che phủ là 39. Tuy nhiên lượng, tầng cây cao chủ yếu là những cây gỗ có giátrị kinh tế không cao, chất lượng sinh trưởng kém (Nguyễn Thị Kha, 2009).

Đề từng bước phục hồi các hệ sinh thái này, các phương thức lâm sinh mà chủ yếu là phục hôi rừng và làm giàu rừng dựa trên đặc điểm và quá trình phục hồi của lớp cây tái sinh dưới tán rừng đã và đang được chú trọng, đúng mức. Về mặt lý thuyết tái sinh rừng là một quá trình sinh học mang tính đặc thù của hệ sinh thái rừng, nhờ có tái sinh thế hệ cây già cỗi được thay the BO: cây on diễn ra ở rừng, nó đảm bảo cho nguồn tái sinh rừng có kha nang tái sản xu hướng mở rộng (Phạm Xuân Hoàn, 2010). Quy luật này sẽ là cơ Sở quan trọng giúp các nhà khoa học và sinh thái điều khiển msgtri ki sinh theo mene có mo eho conapa g tự nhiên nhiệt đới (Hoàng Thị Tuyết, 2010). 6 is ính lỗ trống diễn ra khá phổ biến do hầu hết các khu rừng nơi có nhiều lỗtrống hình thành do quá trình tác động của con người và nhiều yếu tố tự nhiên khác như gió, bão.Tuy nhiên những nghiên cứu về vấn đề tái sinh nói chung và đặc biệt là tái sinh lỗ trống nói riêng còn ít được chú trọng.

Thực tế này gây khó khăn không nhỏ cho các hoạt động xúc tiến tái sinh tự nhiên do thiếu cơ sở khoa học cho nên việc điều tiết lớp cây tái sinh và tầng cây cao. Khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến, Huyện Kim Bôi, Tỉnh Hòa Bình tuy có diện tích không lớn nhưng đây là khu vực có tính đa dạng và phong phú, gồm nhiều hệ sinh thái vùng núi đá có nhiều thành phần loài cây, ở đây vẫn còn lưu giữ được một số loài quý hiếm đang có nguy cơ bị tuyệt chủng. Mặc dù được thành lập nhằm bảo vệ sự đa dạng vốn cớ “của khu vực này, tuy nhiên một số quần thể sinh thái vẫn chưa có hướng báo tôi và phát triển một cách có khoa học, do sự tác động của con người nên một phần r nao đó mat di tính nguyên sơ của tự nhiên, đồng thời chưa có được những hiểu biết đầy đủ về đặc điểm tái sinh của quần xã thực vật nơi chiếc tây bố gắn với từng điều kiện lập địa cụ thể. Để góp phần giải quyết vấn đề chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Nghiên cứu đặc điểm ti sinh tất ông 6 trạng thái rừng IIIA2 tại khu bảo tồn thiên nhiên Thượng Tiến, huyện Kim Béi, Tinh Hoa Bình” nhằm đánh giá thực tái sinh tự nhiên của trạng thái rừng IIA2 làm cơ ˆ sở đề xuất một số tác động lâm đinh phù hợp nhằm xúc tiến tái rừng tại các lâm phần tại khu vực nghiên Su ) hn, PHANI TONG QUAN NGHIEN CUU 1.

Trên thế giới 1. Nghiên cứu về tái sinh rừng Nhận thức được tầm quan trong của tái sinh rừng trong việc phát triển bền vững lâm phan trong tương lai. Trên thế giới đã có nhiều nhà khoa học lâm nghiệp chú trọng nghiên cứu vấn đề này. Theo Taylor (1954), Bernard (1955) taisinh rong rừng mưa nếu thiếu hụt có thể bổ sung bằng rừng trồng với phương thức chặt dần, tái sinh dưới tán rừng ở Nijeria và Ganna.

Ngược lại mội số lúc giả Châu Á như: Budow Ski (1956), Bora (1954), Cation (1965) cho ring dưới tán rừng nhiệt đới nhìn chung có đủ lượng cây tái sinh có giá ' kinh tế thì biện pháp chủ yếu là bảo vệ (dẫn theo Hoàng Xuân Tài, 2008). Theo các công trình nghiên cứu tái sinh rừng nhiệt đới của Obervin (1938), Richards (1952), van Steenis (1956) và Baur (1964) được tiến hành ở Châu Phi. Hướng nghiên cứu chính của đa: số các nghiên cứu về tái sinh rừng nhiệt đới trên thế giới tập(rụng vào các nhân tố cấu trúc lâm phần (chủ yếu là cấu trúc tổ thành), quy luật]phân bồ kiểu tái sinh của lớp cây tái sinh và sau này là các nghiên cứu của các nhân tố sinh thái đến tái sinh, van Steenis (1956) đã phát hiện 1ra hãi kiểu: tái tái sinh phổ biến ở rừng nhiệt đới là phân tán liên tục với đặ điểm làsự tái sinh liên tục của lớp cây chịu bóng và tái sinh lỗ trối xã medi la tái sinh vệt) với tổ thành chủ yếu của lớp cây tái sinh ưa sái meted Ỏđể Obervin (1938) tiếp tục nghiên cứu và đưa ra lý luận bức khảm tấi sỉ 4 còn gọi là lýluận tuần hoàn tái sinh này (dẫn theo Nguyễn Thị Kha, 2009). Khi nghiên cứu tái sinh rừng các nhà nghiên cứu đều có quan điểm thống nhất, tái sinh rừng được xác bởi mật độ, tổ thành loài, cấu trúc tuổi, chất lượng cây con.Để xác định mật độ cây con dưới tán rừng, các nghiên cứu sử dung 6 dạng bản (diện tích 1 - 4 m?) dải hẹp và ô có kích thước lớn hơn (10 - 100 m?).

Phổ biến nhất là cách dùng thống kê từng phần bằng cách đặt các ô đạng bản trong ô thí nghiện 0.