Luận văn nghiên cứu một số đặc điểm sinh học khả năng sản xuất của gà mèo nuôi tại 3 xã của huyện mù cang chải tỉnh yên bái

Nghiên cứu đặc điểm sinh học và khả năng sản xuất của gà Mèo tại Mù Cang Chải, Yên Bái, cung cấp thông tin chi tiết về giống gà bản địa.

• Tác giả: Lương Thế Chung
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thanh Vân
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, khả năng sản xuất của gà Mèo nuôi tại 3 xã của huyện Mù Cang Chải, Yên Bái
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Điều kiện tự nhiên của Mù Cang Chải
• 1.2. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2.1. Bản chất di truyền các tính trạng
• 1.2.2. Đặc điểm di truyền một số tính trạng sản xuất của gia cầm
• 1.2.2.1. Khả năng sinh trưởng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm sinh học của gà Mèo

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm sinh học của gà Mèo, bao gồm các yếu tố di truyền, ngoại hình, và khả năng thích nghi với môi trường. Gà Mèo tại Mù Cang Chải, Yên Bái có tầm vóc trung bình từ 1,5 - 2,5 kg, chân cao, và lông đa dạng màu sắc như xám, vằn đen, và đen. Các đặc điểm này phản ánh sự thích nghi với điều kiện khí hậu và địa hình núi cao. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng giống gà Mèo có tiềm năng di truyền cao, đặc biệt trong việc lai tạo và bảo tồn nguồn gen quý.

1.1. Đặc điểm di truyền

Các tính trạng di truyền của gà Mèo được xác định bởi nhiều cặp gen, cả chất lượng và số lượng. Các tính trạng chất lượng tuân theo định luật Mendel, trong khi các tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng lớn từ môi trường. Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của yếu tố ngoại cảnh trong việc hình thành các đặc tính sinh trưởng và phát dục của giống gà này.

1.2. Khả năng thích nghi

Gà Mèo tại Mù Cang Chải thể hiện khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu khắc nghiệt, nhiệt độ thấp, và địa hình đồi núi. Điều này giúp chúng duy trì sức sống và khả năng sinh sản trong môi trường tự nhiên.

II. Khả năng sản xuất của gà Mèo

Nghiên cứu đánh giá khả năng sản xuất của gà Mèo, bao gồm sinh trưởng, sinh sản, và chất lượng thịt. Kết quả cho thấy gà Mèo có tốc độ sinh trưởng khá, đặc biệt trong giai đoạn gà con. Khả năng đẻ trứng và tỷ lệ ấp nở cũng được ghi nhận, với chất lượng trứng và thịt đạt tiêu chuẩn cao. Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để phát triển sản xuất gà Mèo tại Yên Bái.

2.1. Sinh trưởng và phát triển

Gà Mèo có tốc độ sinh trưởng nhanh trong giai đoạn đầu, đặc biệt từ 7-8 tuần tuổi. Các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy và tuyệt đối được đo lường, cho thấy tiềm năng sản xuất thịt cao của giống gà này.

2.2. Sinh sản và chất lượng trứng

Nghiên cứu ghi nhận khả năng đẻ trứng và tỷ lệ ấp nở của gà Mèo. Chất lượng trứng được đánh giá qua các chỉ tiêu như kích thước, màu sắc, và thành phần dinh dưỡng, đáp ứng nhu cầu thực phẩm của người dân địa phương.

III. Nuôi gà Mèo tại Mù Cang Chải

Nghiên cứu điều tra tình hình nuôi gà Mèo tại 3 xã của huyện Mù Cang Chải, tập trung vào phương thức chăn nuôi quảng canh và hiệu quả kinh tế. Kết quả cho thấy gà Mèo được nuôi chủ yếu trong các hộ gia đình, với mục đích cung cấp thịt và trứng. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp kỹ thuật để nâng cao hiệu quả sản xuất gà Mèo.

3.1. Phương thức chăn nuôi

Gà Mèo được nuôi theo phương thức quảng canh, tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên và điều kiện địa hình đồi núi. Phương thức này phù hợp với tập quán và điều kiện kinh tế của người dân địa phương.

3.2. Hiệu quả kinh tế

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế của việc nuôi gà Mèo, cho thấy lợi nhuận từ việc bán thịt và trứng gà. Đây là nguồn thu nhập quan trọng cho các hộ gia đình tại Mù Cang Chải.

IV. Bảo tồn và phát triển giống gà Mèo

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo tồn giống gà Mèo như một nguồn gen quý. Các biện pháp bảo tồn và phát triển được đề xuất, bao gồm lai tạo và cải thiện điều kiện chăn nuôi. Nghiên cứu cũng góp phần vào việc định hướng nông nghiệp Yên Bái theo hướng bền vững.

4.1. Bảo tồn nguồn gen

Gà Mèo được xác định là giống gà bản địa có giá trị di truyền cao, cần được bảo tồn để duy trì đa dạng sinh học và phục vụ công tác lai tạo trong tương lai.

4.2. Phát triển bền vững

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phát triển sản xuất gà Mèo bền vững, bao gồm cải thiện kỹ thuật chăn nuôi và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người dân địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Gà Mèo là giống gia cầm truyền thống được đồng bào dân tộc H’mông nuôi dưỡng lâu đời tại huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái. Với đặc điểm da, thịt, xương đen, gà Mèo không chỉ là nguồn thực phẩm giàu đạm mà còn có giá trị dược liệu, được công nhận có tác dụng tăng khả năng sinh lý và hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch. Tuy nhiên, giống gà này đang đối mặt với nguy cơ suy giảm số lượng và bị lai tạp, làm mất đi tính thuần chủng. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 8/2015 đến tháng 7/2016 tại 3 xã Khao Mang, Mồ Dề và Chế Cu Nha nhằm điều tra các đặc điểm sinh học, khả năng sản xuất và đánh giá tiềm năng phát triển của gà Mèo trong điều kiện chăn nuôi nông hộ vùng núi cao.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc khảo sát số lượng, cơ cấu đàn, sức sống, sinh trưởng, sinh sản và các chỉ tiêu sản xuất như tỷ lệ đẻ trứng, tỷ lệ ấp nở, chất lượng thịt và tiêu tốn thức ăn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hộ gia đình nuôi gà Mèo tại 3 xã thuộc huyện Mù Cang Chải, vùng núi cao có khí hậu khắc nghiệt với nhiệt độ trung bình năm từ 15 - 18,5°C. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp dữ liệu khoa học đầu tiên về giống gà này mà còn góp phần bảo tồn nguồn gen quý, đồng thời làm cơ sở cho các chương trình lai tạo và phát triển chăn nuôi bền vững tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về di truyền số lượng và chất lượng trong chăn nuôi gia cầm, trong đó kiểu hình (P) được xác định bởi kiểu gen (G) và ảnh hưởng của môi trường (E) theo biểu thức:
$$P = G + E$$.
Các tính trạng sinh trưởng, sinh sản và sức sống của gà Mèo được xem xét dưới góc độ di truyền đa gen và ảnh hưởng của điều kiện ngoại cảnh như khí hậu, dinh dưỡng và kỹ thuật chăn nuôi.

Mô hình sinh trưởng của gà được phân tích qua các chỉ tiêu sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối, đồng thời đánh giá qua đường cong sinh trưởng với 4 pha đặc trưng. Các chỉ tiêu sinh sản như tuổi đẻ trứng đầu, số lứa đẻ, tỷ lệ ấp nở và chất lượng trứng được xem xét để đánh giá năng suất và khả năng tái sinh đàn. Ngoài ra, các chỉ tiêu về chất lượng thịt và tiêu tốn thức ăn cũng được phân tích nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế của giống gà.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ 270 hộ gia đình nuôi gà Mèo tại 3 xã Khao Mang, Mồ Dề và Chế Cu Nha, huyện Mù Cang Chải, trong khoảng thời gian từ tháng 8/2015 đến tháng 7/2016. Phương pháp chọn mẫu là chọn điểm đại diện cho từng vùng địa lý và hộ có kinh nghiệm chăn nuôi để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của số liệu.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm điều tra thực địa qua phỏng vấn trực tiếp, quan sát và chụp ảnh đặc điểm ngoại hình; khảo sát nuôi thí nghiệm với 9 hộ, mỗi hộ nuôi 30 con gà từ 1 đến 24 tuần tuổi theo phương thức chăn thả có bổ sung kỹ thuật như tiêm chủng vắc-xin, bổ sung premix khoáng, vitamin, hạt vừng và đậu tương rang. Các chỉ tiêu theo dõi gồm sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống, tỷ lệ ấp nở, chất lượng trứng, chỉ tiêu giết mổ và thành phần hóa học thịt.

Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê sinh vật học với các tham số trung bình, sai số trung bình và hệ số biến dị, sử dụng phần mềm Excel và Minitab 14 để đảm bảo độ chính xác và khách quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu đàn và phân bố gà Mèo:
   Tỷ lệ gà Mèo trong tổng đàn gà tại 3 xã dao động từ 11% (Chế Cu Nha) đến 23,2% (Khao Mang). Số hộ nuôi gà Mèo chiếm từ 41,11% đến 72,22% số hộ điều tra. Trung bình mỗi hộ nuôi khoảng 4,5 - 5 con gà Mèo. Tỷ lệ gà Mèo nuôi nhiều hơn ở vùng núi cao so với vùng núi thấp.

2. Đặc điểm màu sắc lông và ngoại hình:
   Gà Mèo có màu lông đa dạng, phổ biến nhất là màu xám (29-38%) và đen (11-13%). Đặc điểm nổi bật là da, thịt, xương và phủ tạng màu đen, chân cao, mào cờ màu xám đen. Màu sắc lông đa dạng do lai tạp nhưng đặc trưng thuần chủng vẫn là màu xám và đen.

3. Chỉ tiêu sinh sản:
   Tuổi đẻ trứng đầu trung bình là 27 tuần, số lứa đẻ trung bình 3,25 lứa/năm, sản lượng trứng đạt 48,19 quả/mái/năm. Tỷ lệ ấp nở trứng đạt 89,05%, trong đó tỷ lệ nở/trứng có phôi đạt trên 88%. So với các giống gà địa phương khác, gà Mèo có tuổi thành thục muộn hơn và sản lượng trứng thấp hơn, nhưng tỷ lệ ấp nở tương đối cao.

4. Tỷ lệ nuôi sống và sinh trưởng:
   Tỷ lệ nuôi sống gà Mèo trong 24 tuần nuôi khảo sát đạt 85,55%, cao hơn so với điều tra thực tế (64,19%). Tỷ lệ chết chủ yếu xảy ra trong 4 tuần đầu (19%). Sinh trưởng tuyệt đối và tương đối cho thấy gà Mèo có tốc độ sinh trưởng phù hợp với điều kiện chăn nuôi quảng canh, với khối lượng gà con mới nở khoảng 33g.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy gà Mèo là giống gia cầm có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt vùng núi cao Mù Cang Chải, thể hiện qua tỷ lệ nuôi sống cao khi được chăm sóc đúng kỹ thuật. Màu sắc lông đa dạng phản ánh sự lai tạp do giao lưu giống, tuy nhiên đặc điểm da, thịt đen vẫn được giữ nguyên, là yếu tố quan trọng trong bảo tồn nguồn gen quý.

Tuổi đẻ trứng muộn và sản lượng trứng thấp hơn so với một số giống gà địa phương khác có thể do phương thức chăn nuôi quảng canh, thiếu đầu tư dinh dưỡng và kỹ thuật chăm sóc. Tỷ lệ ấp nở cao chứng tỏ chất lượng trứng và khả năng sinh sản của gà Mèo vẫn đảm bảo, phù hợp cho công tác bảo tồn và phát triển giống.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả sinh trưởng và sinh sản của gà Mèo tại Mù Cang Chải tương đồng với các giống gà đen vùng núi phía Bắc, đồng thời cho thấy tiềm năng phát triển khi áp dụng các biện pháp kỹ thuật chăn nuôi hiện đại. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nuôi sống theo tuần tuổi và bảng so sánh chỉ tiêu sinh sản giữa các giống gà địa phương để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác bảo tồn và chọn lọc giống thuần chủng:
   Thực hiện chương trình bảo tồn nguồn gen gà Mèo tại các xã vùng núi cao, ưu tiên giữ lại các cá thể có đặc điểm da, thịt đen và màu lông đặc trưng. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, chủ thể là các cơ quan nông nghiệp địa phương phối hợp với viện nghiên cứu.

2. Áp dụng kỹ thuật chăn nuôi cải tiến:
   Khuyến khích các hộ nông dân áp dụng kỹ thuật úm gà con, tiêm chủng đầy đủ vắc-xin, bổ sung premix khoáng, vitamin và thức ăn cân đối dinh dưỡng để nâng cao tỷ lệ nuôi sống và tốc độ sinh trưởng. Mục tiêu tăng tỷ lệ nuôi sống lên trên 90% trong vòng 2 năm.

3. Phát triển mô hình chăn nuôi gà Mèo thả vườn có kiểm soát:
   Xây dựng mô hình chăn nuôi thả vườn kết hợp bổ sung thức ăn và quản lý dịch bệnh nhằm nâng cao chất lượng thịt và sản lượng trứng, đồng thời giữ được đặc tính sinh học của giống. Thời gian triển khai 2-3 năm, chủ thể là các hộ nông dân và tổ chức hợp tác xã.

4. Tăng cường tuyên truyền, đào tạo và hỗ trợ thị trường tiêu thụ:
   Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, bảo tồn giống và xây dựng thương hiệu gà Mèo đặc sản nhằm nâng cao nhận thức và giá trị kinh tế. Đồng thời phát triển kênh tiêu thụ ổn định, hướng tới thị trường trong và ngoài tỉnh. Thời gian thực hiện liên tục, chủ thể là chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi:
   Luận văn cung cấp dữ liệu khoa học chi tiết về đặc điểm sinh học, sinh sản và sinh trưởng của gà Mèo, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về bảo tồn và phát triển giống gia cầm bản địa.

2. Cơ quan quản lý nông nghiệp và phát triển nông thôn:
   Thông tin trong luận văn giúp hoạch định chính sách bảo tồn nguồn gen, phát triển chăn nuôi bền vững và xây dựng các chương trình hỗ trợ kỹ thuật cho người dân vùng núi cao.

3. Hộ nông dân và hợp tác xã chăn nuôi gà Mèo:
   Luận văn cung cấp kiến thức về kỹ thuật chăm sóc, dinh dưỡng và phòng bệnh, giúp nâng cao hiệu quả chăn nuôi, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực chăn nuôi gia cầm:
   Dữ liệu về tiềm năng phát triển và đặc điểm sản phẩm gà Mèo hỗ trợ trong việc xây dựng mô hình kinh doanh, phát triển sản phẩm đặc sản và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Câu hỏi thường gặp

1. Gà Mèo có đặc điểm sinh trưởng như thế nào so với các giống gà khác?
   Gà Mèo có tốc độ sinh trưởng phù hợp với điều kiện chăn nuôi quảng canh, khối lượng gà con mới nở khoảng 33g, tỷ lệ nuôi sống đạt trên 85% khi được chăm sóc tốt. Sinh trưởng tương đối cao trong giai đoạn đầu, phù hợp với môi trường núi cao.

2. Khả năng sinh sản của gà Mèo ra sao?
   Gà Mèo có tuổi đẻ trứng đầu muộn (27 tuần), số lứa đẻ trung bình 3,25 lứa/năm và sản lượng trứng khoảng 48 quả/mái/năm. Tỷ lệ ấp nở trứng đạt gần 90%, cho thấy khả năng tái sinh đàn tốt.

3. Làm thế nào để nâng cao tỷ lệ nuôi sống gà Mèo?
   Áp dụng kỹ thuật úm gà con đúng quy trình, tiêm chủng đầy đủ vắc-xin, bổ sung dinh dưỡng cân đối và quản lý dịch bệnh hiệu quả sẽ giúp giảm tỷ lệ chết trong 4 tuần đầu và nâng cao tỷ lệ nuôi sống trên 90%.

4. Gà Mèo có giá trị kinh tế và văn hóa như thế nào?
   Gà Mèo không chỉ là nguồn thực phẩm giàu đạm, có giá trị dược liệu mà còn gắn liền với tập quán văn hóa của đồng bào H’mông, được sử dụng trong các nghi lễ truyền thống và có tiềm năng phát triển thành sản phẩm đặc sản.

5. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này vào thực tiễn chăn nuôi như thế nào?
   Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các mô hình chăn nuôi thả vườn có kiểm soát, bảo tồn nguồn gen thuần chủng và áp dụng kỹ thuật chăm sóc hiện đại nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm gà Mèo.

Kết luận

• Gà Mèo tại huyện Mù Cang Chải có đặc điểm sinh học và khả năng sản xuất phù hợp với điều kiện chăn nuôi quảng canh vùng núi cao, với tỷ lệ nuôi sống đạt trên 85% khi được chăm sóc tốt.
• Tuổi đẻ trứng đầu muộn (27 tuần) và sản lượng trứng trung bình 48 quả/mái/năm, tỷ lệ ấp nở trứng cao gần 90%, đảm bảo khả năng tái sinh đàn.
• Màu sắc lông đa dạng do lai tạp nhưng đặc điểm da, thịt, xương đen vẫn được giữ nguyên, là nguồn gen quý cần được bảo tồn.
• Áp dụng kỹ thuật chăn nuôi cải tiến và bảo tồn giống thuần chủng sẽ nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển bền vững chăn nuôi gà Mèo.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai chương trình bảo tồn, đào tạo kỹ thuật cho nông dân và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm đặc sản gà Mèo.

Hành động ngay hôm nay để bảo tồn và phát triển giống gà Mèo quý giá, góp phần nâng cao đời sống kinh tế cho đồng bào vùng núi và bảo vệ đa dạng sinh học địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Điều kiện tự nhiên của Mù Cang Chải Huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái là huyện vùng cao miền núi có trên 90% là đồng bào dân tộc H’mông sinh sống, huyện nằm ở phía Tây của tỉnh, cách thành phố Yên Bái 180 km, theo quốc lộ 32, phía Bắc giáp huyện Văn Bàn - tỉnh Lao Cai; Phía Nam giáp huyện Mường La - tỉnh Sơn La; Phía Đông giáp huyện Văn Chấn; Phía Tây giáp huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu. Tổng diện tích đất tự nhiên trong toàn huyện là 119.909,75 ha, là khu vực núi cao bắt nguồn từ dãy Hoàng Liên Sơn, bao gồm nhiều dãy núi liên tiếp nhau chạy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam. Giữa các dãy núi là các khe suối thuộc lưu vực sông Hồng và sông Đà với nét đặc trưng là địa hình bị chia cắt bởi các dãy núi tạo ra các thung lũng và những chân ruộng bậc thang.

Khí hậu: Có khí hậu nhiệt đới gió mùa, mang đặc tính ôn đới, chia thành 2 mùa: Mùa khô hanh và mùa mưa. Mùa khô giá lạnh tạo ra sương mù, sương muối, băng giá, giá buốt, mưa phùn và mùa mưa thì mưa nhiều gây sạt lở, lũ ống…là vùng có khí hậu tương đối khắc nghiệt, nhiệt độ xuống thấp vào mùa đông hàng năm từ 3 - 5oC, từ đó có ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất nông lâm nghiệp. Nhiệt độ bình quân trong năm từ 15 - 18,5oC. Tổng số dân huyện Mù Cang Chải là 10.824 hộ, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm trên 70%, trong đó 90% là dân tộc H’mông còn lại là dân tộc Thái, Kinh và các dân tộc khác.

Do là huyện vùng cao người dân chủ yếu là canh tác nông nghiệp, trong đó chăn nuôi chiếm vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế hộ gia đình, ngày càng được các ban ngành của tỉnh, huyện quan tâm đầu tư và phát triển, cùng với sự phát triển đó công tác bảo tồn các giống vật nuôi bản địa cũng được chú trọng như lợn đen, gà Mèo. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Bản chất di truyền các tính trạng Cũng như các giống vật nuôi khác, giống gà được hình thành gắn liền với sự tác động của môi trường sinh thái, điều kiện kinh tế kỹ thuật của xã hội. Hay nói c 4 cách khác, ngoài yếu tố di truyền, tác động của con người, thì các yếu tố ngoại cảnh khác như: nhiệt độ, ẩm đô, mùa … có ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành các dặc tính sinh trưởng, phát dục, sinh sản của giống.

Tất cả các đặc điểm của một giống như: Các đặc tính sinh học, ngoại hình, tính năng sản xuất… Đều là tính trạng di truyền số lượng và chất lượng. Các tính trạng chất lượng được quy định bằng một hoặc nhiều cặp gen có hiệu ứng lớn, chúng được di truyền tuân theo các định luật của Mendel và ít chịu ảnh hưởng của các điều kiện môi trường. Các tính trạng sản xuất được quy định bằng nhiều cặp gen có hiệu ứng nhỏ, chúng được di truyền cho đời sau theo các mức độ khác nhau, sự thể hiện của chúng ở đời sau chịu ảnh hưởng rất lớn của điều kiện ngoại cảnh. Sự biểu hiện kiểu hình của các tính trạng số lượng chịu sự tác động rất lớn của yếu tố ngoại cảnh.

Mối liên hệ này được thể hiện trong biểu thức: P=G+E Trong đó: P: Giá trị kiểu hình, là các giá trị đo lường của tính trạng số lượng trên một cá thể. G: Giá trị kiểu gen E: Sai lệch môi trường. Nói cách khác: Trong những điều kiện môi trường nhất định thì các kiểu gen khác nhau sẽ cho những khả năng sản xuất khác nhau. Trái lại, cùng một kiểu gen nhưng trong những điều kiện môi trường khác nhau sẽ cho năng lực sản xuất khác nhau.

Nghĩa là các điều kiện môi trường, chăm sóc nuôi dưỡng có thể phát huy hoặc hạn chế các đặc tính di truyền của vật nuôi. Thông qua việc nắm bắt được các yếu tố di truyền, môi trường ngoại cảnh tối thích, bằng các biện pháp khoa học kỹ thuật hợp lý, con người không chỉ bồi dưỡng duy trì được các đặc tính của một phẩm chất giống mà còn cải tạo các giống mới theo những hướng sản xuất khác nhau. Tốc độ sinh trưởng quyết định sức sản xuất thịt của một giống gà, nó có tính di truyền tương đối cao thể hiện ở đặc điểm về trao đổi chất, kiểu hình của dòng, giống. Dòng, giống nào có tốc độ sinh trưởng lớn sẽ cho khả năng sản xuất thịt cao, vỗ béo và giết thịt sớm hơn.

Tốc độ sinh trưởng được thể hiện ở khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo (dài lườn, rộng ngực, dài đùi…). Để nâng cao năng lực sản c 5 xuất thịt của giống gà nào đó, người ta thường cho lai giữa mái của giống đó với trống của một giống khác có tốc độ sinh trưởng lớn hơn. Năng lực tăng đàn của một giống gà được quyết định bởi khả năng sinh sản bao gồm: Khả năng đẻ trứng, tỷ lệ trứng cho phôi, tỷ lệ ấp nở, tỷ lệ nuôi sống của gà… Ngoài ra còn phụ thuộc vào khả năng ấp trứng của gà mái, nguồn thức ăn (với gà nuôi thả)… 1. Đặc điểm di truyền một số tính trạng sản xuất của gia cầm 1.

Khả năng sinh trưởng * Khái niệm sinh trưởng Sinh trưởng là quá trình tích luỹ chất hữu cơ do quá trình đồng hoá và dị hoá của cơ thể, là sự tăng về các chiều cao, dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể của con vật. Đồng thời sinh trưởng chính là sự tích luỹ dần các chất dinh dưỡng chủ yếu là protein, nên tốc độ tích luỹ và sự tổng hợp các chất dinh dưỡng, protein cũng chính là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sinh trưởng của cơ thể (Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường, 1992 [23]). Theo Lương Thị Hồng (2005) [11] dẫn theo Johanson (1972) [14] thì cường độ phát triển qua giai đoạn bào thai và giai đoạn sau khi sinh có ảnh hưởng đến chỉ tiêu phát triển của con vật. Nhìn từ khía cạnh giải phẫu sinh lý thì sự sinh trưởng của các mô cơ diễn ra theo sơ đồ sau: HỆ THỐNG TIÊU HÓA NỘI TIẾT - HỆ THỐNG XƯƠNG - HỆ THỐNG CƠ BẮP - MỠ.

(1990) [58] thì Mozan định nghĩa: Sinh trưởng là sự tổng hợp quá trình tăng lên của các bộ phận trên cơ thể như thịt, da, xương. Tuy nhiên có khi tăng khối lượng chưa phải là sinh trưởng, sự sinh trưởng thực sự là tăng các tế bào của mô cơ, tăng thêm khối lượng, số lượng và các chiều của cơ thể. Tóm lại sinh trưởng phải trải qua 3 quá trình đó là: - Phân chia để tăng khối lượng tế bào - Tăng thể tích tế bào - Tăng thể tích giữa các tế bào. Trong các tổ chức cấu tạo của cơ thể gia cầm thì khối lượng cơ chiếm nhiều nhất từ: 42 - 45% khối lượng cơ thể.

Khối lượng cơ thể của con trống luôn lớn hơn con mái, không phụ thuộc vào lứa tuổi và loại gia cầm (Ngô Giản Luyện, 1994 [20]). Các giai đoạn sinh trưởng của gà Đối với gà, quá trình tích lũy các chất thông qua quá trình trao đổi chất đó, là sự tăng lên về khối lượng, kích thước tế bào, số lượng tế bào và dịch thể trong mô bào ở giai đoạn phát triển đầu của phôi trên cơ sở di truyền. Sau khi nở thì sinh trưởng là do sự lớn dần của các mô, đó là sự tăng lên về kích thước của tế bào và được chia làm 2 giai đoạn: Giai đoạn gà con và giai đoạn trưởng thành. + Giai đoạn gà con Giai đoạn này gà sinh trưởng rất nhanh do lượng tế bào tăng nhanh, một số bộ phận của cơ quan nội tạng còn chưa phát triển hoàn chỉnh như các men tiêu hóa trong hệ tiêu hóa chưa đầy đủ do vậy thức ăn giai đoạn này cần chú ý đến thức ăn dễ tiêu hóa, vì thức ăn giai đoạn này ảnh hưởng rất lớn đến tốc độ sinh trưởng của gà.

Quá trình thay lông diễn ra trong cùng giai đoạn này là quá trình phát triển sinh lý, nó làm thay đổi quá trình trao đổi chất, tiêu hóa và hấp thu, do đó cần chú ý đến hàm lượng của các chất dinh dưỡng và axit amin thiết yếu trong khẩu phần thức ăn. + Giai đoạn trưởng thành Giai đoạn này các cơ quan trong cơ thể gà gần như đã phát triển hoàn thiện, số lượng tế bào tăng chậm chủ yếu là quá trình phát dục. Quá trình tích lũy các chất dinh dưỡng trong giai đoạn này một phần để duy trì cơ thể, một phần để tích lũy mỡ, tốc độ sinh trưởng chậm hơn giai đoạn gà con. Số đo sinh trưởng của gà * Khối lượng cơ thể Ở từng giai đoạn phát triển, chỉ tiêu này xác định sự sinh trưởng của cơ thể tại một thời điểm, nhưng lại không khẳng định được sự sai khác về tỷ lệ sinh trưởng giữa các thành phần của cơ thể trong cùng một thời gian ở các độ tuổi.

Đơn vị tính được tính bằng g/con hoặc kg/con. * Sinh trưởng tích luỹ Là khối lượng, kích thước, thể tích của vật nuôi tích lũy được qua thời gian khảo sát. Các thông số thu được qua các lần cân đo là biểu thị sinh trưởng tích lũy của vật nuôi. c 7 * Sinh trưởng tuyệt đối Sinh trưởng tuyệt đối là sự tăng lên về khối lượng, kích thước cơ thể trong một đơn vị thời gian giữa hai lần khảo sát theo (TCVN 2.

Sinh trưởng tuyệt đối thường được tính bằng g/con/ngày. Giá trị sinh trưởng tuyệt đối càng cao thì hiệu quả kinh tế càng lớn. * Sinh trưởng tương đối Sinh trưởng tương đối được tính bằng tỷ lệ phần trăm tăng lên của khối lượng (thể tích, kích thước) của cơ thể tăng lên so với khối lượng (thể tích, kích thước) khi kết thúc quá trình khảo sát so với thời điểm đầu khảo sát theo (TCVN 2. Gà còn non có sinh trưởng tương đối cao sau đó giảm dần theo tuổi.

- Đường cong sinh trưởng: Đường cong sinh trưởng biểu thị sinh trưởng của gia súc gia cầm nói chung. (1990) [58], đường cong sinh trưởng của gà có 4 đặc điểm chính gồm 4 pha: + Pha sinh trưởng tích lũy tăng tốc nhanh sau khi nở. + Điểm uốn của đường cong tại thời điểm có sinh trưởng cao nhất. + Pha sinh trưởng có tốc độ giảm dần sau điểm uốn.

+ Pha sinh trưởng tiệm cận với giá trị khi gà trưởng thành. Đường cong sinh trưởng không những được sử dụng để chỉ rõ về khối lượng mà còn làm rõ về mặt chất lượng, sự sai khác nhau giữa các dòng, giống, tính biệt (Kniztova H.