Luận văn nghiên cứu đặc điểm sinh vật học sinh thái học của loài mọt thóc đỏ tribolium castaneum herbst gây hại trên hoa cúc khô nhập khẩu tại cửa khẩu chi ma lạng sơn năm 2019

Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học và sinh thái học của mọt thóc đỏ gây hại trên hoa cúc khô tại cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn năm 2019.

• Tác giả: Lê Hồng Mạnh
• Người hướng dẫn: PGS TS. Hồ Thị Thu Giang
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học và Sinh Thái Của Mọt Thóc Đỏ Gây Hại Trên Hoa Cúc Khô Nhập Khẩu
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục bảng
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.6. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.6.1. Mục tiêu chung
• 1.6.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.7. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
• 1.7.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.7.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.8. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.8.1. Những đóng góp mới
• 1.8.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.9. Tổng quan về tình hình nghiên cứu. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.9.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước về loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)
• 1.9.2. Vị trí phân loại
• 1.9.3. Phạm vi ký chủ và phân bố
• 1.9.4. Một số đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)
• 1.9.5. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ côn trùng gây hại trong kho bảo quản
• 1.9.6. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.9.7. Những nghiên cứu trong công tác kiểm dịch thực vật
• 1.9.8. Một số đặc điểm hình thái, sinh học, sinh thái của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)
• 1.9.9. Nghiên cứu về các biện pháp phòng trừ côn trùng gây hại trong kho bảo quản
• 1.10. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.10.1. Đối tượng, thời gian, địa điểm nghiên cứu
• 1.10.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.10.1.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.10.1.3. Địa điểm nghiên cứu
• 1.10.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.10.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.10.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.10.4.1. Phương pháp điều tra thành phần sâu mọt gây hại và diễn biến mật độ sâu mọt gây hại trên nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu
• 1.10.4.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) trên nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu
• 1.10.4.3. Thử nghiệm hiệu lực của phosphine đối với mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) gây hại nguyên liệu hoa cúc khô
• 1.10.4.4. Phương pháp bảo quản sâu mọt
• 1.10.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.11. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.11.1. Thành phần sâu mọt hại nguyên liệu hoa cúc nhập khẩu qua cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn
• 1.11.2. Nghiên cứu đặc điểm hình thái, sinh học và sinh thái học của loài mọt Tribolium castaneum (Herbst)
• 1.11.2.1. Đặc điểm hình thái của mọt Tribolium castaneum (Herbst)
• 1.11.2.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)
• 1.11.2.3. Tỉ lệ chết các pha trước trưởng thành của mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst)
• 1.11.2.4. Điều tra mật độ của loài mọt Tribolium castaneum (Herbst)
• 1.11.3. Khảo nghiệm thuốc hoá học phòng trừ loài mọt Tribolium castaneum (Herbst) hại nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu
• 1.12. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mọt Thóc Đỏ Gây Hại Hoa Cúc Khô Nhập Khẩu

Hoa cúc khô, với tên khoa học Chrysanthemum indicum, thuộc họ Asteraceae, từ lâu đã được biết đến với nhiều công dụng trong y học cổ truyền, đặc biệt là khả năng thanh nhiệt, giải độc và hỗ trợ thần kinh. Nhu cầu sử dụng hoa cúc khô tại Việt Nam ngày càng tăng, phần lớn được đáp ứng thông qua nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc. Tuy nhiên, quá trình nhập khẩu này tiềm ẩn nhiều rủi ro về dịch hại, trong đó đáng chú ý là sự xuất hiện của mọt thóc đỏ Tribolium castaneum, gây ảnh hưởng đến chất lượng và giá trị kinh tế của sản phẩm. Việc nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái của loài mọt này là vô cùng cần thiết để xây dựng các biện pháp phòng trừ hiệu quả, đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ nền sản xuất nông nghiệp trong nước.

1.1. Tầm quan trọng của hoa cúc khô trong y học và đời sống

Hoa cúc khô không chỉ là một loại thảo dược quý với nhiều công dụng đã được chứng minh, mà còn là một phần quan trọng trong văn hóa ẩm thực và y học cổ truyền Việt Nam. Việc sử dụng hoa cúc khô để pha trà, làm thuốc đã trở nên phổ biến, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe người tiêu dùng. Do đó, việc bảo vệ nguồn cung hoa cúc khô khỏi các tác nhân gây hại, đặc biệt là mọt thóc đỏ, là vô cùng quan trọng.

1.2. Thực trạng nhập khẩu hoa cúc khô và nguy cơ dịch hại

Số liệu thống kê cho thấy lượng hoa cúc khô nhập khẩu vào Việt Nam hàng năm là rất lớn, chủ yếu từ thị trường Trung Quốc. Điều này đồng nghĩa với việc nguy cơ du nhập các loài dịch hại, đặc biệt là côn trùng gây hại nông sản, cũng tăng cao. Mọt thóc đỏ Tribolium castaneum là một trong những loài gây hại phổ biến và nguy hiểm nhất, có khả năng gây tổn thất lớn cho các lô hàng hoa cúc khô nhập khẩu. Theo báo cáo của Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7, mọt thóc đỏ thường xuyên xuất hiện trên các lô hàng hoa cúc khô nhập khẩu qua cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn.

II. Thách Thức Từ Mọt Thóc Đỏ Thiệt Hại Kinh Tế An Toàn

Mọt thóc đỏ Tribolium castaneum không chỉ gây thiệt hại về số lượng mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng của hoa cúc khô. Sự phá hoại của mọt làm giảm giá trị thương phẩm, tăng nguy cơ nhiễm nấm mốc và các vi sinh vật gây hại khác, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Bên cạnh đó, việc sử dụng các biện pháp phòng trừ hóa học không đúng cách có thể gây ô nhiễm môi trường và tạo ra các chủng mọt kháng thuốc, gây khó khăn cho công tác kiểm soát dịch hại. Do đó, cần có những nghiên cứu sâu rộng về đặc điểm sinh học, sinh thái của mọt thóc đỏ để đưa ra các giải pháp quản lý dịch hại hiệu quả và bền vững.

2.1. Mức độ gây hại và ảnh hưởng đến chất lượng hoa cúc khô

Sức ăn của mọt thóc đỏ rất lớn, chúng có thể phá hoại hoa cúc khô ở mọi giai đoạn phát triển, từ trứng đến trưởng thành. Sự phá hoại này không chỉ làm giảm trọng lượng của sản phẩm mà còn tạo điều kiện cho nấm mốc và các vi sinh vật gây hại phát triển, làm giảm chất lượng và giá trị thương phẩm của hoa cúc khô. Theo nghiên cứu, mọt thóc đỏ có thể gây hao hụt trọng lượng lên đến 50% trong điều kiện bảo quản không tốt.

2.2. Nguy cơ kháng thuốc và ảnh hưởng đến môi trường

Việc lạm dụng các loại thuốc trừ sâu hóa học để phòng trừ mọt thóc đỏ có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc của loài mọt này. Các chủng mọt kháng thuốc sẽ trở nên khó kiểm soát hơn, đòi hỏi phải sử dụng các loại thuốc mạnh hơn, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người. Do đó, cần có những giải pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp, kết hợp các biện pháp sinh học, vật lý và hóa học một cách hợp lý.

2.3. Ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm và sức khỏe người tiêu dùng

Hoa cúc khô bị nhiễm mọt thóc đỏ có thể chứa các chất thải của mọt, nấm mốc và các vi sinh vật gây hại khác. Những chất này có thể gây dị ứng, ngộ độc hoặc các bệnh tiêu hóa cho người tiêu dùng. Do đó, việc kiểm soát mọt thóc đỏ trên hoa cúc khô không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề an toàn thực phẩm và sức khỏe cộng đồng.

III. Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Mọt Thóc Đỏ Vòng Đời Sinh Sản

Để xây dựng các biện pháp phòng trừ mọt thóc đỏ hiệu quả, cần phải hiểu rõ về đặc điểm sinh học của chúng, bao gồm vòng đời mọt thóc đỏ, khả năng sinh sản, môi trường sống của mọt thóc đỏ và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của chúng. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các đặc điểm sinh học của mọt thóc đỏ Tribolium castaneum trên hoa cúc khô nhập khẩu, từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho việc quản lý dịch hại.

3.1. Xác định vòng đời của mọt thóc đỏ trên hoa cúc khô

Nghiên cứu xác định thời gian phát triển của mọt thóc đỏ từ trứng đến trưởng thành trên hoa cúc khô ở các điều kiện nhiệt độ và độ ẩm khác nhau. Kết quả cho thấy vòng đời mọt thóc đỏ có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, tùy thuộc vào điều kiện môi trường. Nhiệt độ cao và độ ẩm thấp có thể rút ngắn vòng đời mọt thóc đỏ, tạo điều kiện cho chúng sinh sản nhanh chóng.

3.2. Nghiên cứu khả năng sinh sản và tỷ lệ sống sót của mọt

Nghiên cứu đánh giá khả năng sinh sản của mọt thóc đỏ trên hoa cúc khô, bao gồm số lượng trứng đẻ, tỷ lệ trứng nở và tỷ lệ sống sót của ấu trùng. Kết quả cho thấy mọt thóc đỏ có khả năng sinh sản rất cao, đặc biệt là trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm thích hợp. Tỷ lệ sống sót của ấu trùng cũng khá cao, cho thấy khả năng thích nghi tốt của loài mọt này với môi trường sống.

3.3. Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm đến sự phát triển của mọt

Nghiên cứu xác định ảnh hưởng của nhiệt độ đến mọt thóc đỏ và ảnh hưởng của độ ẩm đến mọt thóc đỏ đến sự phát triển và sinh sản của mọt thóc đỏ. Kết quả cho thấy nhiệt độ và độ ẩm là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển của mọt thóc đỏ. Nhiệt độ và độ ẩm thích hợp có thể thúc đẩy sự phát triển và sinh sản của mọt, trong khi nhiệt độ và độ ẩm quá cao hoặc quá thấp có thể làm chậm hoặc ngăn chặn sự phát triển của chúng.

IV. Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Thái Mọt Thóc Đỏ Môi Trường Thức Ăn

Nghiên cứu đặc điểm sinh thái của mọt thóc đỏ Tribolium castaneum trên hoa cúc khô nhập khẩu tập trung vào việc xác định các yếu tố môi trường và thức ăn ảnh hưởng đến sự phát triển và phân bố của chúng. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp chúng ta dự đoán được nguy cơ bùng phát dịch hại và đưa ra các biện pháp phòng trừ phù hợp.

4.1. Xác định các loại thức ăn ưa thích của mọt thóc đỏ

Nghiên cứu so sánh khả năng phát triển của mọt thóc đỏ trên các loại thức ăn khác nhau, bao gồm hoa cúc khô, bột mì và các loại ngũ cốc khác. Kết quả cho thấy mọt thóc đỏ có thể phát triển tốt trên nhiều loại thức ăn, nhưng hoa cúc khô và bột mì là hai loại thức ăn ưa thích của chúng.

4.2. Nghiên cứu sự phân bố địa lý của mọt thóc đỏ

Nghiên cứu xác định phân bố địa lý mọt thóc đỏ trên các lô hàng hoa cúc khô nhập khẩu, từ đó xác định các khu vực có nguy cơ cao về dịch hại. Kết quả cho thấy mọt thóc đỏ phân bố rộng rãi trên các lô hàng hoa cúc khô nhập khẩu từ Trung Quốc, đặc biệt là các lô hàng được bảo quản không tốt.

4.3. Ảnh hưởng của điều kiện bảo quản đến sự phát triển của mọt

Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của điều kiện bảo quản đến mọt thóc đỏ, bao gồm nhiệt độ, độ ẩm và thông gió, đến sự phát triển và sinh sản của mọt thóc đỏ. Kết quả cho thấy điều kiện bảo quản không tốt, đặc biệt là nhiệt độ và độ ẩm cao, có thể tạo điều kiện cho mọt thóc đỏ phát triển nhanh chóng và gây thiệt hại lớn.

V. Biện Pháp Phòng Trừ Mọt Thóc Đỏ Hiệu Quả Trên Hoa Cúc Khô

Dựa trên những nghiên cứu về đặc điểm sinh học và sinh thái của mọt thóc đỏ, cần xây dựng các biện pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp, kết hợp các biện pháp sinh học, vật lý và hóa học một cách hợp lý. Mục tiêu là giảm thiểu thiệt hại do mọt thóc đỏ gây ra, đồng thời đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

5.1. Biện pháp phòng ngừa mọt thóc đỏ trước khi nhập khẩu

Kiểm tra kỹ lưỡng các lô hàng hoa cúc khô trước khi nhập khẩu để phát hiện sớm sự có mặt của mọt thóc đỏ. Yêu cầu nhà cung cấp thực hiện các biện pháp phòng trừ dịch hại hiệu quả trước khi xuất khẩu hàng hóa. Áp dụng các biện pháp kiểm dịch thực vật nghiêm ngặt để ngăn chặn sự du nhập của mọt thóc đỏ vào Việt Nam.

5.2. Biện pháp kiểm soát mọt thóc đỏ trong quá trình bảo quản

Bảo quản hoa cúc khô trong điều kiện khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm ướt. Sử dụng các biện pháp vật lý như chiếu xạ, xử lý nhiệt để tiêu diệt mọt thóc đỏ. Sử dụng các loại thuốc trừ sâu sinh học an toàn để phòng trừ mọt thóc đỏ.

5.3. Thử nghiệm hiệu quả của Phosphine trong phòng trừ mọt

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả của thuốc Phosphine trong việc phòng trừ mọt thóc đỏ trên hoa cúc khô. Kết quả cho thấy Phosphine có hiệu quả cao trong việc tiêu diệt mọt thóc đỏ, nhưng cần sử dụng đúng liều lượng và tuân thủ các quy định an toàn để tránh gây hại cho sức khỏe con người và môi trường.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Mọt Thóc Đỏ

Nghiên cứu về đặc điểm sinh học và sinh thái của mọt thóc đỏ Tribolium castaneum trên hoa cúc khô nhập khẩu đã cung cấp những thông tin quan trọng cho việc xây dựng các biện pháp phòng trừ dịch hại hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu sâu hơn để có thể quản lý dịch hại một cách bền vững.

6.1. Tổng kết các kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu đã xác định được thành phần sâu mọt gây hại trên hoa cúc khô nhập khẩu, đặc điểm sinh học và sinh thái của mọt thóc đỏ, và hiệu quả của thuốc Phosphine trong việc phòng trừ mọt thóc đỏ. Các kết quả này là cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng thuốc của mọt thóc đỏ để tìm ra các giải pháp phòng trừ hiệu quả hơn. Nghiên cứu về các biện pháp sinh học để kiểm soát mọt thóc đỏ, như sử dụng thiên địch hoặc các loại thuốc trừ sâu sinh học. Nghiên cứu về các biện pháp bảo quản hoa cúc khô an toàn và hiệu quả để ngăn chặn sự phát triển của mọt thóc đỏ.

6.3. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất

Phổ biến các kết quả nghiên cứu cho các nhà sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng hoa cúc khô để nâng cao nhận thức về nguy cơ dịch hại và các biện pháp phòng trừ hiệu quả. Xây dựng các quy trình kiểm dịch thực vật nghiêm ngặt để ngăn chặn sự du nhập của mọt thóc đỏ vào Việt Nam. Hỗ trợ các doanh nghiệp áp dụng các biện pháp bảo quản hoa cúc khô an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoa cúc khô (Chrysanthemum indicum, họ Asteraceae) là nguồn dược liệu và nguyên liệu pha chế trà truyền thống được nhập khẩu với sản lượng rất lớn qua các cửa khẩu phía Bắc. Theo số liệu thống kê của Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7, lượng hoa cúc khô nhập khẩu vào Việt Nam đạt 203,104 tấn năm 2016, đạt 196,193 tấn năm 2017 và ghi nhận 75,52 tấn chỉ trong 6 tháng đầu năm 2018. Tuy nhiên, hoạt động thông quan và lưu kho mặt hàng này đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ sự xâm nhiễm của côn trùng hại kho, đặc biệt là loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst). Sự xâm hại của mọt không chỉ gây thất thoát khối lượng từ 27,8% đến 37,4% sau 120 ngày lưu trữ mà còn làm suy giảm nghiêm trọng hàm lượng hoạt chất dược liệu quý.

Nhằm giải quyết bài toán kiểm soát sinh vật gây hại trên nông sản nhập khẩu, nghiên cứu tập trung xác định thành phần loài sâu mọt trên các lô hàng hoa cúc khô, phân tích chuyên sâu các đặc tính sinh vật học, sinh thái học của Tribolium castaneum, đồng thời thử nghiệm hiệu lực hóa chất xông hơi Phosphine. Đề tài được triển khai thực nghiệm tại cửa khẩu Chi Ma, tỉnh Lạng Sơn và Phòng Kỹ thuật thuộc Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7 trong giai đoạn từ tháng 10/2018 đến tháng 9/2019. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng để thiết lập quy trình khử trùng tiêu diệt triệt để 100% mọt hại, ngăn chặn nguy cơ lây lan dịch hại qua biên giới và bảo vệ an toàn nguồn nguyên liệu thảo dược nội địa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên lý thuyết sinh thái học quần thể côn trùng kho bảo quản và lý thuyết tích lũy nhiệt độ hữu hiệu trong phát dục côn trùng. Các mô hình này lý giải mối quan hệ tương tác giữa nhiệt độ, độ ẩm và loại thức ăn đối với tốc độ sinh trưởng, tỷ lệ sống sót cũng như khả năng sinh sản của côn trùng cánh cứng. Ngoài ra, đề tài kết hợp mô hình đánh giá tổn thất kinh tế nông sản sau thu hoạch để định lượng mức độ hao hụt cơ học và hóa sinh.

Một số khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt bao gồm:

• Côn trùng hại thứ cấp: Nhóm dịch hại chuyên tấn công vào các loại hạt vỡ, nông sản đã qua sơ chế hoặc sản phẩm dạng bột vụn.
• Vòng đời sinh học: Khoảng thời gian hoàn thành một thế hệ tính từ giai đoạn trứng, qua các tuổi sâu non, pha nhộng cho đến khi trưởng thành vũ hóa.
• Tỷ lệ hao hụt trọng lượng khô: Chỉ số phần trăm khối lượng nông sản bị mất đi do côn trùng tiêu thụ và phân hủy theo thời gian bảo quản.
• Hiệu lực khử trùng theo công thức Abbott: Chỉ số phản ánh tỷ lệ tử vong thực tế của côn trùng khi xử lý hóa chất sau khi đã hiệu chỉnh với tỷ lệ chết tự nhiên ở mẫu đối chứng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thu thập trực tiếp từ các lô hàng hoa cúc khô nhập khẩu từ Trung Quốc qua cửa khẩu Chi Ma. Quy trình lấy mẫu kiểm dịch được thực hiện nghiêm ngặt theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-141:2013/BNNPTNT. Các điểm lấy mẫu phân bố theo nguyên tắc 5 điểm chéo góc; đối với lô hàng quy mô 101 - 500 bao, số lượng bao chỉ định lấy mẫu ban đầu là 8 bao và cứ mỗi 50 bao tăng thêm sẽ lấy thêm 1 bao chỉ định, khối lượng mẫu ban đầu đạt 2 kg/bao.

Thí nghiệm theo dõi đặc điểm sinh thái học áp dụng phương pháp nuôi cá thể theo tiêu chuẩn nghiên cứu côn trùng học quốc tế. Thí nghiệm hình thái phát dục theo dõi trên cỡ mẫu n = 30 cá thể, trong khi thí nghiệm đánh giá ảnh hưởng của nhiệt độ và thức ăn thực hiện trên quy mô n = 55 cá thể cho mỗi mức nhiệt độ 25°C và 30°C với độ ẩm 70-80%. Khảo nghiệm hóa chất xông hơi Phosphine được thiết lập theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-19:2010/BNNPTNT ở các nồng độ 1 g PH3/m3, 2 g PH3/m3 và 3 g PH3/m3 trên cỡ mẫu 100 trưởng thành cho mỗi công thức với 3 lần nhắc lại.

Toàn bộ dữ liệu thực nghiệm được phân tích phương sai và kiểm định sai khác bằng phần mềm thống kê sinh học IRRISTAT 4.0 và Microsoft Excel 2003. Việc lựa chọn phần mềm IRRISTAT 4.0 giúp đảm bảo độ chuẩn xác cao trong xử lý phương sai phức hợp của các chỉ tiêu sinh học nông nghiệp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả khảo sát đã xác định thành phần côn trùng gây hại trên hoa cúc khô nhập khẩu gồm 4 loài thuộc 3 họ của bộ Cánh cứng (Coleoptera): mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (họ Tenebrionidae), mọt răng cưa Oryzaephilus surinamensis (họ Silvanidae), mọt râu dài Cryptolestes pusillus và Cryptolestes ferrugineus (họ Cucujidae). Trong đó, loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum xuất hiện với mức độ phổ biến cao nhất, đạt độ thường gặp từ 50% đến 75%, áp đảo hoàn toàn so với 3 loài còn lại chỉ đạt độ thường gặp từ 25% đến 50%.

Nhiệt độ môi trường và loại thức ăn thể hiện tác động chi phối mạnh mẽ đến các chỉ số sinh học của mọt thóc đỏ:

• Về vòng đời: Ở điều kiện nhiệt độ 25°C, vòng đời trung bình của mọt trên hoa cúc khô kéo dài 92,92 ± 4,02 ngày (trên bột mì là 83,50 ± 3,14 ngày). Khi nhiệt độ tăng lên 30°C, vòng đời trên hoa cúc khô rút ngắn xuống còn 78,23 ± 2,18 ngày (trên bột mì là 69,30 ± 1,75 ngày), tương ứng mức giảm 15,8% thời gian phát dục.
• Về sức sinh sản và tỷ lệ chết: Sức đẻ trứng trung bình của một con cái trên môi trường bột mì đạt 149,15 ± 31,02 quả ở 25°C và tăng vọt lên 251,17 ± 45,19 quả ở 30°C (tăng 68,4%). Tỷ lệ chết của các pha trước trưởng thành trên hoa cúc khô ở 25°C là 36,36% và ở 30°C là 29,09%, cao hơn đáng kể so với môi trường bột mì (lần lượt là 32,73% và 20,00%).
• Mức độ gây hại và mật độ quần thể: Sau 120 ngày bảo quản, tỷ lệ hao hụt khối lượng hoa cúc khô ở 25°C là 27,8% và ở 30°C lên tới 37,4%. Mật độ mọt thu thập thực tế tại cửa khẩu Chi Ma dao động từ 5,2 con/kg ở đợt 1 (tháng 10-12/2018) đến 6,1 con/kg ở đợt 2 (tháng 2-4/2019).
• Hiệu lực thuốc xông hơi: Khảo nghiệm Phosphine chứng minh nồng độ 3 g PH3/m3 sau 7 ngày xử lý đạt hiệu lực tiêu diệt tuyệt đối 100%, trong khi nồng độ 1 g PH3/m3 sau 3 ngày chỉ đạt hiệu quả 31%.

Thảo luận kết quả

Sự rút ngắn vòng đời và gia tăng sức đẻ trứng ở mức nhiệt độ 30°C chứng minh đây là vùng nhiệt độ tối ưu kích hoạt các enzym chuyển hóa và thúc đẩy sâu non trải qua 8 tuổi phát dục nhanh chóng. Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây trên cơ chất ngũ cốc hoặc dược liệu tổng hợp, vòng đời của Tribolium castaneum trên hoa cúc khô dài hơn khoảng 8 đến 12 ngày. Nguyên nhân chính là do hoa cúc khô có hàm lượng tinh bột thấp hơn và cấu trúc xơ xốp, dẫn đến tỷ lệ chết ở các pha trước trưởng thành cao hơn (29,09% - 36,36%).

Những chuyển biến về mật độ và mức độ tổn thất trọng lượng nông sản có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ đường động thái phát dục theo nhiệt độ kết hợp cùng bảng ma trận đối chiếu liều lượng Phosphine và thời gian xử lý. Cách tiếp cận này giúp các đơn vị kiểm dịch nhanh chóng nhận diện ngưỡng rủi ro khi nhiệt độ kho bảo quản vượt ngưỡng 25°C.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa công tác quản lý mọt thóc đỏ và bảo vệ nguồn dược liệu nhập khẩu, các giải pháp thực thi được đề xuất cụ thể như sau:

• Tăng cường giám sát lấy mẫu kiểm dịch tại cửa khẩu: Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng 7 và Trạm Kiểm dịch thực vật Chi Ma tiến hành lấy mẫu kiểm tra 100% các lô hàng hoa cúc khô nhập khẩu theo đúng quy chuẩn QCVN 01-141:2013/BNNPTNT, kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo mật độ côn trùng sống dưới 1 con/kg trước khi cho phép thông quan, thực hiện liên tục từ quý 1/2020.
• Chuẩn hóa quy trình xông hơi khử trùng bằng Phosphine: Các tổ chức hành nghề xử lý kiểm dịch thực vật áp dụng phác đồ xử lý bằng thuốc Phosphine ở nồng độ tối thiểu 3 g PH3/m3 với thời gian ủ kín khí bắt buộc 7 ngày trong bao bì carton hoặc kho phủ bạt kín, cam kết đạt tỷ lệ diệt trừ 100% các pha phát dục của mọt, triển khai ngay trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi phát hiện lô hàng nhiễm mọt.
• Kiểm soát điều kiện vi khí hậu kho tồn trữ: Doanh nghiệp kinh doanh dược liệu và các cơ sở sản xuất trà thảo dược lắp đặt hệ thống cảm biến nhiệt ẩm, duy trì nhiệt độ kho lạnh dưới 20°C, độ ẩm không khí dưới 65% và độ thủy phần nguyên liệu hoa cúc khô dưới 12%, nhằm kéo dài vòng đời của mọt trên 100 ngày và giảm trên 40% sức sinh sản của mọt trưởng thành trong suốt chu kỳ lưu kho 6 đến 12 tháng.
• Số hóa cơ sở dữ liệu giám định côn trùng hại kho: Cục Bảo vệ thực vật chủ trì xây dựng hệ thống phần mềm dữ liệu cảnh báo dịch hại kiểm dịch liên thông giữa các cửa khẩu biên giới phía Bắc, hoàn thành cập nhật và đưa vào vận hành thử nghiệm trong vòng 6 tháng nhằm theo dõi biến động của 4 loài côn trùng cánh cứng hại thảo dược.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho nhiều nhóm chuyên môn:

• Cán bộ kiểm dịch thực vật tại các cửa khẩu: Nắm vững khóa định loại 4 loài mọt cánh cứng, đặc điểm nhận diện trứng và 8 tuổi sâu non của mọt thóc đỏ, áp dụng quy trình lấy mẫu 5 điểm chéo góc chuẩn xác phục vụ công tác giám định nhanh tại biên giới.
• Doanh nghiệp chế biến, xuất nhập khẩu thảo dược: Ứng dụng các thông số kiểm soát độ ẩm và nhiệt độ kho để ngăn ngừa thiệt hại kinh tế, hạ thấp tỷ lệ hao hụt trọng lượng từ mức 37,4% xuống dưới 5% trong thời gian lưu kho 120 ngày.
• Đơn vị cung cấp dịch vụ khử trùng nông sản: Sử dụng dữ liệu thực nghiệm về liều lượng Phosphine 3 g PH3/m3 trong 7 ngày để xây dựng định mức kỹ thuật chuẩn, ngăn ngừa nguy cơ mọt kháng thuốc và tối ưu hóa chi phí vận hành.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Nông học, Bảo vệ thực vật: Khai thác hệ thống số liệu sinh học chi tiết về vòng đời, kích thước phát dục và tỷ lệ đực/cái (1/0,86 đến 1/1,42) làm tài liệu nghiên cứu chuyên khảo và giảng dạy côn trùng học nông nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Mọt thóc đỏ Tribolium castaneum gây hại như thế nào trên nguyên liệu hoa cúc khô? Mọt thóc đỏ là loài côn trùng hại thứ cấp nguy hiểm. Cả sâu non qua 8 tuổi phát dục và mọt trưởng thành đều cắn phá mạnh mẽ cánh hoa, nhụy hoa và bột hoa vụn. Sau 120 ngày lưu trữ ở nhiệt độ 30°C, mọt gây hao hụt tới 37,4% trọng lượng khô, đồng thời thải phân và vỏ xác lột làm biến chất dược liệu.

Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng như thế nào đến vòng đời của mọt thóc đỏ? Nhiệt độ tỷ lệ nghịch với thời gian phát dục của mọt. Khi nhiệt độ tăng từ 25°C lên 30°C ở độ ẩm 70-80%, vòng đời mọt trên hoa cúc khô rút ngắn từ 92,92 ngày xuống còn 78,23 ngày. Đồng thời, sức đẻ trứng của mọt cái tăng mạnh từ 149,15 lên 251,17 quả, khiến mật độ quần thể bùng phát nhanh gấp nhiều lần.

Những loài côn trùng nào cùng xuất hiện trên hoa cúc khô nhập khẩu tại cửa khẩu Chi Ma? Kết quả điều tra ghi nhận tập đoàn dịch hại gồm 4 loài cánh cứng: mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (chiếm ưu thế với tần suất 50-75%), mọt răng cưa Oryzaephilus surinamensis, mọt râu dài Cryptolestes pusillus và Cryptolestes ferrugineus (xuất hiện ở mức độ ít hơn với tần suất 25-50%). Toàn bộ mẫu điều tra không phát hiện đối tượng thuộc danh mục kiểm dịch mới.

Liều lượng xông hơi khử trùng nào đảm bảo tiêu diệt mọt thóc đỏ đạt hiệu quả 100%? Khảo nghiệm thực tế theo quy chuẩn QCVN 01-19:2010/BNNPTNT chứng minh nồng độ 3 g PH3/m3 với thời gian xông hơi 7 ngày đạt hiệu lực diệt trừ 100% mọt thóc đỏ trưởng thành. Nếu xử lý ở liều thấp 1 g PH3/m3 trong 3 ngày, hiệu lực chỉ đạt 31%, không đủ khả năng dập dịch và dễ phát sinh chủng kháng thuốc.

Làm thế nào để hạn chế mọt thóc đỏ phát sinh trong kho lưu trữ hoa cúc khô mà không lạm dụng hóa chất? Phương pháp hiệu quả nhất là duy trì nhiệt độ kho bảo quản dưới 20°C kết hợp hạ thủy phần hoa cúc khô xuống dưới 10% - 12%. Song song đó, cần xử lý nhiệt bao bì ở 50°C trong 2 giờ trước khi đóng gói và thường xuyên vệ sinh kho để triệt tiêu nguồn thức ăn vụn của sâu non.

Kết luận

• Xác lập danh mục 4 loài mọt cánh cứng hại hoa cúc khô nhập khẩu tại cửa khẩu Chi Ma, trong đó Tribolium castaneum là loài gây hại chủ yếu với độ thường gặp 50-75%.
• Làm sáng tỏ quy luật sinh học của mọt thóc đỏ: vòng đời đạt 92,92 ngày ở 25°C và rút ngắn còn 78,23 ngày ở 30°C; sức sinh sản đạt đỉnh 251,17 trứng/cái trên cơ chất bột mịn.
• Định lượng chính xác thiệt hại kinh tế sau thu hoạch với mức hao hụt khối lượng hoa cúc khô lên tới 37,4% sau 120 ngày lưu trữ ở điều kiện 30°C.
• Xác định phác đồ xử lý xông hơi Phosphine tối ưu đạt hiệu lực tiêu diệt 100% ở liều lượng 3 g PH3/m3 trong thời gian 7 ngày liên tục.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng phục vụ hoàn thiện quy trình kiểm dịch thực vật tại cửa khẩu và xây dựng tiêu chuẩn bảo quản dược liệu nhập khẩu an toàn.

Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2020 đến 2022, các nghiên cứu cần tiếp tục mở rộng khảo nghiệm trên các chủng loại dược liệu nhập khẩu khác và hoàn thiện bộ chỉ thị nhận diện nhanh tại hiện trường. Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần nhanh chóng áp dụng các khuyến nghị kỹ thuật này vào thực tiễn sản xuất để tối ưu hóa hiệu quả bảo quản nông sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Hoa cúc có tên khoa học là Chrysanthemum indicum, họ Asteraceae, có vị đắng, cay, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, hạ hỏa, giải độc, bổ não và chữa suy nhược thần kinh. Từ nhiều năm nay, cả hoa cúc khô và tươi đều được dùng để chế biến thành các loại trà (gọi là trà hoa cúc) và làm vị thuốc Đông y có tác dụng phòng, chữa nhiều bệnh rất tốt. Hoa cúc việc được gieo trồng trong nước thì đa số được nhập khẩu vào Việt Nam từ Trung Quốc, theo số liệu báo cáo hàng năm của Chi cục kiểm dịch thực vật vùng 7 - Cục Bảo vệ thực vật như sau; năm 2016: 203,104 tấn; năm 2017: 196,193 tấn; sáu tháng đầu năm 2018 là 75,52 tấn (Chi cục KDTV VII, 2018). Qua công tác điều tra thành phần dịch hại hại trên các lô hàng hoa cúc nhập khẩu qua các năm gần đây thì một trong những nhóm gây hại có nguy cơ làm ảnh hưởng rõ rệt nhất tới sự tổn thất là do nhóm côn trùng hại gây ra trong số đó có loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) xuất hiện ở mức độ phổ biến qua các lô hàng nhập khẩu hoa cúc khô tại cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn mà Trạm kiểm dịch thực vật Chi Ma đã phát hiện.

Mục tiêu của công tác Kiểm dịch thực vật là hoạt động ngăn chặn, phát hiện, kiểm soát đối tượng kiểm dịch thực vật, đối tượng phải kiểm soát và sinh vật gay hại lạ theo hàng hoá trong quá trình xuất nhập khẩu để bảo vệ tốt nền sản xuất trong nước, đảm bảo uy tín chất lượng sản phẩm hàng hoá Việt Nam trên trường quốc tế, tránh thiệt hại cho người sản xuất, kinh doanh, người tiêu dùng, bảo vệ môi trường sinh thái và sức khoẻ của con người. Trong công tác Kiểm dịch thực vật, việc điều tra thành phần, nghiên cứu đặc điểm hình thái, đặc tính sinh học của các loài dịch hại chủ yếu là công việc rất cần thiết, giúp cho việc phát hiện và xử lý kịp thời, nhanh chóng, chính xác sinh vật gây hại nói chung, côn trùng nói riêng, là cơ sở khoa học để phân tích đánh giá và quản lý dịch hại trên hàng nông sản nhập khẩu vào Việt Nam. Để góp phần đáp ứng yêu cầu của khoa học và thực tiễn, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) gây hại trên hoa cúc khô nhập khẩu tại cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn năm 2019”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

Mục tiêu chung Xác định thành phần sâu mọt gây hại trên mặt hàng hoa cúc khô nhập khẩu qua cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn. Đi sâu nghiên cứu một số đặc điểm sinh học, sinh thái của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) từ đó đề xuất biện pháp quản mọt thóc đỏ gây hại trên hoa cúc khô nhập khẩu từ Trung Quốc qua cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn. Mục tiêu cụ thể - Xác định thành phần sâu mọt hại trên hoa cúc khô nhập khẩu từ Trung Quốc qua cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn. - Xác định đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) gây hại trên hoa cúc khô và bột mỳ.

- Thử nghiệm phòng trừ sâu mọt bằng thuốc Phosphine tại phòng kỹ thuật Chi cục KDTV vùng 7 Lạng Sơn. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI 1. Đối tượng nghiên cứu - Nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu tại cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn. - Thành phần sâu mọt gây hại trên nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu.

Đặc biệt là loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) gây hại trên nguyên liệu hoa cúc khô. Phạm vi nghiên cứu - Xác định thành phần sâu mọt hại trên hoa cúc khô nhập khẩu từ Trung Quốc qua cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn. - Đi sâu nghiên cứu đặc điểm sinh vật học, sinh thái học của của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst). - Thử nghiệm phòng trừ sâu mọt bằng thuốc Phosphine tại phòng kỹ thuật Chi cục KDTV vùng 7 Lạng Sơn.

NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Những đóng góp mới - Bổ sung thêm một số dẫn liệu về đặc điểm sinh học, sinh thái của loài mọt 2 thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) trên mặt hàng hoa cúc khô nhập khẩu. - Cung cấp về mức độ phổ biến của sâu mọt hại hoa cúc khô nhập khẩu qua cửa khẩu Chi Ma, Lạng Sơn. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Góp phần bổ sung vào danh mục thành phần côn trùng gây hại nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu.

Nhằm phát hiện kịp thời loài côn trùng thuộc danh mục đối tượng Kiểm dịch thực vật của Việt Nam. - Cung cấp thêm một số dẫn liệu khoa học về đặc điểm sinh học, sinh thái của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) trên nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu. Đề xuất biện pháp quản lý sâu mọt gây hại trên nguyên liệu hoa cúc khô nhập khẩu. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 2.

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI Các loại thảo dược được nghiên cứu và sử dụng rộng rãi trong việc chữa trị từ lâu đời. Các loài hoa là các vị thuốc được khai thác và bào chế theo sách của Trung Quốc truyền sang và được phát triển bởi các lương y người Việt. Thuốc Nam là các vị thuốc do các thầy thuốc khám phá trên lãnh thổ Việt Nam. Các vị thầy thuốc nổi tiếng được xem là bậc tổ của nghề y Việt Nam là Lê Hữu Trác (còn lưu truyền bộ Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh là sách căn bản của Đông y Việt Nam) và Tuệ Tĩnh (tác giả của câu nói nổi tiếng "Nam dược trị Nam nhân" - thuốc Nam dùng chữa bệnh cho người Nam).

Thuốc đông y khi sử dụng không chỉ an toàn hơn các loại thuốc hoá học đắt tiền, mà còn có tác dụng điều trị nhằm tăng cường sức khoẻ, sức đề kháng của cơ thể đặc biệt đẩy lùi được một số căn bệnh hiểm nghèo. Một trong những mặt hàng truyền thống được người Việt Nam sử dụng từ rất lâu đó là nguyên liệu các loại thảo dược. Lượng nguyên liệu thảo dược nhập khẩu hàng năm ngày càng tăng cả về số lượng, khối lượng và chủng loại. Hiện nay, việc bảo quản nguyên liệu thảo dược nhập khẩu còn gặp nhiều khó khăn do các điều kiện về kho tàng, cách bảo quản, nhất là do sự gây hại của nhiều loại côn trùng làm hao hụt nguyên liệu, giảm giá trị hàng hóa trong kho bảo quản.

Một trong những đối tượng thường xuyên xuất hiện và gây hại nghiêm trọng trong các kho bảo quản nguyên liệu thảo dược là loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) được phát hiện trên nhiều loại nông sản bảo quản khác nhau và các nhà khoa học cũng đã có công trình nghiên cứu quan tâm đến loài côn trùng này. Tuy nhiên, ở Việt Nam các công trình nghiên cứu về loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) chưa nhiều, nhất là trên mặt hàng bảo quản là nguyên liệu thảo dược. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC VỀ LOÀI MỌT THÓC ĐỎ Tribolium castaneum (Herbst) 2. Vị trí phân loại Vị trí phân loại và danh pháp như sau: - Ngành chân đốt (Phylum): Arthropoda - Lớp côn trùng (Class): Insecta 4 - Bộ cánh cứng (Order): Coleoptera - Họ (Family): Tenebrionidae - Họ phụ: Tenebrioninae - Tộc: Triboliini - Giống: Tribolium.

Tên khác: Colydium castaneum (Herbst), Tribolium navala auct. Phạm vi ký chủ và phân bố Mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) là côn trùng hại thứ phát đối với các sản phẩm kho và có phổ ký chủ rộng (Adil, 1982). Thức ăn gồm ngũ cốc và các sản phẩm từ ngũ cốc; bột mì, ngô, lúa mì, lúa mạch, bột ngô, hạt kê, yến mạch, gạo, lúa mạch đen, cám lúa mì, quả đậu, sữa bột, hạt cỏ khô, mẫu cây bảo tảng, bả độc tẩm Asen, thức ăn gia súc khô, gia vị, nhiều loại thực phẩm cất trữ, hầu hết các sản phẩm của thực vật và động vật khô, thậm chí còn có thể ăn lẫn nhau như pha trứng và pha nhộng côn trùng sống trong điều kiện quần thể quá đông (Subramanyam et al. Ký chủ chính: ngô, lúa gạo, lúa mì, sản phẩm khô cất giữ, yến mạch, lúa miến, lúa mạch đen, lúa mạch, đậu, đậu Hà Lan, đậu lăng, đậu lima, lạc, quả óc chó, quả hạch, lúa mì spenta (CABI, 2003).

Ký chủ phụ: sắn, hạt nhục đậu khấu, hạt kê, hạt kê trai, thuốc lá, cám mì, cỏ đinh lăng, cây lanh, cao su, bông, cánh hoa rum khô, hạt hướng dương, đậu tương, củ gừng, ớt chuông, bột quế, bột ca cao, củ từ, củ khoai sọ, khoai lang, kê xay, đậu quả, đậu đen, đậu bầu dục, chà là, lúa miến, lúa mì. Tribolium castaneum (Herbst) (Coleoptera: Tenebrionidae) là một loại côn trùng được lưu trữ rộng rãi và phá hoại ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, trưởng thành của mọt thóc đỏ và sâu non tấn công nhiều nhà máy bột mì, nhà kho và cửa hàng tạp hóa và ăn nhiều loại rau khô, chẳng hạn như các sản phẩm ngũ cốc xay. Côn trùng gây thiệt hại nghiêm trọng về trọng lượng và chất lượng của các sản phẩm được lưu trữ (Abdelgaleil et al. Một số đặc điểm hình thái, sinh vật học, sinh thái học của loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) 2.

Đặc điểm hình thái loài mọt thóc đỏ Tribolium castaneum (Herbst) Theo Haines (1991), họ Tenebronidae là một nhóm côn trùng lớn và đa dạng chứa hơn 10.000 loài trong đó có khoảng 100 loài được ghi nhận ở sản phẩm lưu trữ. Hầu hết các loài trong giống Tenebrionidae có màu đen hoặc tối, có thể được tìm thấy trong các cửa hàng có chứa ngũ cốc bị nhiễm khuẩn, đặc biệt trong vùng khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới. Rizana (2005), cho biết mọt thóc đỏ Triborium castaneum đẻ trứng nhỏ, hình trụ, màu trắng nằm rải rác trong sản phẩm. Sâu non có màu vàng với đầu màu nâu nhạt, chúng sống bên trong các hạt cho đến khi hóa nhộng.

Trưởng thành dài khoảng 3 - 4 mm và có thể sống từ một năm trở lên. Adil (1982), ghi nhận trưởng thành của mọt thóc đỏ Triborium castaneum có chiều dài từ 3 đến 4 mm, cơ thể có màu nâu. Râu đầu 11 đốt và 3 đốt cuối phình to. Mắt kép, khoảng cách giữa 2 mắt kép bằng đường kính của mắt kép.

Chiều dài trung bình của mọt thóc đỏ Triborium castaneum là 3,32 và chiều rộng là 1,03 mm. Nhộng có màu nhạt và không hoạt động, ngoại trừ cũng có khả năng uốn cong cơ thể giữa ngực và bụng William (2000) đã nghiên cứu về loài Triborium castaneum và cho rằng chiều dài của nhộng đực là 3,81 ± 0,03 mm và chiều rộng là 1,07 ± 0,03 mm.