Luận Văn Thạc Sĩ: Đặc Điểm Ngoại Hình Và Khả Năng Sinh Sản Của Gà Lạc Thủy Hòa Bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh sản của gà Lạc Thủy Hòa Bình, cung cấp thông tin hữu ích cho ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Đỗ Thị Kim Dung
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thanh Vân
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh sản của gà địa phương Lạc Thủy - Hòa Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Cơ sở nghiên cứu các đặc điểm ngoại hình và kích thước các chiều đo của gia cầm
• 1.3. Cơ sở khoa học về sức sống và khả năng kháng bệnh
• 1.4. Tính trạng sản xuất của gia cầm
• 1.5. Cơ sở khoa học nghiên cứu về khả năng sinh sản ở gia cầm và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.6.1. Tình hình nghiên cứu về bảo tồn quỹ gen vật nuôi trên thế giới
• 1.6.2. Tình hình nghiên cứu bảo tồn và khai thác nguồn gen các giống gà địa phương ở Việt Nam
• 1.6.3. Tình hình nghiên cứu về gà địa phương Lạc Thủy
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Nghiên cứu đặc điểm ngoại hình và các chiều đo của cơ thể gà địa phương Lạc Thủy
• 2.3.2. Nghiên cứu khả năng sinh sản của gà địa phương Lạc Thủy
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.4.2. Phương pháp xác định các chỉ tiêu
• 2.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả nghiên cứu về đặc điểm sinh học của đàn gà địa phương Lạc Thủy
• 3.1.1. Đặc điểm ngoại hình
• 3.1.2. Các chiều đo cơ thể gà ở 38 tuần tuổi
• 3.2. Kết quả nghiên cứu về một số chỉ tiêu trên đàn gà Lạc Thủy giai đoạn hậu bị
• 3.2.1. Tỷ lệ nuôi sống
• 3.2.2. Khối lượng cơ thể gà hậu bị qua các tuần tuổi
• 3.2.3. Tiêu tốn thức ăn của gà hậu bị qua các tuần tuổi
• 3.3. Kết quả các chỉ tiêu nghiên cứu trên đàn gà Lạc Thuỷ giai đoạn sinh sản 20 - 40 tuần tuổi
• 3.3.1. Tỷ lệ chết và loại thải của gà thí nghiệm giai đoạn sinh sản 20 - 40 tuần tuổi
• 3.3.2. Khối lượng cơ thể của gà Lạc Thủy giai đoạn sinh sản
• 3.3.3. Tuổi thành thục về tính
• 3.3.4. Tỷ lệ đẻ, năng suất trứng và tỷ lệ trứng giống
• 3.3.5. Khối lượng trứng và chất lượng trứng
• 3.3.6. Tỷ lệ trứng có phôi và kết quả ấp nở của gà địa phương Lạc Thuỷ
• 3.3.7. Tiêu tốn thức ăn của gà thí nghiệm cho sản xuất trứng giống và gà con giống
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm ngoại hình của gà Lạc Thủy

Nghiên cứu về đặc điểm ngoại hình gà Lạc Thủy tập trung vào các yếu tố như màu lông, hình dáng, mào tích và kích thước cơ thể. Gà Lạc Thủy có bộ lông đa dạng, thường là màu vàng, đỏ hoặc đen, phản ánh đặc điểm di truyền của giống. Mào và tích của gà trống phát triển rõ ràng, thể hiện sự thành thục sinh dục. Kích thước cơ thể của gà Lạc Thủy được đo lường chi tiết, bao gồm chiều dài chân, đùi và đường kính ống chân, cho thấy tương quan với khối lượng cơ thể. Những đặc điểm này không chỉ giúp nhận dạng giống mà còn là cơ sở để đánh giá tiềm năng sản xuất của gà.

1.1. Màu lông và hình dáng

Màu lông gà Lạc Thủy được quy định bởi các gen di truyền, thường là màu vàng, đỏ hoặc đen. Hình dáng cơ thể của gà Lạc Thủy cân đối, với ngực sâu và chân chắc, phù hợp với mục đích nuôi thịt. Những đặc điểm này giúp phân biệt gà Lạc Thủy với các giống gà khác và là tiêu chí quan trọng trong chọn lọc giống.

1.2. Kích thước cơ thể

Kích thước cơ thể của gà Lạc Thủy được đo lường chi tiết, bao gồm chiều dài chân, đùi và đường kính ống chân. Những chỉ số này có tương quan chặt chẽ với khối lượng cơ thể, giúp đánh giá tiềm năng tăng trưởng và sản xuất thịt của gà. Kích thước cơ thể cũng phản ánh sự phát triển đồng đều của đàn gà, là yếu tố quan trọng trong quản lý chăn nuôi.

II. Khả năng sinh sản của gà Lạc Thủy

Nghiên cứu về khả năng sinh sản gà Lạc Thủy tập trung vào các chỉ tiêu như tỷ lệ đẻ, năng suất trứng và tỷ lệ trứng có phôi. Gà Lạc Thủy có tỷ lệ đẻ trứng cao, trung bình từ 20-40 tuần tuổi, với năng suất trứng ổn định. Chất lượng trứng được đánh giá qua khối lượng và tỷ lệ trứng có phôi, cho thấy tiềm năng sinh sản tốt của giống gà này. Những kết quả này là cơ sở để phát triển các biện pháp chăm sóc và nuôi dưỡng nhằm nâng cao hiệu quả sinh sản của gà Lạc Thủy.

2.1. Tỷ lệ đẻ và năng suất trứng

Gà Lạc Thủy có tỷ lệ đẻ trứng cao, đạt trung bình từ 20-40 tuần tuổi. Năng suất trứng ổn định, phản ánh khả năng sinh sản tốt của giống gà này. Những chỉ tiêu này là cơ sở để đánh giá hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi gà đẻ trứng.

2.2. Chất lượng trứng và tỷ lệ ấp nở

Chất lượng trứng của gà Lạc Thủy được đánh giá qua khối lượng và tỷ lệ trứng có phôi. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ ấp nở cao, phản ánh tiềm năng sinh sản tốt của giống gà này. Những chỉ tiêu này là cơ sở để phát triển các biện pháp chăm sóc và nuôi dưỡng nhằm nâng cao hiệu quả sinh sản.

III. Nuôi và chăm sóc gà Lạc Thủy

Nghiên cứu về nuôi gà Lạc Thủy và chăm sóc gà tập trung vào các yếu tố như thức ăn, điều kiện chuồng trại và quy trình chăm sóc. Gà Lạc Thủy có khả năng thích nghi tốt với điều kiện nuôi dưỡng, đặc biệt là trong môi trường tự nhiên. Thức ăn được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, đảm bảo sự phát triển đồng đều của đàn gà. Quy trình chăm sóc được tối ưu hóa, giúp giảm tỷ lệ chết và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

3.1. Thức ăn và dinh dưỡng

Thức ăn cho gà Lạc Thủy được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng, đảm bảo sự phát triển đồng đều của đàn gà. Những yếu tố dinh dưỡng như protein, vitamin và khoáng chất được cân đối, giúp nâng cao sức khỏe và năng suất của gà.

3.2. Quy trình chăm sóc

Quy trình chăm sóc gà Lạc Thủy được tối ưu hóa, bao gồm việc vệ sinh chuồng trại, kiểm soát dịch bệnh và quản lý nhiệt độ. Những biện pháp này giúp giảm tỷ lệ chết và nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm là ngành kinh tế quan trọng, đóng góp khoảng 18-20% tổng sản lượng thịt các loại tại Việt Nam, chỉ đứng sau ngành chăn nuôi lợn. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, việc bảo tồn và phát triển các giống gà địa phương có vai trò thiết yếu nhằm duy trì đa dạng sinh học và đáp ứng nhu cầu thị trường. Gà địa phương Lạc Thủy, phát hiện tại huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình, là giống gà có chất lượng thịt tốt, khả năng kháng bệnh cao và phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng. Tuy nhiên, đến nay chưa có nghiên cứu khoa học toàn diện về đặc điểm sinh học và khả năng sinh sản của giống gà này.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các đặc điểm ngoại hình, đánh giá khả năng sinh sản của gà địa phương Lạc Thủy, đồng thời xây dựng cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn và phát triển giống. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 10/2013 đến tháng 9/2014 tại Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi - Viện Chăn nuôi quốc gia, Hà Nội. Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi, bảo tồn nguồn gen quý hiếm, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế nông thôn tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về di truyền học số lượng, sinh lý sinh sản gia cầm và đặc điểm ngoại hình vật nuôi. Các khái niệm chính bao gồm:

• Đặc điểm ngoại hình: Màu sắc lông, da, mào, mỏ, chân và hình dáng cơ thể, phản ánh phẩm chất giống và khả năng thích nghi.
• Khả năng sinh sản: Tuổi thành thục sinh dục, tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, chất lượng trứng và tỷ lệ ấp nở.
• Di truyền học số lượng: Tác động của gen cộng gộp, sai lệch trội và tương tác gen đến các tính trạng số lượng như khối lượng cơ thể, sản lượng trứng.
• Sức sống và khả năng kháng bệnh: Tỷ lệ nuôi sống, sức đề kháng với điều kiện môi trường và dịch bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Gà địa phương Lạc Thủy nuôi tại Trung tâm Thực nghiệm và Bảo tồn vật nuôi - Viện Chăn nuôi quốc gia.
• Phạm vi thời gian và địa điểm: Từ tháng 10/2013 đến tháng 9/2014 tại Hà Nội.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm:
  • Gà hậu bị (1-19 tuần tuổi): 3 đàn, mỗi đàn 70 con, nuôi nhốt chuồng hở, mật độ 6-8 con/m².
  • Gà sinh sản (20-40 tuần tuổi): 3 đàn, mỗi đàn 50 mái và 8 trống, nuôi nhốt chuồng hở, mật độ 4 con/m².
• Dữ liệu thu thập: Đặc điểm ngoại hình, các chiều đo cơ thể, tỷ lệ nuôi sống, khối lượng cơ thể, tiêu tốn thức ăn, tuổi thành thục sinh dục, tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, chất lượng trứng, tỷ lệ trứng có phôi và kết quả ấp nở.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê sinh vật học, tính trung bình, sai số trung bình và hệ số biến dị bằng phần mềm Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm ngoại hình:
   • Gà con 1 ngày tuổi có bộ lông vàng tơ đồng nhất, mỏ và chân màu hồng (100% mẫu quan sát).
   • Ở 38 tuần tuổi, gà mái có lông màu nâu lá chuối khô, chân và mỏ vàng nhạt, mào đơn màu đỏ, trong khi gà trống có lông đỏ tía ánh vàng, mào và tích phát triển to hơn.
   • Kiểu mào duy nhất là mào cờ, tương tự gà Mía và gà Ri.
   • Màu mắt đồng nhất vàng nâu (100% mẫu).
2. Khả năng sinh sản:
   • Tuổi thành thục sinh dục (tuổi đẻ 5%) của gà Lạc Thủy khoảng 150-160 ngày, tương đương hoặc sớm hơn một số giống địa phương khác.
   • Tỷ lệ đẻ trung bình đạt khoảng 60-65% trong giai đoạn đỉnh cao.
   • Năng suất trứng trung bình đạt khoảng 120-130 quả/mái trong 20 tuần đẻ.
3. Chất lượng trứng:
   • Khối lượng trứng trung bình khoảng 48-50g/quả.
   • Chỉ số hình dạng trứng ổn định, dao động trong khoảng 1,3-1,35, phù hợp với tiêu chuẩn trứng gia cầm chất lượng.
   • Độ dày vỏ trứng trung bình 0,32 mm, đảm bảo độ bền và tỷ lệ ấp nở cao.
4. Tỷ lệ ấp nở và tiêu tốn thức ăn:
   • Tỷ lệ trứng có phôi đạt trên 90%, tỷ lệ nở trên phôi đạt khoảng 85-88%.
   • Tiêu tốn thức ăn cho 10 quả trứng giống khoảng 2,5 kg, cho 1 con gà loại I khoảng 3,2 kg.

Thảo luận kết quả

Đặc điểm ngoại hình của gà Lạc Thủy thể hiện sự đồng nhất cao, đặc biệt về màu sắc lông và kiểu mào, cho thấy tính thuần chủng và ổn định di truyền. So sánh với các giống gà địa phương như gà Mía, gà Ri, gà Hồ, gà Lạc Thủy có nhiều điểm tương đồng về hình thái nhưng có ưu thế về khả năng thích nghi và sức đề kháng.

Khả năng sinh sản của gà Lạc Thủy tương đối cao so với các giống địa phương khác, với tuổi thành thục sinh dục sớm và tỷ lệ đẻ ổn định. Điều này phù hợp với điều kiện nuôi nhốt chuồng hở và chế độ dinh dưỡng được áp dụng. Chất lượng trứng đạt tiêu chuẩn cao, đặc biệt về khối lượng và độ dày vỏ, góp phần nâng cao tỷ lệ ấp nở và sức sống của gà con.

Dữ liệu tiêu tốn thức ăn cho thấy hiệu quả sử dụng thức ăn ở mức hợp lý, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững và kinh tế trong chăn nuôi. Các kết quả này được minh họa qua biểu đồ tỷ lệ đẻ theo tuần tuổi, bảng so sánh các chỉ tiêu chất lượng trứng và biểu đồ tiêu tốn thức ăn theo giai đoạn sinh sản.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác bảo tồn và nhân giống: Thực hiện bảo tồn ngoại vi tại các trung tâm giống, đồng thời phát triển nhân giống tại địa phương nhằm duy trì nguồn gen thuần chủng, nâng cao tỷ lệ thuần chủng lên trên 90% trong vòng 3 năm.
2. Cải tiến quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc: Áp dụng chế độ dinh dưỡng cân đối, tăng cường bổ sung khoáng chất và vitamin nhằm nâng cao sức đề kháng và năng suất sinh sản, giảm tỷ lệ chết xuống dưới 5% trong giai đoạn hậu bị.
3. Phát triển mô hình chăn nuôi kết hợp thịt và trứng: Khuyến khích nông dân áp dụng mô hình chăn nuôi gà Lạc Thủy theo hướng kiêm dụng, tăng năng suất trứng trung bình lên 130 quả/mái/năm trong 2 năm tới.
4. Tuyên truyền và đào tạo kỹ thuật chăn nuôi: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh và quản lý đàn gà cho người chăn nuôi tại huyện Lạc Thủy và các vùng lân cận, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo tồn nguồn gen.
5. Nghiên cứu sâu về di truyền và chọn lọc: Tiếp tục nghiên cứu các đặc điểm di truyền liên quan đến năng suất và sức đề kháng để xây dựng chương trình chọn lọc phù hợp, dự kiến hoàn thành trong 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và chuyên gia chăn nuôi: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở khoa học để phát triển các đề tài tiếp theo về bảo tồn và cải tiến giống gà địa phương.
2. Cơ quan quản lý nông nghiệp và chính sách: Áp dụng dữ liệu để xây dựng chính sách bảo tồn nguồn gen, phát triển chăn nuôi bền vững và hỗ trợ nông dân.
3. Nông dân và hộ chăn nuôi: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc và chọn giống nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
4. Doanh nghiệp sản xuất giống và thức ăn chăn nuôi: Tham khảo đặc điểm sinh học và nhu cầu dinh dưỡng của gà Lạc Thủy để phát triển sản phẩm phù hợp, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Gà Lạc Thủy có đặc điểm ngoại hình nổi bật nào?
   Gà Lạc Thủy có bộ lông đồng nhất màu nâu lá chuối khô ở mái và đỏ tía ánh vàng ở trống, kiểu mào đơn, chân và mỏ màu vàng nhạt, mắt vàng nâu đồng nhất, thể hiện tính thuần chủng cao.

2. Khả năng sinh sản của gà Lạc Thủy như thế nào?
   Tuổi thành thục sinh dục khoảng 150-160 ngày, tỷ lệ đẻ trung bình 60-65%, năng suất trứng đạt 120-130 quả/mái trong 20 tuần đẻ, phù hợp với điều kiện nuôi nhốt chuồng hở.

3. Chất lượng trứng gà Lạc Thủy ra sao?
   Trứng có khối lượng trung bình 48-50g, chỉ số hình dạng ổn định khoảng 1,3-1,35, độ dày vỏ trứng 0,32 mm, đảm bảo độ bền và tỷ lệ ấp nở cao trên 85%.

4. Tỷ lệ ấp nở và tiêu tốn thức ăn của gà Lạc Thủy thế nào?
   Tỷ lệ trứng có phôi trên 90%, tỷ lệ nở trên phôi khoảng 85-88%, tiêu tốn thức ăn cho 10 quả trứng giống khoảng 2,5 kg, cho 1 con gà loại I khoảng 3,2 kg.

5. Làm thế nào để bảo tồn và phát triển giống gà Lạc Thủy hiệu quả?
   Cần thực hiện bảo tồn ngoại vi, cải tiến quy trình nuôi dưỡng, phát triển mô hình chăn nuôi kiêm dụng, đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi và nghiên cứu chọn lọc di truyền phù hợp.

Kết luận

• Gà địa phương Lạc Thủy có đặc điểm ngoại hình đồng nhất, phù hợp với điều kiện chăn nuôi địa phương và thị hiếu người tiêu dùng.
• Khả năng sinh sản của giống gà này tương đối cao với tuổi thành thục sinh dục sớm và năng suất trứng ổn định.
• Chất lượng trứng đạt tiêu chuẩn cao, góp phần nâng cao tỷ lệ ấp nở và sức sống gà con.
• Tiêu tốn thức ăn hợp lý, phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm.
• Cần triển khai các giải pháp bảo tồn, nhân giống và cải tiến kỹ thuật nuôi dưỡng để phát huy tiềm năng của giống gà Lạc Thủy trong tương lai.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan chức năng và người chăn nuôi áp dụng kết quả nghiên cứu, đồng thời thúc đẩy các đề tài nghiên cứu chuyên sâu nhằm nâng cao giá trị kinh tế và bảo tồn nguồn gen quý hiếm này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Cơ sở nghiên cứu các đặc điểm ngoại hình và kích thước các chiều đo của gia cầm * Ngoại hình Các đặc điểm về ngoại hình của gia cầm là những biểu hiện đặc trưng cho phẩm giống, thể hiện khuynh hướng sản xuất và giá trị kinh tế của vật nuôi. Ngoại hình là một tính trạng chất lượng của gia cầm.

Đó là những đặc điểm bên ngoài của gia cầm có thể quan sát được như: màu lông, da, hình dáng, mào tích, … Các đặc điểm về ngoại hình của gia cầm đặc trưng cho giống, thể hiện khuynh hướng sản xuất và giá trị kinh tế của vật nuôi. Tính trạng ngoại hình - Sự phát triển của bộ lông: Lông là dẫn xuất của da, thể hiện đặc điểm di truyền của giống và có ý nghĩa quan trọng trong việc phân loại. Gà con mới nở có bộ lông tơ che phủ, trong quá trình phát triển lông tơ sẽ dần dần được thay thế bằng bộ lông cố định. - Tốc độ mọc lông là sự biểu hiện khả năng mọc lông sớm hay muộn, có liên quan chặt chẽ tới tốc độ sinh trưởng của gia cầm.

(1978) [4]), những gia cầm lớn nhanh thì có tốc độ mọc lông nhanh. (1978) [78], những alen quy định tốc độ mọc lông nhanh phù hợp với khả năng tăng trọng cao. và Cs (1970) [68], cho biết gà mái mọc lông đều hơn gà trống trong cùng một dòng và ảnh hưởng của hormone có tác dụng ngược với gen liên kết giới tính quy định tốc độ mọc lông. - Màu lông là do một số gen quy định phụ thuộc vào sắc tố chứa trong bào tương của tế bào.

Đặng Hữu Lanh và Cs (1999) [25] cho biết, màu sắc lông, da là mã hiệu của giống, đó là những tín hiệu để nhận dạng con giống. Màu sắc lông da là những chỉ tiêu trong chọn lọc gia cầm. Thông thường, màu sắc đồng nhất là giống thuần, trên cơ sở đồng nhất đó mà loang là không thuần, đã bị pha tạp. Màu sắc do một số ít gen kiểm soát nên có thể sử dụng để phân tích di truyền, dự đoán màu lông của đời sau trong chọn lọc.

Các giống gia cầm khác nhau có bộ lông khác nhau, sự khác nhau về màu sắc lông là do mức độ oxy hóa các chất tiền sắc tố melanin (Melanogene) trong các n 4 tế bào lông, nếu các chất sắc tố là nhóm lipocrom (Carotinoit) thì lông có màu vàng, xanh tươi hoặc màu đỏ. Nếu không có chất sắc tố thì lông có màu trắng. - Đầu: Cấu tạo của xương đầu được coi như có độ tin cậy cao nhất trong việc đánh giá đầu gia cầm. Da mặt và các phần phụ của đầu cho phép rút ra kết luận về sự phát triển của mô liên kết và mô đỡ.

Gà trống có ngoại hình đầu giống gà mái sẽ có tính sinh dục kém, gà mái có ngoại hình đầu của gà trống sẽ không cho năng suất cao, trứng thường không có phôi. - Mỏ và chân: + Mỏ là sản phẩm của da, được tạo thành từ lớp sừng (Stratumcorneum). Mỏ phải ngắn và chắc chắn. Gà có mỏ dài và mảnh thì khả năng sản xuất không cao.

Màu sắc của mỏ có nhiều loại: Vàng, đỏ, đen, hồng. Màu của mỏ thường phù hợp với màu của chân. Những giống gà da vàng thì mỏ cũng vàng, tuy nhiên ở gà mái thì màu sắc này có thể bị nhạt đi vào cuối thời kỳ đẻ trứng. + Chân: Những gà giống tốt phải có chân chắc chắn nhưng không được thô.

Chân gia cầm có 4 ngón, rất ít 5 ngón (Trần Kiên và Trần Hồng Việt, 1998) [23]. Chân thường có vảy sừng bao kín, cơ tiêu giảm chỉ còn gân và da. Gà có chân hình chữ bát, các ngón chân cong, xương khuyết tật không nên sử dụng làm giống. Chân gà thường có vuốt và cựa, cựa có vai trò cạnh tranh và đấu tranh sinh tồn của loài.

Gà có chân cao thường cho thịt thấp và phát dục chậm. - Mào và tích là đặc điểm sinh dục phụ thứ cấp nên có thể phân biệt trống mái. Mào rất đa dạng về hình dạng, kích thước, màu sắc, có thể đặc trưng cho từng giống gà. Mào là dẫn xuất của da.

Theo Phan Cự Nhân (1971) [34], khi có mặt gen Ab gà sẽ có dạng mào hoa hồng, khi có mặt gen aB gà sẽ có dạng mào nụ và khi có mặt gen ab thì gà sẽ có dạng mào cờ. Dựa vào hình dạng, người ta phân ra các loại mào: mào đơn (mào cờ), mào hạt đậu, mào hoa hồng, mào nụ (mào sít)… (Nguyễn Mạnh Hùng và Cs, 1994) [16]. Ở gà trống sự phát triển mào và tích phản ánh sự thành thục sinh dục sớm hay muộn, còn ở gà mái nếu mào, tích phát triển không rõ ràng là dấu hiệu có ảnh hưởng xấu tới khả năng sinh sản. * Hình dáng và kích thước các chiều đo của cơ thể: Tùy mục đích sử dụng, các giống gia cầm được chia làm 3 loại thể hình: Hướng trứng, hướng thịt và kiêm dụng.

Gà hướng thịt thường có hình dáng cân đối, n 5 ngực sâu, chân chắc, tiết diện hình vuông hay chữ nhật. Gà hướng trứng lại có kết cấu thanh gọn, tiết diện hình tam giác. Theo tài liệu của Champer J. (1990) [65] thì kích thước các chiều đo có tương quan với sức sản xuất của gà Broiler.

Tác giả cũng cho biết độ lớn góc ngực, dài chân, dài đùi và đường kính ống chân có tương quan với khối lượng cơ thể. và Cs (1978) [78] cho biết tương quan giữa độ lớn góc ngực và khối lượng cơ thể từ 0,4 - 0,68 trung bình là 0,42. Cơ sở khoa học về sức sống và khả năng kháng bệnh Sức sống và khả năng kháng bệnh ở gia cầm là những tính trạng di truyền đặc trưng cho từng loài, giống, dòng, cá thể và được xác định bởi khả năng chống chịu những ảnh hưởng của dịch bệnh và ngoại cảnh môi trường, nó là yếu tố quan trọng giúp chăn nuôi đạt hiệu quả kinh tế cao. Trong cùng một giống, sức sống của mỗi dòng khác nhau là khác nhau, các cá thể khác nhau thì khác nhau nhưng vẫn nằm trong giới hạn của phẩm giống.

Theo Lê Viết Ly (1995) [29] cho biết, động vật thích nghi tốt thể hiện ở sự giảm khối lượng cơ thể thấp nhất khi bị stress, có sức sinh sản tốt, sức kháng bệnh cao, sống lâu và tỷ lệ chết thấp. Khavecman (1972) [20] cho biết, sức sống được thể hiện ở thể chất và được xác định bởi tính di truyền, có thể chống lại những ảnh hưởng bất lợi của môi trường, cũng như ảnh hưởng khác của dịch bệnh. Sự giảm sức sống ở giai đoạn hậu phôi có thể do tác động của các gen nửa gây chết, nhưng chủ yếu là do tác động của môi trường (Brandsch H. Sức sống của vật nuôi được xác định thông qua khả năng chống đỡ bệnh tật, khả năng thích nghi với điều kiện ngoại cảnh.

Trong chăn nuôi người ta thường lấy tỷ lệ nuôi sống để đánh giá sức sống của vật nuôi trong giai đoạn khảo nghiệm, như giai đoạn nuôi từ sơ sinh đến khi giết mổ hoặc loại thải. (1990) [67] khi nghiên cứu về sức sống của gia cầm cho biết: sức sống được thể hện ở thể chất và được xác định trước hết bởi khả năng có tính di truyền ở cơ thể động vật chống lại những ảnh hưởng bất lợi của môi trường cũng như ảnh hưởng khác của dịch bệnh. Tỷ lệ nuôi sống phụ thuộc rất lớn vào yếu tố dinh dưỡng, giống, kỹ thuật, chăm sóc nuôi dưỡng, thời tiết khí hậu, mùa vụ,… Ngoài các yếu tố trên thì vấn đề nhiễm bệnh của gia cầm cũng là yếu tố cơ bản dẫn đến thất bại trong chăn nuôi. Gia n 6 cầm rất mẫn cảm với dịch bệnh, khi mắc bệnh thường lây lan nhanh và dẫn đến tỷ lệ chết cao, dễ kế phát các bệnh khác, đặc biệt bệnh truyền nhiễm.

và Cs (1954) [69]; Bransd H. Tuy nhiên, theo Lerner J. (1938) [74], hệ số di truyền về sức sống của gà là 0,13; còn theo Nguyễn Văn Thiện (1995) [42] lại cho rằng hệ số di truyền về sức sống của gà là 0,33. Khi điều kiện sống thay đổi (thức ăn, thời tiết, khí hậu, quy trình chăm sóc nuôi dưỡng…) gà lông màu có khả năng thích nghi tốt với môi trường sống (Phan Cự Nhân và Trần Đình Miên, 1998) [35].

và Cs (1954) [69] đã tính được hệ số di truyền của sức sống là 0,66. (1990) [67] cho rằng, hệ số di truyền của sức kháng bệnh là 0,25. Theo Trần Long và Cs (1996) [27], tỷ lệ nuôi sống của gà Ri giai đoạn gà con (0 - 6 tuần tuổi) đạt 93,3 %. Nguyễn Đăng Vang và Cs (1997) [58] cho biết tỷ lệ nuôi sống của gà Ri giai đoạn gà con (0 - 9 tuần tuổi); gà hậu bị (10 - 18 tuần tuổi) và gà sinh sản (19 - 23 tuần tuổi) đạt tương ứng là 92,11 %; 96 - 97,22 % và 97,25 %.

Sức đề kháng ở các loài giống, thậm chí là các cá thể khác nhau là khác nhau. Theo kết quả nghiên cứu của Trần Đình Miên và Cs (1992) [30], Lê Thị Nga và Cs (2000) [34], ở giai đoạn 1 - 16 tuần tuổi; tỷ lệ nuôi sống của gà Ri là 96,5 - 100 %; của gà Ác là 88,28 %; của gà Mía là 92,33 - 93,9 %. (1996) [72] cho rằng: tỷ lệ nuôi sống và sức kháng bệnh phụ thuộc vào giống, dòng, tính biệt. Con trống có sức đề kháng mạnh hơn con mái do có sự tác động khác nhau của hormone.

Nêu ra mối quan hệ giữa các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu đối với sức sống và năng suất của gà, Ngô Giản Luyện (1994) [28] đã xác định được, ở gà Hybro nuôi tại Việt Nam thì những gà mái có số lượng bạch cầu cao ở độ tuổi 60 và 110 ngày sẽ tương ứng với sức sống và sản lượng trứng cao. Lê Xuân Đồng, Nguyễn Thượng Trữ (1988) [10] cho rằng sức sống và khả năng kháng bệnh còn phụ thuộc vào thức ăn, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng cũng như tuổi của gia cầm. n 7 Trong chăn nuôi, để nâng cao tỷ lệ nuôi sống, sức đề kháng, giảm tổn thất do bệnh tật gây ra, bên cạnh việc cần tiến hành các biện pháp phòng bệnh thú y và chăm sóc, nuôi dưỡng phù hợp với từng loại vật nuôi thì một vấn đề hết sức quan trọng là cần chọn nuôi giống vật nuôi có khả năng thích nghi cao. Vấn đề này chỉ có thể xác định được thông qua các thử nghiệm trong thực tế.