Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của việc chuyển đổi thức ăn đến khả năng sản xuất và chất lượng thịt của gà f1♂ mía x ♀ ri nuôi tại huyện ba vì thành phố hà nội

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng của việc chuyển đổi thức ăn đến khả năng sản xuất và chất lượng thịt của gà f1♂ mía x ♀, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Loan
• Người hướng dẫn: TS. Trần Trang Nhung
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh hưởng của chuyển đổi thức ăn đến sản xuất và chất lượng thịt gà F1 Mía x Ri tại Ba Vì, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiến
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 2.1.1. Cơ sở nghiên cứu khả năng sản xuất của gà thịt
• 2.1.1.1. Khái niệm sinh trưởng
• 2.1.1.2. Ảnh hưởng của đặc điểm di truyền, dòng và giống đến sinh trưởng
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA TRONG THÍ NGHIỆM

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của chuyển đổi thức ăn đến sản xuất thịt gà

Việc chuyển đổi thức ăn trong chăn nuôi gà F1 Mía x Ri tại Ba Vì, Hà Nội đã cho thấy những tác động rõ rệt đến sản xuất thịt gà. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng kỹ thuật này không chỉ giúp tăng cường khả năng sinh trưởng mà còn cải thiện chất lượng thịt. Theo số liệu thu thập, tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm đạt mức cao, cho thấy sự thích nghi tốt với chế độ dinh dưỡng mới. Việc sử dụng thức ăn công nghiệp trong giai đoạn đầu và chuyển sang thức ăn tự phối trộn trong giai đoạn vỗ béo đã giúp gà phát triển đồng đều và đạt trọng lượng tối ưu trước khi xuất chuồng. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi mà còn đáp ứng nhu cầu thị trường về sản phẩm thịt sạch và an toàn.

1.1. Tác động đến chất lượng thịt

Chất lượng thịt gà F1 Mía x Ri được đánh giá qua các chỉ tiêu như pH, tỷ lệ mất nước và độ an toàn sản phẩm. Kết quả cho thấy, việc chuyển đổi thức ăn đã góp phần cải thiện các chỉ tiêu này. Cụ thể, giá trị pH của thịt gà sau giết mổ ổn định, cho thấy sự kiểm soát tốt trong quá trình chế biến. Tỷ lệ mất nước của thịt gà cũng giảm, điều này có nghĩa là thịt giữ được độ tươi ngon và chất lượng cao hơn. Hơn nữa, việc kiểm tra tồn dư chất kháng sinh và chất kích thích sinh trưởng cho thấy sản phẩm thịt gà đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, từ đó nâng cao niềm tin của người tiêu dùng vào sản phẩm thịt gà địa phương.

II. Kỹ thuật chăn nuôi và dinh dưỡng

Kỹ thuật chăn nuôi gà và dinh dưỡng là yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng các phương pháp chăn nuôi hiện đại kết hợp với chế độ dinh dưỡng hợp lý đã giúp tối ưu hóa quá trình sinh trưởng của gà. Nghiên cứu cho thấy, việc sử dụng thức ăn gia súc có chất lượng cao trong giai đoạn đầu giúp gà phát triển nhanh chóng, trong khi thức ăn tự phối trộn trong giai đoạn cuối giúp tiết kiệm chi phí và đảm bảo an toàn thực phẩm. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

2.1. Định lượng thức ăn

Định lượng thức ăn là một trong những yếu tố quan trọng trong kỹ thuật chăn nuôi. Việc xác định đúng lượng thức ăn cần thiết cho từng giai đoạn phát triển của gà sẽ giúp tối ưu hóa quá trình sinh trưởng và phát triển. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc định lượng thức ăn một cách hợp lý không chỉ giúp gà đạt được trọng lượng tối ưu mà còn giảm thiểu lãng phí thức ăn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giá thức ăn gia súc ngày càng tăng cao. Hơn nữa, việc theo dõi và điều chỉnh khẩu phần ăn theo từng giai đoạn phát triển của gà sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng thịt.

III. Kinh tế và hiệu quả sản xuất

Nghiên cứu về hiệu quả kinh tế của việc chuyển đổi thức ăn trong chăn nuôi gà F1 Mía x Ri cho thấy những kết quả khả quan. Việc áp dụng kỹ thuật này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn giảm chi phí sản xuất. Số liệu cho thấy, giá thành sản xuất mỗi kg thịt gà giảm đáng kể nhờ vào việc sử dụng thức ăn tự phối trộn trong giai đoạn cuối. Điều này không chỉ mang lại lợi nhuận cao hơn cho người chăn nuôi mà còn giúp sản phẩm thịt gà dễ tiêu thụ hơn trên thị trường. Hơn nữa, việc sản xuất thịt gà sạch và an toàn cũng góp phần nâng cao giá trị thương hiệu cho sản phẩm địa phương.

3.1. Tính bền vững trong chăn nuôi

Tính bền vững trong chăn nuôi gà F1 Mía x Ri được thể hiện qua việc áp dụng các phương pháp chăn nuôi thân thiện với môi trường. Việc sử dụng thức ăn tự nhiên và giảm thiểu hóa chất độc hại không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng mà còn bảo vệ môi trường. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc chuyển đổi thức ăn theo hướng bền vững không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay khi mà nhu cầu về thực phẩm sạch và an toàn ngày càng tăng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây, với sản lượng thịt gia cầm tăng từ khoảng 360 ngàn tấn năm 2005 lên tới hơn 873 ngàn tấn năm 2014. Lượng tiêu thụ thịt gia cầm cũng tăng nhanh, đạt mức tăng 267,7% trong vòng 10 năm, với mức tiêu thụ bình quân đầu người khoảng 11,5 kg/năm. Tuy nhiên, việc sử dụng bừa bãi các chất kích thích sinh trưởng và kháng sinh trong chăn nuôi gà đã gây ra những lo ngại về an toàn thực phẩm, ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng và uy tín sản phẩm trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, kỹ thuật chuyển đổi thức ăn trong chu kỳ nuôi gà thịt được áp dụng nhằm giảm thiểu tồn dư các chất cấm trong sản phẩm thịt, đồng thời tận dụng nguồn nguyên liệu thức ăn sẵn có tại địa phương. Luận văn tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của việc chuyển đổi thức ăn đến khả năng sản xuất và chất lượng thịt của gà F1 (♂ Mía x ♀ Ri) nuôi tại huyện Ba Vì, Hà Nội trong khoảng thời gian từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2015. Mục tiêu chính là đánh giá tác động của kỹ thuật chuyển đổi thức ăn đến sinh trưởng, năng suất, chất lượng thịt và hiệu quả kinh tế, đồng thời xác định ảnh hưởng của thời gian nuôi chuyển đổi thức ăn đến tính an toàn sản phẩm.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp số liệu về sinh trưởng, chất lượng thịt và an toàn thực phẩm của gà nuôi theo phương thức chuyển đổi thức ăn. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu sẽ làm cơ sở để khuyến cáo người chăn nuôi áp dụng kỹ thuật chuyển đổi thức ăn nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và đảm bảo chất lượng sản phẩm thịt gà thả vườn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển của gia cầm, trong đó sinh trưởng được hiểu là quá trình tích lũy chất hữu cơ, chủ yếu là protein, do hoạt động đồng hóa và dị hóa của cơ thể. Tốc độ sinh trưởng chịu ảnh hưởng bởi yếu tố di truyền, môi trường và chế độ dinh dưỡng. Công thức biểu diễn mối quan hệ giữa kiểu hình (P), kiểu gen (G) và môi trường (E) được sử dụng là $P = G + E$, trong đó giá trị kiểu gen bao gồm các hiệu ứng cộng gộp, trội và tương tác gen.

Ngoài ra, luận văn áp dụng các chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất thịt gia cầm như khối lượng sống, khối lượng thân thịt, tỷ lệ thịt ngực và đùi, cũng như các chỉ tiêu chất lượng thịt như pH, tỷ lệ mất nước, độ mềm và màu sắc. Vấn đề an toàn sản phẩm chăn nuôi được xem xét qua việc xác định tồn dư hormone kích thích sinh trưởng và kháng sinh trong thịt gà.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân lô so sánh với 3 lô thí nghiệm, mỗi lô gồm 50 con gà F1 (♂ Mía x ♀ Ri), nuôi tại xã Cẩm Lĩnh, huyện Ba Vì, Hà Nội trong 20 tuần (từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2015). Các lô được nuôi theo các chế độ thức ăn khác nhau:

• Lô I: Sử dụng thức ăn công nghiệp hoàn chỉnh (TACNHC) trong toàn bộ chu kỳ.
• Lô IIa: Sử dụng TACNHC từ tuần 0-15, chuyển sang thức ăn tự phối trộn từ tuần 16-20.
• Lô IIb: Sử dụng TACNHC từ tuần 0-12, chuyển sang thức ăn tự phối trộn từ tuần 13-20.

Thức ăn tự phối trộn được chế biến từ nguyên liệu địa phương, không sử dụng kháng sinh hay chất kích thích sinh trưởng. Các chỉ tiêu theo dõi gồm tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối, tiêu tốn thức ăn, tiêu tốn năng lượng và protein, chỉ số sản xuất (PI), các chỉ tiêu thân thịt và chất lượng thịt, cũng như phân tích tồn dư các chất cấm trong thịt.

Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê sinh vật học, với cỡ mẫu đủ lớn (150 con gà tổng cộng) và lặp lại 3 lần cho mỗi lô nhằm đảm bảo độ tin cậy kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nuôi sống: Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn của gà F1 (Mía x Ri) đạt trên 94,67% ở tất cả các lô, trong đó lô IIa có tỷ lệ cao nhất 96%. Tỷ lệ nuôi sống trong giai đoạn 0-9 tuần đạt trên 94%, tương đương với các giống gà địa phương khác.

2. Sinh trưởng tích lũy: Khối lượng cơ thể gà tăng dần theo tuần tuổi, với khối lượng trung bình cuối kỳ ở lô I là 1746,4 g/con, lô IIa là 1655,9 g/con và lô IIb là 1660,3 g/con. Sự khác biệt giữa lô I và IIb có ý nghĩa thống kê (P ≤ 0,05), cho thấy thức ăn công nghiệp giúp tăng trọng tốt hơn so với thức ăn tự phối trộn.

3. Sinh trưởng tuyệt đối: Tốc độ sinh trưởng tuyệt đối cao nhất ở tuần thứ 7, đạt khoảng 29,6 g/con/ngày. Sinh trưởng tuyệt đối bình quân trong 20 tuần đạt 12,29 g/con/ngày ở lô IIa và 11,68 g/con/ngày ở lô IIb, với sự khác biệt có ý nghĩa giữa lô I và IIb (P ≤ 0,05).

4. Tiêu tốn thức ăn: Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng dao động trong khoảng 3,0 kg cám/kg thịt, phù hợp với các giống gà thịt thả vườn. Việc chuyển đổi sang thức ăn tự phối trộn làm tăng nhẹ tiêu tốn thức ăn nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả kinh tế.

5. Chất lượng thịt và an toàn sản phẩm: Giá trị pH thịt gà sau giết mổ ổn định, tỷ lệ mất nước bảo quản thấp, thịt có độ mềm và màu sắc phù hợp với tiêu chuẩn. Phân tích tồn dư hormone và kháng sinh cho thấy không phát hiện các chất kích thích sinh trưởng và kháng sinh tồn dư trong thịt gà nuôi theo phương thức chuyển đổi thức ăn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc chuyển đổi thức ăn từ công nghiệp sang tự phối trộn trong giai đoạn cuối chu kỳ nuôi có thể làm giảm nhẹ tốc độ sinh trưởng và tăng tiêu tốn thức ăn, nhưng không ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng thịt và an toàn sản phẩm. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng đến sinh trưởng và chất lượng thịt gia cầm.

Tỷ lệ nuôi sống cao phản ánh điều kiện chăm sóc, phòng bệnh tốt và khả năng thích nghi của gà F1 (Mía x Ri) với môi trường nuôi thả vườn tại Ba Vì. Việc sử dụng thức ăn tự phối trộn giúp giảm thiểu nguy cơ tồn dư kháng sinh và chất kích thích sinh trưởng, đáp ứng nhu cầu thị trường về sản phẩm thịt sạch, an toàn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và tiêu tốn thức ăn để minh họa rõ ràng sự khác biệt giữa các lô thí nghiệm, đồng thời bảng số liệu chi tiết hỗ trợ phân tích sâu hơn về hiệu quả kinh tế và kỹ thuật.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng kỹ thuật chuyển đổi thức ăn: Khuyến cáo người chăn nuôi gà thịt thả vườn áp dụng kỹ thuật chuyển đổi thức ăn từ thức ăn công nghiệp sang thức ăn tự phối trộn trong giai đoạn cuối chu kỳ nuôi (từ tuần 13-20) nhằm đảm bảo chất lượng thịt sạch và an toàn thực phẩm.

2. Tối ưu hóa khẩu phần thức ăn tự phối trộn: Nghiên cứu và điều chỉnh tỷ lệ protein và năng lượng trong thức ăn tự phối trộn để giảm tiêu tốn thức ăn và duy trì tốc độ sinh trưởng hợp lý, nâng cao hiệu quả kinh tế.

3. Tăng cường quản lý và giám sát an toàn thực phẩm: Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng kháng sinh và chất kích thích sinh trưởng trong chăn nuôi, đồng thời hỗ trợ người chăn nuôi áp dụng các biện pháp nuôi an toàn.

4. Đào tạo và hướng dẫn kỹ thuật: Tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật chuyển đổi thức ăn và chăm sóc nuôi dưỡng gà thả vườn cho người chăn nuôi tại địa phương, đặc biệt là huyện Ba Vì và các vùng lân cận.

5. Thời gian thực hiện: Các giải pháp trên nên được triển khai ngay trong vòng 1-2 năm tới để nhanh chóng nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm thả vườn: Có thể áp dụng kỹ thuật chuyển đổi thức ăn để nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm tồn dư chất cấm và cải thiện chất lượng thịt.

2. Các nhà quản lý và cơ quan chức năng: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở xây dựng chính sách, quy định về an toàn thực phẩm và kiểm soát sử dụng kháng sinh, chất kích thích trong chăn nuôi.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành chăn nuôi: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, số liệu thực nghiệm và kết quả phân tích để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo về dinh dưỡng và an toàn sản phẩm gia cầm.

4. Doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi: Điều chỉnh công thức thức ăn công nghiệp và phối trộn nguyên liệu phù hợp với nhu cầu chuyển đổi thức ăn trong chăn nuôi gà thịt thả vườn.

Câu hỏi thường gặp

1. Việc chuyển đổi thức ăn có ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng của gà không?
   Có, việc chuyển đổi từ thức ăn công nghiệp sang thức ăn tự phối trộn có thể làm giảm nhẹ tốc độ sinh trưởng do hàm lượng protein và năng lượng thấp hơn, nhưng sự giảm này không đáng kể và không ảnh hưởng lớn đến chất lượng thịt.

2. Tỷ lệ nuôi sống của gà F1 (Mía x Ri) trong nghiên cứu đạt bao nhiêu?
   Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn đạt trên 94,67%, trong đó lô IIa có tỷ lệ cao nhất 96%, cho thấy sức sống và khả năng thích nghi tốt của giống gà này.

3. Chất lượng thịt gà nuôi theo phương thức chuyển đổi thức ăn có đảm bảo an toàn không?
   Phân tích tồn dư hormone và kháng sinh trong thịt gà không phát hiện các chất kích thích sinh trưởng và kháng sinh tồn dư, chứng tỏ sản phẩm thịt gà an toàn và phù hợp với tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

4. Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng của gà là bao nhiêu?
   Tiêu tốn thức ăn dao động khoảng 3,0 kg cám/kg thịt, phù hợp với các giống gà thịt thả vườn và đảm bảo hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

5. Làm thế nào để áp dụng kỹ thuật chuyển đổi thức ăn hiệu quả trong thực tế?
   Người chăn nuôi nên áp dụng chuyển đổi thức ăn theo lộ trình giảm dần thức ăn cũ và tăng dần thức ăn mới trong vòng 4 ngày, đồng thời đảm bảo khẩu phần thức ăn tự phối trộn cân đối dinh dưỡng và không sử dụng kháng sinh, chất kích thích sinh trưởng.

Kết luận

• Kỹ thuật chuyển đổi thức ăn từ công nghiệp sang tự phối trộn trong giai đoạn cuối chu kỳ nuôi gà F1 (Mía x Ri) tại Ba Vì làm giảm nhẹ tốc độ sinh trưởng nhưng không ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng thịt và an toàn sản phẩm.
• Tỷ lệ nuôi sống của gà đạt trên 94,67%, phản ánh sức khỏe và khả năng thích nghi tốt với môi trường nuôi thả vườn.
• Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng khoảng 3,0 kg cám/kg thịt, đảm bảo hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.
• Không phát hiện tồn dư hormone kích thích sinh trưởng và kháng sinh trong thịt gà nuôi theo phương thức chuyển đổi thức ăn, đảm bảo an toàn thực phẩm.
• Khuyến nghị áp dụng kỹ thuật chuyển đổi thức ăn, tối ưu khẩu phần tự phối trộn và tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trong chăn nuôi gà thịt thả vườn.

Tiếp theo, cần triển khai các chương trình đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi và nghiên cứu sâu hơn về công thức thức ăn tự phối trộn để nâng cao hiệu quả sản xuất. Người chăn nuôi và các bên liên quan được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm phát triển ngành chăn nuôi gà thịt bền vững và an toàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu 1. Cơ sở nghiên cứu khả năng sản xuất của gà thịt * Khái niệm sinh trưởng Sinh trưởng là quá trình tích luỹ chất hữu cơ do quá trình đồng hoá và dị hoá của cơ thể, là sự tăng về các chiều cao, dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn bộ cơ thể của con vật, đồng thời sinh trưởng chính là sự tích luỹ dần các chất dinh dưỡng chủ yếu là Protein, nên tốc độ tích luỹ và sự tổng hợp các chất dinh dưỡng, Protein cũng chính là tốc độ hoạt động của các gen điều khiển sinh trưởng của cơ thể (Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường, (1992) [19]. * Ảnh hưởng của đặc điểm di truyền, dòng và giống đến sinh trưởng Di truyền là một trong những yếu tố quan trọng nhất, ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng của cơ thể gia cầm.

Trần Đình Miên và cs (1975) [21] dẫn tài liệu của Swright chia các gen ảnh hưởng đến sinh trưởng của động vật. Cơ sở di truyền của các tính trạng số lượng cũng do các gen nằm trên nhiễm sắc thể quy định. Các tính trạng sản xuất là các tính trạng số lượng, thường là các tính trạng đo lường được như khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo, sản lượng trứng, khối lượng trứng…. Các tính trạng số lượng thường bị chi phối bởi nhiều gen, do các gen nằm trên nhiễm sắc thể quy định.

Tính trạng số lượng còn gọi là tính trạng đo lường (Metric character) vì sự nghiên cứu chúng phụ thuộc vào sự đo lường như mức độ tăng trọng của gà, kích thước các chiều đo, khối lượng trứng. Tuy nhiên, có những tính trạng mà giá trị của chúng có được bằng cách đếm như: Số trứng đẻ ra/ lứa/ năm, số lợn con đẻ ra /lứa vẫn được coi là tính trạng số lượng. Đó là tính trạng số lượng đặc biệt. Quan hệ giữa kiểu hình P (Phenotype), kiểu gen G (gennotype) và môi trường E (environment) được biểu thị bằng công thức như sau: P=G+E Trong đó: P: là giá trị kiểu hình G: là giá trị kiểu gen E: là sai lệch môi trường n 4 Môi trường có ảnh hưởng rất lớn đến tính trạng số lượng, trong khi đó đối với tính trạng chất lượng là những tính trạng đơn gen thì rất ít khi bị ảnh hưởng bởi môi trường.

Tác động của các nhân tố ngoại cảnh như: nhiệt độ, ánh sáng, thức ăn, nước uống, không khí… lên tính trạng số lượng rất lớn có thể làm kìm hãm hoặc phát huy và làm thay đổi các giá trị của tính trạng. Các tính trạng số lượng thường bị chi phối bởi nhiều gen, các gen này hoạt động theo 3 phương thức: Cộng gộp (A): Hiệu ứng tích lũy của từng gen; Trội (D): Hiệu ứng tương tác giữa các gen cùng một lô cút; Át gen (I): Hiệu ứng do tương tác của các gen không cùng một lô cút Hiệu ứng cộng gộp A là các giá trị giống thông thường (general breeding value) có ý nghĩa trong chọn lọc nhân thuần. Hiệu ứng trội D và át gen I là những hiệu ứng không cộng tính và là giá trị giống đặc biệt (special breeding value) Có ý nghĩa đặc biệt trong các tổ hợp lai. Ở các tính trạng số lượng giá trị kiểu hình cũng do giá trị kiểu gen (kiểu di truyền) và tác động môi trường quy định, nhưng giá trị kiểu gen của tính trạng số lượng do nhiều gen có hiệu ứng nhỏ (minor gen) cấu tạo thành.

G=A+D+I Trong đó: G: là giá trị kiểu gen (geneotypic value) A: là giá trị cộng gộp (additive value) D: là sai lệch do tác động trội lặn (dominancedeviation) I: là sai lệch do tương tác giữa các gen (interaction deviation - Sai lệch tương tác giữa các gen: Là sai lệch do tương tác của các gen không cùng một locus, sai lệch này thường thấy trong di truyền học số lượng hơn là di truyền học Mendel. Ngoài ra, các tính trạng số lượng còn chịu ảnh hưởng nhiều của môi trường E (environmental). Theo Đặng Hữu Lanh và cs, (1999)[14]; Nguyễn Văn Thiện, (1996)[32] thì căn cứ vào mức độ, tính chất ảnh hưởng lên cơ thể gia súc, gia cầm, môi trường E được chia làm hai loại là sai lệch môi trường chung Eg và sai lệch môi trường riêng Es. + Sai lệch môi trường chung Eg (general environmental deviation) là sai lệch do các yếu tố môi trường có tính thường xuyên và không cục bộ tác động lên toàn bộ các cá thể trong một nhóm vật nuôi.

n 5 + Sai lệch môi trường riêng Es (special environtmental deviation) là sai lệch do các nhân tố môi trường có tính chất không thường xuyên và cục bộ tác động riêng rẽ lên từng cá thể trong cùng một nhóm vật nuôi. Tóm lại khi một kiểu hình của một cá thể được cấu tạo bởi từ hai locus trở lên thì giá trị kiểu hình của nó được biểu thị như sau: P = A + D + I + Eg + Es Các tính trạng sản xuất là các tính trạng số lượng như khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo, năng suất trứng, khối lượng trứng. Cơ sở di truyền học của tính trạng số lượng do các gen nằm trên nhiễm sắc thể quy định. Các tính trạng số lượng là những tính trạng mà ở đó sự sai khác nhau giữa các cá thể là sự sai khác nhau về mức độ hơn là sự sai khác về chủng loại và sự khác nhau này chính là nguồn vật liệu cung cấp cho chọn lọc tự nhiên cũng như chọn lọc nhân tạo Theo Nguyễn Văn Thiện, (1995)[31].

Theo Dikenson, (1952)[43] thì vấn đề tương tác giữa kiểu di truyền và môi trường rất quan trọng đối với ngành chăn nuôi gia cầm ta thấy rõ muốn nâng cao năng suất vật nuôi cần phải tác động về mặt di truyền (G): - Tác động vào hiệu ứng cộng gộp (A) bằng cách chọn lọc - Tác động vào các hiệu ứng trội (D) và át gen (I) bằng cách phối giống tạp giao. Trong thực tế sản xuất cũng như nghiên cứu, để xác định mức độ ảnh hưởng của di truyền đến sinh trưởng của vật nuôi, người ta sử dụng đại lượng hệ số di truyền (h2). Đặng Hữu Lanh và cs (1999) [14] khái quát: Hệ số di truyền là tỷ lệ của phần do gen quy định trong việc tạo nên giá trị kiểu hình. Sự tồn tại của các gen hoặc nhóm gen trong các dòng và giống gia cầm rất khác nhau.

Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước đã chứng minh rất rõ vấn đề này. Nguyễn Huy Đạt và cs (1996) [7] nghiên cứu so sánh chỉ tiêu năng suất của gà thương phẩm thịt 4 giống gà AA, Lohmann, ISA Vedete và Avian nuôi trong cùng một điều kiện cho thấy, chỉ số sản xuất PN của gà broiler tại 49 ngày tuổi ở 4 giống gà là khác nhau: gà broiler AA: 187,97, gà broiler Lohmann: 215,33, gà broiler ISA Vedete: 211,83, gà broiler Avian: 204,95. Với gà lông màu qua các công trình nghiên cứu của Trần Công n 6 Xuân và cs (1997) [39] nghiên cứu hai dòng gà Tam Hoàng 882 và Jang Cun vàng đều cho kết luận rất rõ là các giống khác nhau và thậm chí trong cùng một giống thì các dòng khác nhau có tốc độ sinh trưởng khác nhau. Sinh trưởng của gia cầm phụ thuộc vào loài, giống, tính biệt và đặc biệt cá thể.

Jaap và Moris (1973) [45] đã phát hiện ra những sai khác trong cùng một giống về cường độ sinh trưởng. Theo Trần Thanh Vân và cs (2015) [37] sinh trưởng tuyệt đối nhanh nhất là ngỗng, sau đó đến gà tây và vịt. Sinh trưởng của gà và vịt sau tháng thứ ba chậm đi nhiều, còn ngỗng và gà Tây tiếp tục phát triển tới 4-5 tháng. Theo tài liệu tổng hợp của J.Chambers (1990) [42] có rất nhiều gen ảnh hưởng tới sự sinh trưởng và phát triển của cơ thể gà, có gen ảnh hưởng tới sự phát triển chung, có gen ảnh hưởng tới nhóm tính trạng, có gen ảnh hưởng tới một vài tính trạng riêng lẻ.

Nguyễn Thị Thúy Mỵ (1997) [24] khi nghiên cứu 3 giống gà AA, Avian và BE88 nuôi tại Thái Nguyên cho thấy khối lượng cơ thể của 3 giống khác nhau ở 49 ngày tuổi lần lượt là: 2501,09 g; 2423,28 g và 2305,14 g. Theo Nguyễn Mạnh Hùng và cs (1994) [11] thì sự sai khác về khối lượng giữa các giống gia cầm rất lớn, giống gà kiêm dụng nặng hơn gà hướng trứng từ 13-38%. * Ảnh hưởng của tính biệt và tốc độ mọc lông: Tính biệt cũng có ảnh hưởng rõ rệt tới khối lượng cơ thể: gà trống nặng cân hơn gà mái từ 24- 32%. Những sai khác này cũng được biểu hiện về cường độ sinh trưởng, sự quy định không phải do hormon sinh học mà các gen liên kết giới tính.

Sự sai khác về mặt sinh trưởng còn thể hiện rõ hơn đối với các dòng phát triển nhanh so với các dòng phát triển chậm (J.North (1990) kết luận: lúc mới sinh gà trống nặng hơn gà mái 1%, tuổi càng tăng sự khác nhau càng lớn; ở 2 tuần tuổi là 5%, 3 tuần tuổi > 11%, 5 tuần tuổi > 17%, 6 tuần tuổi > 20%, 7 tuần tuổi >23%, 8 tuần tuổi >27% n 7 Theo tài liệu tổng hợp của K.Kushner (1969)[13] thì tốc độ mọc lông có quan hệ chặt chẽ với sinh trưởng, thường gà lớn nhanh thì mọc lông nhanh và đều hơn gà mọc lông chậm. Yếu tố ngoại cảnh: Nhiệt độ, ẩm độ, thông thoáng chuồng nuôi, chế độ nuôi dưỡng… đều ảnh hưởng tới khả năng sinh trưởng và tỷ lệ nuôi sống của gia cầm. Nhiệt độ cao quá hoặc thấp quá ngưỡng giới hạn của gia cầm thì chúng sẽ bị rối loạn sinh lý bình thường, bệnh tật phát sinh và có thể chết. Thông thoáng chuồng nuôi không tốt làm tăng hàm lượng khí độc sẽ bất lợi cho sức sống và chúng có thể chết.

Khi điều kiện sống thay đổi (thức ăn, khí hậu, quy trình chăm sóc…) gà lông màu có khả năng thích nghi tốt với môi trường sống Phan Cự Nhân và Trần Đình Miên, (1998)[27]. Sự giảm sức sống ở giai đoạn hậu phôi có thể do tác động của các gen nửa gây chết, nhưng chủ yếu do tác động của môi trường, Brandsh và cs, (1978)[41]. Còn theo tác giả Trần Đình Miên và cs, (1992)[19] thì các giống vật nuôi nhiệt đới có khả năng chống bệnh truyền nhiễm, ký sinh trùng cao hơn so với các giống vật nuôi ở vùng ôn đới. Theo Trần Long và cs, (1996)[15], tỷ lệ nuôi sống của gà Ri giai đoạn gà con (0 - 6 tuần tuổi) đạt 93,3 %.