Đặc điểm Ngoại hình và Đa hình Gen Gà Nòi: Nghiên cứu tại ĐBSCL

Luận án tiến sĩ nghiên cứu ngành chăn nuôi đặc điểm ngoại hình đa hình gen và ứng dụng chỉ thị phân tử trong chọn lọc cải, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng dụng

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Trọng Ngữ
• Trường học: Trường Đại Học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Chăn Nuôi
• Đề tài: Đặc Điểm Ngoại Hình và Đa Hình Gen Gà Nòi tại ĐBSCL
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• LỜI CAM KẾT KẾT QUẢ
• MỤC LỤC
• DANH SÁCH BẢNG
• DANH SÁCH HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số đặc điểm của gà Nòi được nuôi ở Việt Nam
• 1.1.1. Đặc điểm ngoại hình
• 1.1.2. Khả năng sinh trưởng của gà Nòi
• 1.1.3. Khả năng sinh sản của gà Nòi
• 1.1.4. Hiện tượng thay lông của gà Nòi
• 1.1.5. Thức ăn của gà Nòi
• 1.2. Một số yếu tố tác động đến ngoại hình ở gà
• 1.2.1. Một số yếu tố tác động lên màu da, màu mào và dái tai
• 1.2.2. Một số yếu tố chính tác động lên màu lông
• 1.2.3. Các tính trạng về màu mắt
• 1.2.4. Một số yếu tố tác động lên các tính trạng của mào
• 1.3. Đánh giá đa dạng di truyền ở gà dựa vào dấu phân tử microsatellite
• 1.3.1. Microsatellite và vai trò của Microsatellite
• 1.3.2. Đánh giá đa dạng di truyền ở gà dựa vào dấu phân tử Microsatellite
• 1.4. Khả năng sinh sản của gia cầm
• 1.4.1. Sức đẻ trứng của gia cầm
• 1.4.1.1. Một số chỉ tiêu đánh giá sức đẻ trứng của gia cầm
• 1.4.1.2. Một số chỉ tiêu đánh giá chất lượng trứng của gia cầm
• 1.4.2. Sức sinh sản của gia cầm
• 1.5. Một số yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của gà
• 1.6. Đặc điểm di truyền tính trạng khả năng sinh sản ở gà
• 1.7. Ứng dụng di truyền phân tử trong chọn giống nhằm cải thiện khả năng sinh sản của gà
• 1.7.1. Tổng quan về nghiên cứu di truyền phân tử ở gà
• 1.7.2. Bản đồ QTL cho sản lượng và chất lượng trứng
• 1.7.3. Gen ứng viên và vai trò của gen ứng viên trong công tác giống
• 1.7.4. Phân tích đa hình gen ứng viên bằng phương pháp PCR – RFLP
• 1.7.5. Một số gen liên quan đến năng suất sinh sản của gia cầm
• 1.8. Một số nghiên cứu về giống gà bản địa trong nước
• 3. CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương tiện nghiên cứu
• 3.1.1. Thời gian và địa điểm
• 3.1.2. Đối tượng thí nghiệm
• 3.1.3. Thiết bị, dụng cụ và hóa chất
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Nội dung 1: Điều tra đặc điểm ngoại hình và phân tích đa dạng di truyền giữa các nhóm gà Nòi tại ĐBSCL
• 3.2.1.1. Ghi nhận đặc điểm ngoại hình gà Nòi
• 3.2.1.2. Đánh giá đa dạng di truyền giữa các nhóm gà
• 3.2.2. Nội dung 2: Đánh giá năng suất sinh sản ở gà Nòi thế hệ xuất phát và xác định đa hình gen ứng viên
• 3.2.2.1. Đánh giá năng suất sinh sản của gà Nòi
• 3.2.2.2. Xác định đa hình gen ứng viên
• 3.2.3. Nội dung 3: Chọn tạo để cải thiện năng suất sinh sản và đánh giá năng suất sinh sản của gà Nòi ở thế hệ 1
• 3.2.3.1. Chọn tạo gà Nòi mang các kiểu gen cho năng suất trứng cao
• 3.2.3.2. Theo dõi các chỉ tiêu sinh sản của gà Nòi ở thế hệ 1
• 3.2.3.3. Xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm ngoại hình và phân tích đa dạng di truyền giữa các nhóm gà Nòi tại ĐBSCL
• 4.1.1. Đặc điểm ngoại hình
• 4.1.1.1. Màu da chân
• 4.1.2. Khối lượng và các chiều đo của gà Nòi trưởng thành
• 4.1.2.1. Kích thước các chiều đo
• 4.1.3. Hệ số tương quan giữa kích thước các chiều đo của gà Nòi trưởng thành
• 4.1.4. Đánh giá đa dạng di truyền giữa các nhóm gà bằng chỉ thị microsatellite
• 4.1.4.1. Kết quả khuếch đại 10 chỉ thị microsatellite
• 4.1.4.2. Số lượng các alen ở các nhóm gà
• 4.1.4.3. Tần số alen và kiểu gen trên 10 microsatellite ở các nhóm gà Nòi
• 4.1.4.4. Đa hình các locus microsatellite trên quần thể gà Nòi
• 4.1.4.5. Khoảng cách di truyền của gà Nòi ở sáu tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long
• 4.2. Đánh giá năng suất sinh sản ở gà Nòi thế hệ xuất phát và xác định đa hình gen ứng viên
• 4.2.1. Đánh giá năng suất sinh sản của gà Nòi thí nghiệm
• 4.2.1.1. Năng suất sinh sản của gà Nòi qua 12 tháng khảo sát
• 4.2.1.2. Năng suất trứng của gà Nòi qua các tháng đẻ
• 4.2.1.3. Khối lượng trứng của gà Nòi qua các tháng đẻ
• 4.2.1.4. Mối tương quan giữa đặc điểm ngoại hình và năng suất sinh sản của gà Nòi thí nghiệm
• 4.2.2. Tác động của các đa hình ở một số gen tiềm năng lên năng suất sinh sản của gà Nòi
• 4.2.2.1. Tách chiết ADN từ mẫu lông
• 4.2.2.2. Kết quả khuếch đại các đoạn gen nghiên cứu bằng phương pháp PCR
• 4.2.2.3. Kết quả nhận diện đột biến điểm ở các gen
• 4.2.2.4. Tần số kiểu gen và tần số alen
• 4.2.3. Xác định mối liên quan giữa một số đa hình gen dự tuyển với năng suất sinh sản của gà Nòi nuôi tại ĐBSCL
• 4.2.3.1. Đa hình VIP/ApoI
• 4.2.3.2. Đa hình BMPR-IB/HindIII
• 4.2.3.3. Đa hình MTRN1C/MboI
• 4.2.3.4. Đa hình gen GH
• 4.2.3.5. Đa hình NPY/DraI
• 4.3. Chọn tạo để cải thiện năng suất sinh sản và đánh giá năng suất sinh sản của gà Nòi ở thế hệ 1
• 4.3.1. Chọn tạo để cải thiện năng suất sinh sản của gà Nòi
• 4.3.2. Đánh giá năng suất sinh sản của gà Nòi ở thế hệ 1
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Gà Nòi ĐBSCL Tổng Quan Nghiên Cứu Đặc Điểm Ngoại Hình Gen

Việt Nam là cái nôi thuần hóa động vật với nhiều giống gia súc, gia cầm phong phú. Các giống gia cầm bản địa có khả năng thích ứng tốt với điều kiện thời tiết, khí hậu và chế độ dinh dưỡng thấp, cho chất lượng thịt, trứng thơm ngon. Tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), các giống gà được nuôi phổ biến là gà Nòi, gà Ta, gà Tàu vàng, gà Tam Hoàng, trong đó gà Nòi được nuôi nhiều nhất. Tuy nhiên, giống gà nòi này vẫn còn tồn tại các khuyết điểm như con giống bị lai tạp nhiều, tăng trưởng chậm và khả năng sinh sản thấp. Do đó, việc nghiên cứu và cải thiện giống gà này là vô cùng quan trọng để phát triển ngành chăn nuôi gia cầm tại khu vực này. Nghiên cứu này tập trung vào đặc điểm ngoại hình gà nòi và đa hình gen gà nòi để chọn lọc và cải thiện năng suất.

1.1. Giới thiệu về Giống Gà Nòi và Vai trò tại ĐBSCL

Giống gà Nòi đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế và văn hóa của người dân ĐBSCL. Việc chăn nuôi gà nòi theo phương thức truyền thống vẫn còn phổ biến. Do đó, việc cải thiện năng suất thông qua các nghiên cứu về đặc điểm ngoại hình và đa hình gen là cần thiết. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định các đặc điểm di truyền liên quan đến năng suất sinh sản để từ đó có những can thiệp chọn giống hiệu quả. Từ đó, có thể nâng cao năng suất và chất lượng của giống gà nòi.

1.2. Vấn đề Thách thức Năng Suất Thấp của Gà Nòi Truyền Thống

Một trong những thách thức lớn nhất đối với gà Nòi hiện nay là năng suất sinh sản còn thấp. Các kết quả điều tra cho thấy, đa số các nông hộ đều nuôi gà Nòi theo phương thức cổ truyền, năng suất trứng thấp. Tình trạng lai tạp giống cũng ảnh hưởng đến chất lượng của gà nòi. Cần có các nghiên cứu chuyên sâu về di truyền gà nòi, đặc biệt là đa hình gen gà nòi và các marker di truyền liên quan đến năng suất sinh sản. Từ đó, xây dựng các chương trình chọn lọc giống hiệu quả để cải thiện năng suất và chất lượng của gà nòi.

II. Cách Xác Định Đặc Điểm Ngoại Hình Gà Nòi Phân Tích Gen

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm xác định đặc điểm ngoại hình và đánh giá đa dạng di truyền giữa các nhóm gà Nòi tại ĐBSCL. Các phương pháp được sử dụng bao gồm điều tra ngoại hình, phân tích marker di truyền microsatellite và phân tích đa hình gen bằng phương pháp PCR-RFLP. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng về cấu trúc di truyền của gà Nòi tại ĐBSCL, làm cơ sở cho việc bảo tồn và phát triển giống gà Nòi.

2.1. Phương pháp Điều Tra Đặc Điểm Ngoại Hình Gà Nòi Chi Tiết

Việc điều tra đặc điểm ngoại hình gà nòi được thực hiện thông qua việc ghi nhận các chỉ tiêu về màu lông, màu da chân, kích thước cơ thể và các đặc điểm hình thái khác. Phương pháp này cho phép đánh giá sự đa dạng về ngoại hình gà nòi giữa các vùng địa lý khác nhau tại ĐBSCL. Dữ liệu thu thập được là cơ sở quan trọng để so sánh và đánh giá giống gà nòi với các giống gà khác, cũng như xác định các đặc điểm riêng biệt của từng nhóm gà nòi.

2.2. Kỹ thuật PCR RFLP Phân Tích Đa Hình Gen Gà Nòi

Kỹ thuật PCR-RFLP được sử dụng để phân tích đa hình gen của các gen ứng viên liên quan đến năng suất sinh sản ở gà Nòi. Phương pháp này dựa trên việc khuếch đại các đoạn gen mục tiêu bằng PCR, sau đó sử dụng các enzyme cắt giới hạn để phát hiện các đột biến điểm. Kết quả phân tích đa hình gen gà nòi cung cấp thông tin về sự biến đổi di truyền trong quần thể và mối liên hệ giữa các kiểu gen và năng suất sinh sản. Việc này giúp xác định các marker di truyền có giá trị trong chọn giống.

2.3. Microsatellite Markers Đánh giá Đa dạng di truyền Gà Nòi

Đánh giá đa dạng di truyền gà nòi sử dụng microsatellite markers giúp xác định cấu trúc di truyền và mối quan hệ giữa các quần thể gà nòi khác nhau. Microsatellite là các đoạn DNA ngắn lặp lại, có tính đa hình cao và phân bố rộng rãi trong hệ gen. Phân tích microsatellite markers cung cấp thông tin về mức độ đa dạng di truyền, dòng gen và cấu trúc quần thể. Việc này hỗ trợ các quyết định quản lý và bảo tồn giống gà nòi.

III. Gen Ảnh Hưởng Năng Suất Gà Nòi Phân Tích và Ứng Dụng

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định sự tác động của một số gen ứng viên liên quan đến năng suất sinh sản ở gà Nòi. Các gen ứng viên được lựa chọn dựa trên các nghiên cứu trước đây về di truyền sinh sản ở gia cầm. Kết quả nghiên cứu xác định được một số đa hình gen có ảnh hưởng đáng kể đến các chỉ tiêu sinh sản như tuổi đẻ trứng đầu, khối lượng trứng và số lượng trứng. Việc xác định các marker di truyền này có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện năng suất sinh sản của gà Nòi.

3.1. Tác Động Đa Hình Gen PRL Csp6I đến Năng Suất Sinh Sản Gà

Nghiên cứu chỉ ra rằng đa hình gen PRL/Csp6I có ảnh hưởng đến tuổi đẻ trứng đầu, khối lượng gà mái vào đẻ và khối lượng trứng. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của gen Prolactin (PRL) trong quá trình sinh sản của gà Nòi. Việc chọn lọc các cá thể mang kiểu gen có lợi cho năng suất sinh sản có thể giúp cải thiện hiệu quả chăn nuôi. Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động của đa hình gen này là cần thiết.

3.2. Mối liên hệ Đa Hình MTRN 1C MboI với Khối Lượng Tỷ Lệ Trứng

Kết quả nghiên cứu cho thấy đa hình MTRN-1C/MboI ảnh hưởng đến khối lượng trứng và tỷ lệ trứng có phôi. Điều này cho thấy gen Melatonin receptor (MTRN-1C) có vai trò trong quá trình phát triển của phôi và chất lượng trứng. Việc sử dụng marker di truyền này trong chọn giống có thể giúp nâng cao chất lượng trứng và tăng tỷ lệ ấp nở. Cần có thêm nghiên cứu để xác định các yếu tố môi trường có thể tương tác với gen này.

3.3. Gen GH MspI Ảnh hưởng đến Tổng Số Trứng và Gà Con

Đa hình GH/MspI có mối liên kết đến tổng số trứng và số gà con nở ra. Điều này cho thấy gen chicken growth hormone (cGH) có vai trò trong quá trình sinh sản. Việc chọn lọc gà nòi mang kiểu gen có lợi của gen này có thể cải thiện năng suất sinh sản. Cần có thêm nghiên cứu để xác định các tương tác gen-môi trường.

IV. Bí Quyết Chọn Lọc Gà Nòi Kiểu Gen Tối Ưu NPY DraI cho Năng Suất

Trong tất cả các đa hình gen được nghiên cứu, gà Nòi mang kiểu gen DD của đa hình NPY/DraI cho năng suất sinh sản tối ưu nhất. Các chỉ số như tuổi đẻ quả trứng đầu, khối lượng gà mái vào đẻ, khối lượng trứng, tổng số trứng, tỷ lệ trứng có phôi và số gà con nở ra đều cao hơn so với gà Nòi mang kiểu gen đồng hợp II. Điều này cho thấy việc chọn lọc gà nòi giống dựa trên marker di truyền NPY/DraI là một giải pháp hiệu quả để cải thiện năng suất sinh sản.

4.1. Chi tiết Kiểu Gen DD của NPY DraI Lợi ích Vượt Trội cho Gà Nòi

Gà Nòi mang kiểu gen DD của đa hình NPY/DraI có tuổi đẻ quả trứng đầu sớm hơn, khối lượng gà mái vào đẻ phù hợp hơn, khối lượng trứng lớn hơn, tổng số trứng nhiều hơn, tỷ lệ trứng có phôi cao hơn và số gà con nở ra nhiều hơn so với các kiểu gen khác. Điều này chứng minh rằng kiểu gen DD là yếu tố di truyền quan trọng quyết định năng suất sinh sản của gà Nòi. Trong quá trình chọn lọc, cần chú ý nâng cao tần số alen D ở đa hình NPY/DraI nhằm cải thiện năng suất sinh sản của gà Nòi.

4.2. Hướng Dẫn Chọn Tạo Gà Nòi Ưu tiên Gà Mái Mang Kiểu Gen DD

Nghiên cứu khuyến nghị sử dụng gà mái mang kiểu gen DD ở đa hình NPY/DraI để cải thiện năng suất sinh sản của gà Nòi. Việc chọn tạo gà Nòi mang kiểu gen DD và cho năng suất sinh sản cao từ thế hệ xuất phát để tạo gà thế hệ 1 đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Kết quả cho thấy gà ở thế hệ 1 cho tổng sản lượng trứng cao hơn so với thế hệ xuất phát. Đây là một bằng chứng cho thấy marker di truyền có thể được ứng dụng trong công tác chọn giống gà Nòi.

V. Ứng Dụng Thực Tế Cải Thiện Năng Suất Gà Nòi qua Chọn Gen

Việc tiến hành chọn tạo gà Nòi mang kiểu gen DD đã mang lại kết quả khả quan trong việc cải thiện năng suất sinh sản. Gà thế hệ 1 cho thấy sự cải thiện đáng kể về sản lượng trứng so với thế hệ xuất phát. Điều này chứng minh rằng việc ứng dụng các marker di truyền trong chọn giống là một phương pháp hiệu quả để nâng cao năng suất và chất lượng của gà Nòi.

5.1. Kết Quả Thế Hệ 1 Tổng Sản Lượng Trứng Tăng 11.3 nhờ Chọn Gen

Kết quả cho thấy gà ở thế hệ 1 cho tổng sản lượng trứng cao hơn so với thế hệ xuất phát là 11,3%. Đây là một con số ấn tượng, chứng minh hiệu quả của việc chọn lọc gà Nòi dựa trên marker di truyền NPY/DraI. Việc tiếp tục theo dõi và đánh giá năng suất của các thế hệ tiếp theo sẽ cung cấp thêm thông tin về tính ổn định và bền vững của phương pháp chọn giống này. Cần xem xét ảnh hưởng của môi trường đến năng suất của giống.

5.2. Giải Pháp Phát Triển Mô Hình Chọn Giống Gà Nòi Bền Vững

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng mô hình chọn giống gà Nòi bền vững. Mô hình này dựa trên việc sử dụng marker di truyền để xác định các cá thể có tiềm năng di truyền tốt, kết hợp với các phương pháp quản lý và dinh dưỡng phù hợp. Việc áp dụng mô hình này có thể giúp nâng cao năng suất và chất lượng của gà Nòi, đồng thời bảo tồn và phát triển giống gà quý này. Cần có sự hợp tác của chính quyền, người chăn nuôi và các nhà khoa học.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Phát Triển Gà Nòi ĐBSCL Chất Lượng Cao

Nghiên cứu này là một bước tiến quan trọng trong việc nghiên cứu và phát triển gà Nòi tại ĐBSCL. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu, bao gồm xác định các gen ứng viên khác liên quan đến năng suất sinh sản, đánh giá ảnh hưởng của môi trường đến biểu hiện gen và xây dựng các chương trình chọn giống phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương. Mục tiêu cuối cùng là phát triển gà Nòi ĐBSCL thành một sản phẩm thương phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường và mang lại lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi.

6.1. Nghiên Cứu Sâu Hơn Tìm Kiếm Gen Ứng Viên Mới cho Gà Nòi

Việc tiếp tục nghiên cứu và xác định các gen ứng viên khác liên quan đến năng suất sinh sản là rất quan trọng. Các phương pháp phân tích hệ gen (genomics) và tin sinh học (bioinformatics) có thể được sử dụng để xác định các vùng gen tiềm năng và các đột biến có ảnh hưởng đến các tính trạng mong muốn. Việc xác định các marker di truyền mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả của công tác chọn giống.

6.2. Liên Kết Nghiên Cứu Thực Tế Phát Triển Ngành Chăn Nuôi Gà Nòi

Để phát triển ngành chăn nuôi gà Nòi một cách bền vững, cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các nhà nghiên cứu, người chăn nuôi và các doanh nghiệp. Các kết quả nghiên cứu cần được chuyển giao một cách hiệu quả đến người chăn nuôi, thông qua các khóa đào tạo, tập huấn và các tài liệu hướng dẫn. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và thị trường để người chăn nuôi có thể áp dụng các tiến bộ khoa học vào thực tế sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. GIỚI THIỆU Việt Nam được coi là một trong những cái nôi thuần hóa động vật với tập đoàn gia súc, gia cầm phong phú (Lê Viết Ly, 1994). Các giống gia cầm bản địa có khả năng thích ứng tốt với điều kiện thời tiết khí hậu và chế độ dinh dưỡng thấp (Nguyễn Bá Tiếp, 2011). Bên cạnh đó, chúng còn cho chất lượng thịt và trứng thơm ngon phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng nội địa và có tiềm năng xuất khẩu.

Đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) hiện nay các giống gà được nuôi chủ yếu là: gà Nòi, gà Ta, gà Tàu vàng, gà Tam Hoàng,… trong đó gà Nòi được nuôi phổ biến nhất. Tuy nhiên, giống gà này vẫn còn tồn tại các khuyết điểm như con giống bị lai tạp nhiều, tăng trưởng chậm và khả năng sinh sản thấp. Theo kết quả điều tra thực tế cho thấy, đa số các nông hộ đều nuôi gà Nòi theo phương thức cổ truyền, gà mẹ đẻ tự ấp và nuôi con, năng suất trứng khoảng 40-50 trứng/mái/năm và tỷ lệ ấp nở khoảng 70-80% (Nguyễn Văn Quyên, 2010). Vì vậy, việc cải thiện khả năng sinh sản ở gà Nòi là vấn đề cấp thiết nhằm phát triển ngành chăn nuôi gia cầm ở ĐBSCL.

Trong chăn nuôi gia cầm, năng suất sinh sản là một chỉ tiêu kinh tế quan trọng và bị chi phối bởi các yếu tố môi trường, thành phần dinh dưỡng trong thức ăn (Liu et al., 2004; Lewis and Gous, 2006) và nội tiết (Kim et al. Nhiều nghiên cứu cho thấy các yếu tố nội tiết liên quan đến năng suất sinh sản được điều khiển bởi nhiều gen khác nhau (Emsley, 1997; Luo et al., 2007) như: gen Prolactin (Cui et al., 2006), Vasoactive Intestinal Peptide (Li et al. 2009; Caldwell et al., 1999; Zhou et al., 2010), gen Bone Morphogenntic Poteins (Zhang et al., 2008), Neuropeptide Y (Fatemi et al., 2012), Melatonin Receptor (Li et al. Việc áp dụng các kết quả này nhằm cải thiện khả năng sinh sản của gà Nòi có thể đẩy nhanh tốc độ và nâng cao sự đồng đều của quá trình chọn giống.

Mặt khác, ở gà Nòi rất ít các nghiên cứu về di truyền ở mức độ phân tử và hầu như chưa có một công bố nào về tính đa dạng di truyền cũng như vai trò của một số gen ứng viên liên quan đến tiềm năng sinh sản của dòng gà địa phương này. Vì vậy, việc nghiên cứu đa hình di truyền và sử dụng chỉ thị phân tử trong chọn lọc để nâng cao các tính trạng năng suất sinh sản là cần thiết. Chính vì những lý do trên đề tài “Đặc điểm ngoại hình, đa hình gen và ứng dụng chỉ thị phân tử trong chọn lọc cải thiện năng suất sinh sản của gà Nòi” được thực hiện với mục tiêu: 1. Xác định đặc điểm ngoại hình và đánh giá đa dạng di truyền giữa các nhóm gà Nòi tại ĐBSCL 1 2.

Xác định sự ảnh hưởng của một số gen ứng viên liên quan đến năng suất sinh sản ở gà Nòi. Chọn tạo để cải thiện năng suất sinh sản gà Nòi. Ý nghĩa của luận án: Xác định được tính đa dạng di truyền và chọn lọc được các nhóm gà Nòi có khả năng sinh sản cao bằng chỉ thị phân tử nhằm phục vụ cho ngành chăn nuôi gà tại ĐBSCL. Điểm mới của luận án: (i) Đề tài đã xác định được một số đặc điểm ngoại hình của các nhóm gà Nòi được nuôi tại 6 tỉnh Cần Thơ, Sóc Trăng, Kiên Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Đồng Tháp thuộc Đồng bằng sông Cửu Long.

Bên cạnh đó, đề tài cũng đã xác định được tính đa dạng di truyền giữa các nhóm gà Nòi tại ĐBSCL góp phần trong việc nhận biết mối quan hệ về mặt di truyền của các nhóm gà khảo sát. (ii) Sử dụng phương pháp phân tử để xác định các đột biến trên các gen ứng viên và ảnh hưởng của chúng đến khả năng sinh sản của gà Nòi. Qua đó đã tìm được mối liên quan giữa một số đa hình gen đến năng suất sinh sản của gà Nòi. (iii) Dựa vào mối liên kết của các đột biến với các tính trạng kiểu hình chọn lọc được các cá thể gà Nòi mang kiểu gen cho năng suất sinh sản cao.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Một số đặc điểm của gà Nòi được nuôi ở Việt Nam Nguyễn Ân và ctv. (1983) đã sắp xếp vị trí của gà nhà trong hệ thống giới động vật như sau: Giới Animal Ngành Chordata Lớp Aves Bộ Galliformes Họ phasianidea Chủng Gallus Loài Gallus gallus Hình 2.1: Gà Nòi A: Gà Nòi trống; B: Gà Nòi mái 2.1 Đặc điểm ngoại hình Theo Nguyễn Hữu Vũ và Nguyễn Đức Lưu (2001), giống gà Nòi được nuôi ở khắp nơi trong cả nước và thường được gọi là gà Chọi (Nguyễn Mạnh Dũng và Huỳnh Hồng Hải, 2006). Về ngoại hình giống gà Nòi có tầm vóc lớn con, cao ráo, màu sắc lông rất đa dạng (Bảng 2. Da cổ, da ức màu đỏ tía, da vùng nách màu vàng nhạt, đùi to, chân không lông, chân thường có màu đen, vàng hoặc trắng.

Do màu sắc lông rất đa dạng nên tên gọi cũng thường dựa theo màu sắc lông của chúng như: gà có màu lông đen được gọi là gà ô, lông màu đỏ được gọi là gà điều, lông màu trắng gọi là gà nhạn, lông màu gạch tàu gọi là gà khét, lông màu lem luốc như chim gọi là gà ó (Nguyễn Văn Thưởng, 2004).1: Một số màu sắc lông của gà Nòi Trống Mái Toàn đàn Màu lông Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ Tỷ lệ (con) (%) (con) (%) (%) Đen (ô) 61 36,53 48 35,56 36,09 Đỏ (tía) 23 13,77 17 12,59 13,25 Xám (xám tro) 27 16,17 26 19,26 17,55 Trắng (nhạn) 11 6,59 9 6,67 6,62 Nâu, bịp 9 5,39 7 5,19 5,30 Mã mây 13 7,78 13 9,63 8,61 Ngũ sắc 12 7,19 5 3,70 5,63 Mã chuối (vàng trắng) 11 6,59 10 7,41 6,95 Tổng 135 100 116 100 100 (Trần Thị Kim Anh và ctv.2 Khả năng sinh trưởng của gà Nòi Khả năng tăng khối lượng của gà Nòi nuôi ở các nông hộ ĐBSCL hiện nay nhìn chung còn rất thấp. Khối lượng cơ thể lúc 4,5-5 tháng tuổi trống nặng khoảng 1,2-1,4 kg, con mái nặng khoảng 1,1-1,2 kg (Lê Hồng Mận và Hoàng Hoa Cương, 2005). Theo kết quả nghiên cứu Nguyễn Văn Quyên (2010) khối lượng cơ thể gà mới nở trung bình là 31,97 g, ở 18 tuần tuổi gà mái có khối lượng 1.178,68 g và khối lượng gà trống là 1. Tuổi đẻ quả trứng đầu là 219 ngày và khối lượng cơ thể lúc 30 tuần tuổi, gà trống nặng 1.874,16 g và gà mái nặng 1.

Lúc 48 tuần tuổi gà trống 3.2: Khối lượng cơ thể gà Nòi qua các tuần tuổi (n=100) Gà trống Gà Mái Tuần tuổi X±mx CV (%) X±mx CV (%) Mới nở 31,97±0,12 3,80 31,97±0,12 3,80 8 367,38±3,14 7,38 367,38±3,14 8,56 18 1.3 Khả năng sinh sản của gà Nòi Gà Nòi có tuổi đẻ trung bình 219 ngày, sự biến động giữa các cá thể tương đối lớn (Cv% = 24,78), có thể do dinh dưỡng giữa các nông hộ chăn 4 nuôi khác nhau. Khối lượng trung bình của gà mái khi vào đẻ trứng so đạt 5% tổng đàn là 1.677,45 g, số đợt đẻ trung bình/mái/năm là 3,65, với sản lượng trứng mỗi năm gà Nòi đẻ được 48,3 quả (Nguyễn Văn Quyên, 2010). Nhìn chung, các chỉ tiêu sinh sản của gà Nòi nuôi theo phương thức thả vườn truyền thống của các nông hộ hiện nay ở ĐBSCL còn thấp.3: Năng suất sinh sản của gà Nòi (n=100 gà mái) Chỉ tiêu X±mx CV (%) Tuổi đẻ quả trứng đầu (ngày) 219,10±5,43 24,78 KL cơ thể trung bình gà mái khi vào đẻ (g) 1.677,45±110,32 65,77 Số đợt đẻ trung bình/mái/năm 3,65±0,064 17,53 Số trứng trung bình/mái/đợt đẻ (qủa) 11,05±0,34 30,77 Số trứng trung bình/mái/năm (qủa) 48,35±1,21 25,03 Thời gian đẻ/ổ (ngày) 15,45±0,47 30,42 Thời gian ấp nở/ổ (ngày) 21,50±0,17 7,91 Thời gian đẻ lại sau khi ấp (ngày) 18,21±0,78 42,83 (Nguyễn Văn Quyên, 2010) Kết quả nghiên cứu của Nguyễn Văn Quyên (2010) cho thấy gà Nòi được cho ăn với khẩu phần có ME là 2.750 và CP là 16% sẽ cho năng suất trứng cao nhất với 12 tháng đẻ đạt 96 quả với tỷ lệ có phôi là 96,33% và tỷ lệ nở/trứng có phôi là 97,67%.4: Ảnh hưởng của ME và CP đến năng suất trứng của gà Nòi Nhân tố SL trứng P TL phôi (%) P TL nở (%) P ME (kcal/kg TA) <0,001 <0,001 <0,001 2.4 Hiện tượng thay lông của gà Nòi Hiện tượng thay lông là sự rụng đi của lớp lông cũ đã già và thay thế vào đó là lớp lông mới ngay tại vị trí cũ. Khi gia cầm thay lông, lông sẽ từ từ rụng bắt đầu từ cổ sau đó lan xuống lưng, cánh, đuôi và mình.

Dinh dưỡng là yếu tố gây ảnh hưởng mạnh nhất và quyết định thời gian thay lông dài hay ngắn. Một gia cầm đang thay lông, muốn cho bộ lông nhanh 5 mọc trở lại nó đòi hỏi một lượng đạm và lưu huỳnh rất lớn. Vì vậy, trong thức ăn của chúng, cần phải đặc biệt chú ý cung cấp nhiều những acid amin có chứa lưu huỳnh, các acid amin này có tồn tại trong thức ăn đạm động vật (Lê Hồng Mận, 2002). Gà Nòi mọc lông chậm, 3-4 tháng mới mọc lông đầy đủ.

Gà thường thay lông vào mùa thu, khoảng tháng 7 và tháng 8 dương lịch, khi thay lông gà sẽ giảm đẻ hoặc ngừng đẻ hẳn. Gà đẻ tốt thường thay lông muộn và thời gian thay lông thường ngắn khoảng 1-2 tháng, gà đẻ kém thường thay lông sớm và thời gian thay lông kéo dài 2-3 tháng sau đó mới đẻ lại. Nên quan sát trong giai đoạn thay lông của gà để loại những gà mái đẻ kém (Nguyễn Văn Quyên, 2010).5 Thức ăn của gà Nòi Thức ăn gà Nòi rất đơn giản so với các giống gà khác, về nhu cầu dinh dưỡng cũng không đòi hỏi cao. Hiện nay tại các địa phương ở ĐBSCL đa số người dân nuôi theo phương thức cổ truyền, lúc còn nhỏ theo mẹ cho ăn tấm nhuyễn, khi lớn tách bầy khối lượng 300-400 g (1,5-2 tháng) thì cho ăn gạo, lúa.

Do còn nhiều tập tính hoang dã nên gà có khả năng săn mồi ngoài thiên nhiên rất giỏi, đây là nguồn thức ăn cung cấp đạm quan trọng cho gà, tuy nhiên năng suất nuôi trong dân chưa cao, nếu nuôi theo phương pháp bán công nghiệp có bổ sung thức ăn hỗn hợp thì năng suất sẽ cao hơn (Nguyễn Văn Quyên, 2010).2 Một số yếu tố tác động đến ngoại hình ở gà 2.