Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm lâm sàng cận lâm sàng kết quả điều trị tổn thương đám rối thần kinh cánh tay

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả điều trị tổn thương đám rối thần kinh cánh tay, cung cấp thông tin chuyên sâu về phương pháp chẩn đoán và c...

• Trường học: Trường Đại Học Y Dược
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Và Kết Quả Điều Trị Tổn Thương Đám Rối Thần Kinh Cánh Tay
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đặc điểm giải phẫu đám rối thần kinh cánh tay

Tóm tắt

I. Đặc điểm lâm sàng

Đặc điểm lâm sàng của tổn thương đám rối thần kinh cánh tay (ĐRTKCT) phụ thuộc vào vị trí, số lượng rễ bị tổn thương, mức độ tổn thương và thời gian từ khi bệnh đến lúc điều trị. Triệu chứng lâm sàng thường bao gồm mất cảm giác, yếu hoặc liệt vận động ở chi trên. Chẩn đoán lâm sàng kết hợp với cộng hưởng từ và điện thần kinh cơ giúp đánh giá toàn diện hình thái và chức năng của ĐRTKCT. Cộng hưởng từ là phương pháp hình ảnh ưu việt, hỗ trợ đánh giá và tiên lượng kết quả điều trị. Tuy nhiên, sự không phù hợp giữa lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh vẫn là thách thức.

1.1. Chẩn đoán hình ảnh

Cộng hưởng từ là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh được ưu tiên trong đánh giá tổn thương ĐRTKCT. Phương pháp này giúp xác định hình thái và mức độ tổn thương mà lâm sàng và điện thần kinh cơ không thể đánh giá đầy đủ. Tuy nhiên, kết quả cộng hưởng từ phụ thuộc vào thời gian từ khi chấn thương đến khi chụp, điều này có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của chẩn đoán.

1.2. Điện thần kinh cơ

Điện thần kinh cơ là kỹ thuật quan trọng trong đánh giá chức năng hệ thần kinh ngoại biên. Phương pháp này giúp xác định vị trí và mức độ tổn thương, theo dõi sự tái chi phối thần kinh và tiên lượng điều trị. Tuy nhiên, điện thần kinh cơ không đánh giá được các dạng tổn thương phức tạp như cộng hưởng từ.

II. Kết quả điều trị

Kết quả điều trị tổn thương ĐRTKCT phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm hình thái tổn thương, thời gian từ khi chấn thương đến khi điều trị, và phương pháp điều trị được lựa chọn. Điều trị bảo tồn và điều trị phẫu thuật là hai phương pháp chính. Phẫu thuật vi phẫu đã cải thiện đáng kể hiệu quả điều trị, nhưng kết quả phụ thuộc vào thời điểm phẫu thuật, tuổi bệnh nhân, mức độ tổn thương và kinh nghiệm của phẫu thuật viên.

2.1. Điều trị bảo tồn

Điều trị bảo tồn được áp dụng cho các trường hợp tổn thương nhẹ hoặc không phù hợp với phẫu thuật. Phương pháp này bao gồm vật lý trị liệu, sử dụng thuốc và theo dõi định kỳ. Tuy nhiên, hiệu quả của điều trị bảo tồn thường hạn chế trong các trường hợp tổn thương nặng.

2.2. Điều trị phẫu thuật

Điều trị phẫu thuật được chỉ định cho các trường hợp tổn thương nặng hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn. Phẫu thuật vi phẫu đã mang lại kết quả khả quan, đặc biệt trong việc phục hồi chức năng vận động và cảm giác. Tuy nhiên, kết quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm thời điểm phẫu thuật và mức độ tổn thương.

III. Phục hồi thần kinh

Phục hồi thần kinh là quá trình quan trọng sau điều trị tổn thương ĐRTKCT. Quá trình này bao gồm tái chi phối thần kinh và phục hồi chức năng vận động, cảm giác. Phương pháp điều trị kết hợp giữa vật lý trị liệu và phẫu thuật giúp cải thiện đáng kể khả năng phục hồi. Tuy nhiên, thời gian phục hồi có thể kéo dài và phụ thuộc vào mức độ tổn thương ban đầu.

3.1. Tái chi phối thần kinh

Tái chi phối thần kinh là quá trình các sợi thần kinh mọc lại và kết nối với các cơ quan đích. Quá trình này có thể được hỗ trợ bằng các phương pháp vật lý trị liệu và kích thích điện. Tuy nhiên, hiệu quả của tái chi phối thần kinh phụ thuộc vào mức độ tổn thương và thời gian điều trị.

3.2. Phục hồi chức năng

Phục hồi chức năng là mục tiêu cuối cùng của điều trị tổn thương ĐRTKCT. Quá trình này bao gồm các bài tập vận động, kỹ thuật vật lý trị liệu và hỗ trợ tâm lý. Kết quả phục hồi chức năng phụ thuộc vào sự kiên trì của bệnh nhân và sự hỗ trợ từ gia đình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đám rối thần kinh cánh tay (ĐRTKCT) là một hệ thống phức tạp gồm các ngành trước của dây thần kinh sống từ C4 đến T1, chi phối vận động, cảm giác và dinh dưỡng cho toàn bộ chi trên. Tỷ lệ tổn thương ĐRTKCT ngày càng gia tăng, đặc biệt do tai nạn giao thông và các chấn thương liên quan đến lao động, thể thao. Theo báo cáo của ngành y tế, tổn thương ĐRTKCT chiếm một tỷ lệ đáng kể trong các ca chấn thương thần kinh ngoại biên, gây ra hậu quả nghiêm trọng về vận động và cảm giác, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống người bệnh.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng (điện thần kinh cơ và hình ảnh cộng hưởng từ) của bệnh nhân tổn thương ĐRTKCT do chấn thương, đồng thời đánh giá kết quả điều trị bảo tồn và phẫu thuật. Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 trong giai đoạn từ tháng 2/2013 đến tháng 11/2015, với 45 bệnh nhân được phân nhóm điều trị bảo tồn (30 bệnh nhân) và phẫu thuật (15 bệnh nhân).

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp dữ liệu thực tiễn về đặc điểm tổn thương và hiệu quả điều trị, góp phần hoàn thiện phác đồ chẩn đoán và điều trị tổn thương ĐRTKCT, từ đó nâng cao tỷ lệ phục hồi chức năng chi trên, giảm thiểu biến chứng và chi phí điều trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giải phẫu, sinh lý thần kinh ngoại biên, bao gồm:

• Giải phẫu đám rối thần kinh cánh tay: ĐRTKCT gồm các rễ thần kinh C4 đến T1, hợp thành ba thân (trên, giữa, dưới), ba bó (ngoài, trong, sau) và các nhánh chi phối vận động, cảm giác chi trên. Biến đổi cấu trúc giải phẫu được khảo sát chi tiết nhằm hiểu rõ đặc điểm tổn thương.

• Phân loại tổn thương thần kinh theo Seddon và Sunderland: Phân loại tổn thương thành 3 loại theo Seddon (mất dẫn truyền, đứt sợi trục, đứt dây thần kinh) và 5 độ theo Sunderland, giúp xác định mức độ tổn thương và hướng điều trị phù hợp.

• Cơ chế tổn thương ĐRTKCT: Bao gồm cơ chế ngoại vi (rễ thần kinh bị kéo giãn, đứt) và cơ chế trung tâm (dịch chuyển đốt sống cổ gây nhổ rễ thần kinh), giải thích nguyên nhân và hình thái tổn thương.

• Chẩn đoán cận lâm sàng: Kết hợp điện thần kinh cơ (đánh giá chức năng vận động và cảm giác, định khu tổn thương) và cộng hưởng từ MRI 3.0 Tesla (đánh giá hình thái tổn thương như đứt rễ, nhổ rễ, phù nề, giả thoát vị màng tủy).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu tiến cứu, quan sát ngẫu nhiên gồm hai nhóm bệnh nhân điều trị bảo tồn và phẫu thuật.

• Đối tượng nghiên cứu: 45 bệnh nhân tổn thương ĐRTKCT do chấn thương, được chẩn đoán lâm sàng, điện thần kinh cơ và MRI tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 từ 2013 đến 2015.

• Tiêu chuẩn lựa chọn: Bệnh nhân có tiền sử chấn thương vùng vai, biểu hiện lâm sàng tổn thương ĐRTKCT, được làm điện thần kinh cơ và MRI 3.0 Tesla, điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật tại bệnh viện.

• Phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu thuận tiện, toàn bộ bệnh nhân đủ tiêu chuẩn trong thời gian nghiên cứu.

• Phương pháp phân tích: Đánh giá sức cơ theo thang điểm M0-M5, phân tích điện thần kinh cơ (dẫn truyền vận động, cảm giác, điện cơ đồ), phân tích hình ảnh MRI để xác định dạng tổn thương. So sánh kết quả điều trị giữa hai nhóm bằng các chỉ số phục hồi vận động và cảm giác.

• Timeline nghiên cứu: Theo dõi bệnh nhân từ lúc nhập viện, thực hiện chẩn đoán, điều trị và đánh giá kết quả sau 3-6 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng: Trong 45 bệnh nhân, tổn thương thân trên chiếm khoảng 40%, thân dưới 30%, còn lại là tổn thương các bó hoặc toàn bộ đám rối. Điện thần kinh cơ ghi nhận giảm biên độ CMAPs trung bình 35% ở nhóm tổn thương nặng, SNAPs giảm 40% ở tổn thương sau hạch. Hình ảnh MRI cho thấy 33% trường hợp có đứt hoàn toàn rễ hoặc thân, 27% có phù nề rễ, 15% có giả thoát vị màng tủy.

2. Kết quả điều trị bảo tồn: Trong nhóm 30 bệnh nhân điều trị bảo tồn, 60% có cải thiện sức cơ từ M1 lên M3 trở lên sau 3 tháng, 20% phục hồi gần như hoàn toàn (M4-M5). Tuy nhiên, 20% không có dấu hiệu phục hồi rõ rệt, đặc biệt ở các tổn thương độ III trở lên theo Sunderland.

3. Kết quả điều trị phẫu thuật: Nhóm 15 bệnh nhân phẫu thuật có tỷ lệ phục hồi vận động đạt M3 trở lên là 80%, trong đó 50% đạt M4-M5 sau 6 tháng. Phẫu thuật chuyển thần kinh nội đám rối và ngoại đám rối cho kết quả phục hồi vận động tốt hơn so với điều trị bảo tồn, đặc biệt ở các tổn thương đứt hoàn toàn rễ hoặc thân.

4. So sánh giữa hai nhóm: Tỷ lệ phục hồi vận động và cảm giác ở nhóm phẫu thuật cao hơn nhóm bảo tồn khoảng 20-25%. Thời gian từ chấn thương đến phẫu thuật dưới 6 tháng liên quan đến kết quả phục hồi tốt hơn (p < 0.05).

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo quốc tế cho thấy phối hợp chẩn đoán lâm sàng, điện thần kinh cơ và MRI giúp định vị chính xác tổn thương ĐRTKCT, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Phương pháp MRI 3.0 Tesla cung cấp hình ảnh chi tiết về tổn thương đứt rễ, phù nề và giả thoát vị màng tủy, hỗ trợ đánh giá mức độ tổn thương và tiên lượng.

Điều trị bảo tồn hiệu quả với tổn thương nhẹ (độ I, II theo Sunderland), trong khi phẫu thuật vi phẫu chuyển thần kinh mang lại kết quả tốt hơn ở tổn thương nặng, đặc biệt khi phẫu thuật được thực hiện sớm. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Teboul F và Leechavengvongs S., khẳng định vai trò của chuyển thần kinh nội và ngoại đám rối trong phục hồi chức năng chi trên.

Biểu đồ so sánh tỷ lệ phục hồi vận động giữa hai nhóm điều trị và bảng phân tích điện thần kinh cơ minh họa rõ sự khác biệt về hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, kết quả còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi bệnh nhân, mức độ tổn thương, thời gian can thiệp và kinh nghiệm phẫu thuật viên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phối hợp chẩn đoán đa phương pháp: Áp dụng đồng thời lâm sàng, điện thần kinh cơ và MRI 3.0 Tesla để đánh giá chính xác tổn thương ĐRTKCT, giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Thực hiện trong vòng 2 tuần sau chấn thương để tối ưu hóa kết quả.

2. Ưu tiên điều trị bảo tồn cho tổn thương nhẹ: Áp dụng điều trị nội khoa kết hợp vật lý trị liệu, châm cứu cho tổn thương độ I và II theo Sunderland, theo dõi sát sao trong 3 tháng. Nếu không có dấu hiệu phục hồi, chuyển sang can thiệp phẫu thuật.

3. Phẫu thuật vi phẫu chuyển thần kinh cho tổn thương nặng: Thực hiện phẫu thuật chuyển thần kinh nội và ngoại đám rối trong vòng 3-6 tháng sau chấn thương cho các tổn thương đứt rễ hoặc thân, nhằm phục hồi vận động và cảm giác chi trên. Đào tạo chuyên sâu cho phẫu thuật viên và đầu tư trang thiết bị hiện đại.

4. Theo dõi và đánh giá kết quả điều trị định kỳ: Sử dụng điện thần kinh cơ và MRI để đánh giá tiến triển phục hồi thần kinh sau điều trị, từ đó điều chỉnh phác đồ phù hợp. Thời gian theo dõi tối thiểu 6 tháng.

5. Nâng cao nhận thức và phòng ngừa tai nạn: Tổ chức các chương trình giáo dục an toàn giao thông, lao động và thể thao nhằm giảm tỷ lệ tổn thương ĐRTKCT do chấn thương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa thần kinh và chấn thương chỉnh hình: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về đặc điểm tổn thương và hiệu quả điều trị, hỗ trợ chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

2. Chuyên viên vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Hiểu rõ cơ chế tổn thương và tiến trình phục hồi thần kinh giúp xây dựng chương trình tập luyện hiệu quả, theo dõi tiến triển bệnh nhân.

3. Nhà nghiên cứu y học thần kinh và phẫu thuật thần kinh: Cung cấp cơ sở khoa học và số liệu thực nghiệm để phát triển kỹ thuật chẩn đoán và điều trị mới, đặc biệt trong phẫu thuật chuyển thần kinh.

4. Sinh viên và học viên cao học ngành y học: Tài liệu tham khảo toàn diện về giải phẫu, sinh lý, chẩn đoán và điều trị tổn thương ĐRTKCT, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổn thương đám rối thần kinh cánh tay thường gặp nhất là gì?
   Tổn thương thân trên (C5-C6) chiếm khoảng 40% các trường hợp, thường do cơ chế giằng giật trong tai nạn giao thông hoặc ngã cao, gây liệt vận động vùng vai và khuỷu.

2. Điện thần kinh cơ giúp gì trong chẩn đoán tổn thương ĐRTKCT?
   Phương pháp này đánh giá chức năng vận động và cảm giác, định vị tổn thương trước hay sau hạch, mức độ tổn thương sợi trục, giúp theo dõi tiến triển và tiên lượng phục hồi.

3. Ưu điểm của MRI 3.0 Tesla trong chẩn đoán tổn thương ĐRTKCT là gì?
   MRI 3.0 Tesla cho hình ảnh chi tiết, rõ nét về cấu trúc đám rối thần kinh, phát hiện đứt rễ, phù nề, giả thoát vị màng tủy, không gây bức xạ, hỗ trợ đánh giá chính xác tổn thương.

4. Khi nào nên lựa chọn phẫu thuật điều trị tổn thương ĐRTKCT?
   Phẫu thuật được chỉ định cho tổn thương độ III trở lên theo Sunderland, đặc biệt khi có hình ảnh đứt hoàn toàn rễ hoặc thân trên MRI và không có dấu hiệu phục hồi sau điều trị bảo tồn 3-6 tháng.

5. Phục hồi chức năng sau phẫu thuật chuyển thần kinh mất bao lâu?
   Thời gian phục hồi vận động và cảm giác thường kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm, phụ thuộc vào mức độ tổn thương, tuổi bệnh nhân và thời điểm phẫu thuật. Theo dõi điện thần kinh cơ giúp đánh giá tiến triển.

Kết luận

• Đám rối thần kinh cánh tay là hệ thống thần kinh phức tạp, tổn thương thường do tai nạn giao thông và chấn thương cơ học.
• Phối hợp chẩn đoán lâm sàng, điện thần kinh cơ và MRI 3.0 Tesla giúp định vị chính xác tổn thương và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
• Điều trị bảo tồn hiệu quả với tổn thương nhẹ, trong khi phẫu thuật chuyển thần kinh vi phẫu mang lại kết quả phục hồi vận động tốt hơn ở tổn thương nặng.
• Thời gian can thiệp sớm (trong 3-6 tháng) và kỹ thuật phẫu thuật hiện đại là yếu tố then chốt quyết định thành công điều trị.
• Cần tiếp tục nghiên cứu mở rộng và đào tạo chuyên sâu để nâng cao hiệu quả điều trị tổn thương ĐRTKCT tại Việt Nam.

Các chuyên gia và bác sĩ nên áp dụng kết hợp các phương pháp chẩn đoán và điều trị hiện đại, đồng thời tăng cường đào tạo kỹ thuật phẫu thuật vi phẫu chuyển thần kinh để cải thiện kết quả phục hồi cho bệnh nhân tổn thương đám rối thần kinh cánh tay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Đặc điểm giải phẫu đám rối thần kinh cánh tay Đám rối thần kinh cánh tay (ĐRTKCT) là một hệ thống kết nối phức tạp của ngành trước các dây thần kinh sống từ C4 đến T1, có chức năng vận động, cảm giác cho toàn bộ chi trên [1]. Nguyên ủy và đường đi của đám rối thần kinh cánh tay Đám rối thần kinh cánh tay tạo thành bởi tập hợp các ngành trước các dây thần kinh sống C5, C6, C7, C8, T1 và có thể có thêm sự tham gia của ngành trước dây thần kinh sống C4 [1], [10]. Cấu tạo đám rối thần kinh cánh tay Ở phần trên xương đòn, các rễ của ĐRTKCT hợp lại thành ba thân (thân nhất) là [1], [11], [12], [13]: - Thân trên (truncus superior): được tạo nên bởi nhánh trước dây thần kinh C5 và nhánh trước dây thần kinh C6 hợp lại, đôi khi có thêm nhánh trước dây thần kinh C4 tham gia.

- Thân giữa (truncus medius): được tạo nên bởi nhánh trước dây thần kinh C7. - Thân dưới (truncus inferior): được tạo nên bởi nhánh trước dây thần kinh C8 và nhánh trước dây thần kinh T1. Thân trên và thân giữa nằm ở trên, còn thân dưới nằm ở sau động mạch dưới đòn. Mỗi thân của ĐRTKCT được chia ra các ngành trước và ngành sau.

Ở dưới xương đòn, các ngành tạo thành ba bó (thân nhì) của ĐRTKCT: - Bó ngoài (fasciculus lateralis): được tạo nên bởi ngành trước của thân trên và thân giữa hợp thành. 4 - Bó trong (fasciculus medialis): được tạo nên bởi ngành trước của thân dưới. - Bó sau (fasciculus posterior): được tạo nên bởi nhánh sau của 3 thân hợp thành. Đám rối thần kinh cánh tay * Nguồn: Netter F.

Đám rối thần kinh cánh tay được chia ra các phần phía trên và phía dưới xương đòn. Phần trên xương đòn, ĐRTKCT tách ra 6 nhánh là: thần kinh ngực dài, thần kinh trên vai, nhánh góp phần tạo thần kinh hoành, thần kinh cơ dưới đòn, thần kinh cơ bậc thang và cơ dài cổ. Phần dưới xương đòn, ĐRTKCT tách ra 3 nhóm nhánh: các nhánh thuộc bó ngoài, bó trong và bó sau của ĐRTKCT. Các nhánh thuộc bó ngoài gồm có: thần kinh ngực ngoài, thần kinh cơ bì, rễ ngoài của thần kinh giữa.

Các nhánh thuộc bó trong gồm có: thần kinh ngực trong, thần kinh bì cánh tay trong, thần kinh bì cẳng tay trong, thần kinh trụ, rễ trong của thần kinh giữa. Các nhánh thuộc bó sau gồm 5 có: thần kinh dưới vai trên, thần kinh ngực lưng, thần kinh dưới vai dưới, thần kinh nách (mũ), thần kinh quay. Một số biển đổi cấu trúc giải phẫu của đám rối thần kinh cánh tay Một số biến đổi cấu trúc giải phẫu của ĐRTKCT trên người Việt Nam theo Lê Văn Cường [1]: 1. Hình dạng cấu tạo của đám rối thần kinh cánh tay - Thân trên: + Ngành trước dây thần kinh sống C4 và ngành trước dây thần kinh sống C5 không thông nối với nhau là phổ biến, 52,63% ngành trước dây thần kinh sống C4 có thông nối với ngành trước dây thần kinh sống C5 chiếm tỷ lệ thấp hơn, 39,74% và 7,9% ngành trước dây thần kinh sống C5 thông nối với ngành trước dây thần kinh sống C4 [1].

+ Ngành trước dây thần kinh sống C6 có thông nối với ngành trước dây thần kinh sống C5 ít gặp, 5,26% còn lại 94,74% không có thông nối [1]. + Thân trên không rõ ràng chiếm 7,9%. + Đa số (92,1%) hai ngành trước và sau thân trên không phân nhánh hay có ngành phụ. Đặc biệt có một trường hợp ngành sau thân trên thông nối với bó trong [1].

- Thân giữa: + Thân giữa cho thông nối đến thân dưới (2,63%) đến bó trong (2,63%), còn lại (94,74%) không có thông nối [1]. + Trên 38 mẫu, tìm thấy một trường hợp duy nhất không có ngành trước dây thần kinh sống T1 tham gia đám rối, nhưng có ngành trước dây thần kinh sống C4 có nối với ngành trước dây thần kinh sống C5. Đây là một dạng tiếp đầu kèm theo dị dạng [1]. - Thân dưới: 6 Rễ C8 và ngành trước dây thần kinh sống T1 hợp lại thành thân dưới, sau đó tách thành ngành sau và bó trong, dạng này chiếm nhiều nhất 76,32% còn lại là các trường hợp thân dưới không rõ ràng hoặc nhận thông nối từ thân giữa.

- Bó ngoài: Có 23,68% bó ngoài có nhánh nối với bó trong hoặc rễ trong thần kinh giữa, 2,63% bó ngoài nhận rễ trong thần kinh giữa, còn lại 73,69% trường hợp bó ngoài dạng bình thường. - Bó trong: + 84,21% thần kinh trụ không nhận thông nối, thần kinh trụ nhận thông nối chủ yếu từ rễ ngoài thần kinh giữa (7,9%) còn lại chia đều cho nhánh thông từ bó ngoài, bó trong. Chúng tôi tìm thấy một trường hợp thần kinh trụ nhận nhiều nhánh nối phức tạp. + 65,79% thần kinh bì cánh tay trong và bì cẳng tay trong tách riêng biệt, còn lại 34,21% chung cùng gốc.

+ Hai dây thần kinh này thường tách ở đoạn 1/3 trước bó trong (bì cẳng tay trong: 42,86%; bì cánh tay trong 58,06%). Kích thước - Nhánh thông nối từ C4 đến C5 có chiều dài trung bình là 27mm, đường kính trung bình là 0,97mm. - Chiều dài của thân trên là 13mm, của thân giữa là 65,3mm và của thân dưới là 22,0mm. - Đường kính của thân trên là 5,1mm, của thân giữa là 4,3mm và của thân dưới là 4,9mm.

- Chiều dài của bó ngoài là 29,2mm và của bó trong là 46,2mm. - Đường kính của bó ngoài 4,1mm và của bó trong là 4,4mm. Giải phẫu các cơ liên quan - Cơ thang: Có chức năng thực hiện động tác nâng và kéo xương vai vào gần cột sống. Thần kinh chi phối: Tách ra từ thần kinh XI và đám rối cổ.

Ngoài ra, phần dưới cơ thang còn nhận được sự chi phối từ các thần kinh liên sườn [15]. - Cơ trên gai, cơ dưới gai: Có chức năng thực hiện động tác giạng và xoay khớp vai ra ngoài. Thần kinh chi phối là thần kinh trên vai [15]. - Cơ Delta: Có chức năng thực hiện động tác chính là giạng cánh tay, ngoài ra còn có tác dụng gấp, duỗi và xoay ngoài khớp vai.

thần kinh chi phối là thần kinhmũ: nhánh trước chi phối cho bó trước, bó giữa, 75% trường hợp chi phối cho bó sau cơ Delta. Nhánh sau chỉ chi phối vận động cho bó sau [15]. - Cơ tam đầu cánh tay: thực hiện động tác duỗi khuỷu. Thần kinh chi phối: mỗi đầu cơ có 1 nhánh thần kinh vận động riêng rẽ, tách ra từ thần kinh quay [15].

- Cơ nhị đầu cánh tay: Có chức năng thực hiện động tác gấp khuỷu. Thần kinh chi phối: tách ra từ thần kinh cơ bì [15]. - Cơ cánh tay: Có chức năng thực hiện động tác gấp khuỷu. Thần kinh chi phối: tách ra từ thần kinh cơ bì [15].

Giải phẫu chức năng thần kinh ngoại biên 1. Tế bào thần kinh Giải phẫu chức năng: bao gồm thân, đuôi gai và sợi trục: - Thân: có nhiều hình dáng và kích thước khác nhau (hình sao, hình tháp, hình cầu). Thân neuron chứa nhiều tơ thần kinh, nhiều ty lạp thể và nhiều ARN (thể Niss) có vai trò tổng hợp Protein (vì vậy thân có mầu xám). Màng thân chứa nhiều protein cảm thụ đặc hiệu (receptor) với các chất truyền đạt thần kinh 8 - Đuôi gai: là những tua bào tương ngắn, phân nhánh, ở gần thân neuron.

Một neuron có nhiều đuôi gai (trừ neuron của hạch gai chỉ có một đuôi gai và một sợi trục). - Sợi trục: là tua bào tương dài, đầu tận cùng chia nhiều nhánh (nhánh tận cùng), mỗi nhánh tận cùng lại tận cùng bởi các cúc tận cùng, trong cúc tận cùng chứa nhiều túi nhỏ trong chứa chất truyền đạt thần kinh. Một neuron chỉ sản xuất một chất truyền đạt thần kinh mặc dù nó có thể có nhiều receptor, ty lạp thể trong sợi trục có vai trò tổng hợp chất truyền đạt thần kinh. Các tơ thần kinh bên trong sợi trục chạy song song với sợi trục và tiếp nối với mạng tơ thần kinh ở thân neuron.

Dây thần kinh Dây thần kinh là cấu trúc bao gồm các sợi trục (axon) và các tổ chức liên kết (mô kẽ, tổ chức collagen, các sợi elastic, tổ chức mỡ, tế bào trung mô). Nhiều sợi trục tạo thành bó sợi thần kinh (fascicle), bao xung quanh sợi trục là mô kẽ thần kinh (endoneurium) bản chất là các collagen, mô kẽ ở rễ thưa thớt hơn mô kẽ ở dây thần kinh. Nhiều bó sợi thần kinh tạo thành một dây thần kinh, bao bọc xung quanh mỗi bó sợi thần kinh là bao ngoài bó sợi thần kinh (perineurium), đây là tổ chức dạng tạo keo bản chất là các sợi elastic và các tế bào trung mô. Nhiều bó sợi thần kinh cấu thành dây thần kinh, nằm giữa các bó sợi thần kinh là bao ngoài bó thần kinh (epineurium) bản chất là tổ chức collgen, các sợi elastic và tổ chức mỡ.

Bao ngoài bó thần kinh liên tiếp với màng cứng của rễ tủy sống [16]. Mạch máu nuôi dưỡng nằm trong bao ngoài bó thần kinh và chia thành các tiểu động mạch đi xuyên qua bao ngoài bó sợi thần kinh tạo thành các nhánh nối thông mao mạch nằm trong các bó. Mỗi dây thần kinh bao gồm những sợi trục có bao myelin và không có bao myelin. Các sợi không có bao myelin cũng được gắn với các tế bào Schwann, tuy nhiên nhiều sợi trục được gắn chung 1 tế bào.

Tế bào này vươn 9 ra nhiều nhánh, mỗi nhánh bọc lấy 1 sợi trục. Tốc độ dẫn truyền của các sợi trục không có bao myelin tỷ lệ với căn bậc 2 của đường kính vì thế tốc độ dẫn truyền chậm [16]. Bao myelin do nhiều tế bào Schwann quấn nhiều vòng xung quanh tạo thành vỏ Schwann. Giữa các tế bào Schwann là các eo (nút) Ranvier, giữa các lớp cuộn của tế bào Schwann có chứa chất myelin (sợi trắng).

Một số neuron có sợi trục không có chất myelin giữa các lớp tế bào Schwann bao bọc, đó là những sợi không myelin (sợi xám). Trên sợi trục, bao myelin bắt đầu cách thân neuron một khoảng ngắn (nơi gồ lên gọi là gò sợi trục) và kết thúc cách đầu tận cùng sợi trục khoảng 1-2 mm. Bao myelin không liên tục dọc theo sợi trục mà phân cách nhau thành từng đoạn, mỗi đoạn là một tế bào Schwann, giữa các tế bào Schwann là các khe hẹp gọi là nút Ranvier. Nút Ranvier là khe hẹp nằm giữa hai tế bào Schwann liên tiếp, đây là khe hở không cách điện và điện thế hoạt động chỉ được phát sinh tại nút Ranvier.