Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh lý lâm sàng bệnh ve ghẻ ở chó tại huyện tân yên tỉnh bắc giang và biện pháp điều trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, lâm sàng bệnh ve ghẻ ở chó tại huyện Tân Yên, Bắc Giang và đề xuất biện pháp điều trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Nhật Thắng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, bệnh lý lâm sàng bệnh ve, ghẻ ở chó tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang và biện pháp điều trị
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Một số đặc điểm cấu tạo và sinh lý da của gia súc
• 1.3. Một số đặc điểm sinh học của chó
• 1.4. Bệnh ve ký sinh ở chó
• 1.5. Bệnh ghẻ trên chó
• 1.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.7. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.8. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Vật liệu nghiên cứu
• 2.4. Địa điểm nghiên cứu
• 2.5. Thời gian nghiên cứu
• 2.6. Nội dung nghiên cứu
• 2.7. Phương pháp nghiên cứu
• 2.7.1. Phương pháp điều tra
• 2.7.2. Phương pháp cố định chó
• 2.7.3. Phương pháp kiểm tra cơ thể
• 2.7.4. Phương pháp lấy mẫu
• 2.7.5. Phương pháp xử lý mẫu tại phòng thí nghiệm
• 2.7.6. Phương pháp định danh loài ve, ghẻ
• 2.7.7. Phương pháp xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm ve, ghẻ
• 2.7.8. Phương pháp lấy mẫu máu và xác định chỉ tiêu sinh lý máu
• 2.7.9. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh ve và ghẻ ở chó nuôi tại huyện Tân Yên - tỉnh Bắc Giang
• 3.2. Điều tra số lượng và tình hình chăn nuôi các giống chó tại huyện Tân Yên
• 3.3. Tỷ lệ nhiễm ve, ghẻ trên chó tại huyện Tân Yên
• 3.4. Cường độ nhiễm ve và ghẻ ở chó nuôi tại huyện Tân Yên
• 3.5. Tỷ lệ nhiễm ve và ghẻ theo giống chó
• 3.6. Tình hình nhiễm ve, ghẻ trên chó theo tính biệt
• 3.7. Tỷ lệ nhiễm ve, ghẻ trên chó theo lứa tuổi
• 3.8. Nghiên cứu bệnh ve, ghẻ trên chó nuôi tại huyện Tân Yên – Bắc Giang
• 3.9. Các loài ve, ghẻ ký sinh trên chó tại huyện Tân Yên
• 3.10. Xác định các vị trí ve và ghẻ thường ký sinh trên cơ thể chó nuôi tại huyện Tân Yên
• 3.11. Triệu chứng lâm sàng của chó nhiễm ve, ghẻ
• 3.12. Sự thay đổi một số chỉ tiêu huyết học của chó bị bệnh ve và ghẻ
• 3.13. Kết quả thử nghiệm hai phác đồ trị ve, ghẻ trên chó
• 3.14. Phác đồ điều trị bệnh ve, ghẻ cho chó
• 3.15. Hiệu quả điều trị đối với chó bị nhiễm đơn ve hoặc ghẻ
• 3.16. Hiệu lực của 2 phác đồ đối với chó bị nhiễm ghép ve và ghẻ
• 3.17. Độ an toàn của hai phác đồ điều trị ve, ghẻ cho chó
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm dịch tễ bệnh ve ghẻ ở chó tại huyện Tân Yên Bắc Giang

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm dịch tễ của bệnh ve ghẻ ở chó tại huyện Tân Yên, Bắc Giang. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh cao ở các giống chó nuôi phổ biến như chó ta và chó lai. Dịch tễ học chỉ ra rằng bệnh xuất hiện quanh năm, đặc biệt vào mùa ẩm ướt. Các yếu tố như điều kiện vệ sinh kém và mật độ chó nuôi cao làm tăng nguy cơ lây lan bệnh. Nghiên cứu cũng xác định các loài ve và ghẻ phổ biến như Rhipicephalus sanguineus và Sarcoptes scabiei.

1.1. Tỷ lệ nhiễm bệnh theo giống chó

Tỷ lệ nhiễm bệnh ve ghẻ cao nhất ở chó ta (45%) và chó lai (35%), trong khi chó ngoại có tỷ lệ thấp hơn (20%). Điều này phản ánh sự khác biệt về khả năng kháng bệnh và điều kiện chăm sóc giữa các giống chó.

1.2. Ảnh hưởng của mùa vụ

Bệnh có xu hướng gia tăng vào mùa mưa (tháng 5-10) do điều kiện ẩm ướt thuận lợi cho sự phát triển của ve và ghẻ. Mùa khô (tháng 11-4) ghi nhận tỷ lệ nhiễm thấp hơn.

II. Biện pháp điều trị bệnh ve ghẻ ở chó

Nghiên cứu đã thử nghiệm hai phác đồ điều trị bệnh ve ghẻ trên chó. Phác đồ 1 sử dụng thuốc Hantox Spray cho hiệu quả 85% trong việc loại bỏ ve và ghẻ. Phác đồ 2 kết hợp thuốc Ivermectin và Amitraz đạt hiệu quả 90%. Cả hai phác đồ đều an toàn và không gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh và nâng cao sức khỏe chó.

2.1. Hiệu quả của phác đồ điều trị

Phác đồ 1 (Hantox Spray) cho thấy hiệu quả cao trong việc điều trị bệnh ngoài da ở chó, đặc biệt là các trường hợp nhiễm ve. Phác đồ 2 (Ivermectin + Amitraz) hiệu quả hơn trong điều trị ghẻ và nhiễm kép ve-ghẻ.

2.2. Độ an toàn của phác đồ

Cả hai phác đồ đều được đánh giá là an toàn, không gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Tuy nhiên, cần theo dõi chặt chẽ các phản ứng phụ nhẹ như ngứa hoặc kích ứng da.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng về đặc điểm dịch tễ và biện pháp điều trị bệnh ve ghẻ ở chó tại huyện Tân Yên, Bắc Giang. Kết quả nghiên cứu không chỉ bổ sung kiến thức khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao, giúp cải thiện công tác chăm sóc chó và phòng ngừa bệnh trong cộng đồng.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu góp phần làm phong phú thêm hiểu biết về bệnh truyền nhiễm và dịch tễ học của bệnh ve ghẻ ở chó, đặc biệt trong bối cảnh chăn nuôi hiện đại.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng rộng rãi trong việc chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa bệnh ve ghẻ, góp phần nâng cao sức khỏe chó và giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người nuôi.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chó là vật nuôi thân thiết với con người, đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội và kinh tế. Tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, số lượng chó nuôi lên đến khoảng 7.371 con, trong đó chó nội chiếm tỷ lệ 88,46%. Tuy nhiên, chó nuôi tại đây đang đối mặt với nguy cơ cao mắc các bệnh ký sinh trùng ngoài da, đặc biệt là bệnh ve và ghẻ, với tỷ lệ nhiễm ve trung bình 45,49% và ghẻ 19,76%. Bệnh ve, ghẻ không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh trưởng của chó mà còn có thể truyền bệnh nguy hiểm sang người và các vật nuôi khác. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định đặc điểm dịch tễ, bệnh lý lâm sàng của bệnh ve, ghẻ ở chó tại huyện Tân Yên, đồng thời thử nghiệm hiệu quả của các phác đồ điều trị nhằm góp phần nâng cao hiệu quả phòng trị bệnh, bảo vệ sức khỏe đàn chó và giảm thiểu nguy cơ lây lan bệnh truyền nhiễm. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017, tập trung tại các xã thuộc huyện Tân Yên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp số liệu khoa học làm cơ sở cho công tác quản lý, chăm sóc và điều trị bệnh ve, ghẻ ở chó, góp phần nâng cao chất lượng chăn nuôi và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về đặc điểm cấu tạo và sinh lý da của chó, đặc biệt là các lớp thượng bì, trung bì và hạ bì, cùng với các bộ phận phụ như tuyến mồ hôi và tuyến nhờn, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và duy trì chức năng da. Lý thuyết về vòng đời và đặc điểm sinh học của các loài ve như Rhipicephalus sanguineus và Boophilus microplus được áp dụng để hiểu rõ quá trình phát triển, ký sinh và tác động của ve trên chó. Ngoài ra, các mô hình về bệnh lý lâm sàng của bệnh ghẻ do các loài Sarcoptes scabiei canis, Otodectes cynotis và Demodex canis cũng được sử dụng để phân tích triệu chứng và ảnh hưởng của bệnh trên vật chủ. Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm, vòng đời ký sinh trùng, đặc điểm lâm sàng và hiệu quả điều trị.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ 820 con chó nuôi tại các xã thuộc huyện Tân Yên, Bắc Giang, trong khoảng thời gian từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017. Phương pháp điều tra cắt ngang được áp dụng để khảo sát tỷ lệ nhiễm ve và ghẻ, kết hợp với phương pháp lấy mẫu trực tiếp trên cơ thể chó và xử lý mẫu tại phòng thí nghiệm. Cỡ mẫu được tính toán theo công thức thống kê với độ tin cậy 95% và độ chính xác 10%. Phương pháp cố định chó, kiểm tra cơ thể bằng mắt thường và kính hiển vi được sử dụng để phát hiện ký sinh trùng. Mẫu ve được xử lý bằng dung dịch KOH 10%, nhuộm carmin và cố định để định danh loài. Mẫu ghẻ được xét nghiệm bằng phương pháp tập trung và soi kính hiển vi. Các chỉ tiêu sinh lý máu của chó bị bệnh cũng được xác định bằng máy phân tích chuyên dụng. Dữ liệu thu thập được xử lý thống kê bằng phần mềm Minitab 14.0, sử dụng ANOVA và Tukey để kiểm tra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nhiễm ve và ghẻ trên chó: Trong tổng số 820 chó khảo sát, tỷ lệ nhiễm ve là 45,49% (373 con), trong khi tỷ lệ nhiễm ghẻ là 19,76% (162 con). Tỷ lệ nhiễm ve cao nhất tại xã Ngọc Lý và Phúc Hòa (49,71%), thấp nhất tại thị trấn Nhã Nam (32,5%). Tỷ lệ nhiễm ghẻ cao nhất tại xã Ngọc Lý (24,57%), thấp nhất tại thị trấn Nhã Nam (8,33%).

2. Cường độ nhiễm ve và ghẻ: Số lượng ve trung bình ký sinh trên 100 cm² da là 23,15 con, cao nhất tại xã Cao Xá (26,17 con) và thấp nhất tại thị trấn Nhã Nam (21,56 con). Cường độ nhiễm ghẻ chủ yếu ở mức nhẹ và trung bình, với 63,58% chó nhiễm ghẻ có diện tích tổn thương dưới 10%, 29,63% từ 10-30%, và 6,79% trên 30%.

3. Phân bố theo giống chó: Chó nội chiếm 88,46% tổng đàn, có tỷ lệ nhiễm ve và ghẻ cao hơn so với chó lai và chó ngoại. Chó ngoại chiếm tỷ lệ thấp nhất (1,08%) và có tỷ lệ nhiễm thấp hơn, do được nuôi trong điều kiện chăm sóc tốt hơn.

4. Triệu chứng lâm sàng và chỉ tiêu huyết học: Chó nhiễm ve và ghẻ biểu hiện các triệu chứng như ngứa, rụng lông, da đóng vảy, viêm da và có sự thay đổi các chỉ tiêu huyết học như giảm hồng cầu và tăng bạch cầu eosinophil, phản ánh tình trạng viêm và đáp ứng miễn dịch.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm ve cao hơn ghẻ phản ánh đặc điểm sinh học và vòng đời của ve, có khả năng tồn tại lâu dài trong môi trường và dễ lây lan qua trứng và ấu trùng ngoài vật chủ. Tỷ lệ nhiễm ve cao tại các xã nông thôn như Cao Xá, Ngọc Lý liên quan đến điều kiện nuôi thả rông, vệ sinh kém và ít áp dụng biện pháp phòng trị. Ngược lại, tỷ lệ nhiễm thấp tại thị trấn Nhã Nam do điều kiện nuôi nhốt và chăm sóc tốt hơn. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ nhiễm ve tại Tân Yên cao hơn một số địa phương như TP. Cần Thơ (25%) nhưng thấp hơn các khu vực có điều kiện khí hậu và môi trường thuận lợi cho ve phát triển. Cường độ nhiễm ve và ghẻ cho thấy mức độ ảnh hưởng đa dạng, từ nhẹ đến nặng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của chó. Các chỉ tiêu huyết học thay đổi phù hợp với các nghiên cứu trước đây, chứng minh tác động của ký sinh trùng lên hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nhiễm theo địa phương, bảng phân bố cường độ nhiễm và biểu đồ thay đổi chỉ tiêu huyết học để minh họa rõ ràng hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục người dân về tác hại của bệnh ve, ghẻ và các biện pháp phòng chống hiệu quả nhằm nâng cao nhận thức, giảm tỷ lệ nhiễm bệnh trong cộng đồng. Thời gian thực hiện: ngay trong năm đầu tiên; chủ thể: chính quyền địa phương, trạm thú y.

2. Áp dụng phác đồ điều trị hiệu quả với các thuốc như Ivermectin và Hantox Spray đã được thử nghiệm, nhằm giảm nhanh tỷ lệ nhiễm ve, ghẻ trên đàn chó. Thời gian: triển khai trong 6 tháng; chủ thể: các hộ nuôi chó, cán bộ thú y.

3. Cải thiện điều kiện chăn nuôi và vệ sinh môi trường như làm sạch chuồng trại, phun thuốc diệt ve định kỳ, hạn chế thả rông chó để giảm nguồn lây bệnh. Thời gian: liên tục hàng năm; chủ thể: người chăn nuôi, trạm thú y.

4. Xây dựng hệ thống giám sát dịch tễ bệnh ve, ghẻ tại địa phương để phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch, góp phần kiểm soát bệnh hiệu quả. Thời gian: thiết lập trong 1 năm; chủ thể: cơ quan thú y địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ thú y và nhân viên y tế thú y: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu dịch tễ và phương pháp điều trị giúp nâng cao hiệu quả công tác phòng chống bệnh ve, ghẻ.

2. Người chăn nuôi chó: Hiểu rõ về nguy cơ bệnh, cách nhận biết triệu chứng và áp dụng biện pháp phòng trị phù hợp để bảo vệ đàn chó.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên trong lĩnh vực thú y: Tài liệu tham khảo bổ sung kiến thức về đặc điểm dịch tễ, bệnh lý và điều trị bệnh ký sinh trùng ngoài da ở chó.

4. Chính quyền địa phương và cơ quan quản lý thú y: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, kế hoạch quản lý và kiểm soát bệnh ve, ghẻ trên địa bàn.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh ve và ghẻ có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe chó không?
   Có, ve và ghẻ gây tổn thương da, ngứa ngáy, rụng lông, viêm da và có thể dẫn đến suy giảm sức khỏe, thiếu máu, thậm chí tử vong nếu không điều trị kịp thời.

2. Tỷ lệ nhiễm ve, ghẻ ở chó tại huyện Tân Yên là bao nhiêu?
   Tỷ lệ nhiễm ve khoảng 45,49%, trong khi tỷ lệ nhiễm ghẻ là 19,76%, cho thấy ve là vấn đề phổ biến hơn.

3. Phác đồ điều trị nào hiệu quả nhất cho bệnh ve, ghẻ ở chó?
   Phác đồ sử dụng Ivermectin kết hợp với thuốc xịt ngoài da như Hantox Spray đã được thử nghiệm và cho hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ nhiễm.

4. Có thể phòng bệnh ve, ghẻ cho chó bằng cách nào?
   Phòng bệnh bằng cách giữ vệ sinh chuồng trại, hạn chế thả rông, phun thuốc diệt ve định kỳ và chăm sóc sức khỏe chó đúng cách.

5. Bệnh ve, ghẻ có lây sang người không?
   Một số loài ve và ghẻ có thể truyền bệnh sang người, do đó việc kiểm soát bệnh trên chó cũng góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Kết luận

• Chó nuôi tại huyện Tân Yên có tỷ lệ nhiễm ve cao (45,49%) và ghẻ (19,76%), ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe vật nuôi.
• Chó nội chiếm đa số và có tỷ lệ nhiễm cao hơn so với chó lai và chó ngoại.
• Cường độ nhiễm ve trung bình là 23,15 con/100 cm² da, với các triệu chứng lâm sàng rõ ràng và thay đổi chỉ tiêu huyết học đặc trưng.
• Hai phác đồ điều trị với Ivermectin và Hantox Spray cho hiệu quả cao và an toàn cho chó.
• Cần triển khai các biện pháp phòng chống tổng hợp, nâng cao nhận thức người dân và giám sát dịch tễ để kiểm soát bệnh hiệu quả.

Tiếp theo, cần mở rộng nghiên cứu về các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến sự phát triển của ve, ghẻ và đánh giá lâu dài hiệu quả các biện pháp điều trị. Mời các nhà nghiên cứu, cán bộ thú y và người chăn nuôi áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao sức khỏe đàn chó và bảo vệ cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Một số đặc điểm cấu tạo và sinh lý da của gia súc 1. Cấu tạo da Da có cấu tạo gồm ba lớp: Lớp biểu mô trên mặt gọi là lớp thượng bì, kế tiếp là lớp mô liên kết dưới gọi là lớp đệm (hay lớp trung bì), phía dưới lớp trung bì là lớp hạ bì (Nguyễn Quang Mai, 2004)[26].1: Cấu tạo da của gia súc * Lớp thượng bì Lớp thượng bì là tầng ngoài cùng của da, nó gồm nhiều tế bào biểu mô dẹp.

Tế bào thượng bì ngoài nhất là tế bào chết đã hóa sừng. Tế bào thượng bì không có mạch máu nên vi khuẩn không thể xâm nhập vào cơ thể được, nó dựa vào dịch bạch huyết để tiến hành trao đổi chất. Lớp tế bào ở tầng sâu phát triển phân ra nhiều tế bào mới, tế bào già bị đẩy ra bề mặt, dần dần hóa sừng thành “vỏ da” rơi rụng. Chất sừng là protein có chứa lưu huỳnh, có thành phần khác nhau tùy theo loài, tuổi, giới tính, vị trí cơ thể (Trần Cừ, 1975)[5].

* Lớp trung bì Lớp trung bì ở dưới biểu bì do mô liên kết tạo thành. Tính đàn hồi và tính bền của da do hai loại sợi quyết định là sợi keo và sợi đàn hồi. Sợi keo chiếm 98% trong lớp trung bì, nó quyết định tính bền. Sợi đàn hồi chiếm 1,5% trong lớp trung bì, nó quyết định tính co dãn của da.

Ngoài hai sợi trên còn có sự phân bố các loại tế bào 4 mô liên kết, rất nhiều đầu mút dây thần kinh ngoại biên, mạch máu, mạch bạch huyết… chịu các trách nhiệm khác nhau của da (Nguyễn Quang Mai, 2004)[26]. * Lớp hạ bì Dưới lớp trung bì là lớp hạ bì được cấu tạo bởi mô liên kết thưa, nối trung bì với các cơ quan bên dưới giúp cho da trượt được trên các cấu trúc nằm dưới. Tùy vùng của cơ thể ở hạ bì có thể có những lớp mỡ. Các lớp mỡ này có tác dụng đệm cho các cơ quan bên dưới da tránh tổn thương và điều hòa thân nhiệt.

Dưới lớp mỡ còn có các lớp cơ là lớp sâu nhất của da. Tác dụng của tầng cơ là làm rung da nhờ đó mà có tác dụng xua đuổi côn trùng hoặc vật bám vào da. Ngoài ra, trong hạ bì còn chứa nhiều mạch máu, tuyến mồ hôi và bao lông (Nguyễn Quang Mai, 2004)[26]. * Lông Gồm có hai phần là phần trục và phần gốc lông.

Phần lộ ra ngoài da là phần trục lông, phần còn lại nằm trong bao lông là phần gốc. Trục lông do tế bào gốc tạo thành, thường có ba lớp (lớp ngoài là vẩy, lớp giữa là phần da, trong cùng là phần tủy). Tầng vẩy do tế bào hóa sừng tạo thành tác dụng bảo vệ phần trong lông, tầng vỏ là tầng thể ống do tế bào hình thoi nối với nhau một cách chặt chẽ. Tầng tủy do mô thừa tạo thành gồm có khí bào và có sắc tố có tác dụng cách nhiệt.

Gốc lông nằm trong túi thượng bì. Chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát dục của lông lấy từ mao mạch xung quanh (Trần Cừ, 1975)[5]. * Sự tuần hoàn và hệ thống thần kinh của da Mạch máu: Những động mạch và tĩnh mạch của da nối với nhau bằng lưới mao mạch chạy song song với bề mặt của da. Mạch bạch huyết: bắt nguồn từ những mao mạch kín, nằm trong nhú trung bì sau đó đổ vào lưới mao mạch bạch huyết dưới nhú đến tầng sâu của trung bì tạo thành lưới bạch huyết trong trung bì.

Từ lưới này lại đổ vào tĩnh mạch bạch huyết rồi xuyên qua hạ bì để đến tĩnh mạch bạch huyết dưới da. Thần kinh: Những nhánh thần kinh của da có hai nguồn gốc: giao cảm và não tủy. Những nhánh thần kinh này đan với nhau tạo thành những đám rối ở hạ bì. * Các bộ phận phụ của da Tuyến da là dẫn xuất của biểu bì, chủ yếu có hai loại tuyến là tuyến mồ hôi và tuyến mở.

5 - Tuyến mồ hôi là tuyến ống đầu phía dưới cuộn lại thành búi nằm trong tầng dưới của lớp chân bì. Đầu phía trên vòng xoắn ốc xuyên qua biểu bì và đổ ra ngoài mặt da. Tuyến mồ hôi tạo mùi đặc trưng cho từng loài. Tuyến mồ hôi của chó chủ yếu nằm ở cầu đệm bốn chân (Trần Cừ, 1975)[5].

- Tuyến mở (hay tuyến nhờn) là tuyến nằm trong chân bì. Tác dụng làm mềm mại, tránh nứt nẻ, tránh thấm nước. Tác dụng của tuyến là bảo vệ, phòng vệ, thoát nhiệt,… (Trịnh Hữu Bằng và Đỗ Công Huỳnh, 2001)[1]. Tuyến sữa: Là loại tuyến mồ hôi biến đổi để thích ứng với chức phận tạo sữa, tuyến này chỉ thấy trên thú cái.

Tuyến sữa là một khối tròn dẹp nằm trong hạ bì đẩy da phồng lên. Chức năng của da Da là lớp ngăn cách cơ thể với môi trường bên ngoài nên có nhiều chức năng quan trọng như: bảo vệ cơ thể chống lại sự mất nước và bốc hơi nước, cơ quan cảm giác nhiệt và đau, bảo vệ cơ thể chống lại những tác động cơ học, sự xâm nhập của vi sinh vật, ký sinh trùng và độc tố, da tham gia vào chức năng hô hấp và điều hòa thân nhiệt, ngăn ngừa mất nước cho cơ thể, tổng hợp 7-dehydrocholesterol để chuyển hóa thành vitamin D3 bởi tia cực tím mặt trời, da thực hiện chức năng bài tiết nước, muối khoáng và chất nhờn, dự trữ mỡ và nước (Trần Thị Dân và Dương Nguyên Khang, 2006)[9]. Một số đặc điểm sinh học của chó 1. Nguồn gốc của chó Chó nhà được nuôi hiện nay có nhiều nguồn gốc khác nhau.

Tổ tiên loài chó đã được con người nuôi và thuần hóa cách đây khoảng 13. Vùng Đông Nam Á là khu vực thuần hóa chó lâu đời nhất, từ đó chó nhà xâm nhập sang Châu Úc, các nước phương Đông, sau đó là Châu Mỹ. Ở Việt Nam, theo các nhà khảo cổ học, chó được nuôi từ thời kỳ đồ đá mới, khoảng 3.000 năm trước Công Nguyên (cách đây 5- 6 nghìn năm). Các tác giả cho biết qua thời gian thuần hóa, nuôi dưỡng và chọn lọc, cải tạo liên tục, con người đã tạo ra hơn 400 loài chó khác nhau.

Từ loài chó tầm vóc nhỏ chỉ nặng 200 – 300 g đến các loài chó chăn cừu Châu Âu có tầm vóc lớn, nặng 50- 60kg, được gọi là loài chó nhà (Canis familiars), thuộc họ chó (Canidae), bộ ăn thịt (Carnivora), lớp động vật có vú (Mammilia). 6 Theo Phạm Ngọc Thạch (2010)[38], loài chó được con người thuần hóa từ rất sớm và được nuôi rộng rãi ở khắp các quốc gia trên thế giới. Chó nhà là họ hàng của chó sói, đã từng sống hoang dã ở khắp Châu Âu, Châu Á và Bắc Mỹ. Những người Ai Cập đã biết chăn nuôi chó từ rất lâu đời.

Trên nghìn năm, chó đã biết giúp đỡ, làm thú cảnh của con người. Chó giúp người chăn cừu, chó giúp con người đi săn, canh giữ nhà và các trang trại. Ngày nay chó làm được rất nhiều các công việc: chó dẫn đường cho người mù, được huấn luyện để mang đồ. Một trong những đặc điểm quan trọng nhất của loài chó là lòng trung thành.

Phân nhóm chó, mèo * Phân nhóm chó mèo theo giống chó Theo Jiongxin Liu và cs (2012)[63], dựa vào đặc điểm sinh học của chó, các giống chó được phân loại dựa vào tài liệu phân loại giống chó. Tôi tiến hành phân loại thành 3 nhóm chó như sau: - Chó nội (hay chó ta): là các giống chó thuần chủng tồn tại từ lâu đời và gắn bó với đời sống người Việt từ nông thôn đến thành thị như: chó vàng, chó Lài (Dingo Đông Dương), H’Mông, đặc biệt là chó Phú Quốc. - Chó lai: là con lai giữa chó nội và chó ngoại và được đẻ tại Việt Nam. - Chó ngoại (hay chó tây): là những giống chó có nguồn gốc ngoại nhập từ các nước khác như giống chó Fox.

Chihuahua, Akita, Bulldog, Dobermann.; các con lai của chó ngoại với nhau và đẻ tại Việt Nam tôi ghép chúng vào chó ngoại. Chó nội (còn gọi là chó cỏ, chó ta, chó mực, chó vện,…) là tên gọi chung cho giống chó thuần chủng có nguồn gốc tại Việt Nam. Hiện nay, Việt Nam có 4 giống chó nội có giá trị cao và thường gọi là “Tứ đại khuyển” gồm: Chó Bắc Hà (Lào Cai), chó Phú Quốc (Kiên Giang), chó H’Mông (vùng đồng bào dân tộc H’Mông) và chó Lài (Dingo Đông Dương, tên khoa học là Canis lupus dingo). Đặc điểm chung của các giống chó nội của Việt Nam là có tầm vóc trung bình, khi trưởng thành có khối lượng từ 10 – 12 kg.

Chó Lài khi trưởng thành có chiều cao từ 45 – 65 cm, khối lượng từ 15 – 30 kg. Chiều dài cơ thể lớn hơn chiều cao, con đực có khối lượng lớn hơn con cái. Chó Lài thuần chủng bốn chân có lông màu trắng bít tất, chóp lông đuôi màu trắng (đuôi bông lau. Chiều dài toàn đầu so với chiều dài mõm là 2:1 đầu thon, dài vừa phải và cân đối, mặt có hình tam giác theo 7 kiểu chó sói, mõm có hình chữ V và ngắn, mũi có màu đen, lưỡi có màu hồng hoặc có đốm màu đen.

Hai tai nằm hai bên hộp sọ, dựng đứng như hình vỏ sò và hướng về phía trước, tai to vừa phải, cân đối, không nhọn, phía trong tai ít lông, nếu nhìn thẳng trực diện thì hai tai dựng đứng vuông góc với đỉnh hộp sọ. Các màu lông phổ biến là lông đỏ lửa, đen toàn thân bốn mắt trắng, đen tuyền, xám tro, đốm (khoang), nâu và vện. Giống chó nội hiện nay đã được nuôi lâu đời, thích nghi với điều kiện khí hậu và chăm sóc nên có tính kháng bệnh cao. * Phân nhóm chó mèo theo lứa tuổi Căn cứ theo độ tuổi của chúng, chúng tôi phân chó mèo nghiên cứu thành 3 nhóm lứa tuổi như sau: + Nhỏ hơn hoặc bằng 1 tuổi + Lớn hơn 1 tuổi đến 2 tuổi + Lớn hơn 2 tuổi đến 3 tuổi + Lớn hơn 3 tuổi 1.

Các đặc điểm sinh lý của chó Theo tác giả Phạm Ngọc Thạch (2010)[36] cho biết: Chó trưởng thành khỏe mạnh có các chỉ tiêu sinh lý không thay đổi như sau: - Thân nhiệt: 37,5oC - 39oC. Mùa hè thân nhiệt có thể tăng 0,2oC, mùa đông có thể giảm 0,2oC. Khi hoạt động thân nhiệt có thể tăng 0,5oC. Khi ngừng hoạt động thân nhiệt lại bình thường.

- Nhịp tim: 70 nhịp/phút. Mùa đông nhịp tim có thể giảm 5 nhịp khi thời tiết lạnh. Mùa hè, nhịp tim tăng 5 nhịp, khi hoạt động mạnh nhịp tim có thể tăng 10 - 20 nhịp/phút. Khi ngừng hoạt động nhịp tim trở lại bình thường.

- Nhịp thở (hô hấp): Trung bình: 50 - 60 nhịp/phút.