Luận văn thạc sĩ hus nghiên cứu thành phần loài côn trùng họ bọ hung coleoptera scarabaeidae ở khu bảo tồn thiên nhiên copia tỉnh sơn la

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hus nghiên cứu thành phần loài côn trùng họ bọ hung coleoptera scarabaeidae ở khu bảo tồn thiên, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Phạm Văn Phú
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Nhị
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
• Chuyên ngành: Động vật học
• Đề tài: Nghiên cứu thành phần loài côn trùng họ Bọ hung (Coleoptera: Scarabaeidae) ở khu bảo tồn thiên nhiên Copia, tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 0.1.1. Lược sử nghiên cứu Scarabaeidae
• 0.1.1.1. Lược sử nghiên cứu Scarabaeidae ở miền Đông Phương (Oriental Region) và một số nước lân cận
• 0.1.1.2. Lược sử nghiên cứu Scarabaeidae ở Việt Nam và KBTTN Copia
• 0.1.2. Vị trí của Scarabaeidae trong thang phân loại
• 0.1.3. Vòng đời và đặc điểm hình thái của Scarabaeidae
• 0.1.3.1. Vòng đời của Scarabaeidae
• 0.1.3.2. Đặc điểm hình thái của Scarabaeidae
• 0.1.4. Tổng quan về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và đa dạng sinh học khu vực nghiên cứu
• 0.1.4.1. Vị trí địa lý
• 0.1.4.2. Khí hậu và thủy văn. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 0.1.4.3. Đa dạng sinh học
• 0.2. ĐỐI TƯỢNG, THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 0.2.1. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu
• 0.2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 0.2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 0.2.3.1. Phương pháp nghiên cứu ngoài tự nhiên
• 0.2.3.2. Phương pháp nghiên cứu trong phòng thí nghiệm
• 0.2.3.3. Phân tích, xử lý số liệu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lược sử nghiên cứu Scarabaeidae
• 1.1.1. Lược sử nghiên cứu Scarabaeidae ở miền Đông Phương (Oriental Region) và một số nước lân cận
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu côn trùng họ Bọ hung tại Copia

Nghiên cứu côn trùng họ Bọ hung (Scarabaeidae) tại khu bảo tồn thiên nhiên Copia, Sơn La, là một trong những nghiên cứu quan trọng nhằm hiểu rõ hơn về đa dạng sinh học và vai trò của chúng trong hệ sinh thái. Khu bảo tồn này được thành lập năm 2002, với mục tiêu bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm. Họ Bọ hung là một trong những nhóm côn trùng phong phú nhất tại đây, với nhiều loài có giá trị sinh thái cao. Việc nghiên cứu thành phần loài côn trùng họ Bọ hung không chỉ giúp xác định sự đa dạng mà còn cung cấp thông tin cần thiết cho công tác bảo tồn.

1.1. Đặc điểm sinh thái của khu bảo tồn thiên nhiên Copia

Khu bảo tồn thiên nhiên Copia nằm ở độ cao lớn, chịu ảnh hưởng của khí hậu gió mùa Đông Bắc. Nhiệt độ trung bình năm tương đối thấp, tạo điều kiện cho sự phát triển của nhiều loài thực vật và động vật. Đặc điểm này cũng ảnh hưởng đến sự phân bố và thành phần loài côn trùng, đặc biệt là họ Bọ hung. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng khu vực này có sự đa dạng sinh học cao, với nhiều loài đặc hữu và quý hiếm.

1.2. Vai trò của côn trùng họ Bọ hung trong hệ sinh thái

Côn trùng họ Bọ hung đóng vai trò quan trọng trong việc phân hủy chất hữu cơ, giúp cải thiện độ màu mỡ của đất. Chúng cũng tham gia vào quá trình thụ phấn cho nhiều loài thực vật, góp phần duy trì sự cân bằng sinh thái. Việc nghiên cứu vai trò của chúng trong hệ sinh thái khu bảo tồn Copia sẽ giúp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo tồn các loài này.

II. Thách thức trong nghiên cứu côn trùng họ Bọ hung tại Copia

Mặc dù khu bảo tồn thiên nhiên Copia có nhiều tiềm năng cho nghiên cứu côn trùng họ Bọ hung, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Việc tàn phá môi trường sống, biến đổi khí hậu và sự thiếu hụt thông tin về các loài côn trùng là những vấn đề cần được giải quyết. Các nghiên cứu trước đây cho thấy rằng nhiều loài Bọ hung đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng do mất môi trường sống và sự săn bắt trái phép.

2.1. Tác động của con người đến môi trường sống của Bọ hung

Hoạt động của con người như khai thác rừng, canh tác nông nghiệp và xây dựng cơ sở hạ tầng đã làm giảm đáng kể diện tích rừng tự nhiên. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường sống của côn trùng mà còn làm giảm sự đa dạng sinh học. Các nghiên cứu cần tập trung vào việc đánh giá tác động của các hoạt động này đến quần thể Bọ hung tại khu bảo tồn.

2.2. Thiếu thông tin về thành phần loài côn trùng

Mặc dù đã có một số nghiên cứu về họ Bọ hung tại khu bảo tồn Copia, nhưng thông tin về thành phần loài vẫn còn hạn chế. Việc thiếu dữ liệu có thể dẫn đến những quyết định không chính xác trong công tác bảo tồn. Cần thiết phải thực hiện các nghiên cứu sâu hơn để xác định rõ ràng các loài Bọ hung và vai trò của chúng trong hệ sinh thái.

III. Phương pháp nghiên cứu côn trùng họ Bọ hung tại Copia

Để nghiên cứu thành phần loài côn trùng họ Bọ hung tại khu bảo tồn thiên nhiên Copia, các phương pháp nghiên cứu hiện đại đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm thu mẫu ngoài tự nhiên, phân tích hình thái và phân tích gen. Việc sử dụng các phương pháp này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Phương pháp thu mẫu côn trùng ngoài tự nhiên

Các mẫu côn trùng được thu thập thông qua các bẫy UV và bẫy đèn. Phương pháp này cho phép thu thập được nhiều loài khác nhau trong thời gian ngắn. Các mẫu thu được sẽ được phân loại và xác định danh tính để phục vụ cho việc phân tích sau này.

3.2. Phân tích hình thái và gen của Bọ hung

Sau khi thu mẫu, các mẫu côn trùng sẽ được phân tích hình thái để xác định các đặc điểm sinh học. Đồng thời, phân tích gen cũng được thực hiện để xác định mối quan hệ giữa các loài. Việc kết hợp hai phương pháp này sẽ giúp cung cấp cái nhìn toàn diện về thành phần loài côn trùng họ Bọ hung tại khu bảo tồn.

IV. Kết quả nghiên cứu côn trùng họ Bọ hung tại Copia

Kết quả nghiên cứu cho thấy khu bảo tồn thiên nhiên Copia có sự đa dạng cao về thành phần loài côn trùng họ Bọ hung. Nhiều loài mới đã được ghi nhận, trong đó có một số loài có giá trị bảo tồn cao. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng cấu trúc thành phần loài khác nhau giữa các sinh cảnh rừng, điều này cho thấy sự ảnh hưởng của môi trường đến sự phân bố của các loài.

4.1. Thành phần loài côn trùng họ Bọ hung ghi nhận tại Copia

Trong quá trình nghiên cứu, đã ghi nhận được nhiều loài Bọ hung mới cho khu hệ côn trùng Việt Nam. Các loài này không chỉ có giá trị sinh thái mà còn có giá trị kinh tế cao. Việc ghi nhận các loài mới sẽ góp phần làm phong phú thêm danh sách các loài côn trùng tại khu bảo tồn.

4.2. Cấu trúc thành phần loài giữa các sinh cảnh rừng

Cấu trúc thành phần loài côn trùng họ Bọ hung khác nhau giữa các sinh cảnh rừng cho thấy sự thích nghi của chúng với môi trường sống. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như độ ẩm, ánh sáng và loại thực vật có ảnh hưởng lớn đến sự phân bố của các loài Bọ hung.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu côn trùng họ Bọ hung tại Copia

Nghiên cứu côn trùng họ Bọ hung tại khu bảo tồn thiên nhiên Copia đã cung cấp nhiều thông tin quý giá về thành phần loài và vai trò của chúng trong hệ sinh thái. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về sự đa dạng và các yếu tố ảnh hưởng đến quần thể Bọ hung. Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc bảo tồn và phát triển bền vững các loài này.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo tồn côn trùng họ Bọ hung

Việc bảo tồn côn trùng họ Bọ hung không chỉ giúp duy trì sự đa dạng sinh học mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của hệ sinh thái. Các loài Bọ hung có vai trò quan trọng trong việc phân hủy chất hữu cơ và thụ phấn cho thực vật, do đó việc bảo tồn chúng là cần thiết.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến quần thể Bọ hung. Đồng thời, cần có các biện pháp bảo tồn hiệu quả để bảo vệ các loài đang bị đe dọa. Việc hợp tác với các tổ chức bảo tồn và cộng đồng địa phương cũng là một yếu tố quan trọng trong công tác bảo tồn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Họ Bọ hung (Scarabaeidae) là một trong những họ lớn nhất của bộ Cánh cứng (Coleoptera) với khoảng 1.900 giống và 27.000 loài đã được định danh trên thế giới, trong đó khu hệ côn trùng Việt Nam ghi nhận khoảng 700 loài thuộc 7 phân họ. Nghiên cứu thành phần loài côn trùng họ Bọ hung tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên (KBTTN) Copia, tỉnh Sơn La giải quyết yêu cầu cấp thiết về đánh giá đa dạng sinh học trước tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu và nạn cháy rừng. Năm 2016, thống kê từ Cục Kiểm lâm cho thấy huyện Thuận Châu xuất hiện 130 điểm có nguy cơ cháy rừng, trong đó KBTTN Copia là điểm nóng với 84 điểm bị đe dọa trực tiếp sau các đợt băng giá và khô hạn kéo dài.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là xác định thành phần loài bọ hung tại KBTTN Copia, đồng thời đánh giá và so sánh cấu trúc thành phần loài giữa 3 sinh cảnh rừng có mức độ tác động khác nhau. Phạm vi khảo sát được thực hiện trên diện tích rừng thuộc 3 xã Co Mạ, Long Hẹ và Chiềng Bôm trong giai đoạn 2016 - 2018 ở độ cao trung bình từ 1.100 m đến 1.200 m so với mực nước biển.

Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn khi bổ sung dẫn liệu định lượng về 115 loài bọ hung, phát hiện 10 loài mới cho khu hệ côn trùng Việt Nam và cung cấp dữ liệu cơ sở cho công tác giám sát diễn thế sinh thái sau cháy rừng. Kết quả đóng góp trực tiếp vào chiến lược quản lý tài nguyên sinh vật tại khu vực Tây Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên hệ thống phân loại học của Smith (2006), phân chia họ Scarabaeidae thành các phân họ chuẩn mực bao gồm Aphodiinae, Cetoniinae, Dynastinae, Melolonthinae, Rutelinae và Scarabaeinae. Đồng thời, đề tài áp dụng lý thuyết sinh thái học quần xã và sinh học phát triển côn trùng biến thái hoàn toàn trải qua 4 pha: trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành.

Các khái niệm then chốt được sử dụng để phân tích dữ liệu bao gồm:

• Chỉ số phong phú loài Margalef ($d$) xác định mức độ đa dạng loài dựa trên tương quan số lượng cá thể ($N$) và số loài ($S$).
• Chỉ số đa dạng Shannon - Weiner ($H'$) phản ánh tính phong phú và độ đồng đều của các quần xã sinh vật.
• Chỉ số tương đồng Sorensen ($K$) đo lường mức độ tương đồng về thành phần loài giữa các sinh cảnh rừng khảo sát.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực địa gồm 775 cá thể bọ hung thu thập qua 3 đợt điều tra: đợt 1 (27/4 - 2/5/2016), đợt 2 (2/9 - 5/9/2016) và đợt 3 (13/5 - 16/5/2017). Phương pháp chọn mẫu được thiết lập trên 3 sinh cảnh rừng đại diện với diện tích khảo sát khoảng 10.000 m² mỗi sinh cảnh: rừng chưa bị tác động bởi cháy rừng (SC1, tầng cây cao 25 - 40 m), rừng mới cháy từ 4 - 6 tuần (SC2) và rừng đang phục hồi sau cháy từ 1 - 3 năm (SC3, tầng cây cao 10 - 20 m).

Kỹ thuật thu mẫu kết hợp linh hoạt giữa bẫy đèn (hoạt động từ 19h00 đến 23h00), bẫy tia cực tím UV (treo qua đêm từ 18h30 đến 6h30 sáng hôm sau) và vợt tay bắt ban ngày dọc các tuyến đường rừng. Mẫu vật sau khi thu gom được bảo quản trong cồn 70° hoặc sấy khô tiêu bản.

Tại phòng thí nghiệm thuộc Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, các đặc điểm hình thái ngoài và cơ quan sinh dục đực (aedeagus) được bóc tách tỉ mỉ, xử lý trong dung dịch KOH 10% suốt 24 giờ để làm sạch và quan sát dưới kính hiển vi soi nổi Olympus SZ61 và Leica M80 gắn camera IC80HD. Toàn bộ dữ liệu được phân tích thống kê sinh thái bằng phần mềm Microsoft Excel 2007 và PAST 3.0 nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích 775 mẫu vật thu được trong hai năm 2016 - 2017 đã xác định được 80 loài thuộc 37 giống của 6 phân họ. Khi tổng hợp cùng các công bố trước đó của Nguyễn Thị Thu Hường và Lê Xuân Huệ (2009), tổng số loài bọ hung ghi nhận tại KBTTN Copia đạt 115 loài thuộc 46 giống. Nghiên cứu đã bổ sung 53 loài đã định danh cho danh lục khu hệ côn trùng tại khu bảo tồn.

Cấu trúc phân loại thể hiện sự vượt trội của hai phân họ chính: phân họ Rutelinae chiếm tỷ lệ loài cao nhất với 54 loài (chiếm 46,96%), tiếp theo là phân họ Melolonthinae với 35 loài (chiếm 30,43%) và 18 giống (chiếm 39,13% tổng số giống). Về cấp độ giống, giống Anomala chiếm ưu thế áp đảo với 32 loài (tương đương 27,83% tổng số loài), tiếp đến là Popillia với 7 loài (chiếm 6,09%).

Nghiên cứu phát hiện 10 loài mới ghi nhận lần đầu tiên cho khu hệ côn trùng Việt Nam, gồm: Anomala collotra, Anomala iwasei, Anomala lignea, Anomala parallela, Anomala varicolor, Anomala zornella, Dedalopterus bezdekorum, Ectinohoplia suturalis, Hoplia cyanosignata và Mimela plicatulla.

Về mặt bảo tồn, luận văn xác định 2 loài quý hiếm có tên trong Sách Đỏ Việt Nam (2007) là Cheirotomus battareli (cấp Nguy cấp - EN) và Eupatorus gracilicornis (cấp Sẽ nguy cấp - VU), cùng 2 loài đặc hữu của Việt Nam là Anomala bidoupnensis và Kibakoganea opaca.

Thảo luận kết quả

Sự phân bố cấu trúc quần xã bọ hung thể hiện sự khác biệt sâu sắc giữa các sinh cảnh nghiên cứu qua bảng chỉ số đa dạng sinh học và biểu đồ cây tương đồng Sorensen. Sinh cảnh rừng tốt (SC1) sở hữu độ phong phú Margalef và chỉ số đa dạng Shannon - Weiner cao nhất nhờ thảm thực vật đa tầng, tán rừng che phủ 25 - 40 m và lớp đất mùn tơi xốp giàu dinh dưỡng. Ngược lại, tại sinh cảnh rừng mới cháy (SC2), số lượng cá thể và loài suy giảm nghiêm trọng do nhiệt độ bề mặt đất tăng cao và nguồn thức ăn từ thảm mục thực vật bị thiêu rụi.

Khi so sánh với các nghiên cứu tại miền Đông Phương như nghiên cứu của Chandra tại Ấn Độ (ghi nhận 124 loài) hay Hanboosong tại Thái Lan (ghi nhận 154 loài), khu hệ bọ hung tại KBTTN Copia có sự tương đồng lớn về các giống bắt mồi và ăn lá như Anomala, Mimela và Holotrichia. Độ cao trên 1.100 m kết hợp với đặc trưng khí hậu nhiệt đới gió mùa núi cao tạo nên tính chất giao thoa sinh học độc đáo, biến Copia thành nơi lưu trữ nhiều loài đặc hữu và loài phân bố hẹp.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát thực địa và phân tích cấu trúc quần xã, 4 giải pháp trọng tâm được khuyến nghị thực hiện:

1. Kiểm soát cháy rừng nghiêm ngặt: Hạt Kiểm lâm huyện Thuận Châu phối hợp cùng Ban Quản lý KBTTN Copia tăng cường tuần tra, giám sát 84 điểm có nguy cơ cháy rừng cao tại 3 xã Co Mạ, Chiềng Bôm và Long Hẹ; đặt mục tiêu giảm 85% diện tích rừng bị cháy lan trong giai đoạn 2019 - 2022.
2. Bảo vệ nghiêm ngặt loài nguy cấp: Thiết lập chương trình giám sát chuyên biệt cho 2 loài bọ hung có tên trong Sách Đỏ Việt Nam là Cheirotomus battareli và Eupatorus gracilicornis, ngăn chặn triệt để hành vi săn bắt thương mại và buôn bán mẫu vật trái phép.
3. Mở rộng quan trắc sinh thái định kỳ: Ban Quản lý khu bảo tồn duy trì hệ thống bẫy đèn và bẫy UV tại các ô tiêu chuẩn 10.000 m² trên các sinh cảnh rừng phục hồi (SC3) nhằm theo dõi tốc độ tái đàn của các loài chỉ thị trong thời gian 3 - 5 năm tiếp theo.
4. Nâng cao sinh kế cộng đồng vùng đệm: Ủy ban nhân dân huyện Thuận Châu cần triển khai các dự án hỗ trợ kỹ thuật nông lâm kết hợp, giải quyết việc làm cho 53% số hộ nghèo địa phương nhằm chấm dứt tình trạng phát đốt nương rẫy trái phép vào mùa khô.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tư liệu chuyên sâu giá trị cho các nhóm độc giả sau:

• Nhà nghiên cứu côn trùng học và phân loại học động vật: Cung cấp mô tả chi tiết, hình ảnh chụp cấu trúc cơ quan sinh dục đực (paramere) và khóa định loại 10 loài mới ghi nhận tại Việt Nam.
• Ban quản lý các khu bảo tồn và vườn quốc gia: Sử dụng dữ liệu đa dạng sinh học và cấu trúc quần xã bọ hung làm chỉ thị sinh học đánh giá mức độ phục hồi rừng sau cháy.
• Giảng viên và sinh viên ngành Sinh học, Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên: Làm tài liệu tham khảo giảng dạy phương pháp điều tra thực địa, kỹ thuật thu mẫu bằng bẫy chuyên dụng và phân tích chỉ số sinh thái học.
• Cán bộ hoạch định chính sách bảo tồn thiên nhiên: Ứng dụng các đề xuất quản lý vùng đệm và bảo tồn loài quý hiếm vào kế hoạch hành động đa dạng sinh học cấp tỉnh Sơn La.

Câu hỏi thường gặp

Họ Bọ hung tại KBTTN Copia có bao nhiêu loài và phân họ được ghi nhận?
Tổng cộng có 115 loài thuộc 46 giống của 6 phân họ đã được xác định tại KBTTN Copia. Trong đó, nghiên cứu giai đoạn 2016 - 2017 trực tiếp thu thập 775 mẫu vật và phân tích định danh được 80 loài thuộc 37 giống.

Những loài nào mới được ghi nhận lần đầu cho khu hệ côn trùng Việt Nam?
Nghiên cứu bổ sung 10 loài mới cho danh lục Việt Nam, bao gồm 6 loài thuộc giống Anomala (A. collotra, A. iwasei, A. lignea, A. parallela, A. varicolor, A. zornella) cùng 4 loài khác là Dedalopterus bezdekorum, Ectinohoplia suturalis, Hoplia cyanosignata và Mimela plicatulla.

Những loài bọ hung nào tại KBTTN Copia cần được ưu tiên bảo tồn?
Hai loài nguy cấp có tên trong Sách Đỏ Việt Nam (2007) cần ưu tiên bảo tồn tuyệt đối là Cheirotomus battareli (cấp EN) và Eupatorus gracilicornis (cấp VU), cùng 2 loài đặc hữu là Anomala bidoupnensis và Kibakoganea opaca.

Cháy rừng ảnh hưởng như thế nào đến cấu trúc thành phần loài bọ hung?
Cháy rừng làm thảm thực vật bị thiêu rụi, khiến sinh cảnh rừng mới cháy (SC2) suy giảm mạnh cả về số lượng giống lẫn số cá thể so với rừng tốt (SC1). Rừng phục hồi sau 1 - 3 năm (SC3) mới bắt đầu xuất hiện lại các loài ăn lá thuộc phân họ Rutelinae và Melolonthinae.

Phương pháp thu thập mẫu bọ hung nào đạt hiệu quả cao nhất?
Bẫy đèn (hoạt động từ 19h00 đến 23h00) và bẫy tia cực tím UV (treo qua đêm từ 18h30 đến 6h30) đạt hiệu quả cao nhất đối với các loài có tập tính hướng quang ban đêm, kết hợp vợt tay dọc đường mòn vào ban ngày để bổ sung các loài ăn hoa, lá.

Kết luận

• Ghi nhận và lập danh lục tổng số 115 loài bọ hung thuộc 46 giống của 6 phân họ tại KBTTN Copia, bổ sung 53 loài đã định danh cho khu hệ địa phương.
• Công bố 10 loài ghi nhận mới cho khu hệ côn trùng Việt Nam và tái khẳng định sự hiện diện của 2 loài Sách Đỏ Việt Nam cùng 2 loài đặc hữu.
• Phân họ Rutelinae (54 loài, chiếm 46,96%) và Melolonthinae (35 loài, chiếm 30,43%) giữ vai trò ưu thế vượt trội trong cấu trúc quần xã.
• Chứng minh sự suy giảm rõ rệt về chỉ số đa dạng sinh học và mật độ cá thể tại các sinh cảnh rừng bị tác động bởi cháy rừng so với sinh cảnh rừng nguyên vẹn.
• Lộ trình tiếp theo cần triển khai ngay công tác giám sát biến động quần thể giai đoạn 2019 - 2025 và kêu gọi sự chung tay bảo vệ nghiêm ngặt hệ sinh thái rừng vùng Tây Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Họ Bọ hung Scarabaeidae Latreille, 1802 là họ lớn nhất trong số 12 họ của liên họ Scarabaeoidea và là một trong những họ có số lƣợng loài lớn nhất của bộ Cánh cứng (Coleoptera). Hiện có khoảng 1900 giống đƣợc mô tả và khoảng 27.000 loài đã đƣợc định tên (Bouchard et al. Không chỉ đa dạng về thành phần loài, các đại diện của họ Bọ hung còn có nguồn thức ăn và môi trƣờng sống đa dạng: một số loài ăn phân, ăn thực vật bị phân hủy hoặc xác chết; một số loài ăn các bộ phận của thực vật nhƣ: rễ, thân, lá, hoa, củ…; một số loài sống trong tổ hoặc hang của động vật có xƣơng sống; một số ít loài ăn các loài nấm. Do đó chúng có vai trò quan trọng trong các hệ sinh thái: là mắt xích tạo nên các chuỗi và lƣới thức ăn, một số loài thụ phấn cho cây giúp tăng năng suất cây trồng, chúng góp phần vào chu trình phân hủy chất thải của động thực vật, làm màu mỡ đất đai.

Trên thế giới có nhiều quan điểm khác nhau về hệ thống phân loại họ Bọ hung. Theo quan điểm của Smith (2006) [113], họ Bọ hung đƣợc chia làm 19 phân họ. Tại Việt Nam, dựa theo quan điểm này đã ghi nhận sự có mặt của 7 phân họ: Aphodiinae, Cetoniinae, Dynastinae, Melolonthinae, Orphninae, Rutelinae và Scarabaeinae. Hiện nay, nhiều loài trong họ Bọ hung đang đứng trƣớc các nguy cơ bị đe dọa cao, do việc tàn phá hệ sinh thái, săn bắt và mua bán trái phép.

Hơn nữa, do nhiều ngƣời dân thiếu kiến thức về bảo tồn, nên thƣờng xuyên bắt các loài côn trùng về làm thực phẩm, đặc biệt là những loài đƣợc ghi trong Sách đỏ và Danh lục đỏ Việt Nam. Chính bởi sự đa dạng và cấp thiết đó, các loài họ Bọ hung đã và đang đƣợc quan tâm nghiên cứu bởi nhiều nhà khoa học trên thế giới và Việt Nam. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khu Bảo tồn thiên nhiên Copia đƣợc thành lập năm 2002, nằm trên địa bàn 3 xã Co Mạ, Chiềng Bôm và Long Hẹ của huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La, cách thành phố Sơn La 70 km về phía Đông. Theo số liệu thống kê của Cục Kiểm lâm, trong năm 2016 tại huyện Thuân Châu, tỉnh Sơn La có 130 điểm có nguy cơ cháy rừng.

Trong đó KBTTN Copia đƣợc coi là một điểm nóng về cháy rừng với 84 điểm [125]. Khu Bảo tồn Copia ở độ cao lớn và chịu ảnh hƣởng của gió mùa Đông Bắc nên nhiệt độ trung bình năm tƣơng đối thấp (190C). Hằng năm xuất hiện sƣơng muối và băng giá. Băng giá, mƣa tuyết cuối tháng 1, đầu tháng 2 năm 2016 ở các tỉnh miền núi phía bắc, đặc biệt ở KBTTN Copia với địa hình núi cao khiến nhiều cây cối trong rừng của khu bảo tồn bị đổ, lá rơi xuống tạo thành thảm thực vật khô dễ bốc cháy.

Trong khi đó nhiệt độ mấy ngày cuối tháng 3, đầu tháng 4 luôn ở mức cao và việc đốt rừng làm nƣơng rẫy trong giai đoạn này của ngƣời dân địa phƣơng đã gây cháy hàng loạt khu rừng đặc dụng tại KBTTN này khiến cho thảm thực vật, các loài động vật bị suy giảm mạnh, trong đó có các loài côn trùng. Từ khi thành lập đến nay, tại đây đã có một công trình nghiên cứu về họ Bọ Hung của Nguyễn Thị Thu Hƣờng và Lê Xuân Huệ (2009) [14].