Chương 1: Táng quan nghiên cău có liên quan chuỗi giá trß sÁn phẩm rau an toàn Chương 2: Cơ sá lý luận và thực tiễn về chuỗi giá trß sÁn phẩm rau an toàn. Chương 3: Phương pháp nghiên cău. Chương 4: Thực tr¿ng chuỗi giá trß sÁn phẩm rau an toàn tỉnh Thái Nguyên. Chương 5: GiÁi pháp phát triển chuỗi giá trß sÁn phẩm rau an toàn tỉnh Thái Nguyên.
Ch¤¢ng 1 TÔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CĄU CÓ LIÊN QUAN CHUÖI CHUÖI GIÁ TRÊ RAU AN TOÀN 1.1 TÕng quan các công trình nghiên cąu chu×i giá trË, chu×i giá trË rau an toàn trên th¿ giÛi 1.1 Các công trình nghiên cứu về chuỗi giá trị Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cău về chuỗi giá trß nhưng theo các cách tiếp cận phân tích chuỗi giá trß rất khác nhau, nghĩa là không có cách tiếp cận nào là <chuẩn nhất= (Kaplinsky và Morris, 2001). Về cơ bÁn, phương pháp phân tích cÿ thể phÿ thuộc vào câu hỏi nghiên cău và đặc điểm cāa sÁn phẩm nghiên cău. Sau đây là một số kết quÁ nghiên cău về chuỗi giá trß mà NCS táng hợp. *) Các công trình nghiên cứu mang tính lý luận, cung cấp những kiến thức và kỹ 15 năng trong phân tích chuỗi Raphael Kaplinsky & Mike Morris (2001), <Sổ tay nghiên cứu chuỗi giá trị=.
Cuốn sá tay cung cấp một cách tiếp cận có hệ thống và chi tiết về phân tích chuỗi giá để hiểu rõ hơn về các bước trong chuỗi giá trß, từ đó đưa ra các giÁi pháp tối ưu cho DN và đßnh hướng phát triển. Tuy nhiên, nghiên cău không đưa ra cách tiếp cận cÿ thể để giÁi quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình phân tích chuỗi giá trß dẫn đến khó khăn khi áp dÿng nghiên cău vào thực tiễn. GTZ Eschborn (2007), xuất bÁn cuốn <Liên kết giá trị=. Cẩm nang đã đưa ra các thuật ngữ để chỉ việc tập hợp có hệ thống các phương pháp thực tiễn nhằm theo dõi sự phát triển kinh tế từ quan điểm cāa chuỗi giá trß.
Cẩm nang cung cấp những kiến thăc cơ bÁn về các cách thăc nâng cao cơ hội việc làm và thu nhập từ ho¿t động kinh doanh cāa các DN nhỏ, siêu nhỏ và các hộ nông dân thông qua việc thúc đẩy chuỗi giá trß mà há đang ho¿t động trong chuỗi đó. Đßng thßi, nhấn m¿nh thß trưßng sÁn phẩm mang l¿i nhiều cơ hội cho ngưßi nghèo., & de Souza Filho, H. (2007), <Hướng dẫn đánh giá nhanh thực hiện chuỗi nông sản ở các nước đang phát triển=, nghiên cău này cung cấp một phương pháp đánh giá nhanh, đơn giÁn và hiệu quÁ cho các chuỗi cung ăng nông sÁn á các nước đang phát triển, giúp cho các nhà quÁn lý đßnh hướng và đưa ra quyết đßnh về cÁi tiến chuỗi cung ăng, phương pháp được xây dựng dựa trên một số chỉ tiêu quan tráng trong chuỗi cung ăng nông sÁn như chất lượng sÁn phẩm, chi phí, thßi gian giao hàng, quÁn lý rāi ro và mối quan hệ giữa các đối tác trong chuỗi cung ăng. Phương pháp được kiểm tra và áp dÿng trong nhiều trưßng hợp khác nhau t¿i các nước đang phát triển, giúp đÁm bÁo tính ăng dÿng và khÁ năng tái sử dÿng cāa phương pháp.
Tuy nhiên, nghiên cău này chỉ đưa ra một phương pháp đánh giá nhanh mà không cung cấp chi tiết về quá trình thu thập dữ liệu và xây dựng các chỉ tiêu trong phương pháp này làm cho độ tin cậy và tính khÁ thi cāa phương pháp này chưa được đánh giá rõ ràng, bên c¿nh đó, nghiên cău này chỉ tập trung vào các chỉ tiêu kinh tế và không đề cập đến các yếu tố xã hội, môi trưßng và chính trß có thể Ánh hưáng đến chuỗi cung ăng nông sÁn, làm cho phương pháp này chưa đầy đā và khó áp dÿng trong một số trưßng hợp đặc biệt. Meijer, (2006), <Hướng dẫn phân tích chuỗi giá trị= nghiên cău này cung cấp các hướng dẫn và phương pháp phân tích chuỗi giá trß trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp, giúp cho các nhà nghiên cău, quÁn lý và nhà lãnh đ¿o có thể hiểu rõ hơn về cấu trúc và ho¿t động cāa chuỗi giá trß trong ngành nông nghiệp. Phương pháp phân tích chuỗi giá trß có thể giúp phát hiện ra các yếu tố Ánh hưáng đến sự c¿nh tranh, sự phát triển và tăng trưáng cāa 16 ngành nông nghiệp, từ đó đưa ra các quyết đßnh phù hợp để nâng cao năng lực c¿nh tranh cāa ngành. Nghiên cău này tập trung chā yếu vào ngành nông nghiệp, làm cho phương pháp phân tích chuỗi giá trß có giới h¿n trong ăng dÿng và không thể áp dÿng trong các ngành khác.
Các phương pháp phân tích được đề xuất trong bài báo này còn quá chung chung hoặc không đā cÿ thể để giÁi quyết các vấn đề cÿ thể trong chuỗi giá trß, do đó cần sự điều chỉnh và tùy chỉnh để phù hợp với từng trưßng hợp cÿ thể. Các phương pháp phân tích chuỗi giá trß đòi hỏi nhiều dữ liệu và thông tin, do đó việc thu thập và xử lý dữ liệu có thể phăc t¿p và tốn kém. Zschocke (2006), <Phương pháp cùng tham gia trong tiếp cận chuỗi thị trường (PMCA) - hướng dẫn sử dÿng=. Trong nghiên cău này tác giÁ đề cập đến 4 điểm cơ bÁn: (i) Các nhà nghiên cău và sự phát triển nhân viên để đ¿t được những hiểu biết và kỹ năng quan tráng cho phép há thích ăng và sử dÿng PMCA trong bối cÁnh công việc cāa mình; (ii) Các nhà quÁn lý dự án R&D và các nhà ho¿ch đßnh chính sách hiểu kế ho¿ch và giám sát đßnh hướng nhu cầu nhằm đ¿t được cho chuỗi thß trưßng mÿc tiêu; (iii) Giáo viên và hác sinh để tìm hiểu thêm về phát triển nông thôn, khÁ năng c¿nh tranh chuỗi thß trưßng, sự tham gia R&D, và marketing; (iv) Các khái niệm phát triển khác nhau và các công cÿ thực tế được mô tÁ một cách hữu ích.
Đáng lưu ý là những nghiên cău cāa các tác giÁ nước ngoài về một số mô hình phân tích chuỗi giá trß, là cơ sá lý luận quan tráng để kế thừa và áp dÿng nghiên cău cho luận án, tiêu biểu là: Mô hình SCOR cāa tác giÁ Stephens, S. (1992) qua việc phối hợp phân tích các khía c¿nh về tài chính, khách hàng, quá trình kinh doanh, đái mới và triển váng công nghệ., đề cập đến tất cÁ các lĩnh vực chính trong ho¿t động cāa chuỗi; Mô hình tính toán theo chi phí ho¿t động (ABC-Activity-Based Costing) cāa Lapide, (2000); Phân tích tính giá trß gia tăng (EVA - Economic Value-added) cāa Kaplinsky, R. (2001); Phân tích đa chỉ tiêu (MCA-Multi-Criteria Analysis) cāa Romero and Rehman, (2003); Mô hình Phân tích chu kỳ sống (LCA -Life-Cycle Analysis) cāa Carlsson et al.đã được NCS vận dÿng để nghiên cău chuỗi giá trß RAT. *) Các nghiên cứu về chuỗi giá trị nông sản cÿ thể Mugyenyi và Kyeyamwa (2018), "Chuỗi giá trß dăa á Uganda: Phân tích phân bá lợi ích giữa các tác nhân trong chuỗi" là một nghiên cău về chuỗi giá trß dăa t¿i Uganda.
Nghiên cău 17 này được thực hiện nhằm đánh giá sự phân phối lợi ích trong chuỗi giá trß dăa t¿i Uganda, từ ngưßi trßng dăa cho đến ngưßi tiêu dùng cuối cùng. Kết quÁ cāa nghiên cău cho thấy rằng, những ngưßi trßng dăa và các nhà sÁn xuất thưßng không được hưáng lợi nhiều nhất từ chuỗi giá trß này. Thay vào đó, các nhà buôn và nhà phân phối thưßng hưáng lợi nhiều hơn, do há sá hữu các kênh phân phối và quyền kiểm soát giá cÁ. Tình tr¿ng này gây ra sự bất bình đẳng và khiến cho các nhà sÁn xuất và ngưßi trßng dăa gặp nhiều khó khăn trong việc tăng thu nhập và phát triển.
Nghiên cău này đề xuất một số giÁi pháp để cÁi thiện tình hình cāa chuỗi giá trß dăa t¿i Uganda, bao gßm tăng cưßng năng lực sÁn xuất và phát triển thß trưßng, tăng cưßng sự hợp tác giữa các nhà sÁn xuất và ngưßi tiêu dùng, và xây dựng các hệ thống cung ăng và phân phối hiệu quÁ. Rahman et al. (2018), "Assessment of the vegetable value chain in Bangladesh" là một nghiên cău về chuỗi giá trß rau ăn lá t¿i Bangladesh. Nghiên cău này tập trung vào việc đánh giá các khía c¿nh cāa chuỗi giá trß rau ăn lá t¿i các đßa điểm sÁn xuất và tiêu thÿ khác nhau trong Bangladesh.
Cÿ thể, nghiên cău này phân tích các ho¿t động sÁn xuất, phân phối, tiêu thÿ và năng suất cāa các lo¿i rau ăn lá, cũng như tìm hiểu các yếu tố Ánh hưáng đến chất lượng sÁn phẩm và các chiến lược tiếp cận thß trưßng. Kết quÁ cāa nghiên cău có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các đơn vß liên quan đến phát triển và nâng cao hiệu quÁ sÁn xuất, phân phối và tiêu thÿ rau ăn lá t¿i Bangladesh. Karanja et al. (2018), "A value chain analysis of spinach in Kenya" là một nghiên cău về chuỗi giá trß rau ăn lá t¿i Kenya.
Nghiên cău này tập trung vào phân tích các ho¿t động và quá trình trong chuỗi giá trß sÁn xuất, phân phối và tiêu thÿ cāa rau màng tơ t¿i Kenya. Cÿ thể, nghiên cău này đánh giá các ho¿t động sÁn xuất, phân phối và tiêu thÿ rau màng tơ, cũng như các yếu tố Ánh hưáng đến chất lượng sÁn phẩm và chiến lược tiếp cận thß trưßng. Kết quÁ cāa nghiên cău này có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các đơn vß liên quan đến phát triển và nâng cao hiệu quÁ sÁn xuất, phân phối và tiêu thÿ rau màng tơ t¿i Kenya. Awuni et al.
(2019), "Mapping the value chain of leafy vegetables in northern Ghana" là một nghiên cău về chuỗi giá trß rau ăn lá t¿i Ghana. Nghiên cău này tập trung vào việc phân tích các ho¿t động sÁn xuất, phân phối và tiêu thÿ rau ăn lá á vùng Bắc Ghana. Nghiên cău này mô tÁ các bước và quá trình trong chuỗi giá trß, cũng như xác đßnh các vấn đề và thách thăc mà ngưßi sÁn xuất và ngưßi tiêu dùng rau ăn lá phÁi đối mặt. Kết quÁ cāa nghiên cău này cung cấp thông tin hữu ích để tăng cưßng sự phát triển và nâng cao hiệu quÁ chuỗi giá trß rau ăn lá t¿i Ghana.
Boakye et al. (2021), "Assessing the tomato value chain in Ghana: Evidence from 18 Agbogbloshie and Techiman markets" Nghiên cău về chuỗi giá trß cà chua t¿i Ghana, Mÿc đích cāa nghiên cău là đánh giá các vấn đề về sÁn xuất, tiêu thÿ và hệ thống cung ăng cāa chuỗi giá trß cà chua t¿i Ghana. Kết quÁ cāa nghiên cău cho thấy rằng, chuỗi giá trß cà chua t¿i Ghana đang gặp nhiều khó khăn trong việc đáp ăng nhu cầu tiêu thÿ trong nước và xuất khẩu.