Chương 1: Khái quát về quy chề nên kinh tế phi thị trường và tác động của quy chế tới các cuộc điêu tra chống ban pha giá Chương 2: Quy chế nén kinh tế phi thi trường theo pháp luật của mat số quốc gia. Chương 3: Một sô van dé đặt ra với hang xuat khẩu của Việt Nam va dé 10 CHUONG 1: KHÁI QUÁT VE QUY CHE NEN KINH TE PHI THỊ TRƯỜNG VÀ TÁC BONG CUA QUY CHE TỚI CÁC CUỘC ĐIỀU TRA CHÓNG BÁN PHÁ GIÁ 11. Khái quátvề Ban pha giá và quy trình điều tra chống bán phá giá 1. Khái niệm Bán phá giá Bán pha giá la hiện tượng khách quan trong nên kinh tê thị trường (Market Economy — ME).
Co thé thay, dưới ap lực cạnh tranh, các chủ thé kinh doanh luôn phải tim cách để “sinh tôn” trước những đôi thủ khác, thậm chi là việc ban hang hóa với giá thấp dưới mức giá thi trường của sản phẩm Những hành vi như vậy thông thường được hiểu la ban pha giá. Tuy nhiên, đây chỉ là quan điểm cơ bản về mặt ngôn ngữ, phan ánh hiện tương bán pha giá. Thực tế, bán phá gia la một nội dung hết sức phức tạp, đặc biệt trong hoạt động thương mại quốc tế. Trong pháp luật quôc tế, thông qua nôi dung tại Điều V1.1 Hiệp định chung về thuê quan va thương mại - GATT và Điêu 2.1 Hiệp định Chồng ban phá giá - ADA có thé hiểu rằng: “Bán phd giá trong thương mại quốc té là hiện tương phân biệt giá quốc lễ mà mức giá xuất khẩu của một loại hàng hóa từ nước xuất khẩu sang một nước nhập khẩu thấp hơn gid tri thông thường có thé so sảnh được của hàng hóa tương tự tại nước xuất khẩm “2 1.
Khái niệm chống bán phá giá Pháp luật WTO đã quy định nếu hành vi bán pha giá de doa hoặc thiệt hại cho ngành kinh tê trong nước của quốc gia nhập khâu thì hành vi do cân “bị lên án” 3 Chính bởi vậy cả Điều VI GATT và ADA đêu đưa ra các quy tắc về nội dung và thủ tục điều chỉnh hanh đông của một thành viên khi họ phải chồng lại hoặc “khắc phục” thiệt hai tir việc ban pha giá bằng cách áp đặt các biện pháp chồng bán phá giá Dưới góc đô khai quát nhật, có thé hiểu: Chống bán phá giá là hành động của nước nhập khẩu nhằm chống lại các hành vì bản pha gid hàng hóa nhập 2 Judith Czako,, Johann Hunn, Jorge Marenda (2003), 4 Handbook on Anti-chouping šNesfigrdionu, Cambridge University Press, United Kingdom, p.1 GATT 1994 ll khéu không lành mạnh vào nước của họ, với mục đích duy trì một nền thương mại công bằng bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của doanh nghiệp sản xuất các mặt hàng canh tranh trong nước và người tiên ding. Tóm tắt quy trình điều tra chống bán phá giá Trong pháp luật WTO, cụ thé lả hiệp định ADA thì không quy định cụ thé từng bước một của quá trình điều tra chồng ban phá giá sẽ thực hiện như thé nao, thủ tục cụ thé ra sao, do cơ quan nao thực hiện,. ma sé chi đưa ra những quy định nên tảng để mỗi quốc gia sẽ tự xây dựng pháp luật về chông ban phá giá dựa trên những nguyên tắc nên tảng đó. Tuy nhiên, các bước điều tra chông bản phá giá cơ bản theo Hiệp định ADA sẽ gồm các bước như sau: © Bước 1: Ngành sản xuất trong nước yêu cau khởi xướng điêu trat (có kèm theo chứng cứ ban đâu), © Bước 2: Cơ quan có thâm quyền ra quyết định khởi xướng điều tra hoặc từ chdi đơn yêu cau, không điêu traÝ © Bước 3: Điêu tra sơ bộ về việc ban pha giá và vệ thiệt hạiổ (gửi bảng câu hỏi cho các bên liên quan, thu thập, zác minh thông tin, thông tin do các bên tự cung cap); © Bước 4: Kết luân sơ bô” (có thé kèm theo quyết định áp dung biện pháp tam thời như buôc đặt cọc, ký quỹ,.), © Bước 5: Tiếp tục điều tra về việc bán phá giá và về thiệt hại (có thể bao gồm điêu tra thực địa tại nước nhập khẩu), © Bước 6: Kết luận cudi cùng, © Bước 7: Quyết định áp dụng biện pháp chống bán pha giá (nêu kết luân điều tra cudi cùng khẳng định có việc ban phá gia gây ra thiệt hại), 3 Điều 52,54 ADA ' Điều S3 ADA ° Điệu 2,3 ADA ` Điều S8 ADA 2 © Bước 8: Ra soát hành chính hang nămŸ (hang năm cơ quan điều tra có thể điều tra lại biên độ pha giá thực tế của từng nha xuất khâu va điêu chỉnh mức thuê), © Bước 9: Ra soát hoàng hôn!? (5 năm ké từ ngày có quyết định ap thuê chống bán pha giá hoặc ra soát lại, cơ quan điều tra sẽ tiên hành điều tra lại dé xem châm dứt hay tiếp tục ap dụng việc áp thuê thêm 5 năm nữa) Về cơ bản, WTO không có quy định cu thé về quy trình điều tra chống ban pha giá mà pháp luật quy đính vé chong ban phá giá sẽ do các quốc gia xây dựng dựa trên cơ sở tuân thủ pháp luật WTO, cụ thé la Điêu VI GATT 1994 và Hiệp định ADA.
Khi các nhà sản xuất trong nước cũng như Chinh phủ của quôc gia nhập khẩu nhận thay có nhà xuất khâu từ quốc gia khác có hành vi bán phá giá tạo nên ảnh hưởng thương mại tiêu cực thì có thé khởi xướng điêu tra chông bán phá giá đối hang hóa của những nha xuất khâu đó và lúc nay, quá trình điều tra sẽ tuân theo pháp luật về của nước nhập khâu. Tuy nhiên, nhìn chung các bước điều tra chong ban phá giá của các quốc gia cũng không có sự khác biệt với 9 bước nêu trên. Quy chế nền kinh tế phi thị trường và tác động của quy chế tới quy trình điều tra chống bán phá giá 1. Quy chế nền kinh tế phi thị trường là gì? Nên kinh tê phi thị trường (NME) - hay còn được goi là nên kinh tê kế hoạch hóa tập trung — là tên goi được dùng đến cudi những năm 1080, đầu những năm 1000 cho nên kinh tế của nước Trung và Đông Âu, Liên Xô, Trung Quốc, Việt Nam va một sô nước khác, trong đó các hoạt động kinh tế được dua trên kế * Điều §4,9.1ADA ˆĐiều 112 ADA Dieu 113 ADA 13 hoạch hàng năm thông thường do một cơ quan giống như ủy ban kế hoạch Nha nước soạn thảo}! Trong khuôn khô Tô chức Thương mại thé giới (WTO), NME được dé cập tại điểm bd sung thứ 2, Điêu VI.1 của GATT 1994 “Thừa nhân rằng trong trường hop nhập khẩu từ một nước mit thương mại hoàn toàn mang tinh chất độc quyên hoặc hau nữur độc quyén hoặc toàn bộ giá trong nước do nhà nước định đoạ† việc xác đỉnh so sánh của giả ca nhằm mục đích nêu tại khoản 1 có thé có những kho khăn đặc biệt và trong những trường hop đó, các bên kp kết là bên nhập khâu có thé thấp cần tính dén khả năng rằng việc so sánh: chính xác với giá cả trong nước của nước đó Không phải lúc nào ciing thích dang.” Tuy nhiên, nội dung điều khoản trên còn chung chung, chưa cu thể, tao điêu kiện để các quốc gia có sự tủy ý trong quá trình xây dựng nội luật của minh.” Lúc nay, các quốc gia sẽ xây dựng những tiêu chí để xác định một quéc gia có thé được công nhận là một nước là ME.
Điều nay đông nghĩa với việc một quốc gia có thể được công nhận là ME với nước nảy nhưng sẽ không đương nhiên với việc la ME với nước khác. Tuy vay, di mỗi quốc gia thành viên có thé có cách hiểu riêng về NME, nhưng hau hết các định nghĩa đều có một khía canh chung, đó là một quốc gia sẽ được coi la NME nếu thị trường nội dia được quốc gia điêu hành độc quyên hoặc gân như độc quyền về thương mai va nha nước ân định giá cả nội địa 8 Việc một quốc gia bị nhận định la NME sẽ cho phép nước nhập khẩu được phép áp dung của Điều khoản bố sung cho Điều VI (được nhắc tới ở trên) và sử dụng giá và chi phí sản xuất của hang hóa tại môt nước thứ ba là bệ Quinlý Canh tranh - Bộ Công Thường (2013), Nevo’ cơ đánh miong thể Chẳng bản phá giá và Chống mơ có,đốt với Nền kenh tế pha the tường- Bài học kehtngiuệm cho Viet Nam”, Nhà Yuat bin Công thương, Hà Nội, © Simon Lester, Bryan Mercurio, Anvel Davies (2012), World Trade Law: Têxt Materials and Commentcay (2nd edition), Hat Publishing Ltd,p 529. 4 ME để thay thé, làm cơ sỡ tinh cho giá trị thông thường (Normal Value ~ NV). Trong mỗi vụ kiện, các quốc gia ME được lựa chon dé thay thê phai ở củng một mức phát triển với quốc gia NME bị điều tra chồng bán phá giá !* 1.
Tác động của quy chế nền kinh tế phi thị trường tới quá trình điều tra chống bán phá giá Trong quá trình điều tra chong ban pha giá, việc một nước có địa vị là nên kinh tê phi thi trường (NME) sẽ có ảnh hưởng tới Bước 3 (“ Điều tra sơ bô”) của quy trình Cu thể, khi bi điêu tra sơ bô, néu nước xuất khâu bị nước nhập khẩu coi là NME thì có thể sẽ bi nước nhập khẩu từ choi chap nhận giá hay chi phí sản xuất của hang hóa tại thi trường quéc gia xuất khẩu này như một cơ sở thích hợp cho việc tinh toán giá trị thông thường với lập luận gia và chi phí nay được điều chỉnh bởi Chính phủ. Trong trường hợp này, quốc gia NME sẽ phải chấp nhân các phương thức điều tra khác với phương thức điêu tra thông thường áp dung cho các quốc gia ME. Cơ quan điêu tra sẽ sử dụng giá và chi phí sản xuất của hang hea tại một nước thứ ba thay thé nao đó dé lam cơ sở tính toán cho giá thông thường Như vậy, doanh nghiệp của các nước NME sẽ phải chịu sự phân biệt đối xử so với doanh nghiệp thuộc các nước ME. Điều nay có thé lam tăng kha năng hang xuất khẩu của quốc gia đó bi coi là bán phá gia.
Dưới đây lả một ví du mô phỏng việc cơ quan điều tra sử dụng giá trị thay thé của An Độ dé xác định giá trị thông thường sản phẩm thép ông han của Việt Nam !6 Theo đó, giá trị thông thường tính theo chi phí sản xuất tại Việt Nam là 4 Cục: Quin by Canh tranh - Bộ Công Thương (2013), New cơ đánh ming thuế Chống bán phá giá và Chống trợ cáp đối với Nền kan tế pia the mờ — Bà học anh nghiệm cho Việt Nam“, Nhà Xãnất bin Công thương, Hà Noi, ra 12.