Nghiên Cứu Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận Hải Châu, Thành Phố Đà Nẵng

Luận văn thạc sĩ phân tích chính sách giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu, Đà Nẵng, nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

• Tác giả: Dương Thị Bích Thủy
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Hồng Hiệp
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản về chính sách sách giảm nghèo bền vững
• 1.2. Tổng quan về thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.3. Quy trình tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 2.1. Tổng quan về điều kiện tự nhiên, đặc điểm kinh tế - xã hội quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng
• 2.2. Thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, giai đoạn 2016 – 2020
• 2.3. Kết quả thực hiện các chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, giai đoạn 2016 – 2020
• 2.4. Đánh giá chung thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, giai đoạn 2016 – 2020
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HẢI CHÂU, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
• 3.1. Quan điểm thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 3.2. Định hướng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững Hải Châu

Nghiên cứu chính sách giảm nghèo là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, hướng đến cải thiện đời sống người dân và thu hẹp khoảng cách phát triển. Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong giảm nghèo, được quốc tế đánh giá cao. Tuy nhiên, số hộ nghèo vẫn còn nhiều, tình trạng tái nghèo diễn ra thường xuyên, và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn. Hải Châu, quận trung tâm của Đà Nẵng, đã triển khai nhiều chương trình giảm nghèo và đạt được những thành tựu quan trọng. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm mạnh, nhưng vẫn còn thiếu tính ổn định, đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19. Do đó, việc điều chỉnh chính sách giảm nghèo bền vững là hết sức cần thiết. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Nghiên Cứu Giảm Nghèo Tại Hải Châu

Hải Châu, là quận trung tâm của thành phố Đà Nẵng, đã đạt được những thành tựu quan trọng trong công tác giảm nghèo. Tuy nhiên, công tác giảm nghèo tại quận Hải Châu còn chưa thực sự vững chắc, tỷ lệ hộ nghèo có giảm nhanh nhưng vẫn còn thiếu tính ổn định, đặc biệt bối cảnh dịch Covid 19 kéo dài có khả năng gia tăng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo. Do vậy, chính sách và thực hiện chính giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu nói riêng và Đà Nẵng nói chung cần thiết phải được điều chỉnh nhằm phù hợp với bối cảnh mới.

1.2. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Chính Sách Giảm Nghèo

Mục tiêu nghiên cứu là đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu. Đối tượng nghiên cứu là việc thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững, tập trung vào đối tượng là hộ nghèo, hộ cận nghèo. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong địa bàn quận Hải Châu, từ năm 2016 đến năm 2020, tập trung vào vấn đề thực hiện chính sách giảm nghèo.

II. Thách Thức Trong Giảm Nghèo Bền Vững Tại Quận Hải Châu

Mặc dù đã có những thành công nhất định, giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng tái nghèo, đặc biệt sau đại dịch Covid-19, là một vấn đề đáng lo ngại. Các chính sách hỗ trợ hiện tại có thể chưa đủ mạnh để giúp các hộ nghèo và hộ cận nghèo vươn lên một cách bền vững. Ngoài ra, sự chênh lệch về điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực trong quận cũng là một yếu tố cần được xem xét. Cần có những giải pháp toàn diện và phù hợp để giải quyết những thách thức này, đảm bảo rằng mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các nguồn lực và dịch vụ cần thiết để cải thiện cuộc sống.

2.1. Tình Trạng Tái Nghèo Và Ảnh Hưởng Của Dịch Covid 19

Tình trạng tái nghèo thường xuyên diễn ra, khoảng cách giàu nghèo ngày càng giãn rộng, chênh lệch giàu nghèo giữa các khu vực, giữa các dân tộc còn cao,… Đây là những thách thức lớn cho công tác giảm nghèo của Việt Nam nói chung và của từng địa phương nói riêng trong những năm tới. Đặc biệt bối cảnh dịch Covid 19 kéo dài có khả năng gia tăng tỷ lệ hộ nghèo và hộ cận nghèo.

2.2. Thiếu Tính Ổn Định Trong Các Chương Trình Giảm Nghèo

Bên cạnh những thành tựu đạt được, công tác giảm nghèo tại quận Hải Châu còn chưa thực sự vững chắc, tỷ lệ hộ nghèo có giảm nhanh nhưng vẫn còn thiếu tính ổn định. Do vậy, chính sách và thực hiện chính giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu nói riêng và Đà Nẵng nói chung cần thiết phải được điều chỉnh nhằm phù hợp với bối cảnh mới.

III. Đánh Giá Thực Trạng Chính Sách Giảm Nghèo Tại Hải Châu Đà Nẵng

Để có thể đưa ra các giải pháp hiệu quả, việc đánh giá thực trạng chính sách giảm nghèo hiện tại là vô cùng quan trọng. Cần xem xét các yếu tố như: hiệu quả của các chương trình hỗ trợ, mức độ tiếp cận của người dân đến các dịch vụ công, và tác động của các chính sách đến sinh kế bền vững của người nghèo. Bên cạnh đó, cũng cần phân tích những hạn chế và bất cập trong quá trình triển khai chính sách, từ đó tìm ra những điểm cần cải thiện. Việc đánh giá này sẽ cung cấp cơ sở dữ liệu và thông tin quan trọng để xây dựng các giải pháp giảm nghèo phù hợp và hiệu quả hơn.

3.1. Phân Tích Hiệu Quả Các Chương Trình Hỗ Trợ Giảm Nghèo

Cần xem xét các yếu tố như: hiệu quả của các chương trình hỗ trợ, mức độ tiếp cận của người dân đến các dịch vụ công, và tác động của các chính sách đến sinh kế bền vững của người nghèo. Bên cạnh đó, cũng cần phân tích những hạn chế và bất cập trong quá trình triển khai chính sách, từ đó tìm ra những điểm cần cải thiện.

3.2. Mức Độ Tiếp Cận Dịch Vụ Công Của Người Nghèo

Đánh giá khả năng tiếp cận các dịch vụ công như y tế, giáo dục, nước sạch, vệ sinh môi trường của người nghèo và hộ nghèo. Xác định các rào cản và khó khăn mà họ gặp phải trong việc tiếp cận các dịch vụ này, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện.

3.3. Tác Động Của Chính Sách Đến Sinh Kế Bền Vững

Phân tích tác động của các chính sách đến sinh kế bền vững của người nghèo. Xem xét các yếu tố như tạo việc làm, nâng cao thu nhập, hỗ trợ phát triển sản xuất, và cải thiện điều kiện sống. Đánh giá xem các chính sách có thực sự giúp người nghèo vươn lên một cách bền vững hay không.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, cần đề xuất các giải pháp cụ thể và khả thi để nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo bền vững. Các giải pháp này cần tập trung vào việc: tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn lực và dịch vụ cho người nghèo, tạo điều kiện để họ phát triển sinh kế bền vững, và xây dựng một hệ thống an sinh xã hội vững chắc. Ngoài ra, cũng cần chú trọng đến việc nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác giảm nghèo và tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình xây dựng và thực hiện chính sách.

4.1. Tăng Cường Tiếp Cận Nguồn Lực Và Dịch Vụ Cho Người Nghèo

Đề xuất các biện pháp để tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn lực và dịch vụ cho người nghèo, bao gồm: vốn vay ưu đãi, kỹ năng nghề, giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch, và vệ sinh môi trường. Cần đảm bảo rằng các dịch vụ này được cung cấp một cách công bằng và hiệu quả.

4.2. Tạo Điều Kiện Phát Triển Sinh Kế Bền Vững Cho Hộ Nghèo

Đề xuất các giải pháp để tạo điều kiện cho hộ nghèo phát triển sinh kế bền vững, bao gồm: hỗ trợ phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập, và khuyến khích khởi nghiệp. Cần tập trung vào các ngành nghề có tiềm năng phát triển và phù hợp với điều kiện địa phương.

4.3. Xây Dựng Hệ Thống An Sinh Xã Hội Vững Chắc

Đề xuất các biện pháp để xây dựng một hệ thống an sinh xã hội vững chắc, bao gồm: bảo hiểm y tế, trợ cấp xã hội, và các chương trình hỗ trợ đặc biệt cho các đối tượng yếu thế. Cần đảm bảo rằng mọi người dân đều được bảo vệ trước những rủi ro và khó khăn trong cuộc sống.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Giảm Nghèo Hải Châu

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và điều chỉnh chính sách giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để: đánh giá hiệu quả của các chính sách hiện tại, xác định những điểm cần cải thiện, và đề xuất các giải pháp phù hợp và khả thi. Ngoài ra, nghiên cứu cũng có thể được sử dụng để nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề giảm nghèo và khuyến khích sự tham gia của mọi người vào quá trình này.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Chính Sách Giảm Nghèo Hiện Tại

Sử dụng kết quả nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các chính sách giảm nghèo hiện tại. Xác định những điểm mạnh và điểm yếu của các chính sách này, từ đó đề xuất các điều chỉnh và cải thiện.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Phù Hợp Và Khả Thi

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phù hợp và khả thi để nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo bền vững. Các giải pháp này cần được thiết kế để giải quyết những thách thức cụ thể mà quận Hải Châu đang đối mặt.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Chính Sách Giảm Nghèo Bền Vững

Nghiên cứu về chính sách giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu là một quá trình liên tục và cần được tiếp tục trong tương lai. Cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh chính sách để đảm bảo rằng nó luôn phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội thay đổi. Ngoài ra, cũng cần chú trọng đến việc học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác và các quốc gia trên thế giới để nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo. Với sự nỗ lực của chính quyền và sự tham gia của cộng đồng, quận Hải Châu có thể đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững và mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho mọi người dân.

6.1. Đánh Giá Và Điều Chỉnh Chính Sách Thường Xuyên

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá và điều chỉnh chính sách thường xuyên để đảm bảo rằng nó luôn phù hợp với bối cảnh kinh tế - xã hội thay đổi. Cần có một hệ thống giám sát và đánh giá hiệu quả để theo dõi tiến độ và phát hiện những vấn đề cần giải quyết.

6.2. Học Hỏi Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Khuyến khích việc học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác và các quốc gia trên thế giới để nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo. Cần tìm hiểu những mô hình và giải pháp thành công và áp dụng chúng vào điều kiện cụ thể của quận Hải Châu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giảm nghèo bền vững là một trong những chủ trương trọng yếu của Đảng và Nhà nước Việt Nam nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người nghèo, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền và dân tộc. Tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, mặc dù là trung tâm kinh tế - chính trị với thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 118 triệu đồng/năm (năm 2019), tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn chiếm khoảng 4,58% tổng số hộ dân vào năm 2016, tương đương 2.096 nhân khẩu. Đến năm 2020, số hộ nghèo giảm còn 331 hộ, tuy nhiên tính bền vững của kết quả này vẫn là thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19 kéo dài có thể làm gia tăng tỷ lệ nghèo và cận nghèo.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn quận Hải Châu giai đoạn 2016-2020, đánh giá các thành tựu, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách trong bối cảnh mới. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các chính sách hỗ trợ sinh kế, bảo trợ xã hội, hỗ trợ nhà ở, y tế, giáo dục và các chính sách tuyên truyền, trợ giúp pháp lý. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác hoạch định chính sách giảm nghèo bền vững tại quận Hải Châu, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với các quan điểm, định hướng của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước về giảm nghèo bền vững. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết nghèo đa chiều: Nghèo không chỉ là thiếu thu nhập mà còn bao gồm thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch, việc làm và tiếp cận thông tin. Khái niệm này được củng cố bởi các nghiên cứu quốc tế và áp dụng trong chuẩn nghèo đa chiều của Việt Nam giai đoạn 2016-2020 và 2022-2025.

2. Lý thuyết thực hiện chính sách công: Quá trình thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững bao gồm các bước xây dựng kế hoạch, phổ biến tuyên truyền, phân công phối hợp, duy trì, điều chỉnh, theo dõi kiểm tra và đánh giá tổng kết. Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện gồm điều kiện tự nhiên, cơ chế chính sách, nguồn lực tài chính, bộ máy tổ chức và năng lực của đối tượng thụ hưởng.

Các khái niệm chính bao gồm: nghèo, nghèo đa chiều, giảm nghèo bền vững, tái nghèo, thoát nghèo bền vững, chính sách giảm nghèo bền vững, và các nhóm chính sách hỗ trợ sinh kế, bảo trợ xã hội, y tế, giáo dục, nhà ở, và trợ giúp pháp lý.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu điều tra hộ nghèo, cận nghèo trên địa bàn quận Hải Châu giai đoạn 2016-2020; các văn bản pháp luật, nghị quyết, kế hoạch của quận và thành phố Đà Nẵng; khảo sát bảng hỏi với 40 cán bộ quản lý, 62 tổ trưởng tổ dân phố và hộ nghèo; phỏng vấn sâu cán bộ thực thi chính sách.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích tại các phường trọng điểm, tập trung vào đối tượng thụ hưởng chính sách giảm nghèo.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ hộ nghèo qua các năm; đánh giá mức độ hiệu quả công tác tuyên truyền, triển khai chính sách; phân tích nhân tố ảnh hưởng dựa trên dữ liệu khảo sát và phỏng vấn; so sánh với các nghiên cứu tương tự trong và ngoài nước.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2016 đến 2020, khảo sát thực tế và phỏng vấn năm 2021, tổng hợp và đề xuất giải pháp trong năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giảm tỷ lệ hộ nghèo đáng kể nhưng chưa bền vững: Tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 4,58% (2.096 nhân khẩu) năm 2016 xuống còn 331 hộ năm 2020, đạt mục tiêu thoát nghèo sớm 2 năm so với kế hoạch. Tuy nhiên, tỷ lệ tái nghèo vẫn còn cao, đặc biệt trong nhóm hộ nghèo đặc biệt khó khăn chiếm 7% tổng số hộ nghèo.

2. Công tác xây dựng kế hoạch và ban hành văn bản còn chậm trễ: Quận Hải Châu đã ban hành 118 văn bản liên quan đến giảm nghèo giai đoạn 2016-2020, tuy nhiên có hiện tượng chậm trễ trong việc ban hành kế hoạch triển khai, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.

3. Tuyên truyền chính sách đa dạng nhưng hiệu quả chưa đồng đều: Bình quân mỗi năm tổ chức 25 buổi tuyên truyền, phổ biến chính sách đến cán bộ và người dân. Hình thức tuyên truyền qua họp tổ dân phố và đối thoại hộ nghèo được đánh giá hiệu quả cao (90,3% đánh giá rất tốt). Tuy nhiên, 10% cán bộ quản lý đánh giá công tác tuyên truyền chỉ ở mức bình thường, cho thấy cần cải thiện về chất lượng và phạm vi tiếp cận.

4. Bộ máy tổ chức thực hiện còn hạn chế về nhân lực: Phòng LĐTBXH quận chỉ có 10 công chức, trong đó chỉ 1 người chuyên trách lĩnh vực giảm nghèo, dẫn đến khó khăn trong quản lý và triển khai chính sách. 13 phường đều có Ban giảm nghèo nhưng chỉ 5 phường bố trí cán bộ bán chuyên trách, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác.

Thảo luận kết quả

Kết quả giảm nghèo tại quận Hải Châu phản ánh sự nỗ lực của hệ thống chính trị và các chính sách hỗ trợ đa dạng, đặc biệt là chính sách tín dụng ưu đãi, bảo trợ xã hội, hỗ trợ y tế và giáo dục. Tuy nhiên, tính bền vững của giảm nghèo còn hạn chế do nhiều nguyên nhân: nguồn lực tài chính chưa đáp ứng đủ, năng lực cán bộ thực thi còn yếu, công tác tuyên truyền chưa toàn diện, và sự tham gia của người nghèo chưa đồng đều.

So sánh với các nghiên cứu tại các địa phương khác như huyện Nam Trà My (tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 7%/năm) hay các nghiên cứu quốc tế về nghèo đa chiều cho thấy, việc tập trung hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề và nâng cao năng lực người nghèo là yếu tố then chốt để giảm nghèo bền vững. Việc duy trì và điều chỉnh chính sách phù hợp với bối cảnh mới, đặc biệt trong giai đoạn hậu Covid-19, là cần thiết để tránh tái nghèo và gia tăng khoảng cách giàu nghèo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo qua các năm 2016-2020, bảng đánh giá mức độ hiệu quả công tác tuyên truyền và phân bổ nhân lực thực hiện chính sách tại các phường, giúp minh họa rõ nét các điểm mạnh và hạn chế trong thực hiện chính sách.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nguồn lực tài chính và nhân lực chuyên trách

   • Động từ hành động: Bố trí, tăng cường
   • Target metric: Đảm bảo tối thiểu 2 cán bộ chuyên trách giảm nghèo tại Phòng LĐTBXH quận và mỗi phường
   • Timeline: Triển khai trong năm 2024
   • Chủ thể thực hiện: UBND quận Hải Châu phối hợp Sở Nội vụ và Sở Tài chính

2. Đổi mới và đa dạng hóa hình thức tuyên truyền chính sách

   • Động từ hành động: Phát triển, áp dụng
   • Target metric: Tăng tỷ lệ người nghèo tiếp cận thông tin chính sách lên trên 95%
   • Timeline: Triển khai từ quý II/2024
   • Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo giảm nghèo quận, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể

3. Tăng cường đào tạo nghề và hỗ trợ sinh kế cho người nghèo

   • Động từ hành động: Tổ chức, hỗ trợ
   • Target metric: Tạo việc làm ổn định cho ít nhất 70% lao động nghèo được đào tạo nghề
   • Timeline: Giai đoạn 2024-2026
   • Chủ thể thực hiện: Phòng LĐTBXH, các trung tâm đào tạo nghề, doanh nghiệp địa phương

4. Xây dựng chính sách đặc thù cho nhóm hộ nghèo đặc biệt khó khăn và nghèo kinh niên

   • Động từ hành động: Nghiên cứu, ban hành
   • Target metric: Giảm tỷ lệ tái nghèo nhóm này xuống dưới 10%
   • Timeline: Năm 2024-2025
   • Chủ thể thực hiện: UBND quận phối hợp Sở Lao động - Thương binh và Xã hội

5. Tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách

   • Động từ hành động: Thiết lập, thực hiện
   • Target metric: 100% các phường có báo cáo đánh giá định kỳ hàng năm
   • Timeline: Bắt đầu từ năm 2024
   • Chủ thể thực hiện: Ban chỉ đạo giảm nghèo quận, Thanh tra quận

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và hoạch định chính sách tại các cấp địa phương

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh chính sách giảm nghèo phù hợp với đặc thù địa phương.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch giảm nghèo bền vững, phân bổ nguồn lực hiệu quả.

2. Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành chính sách công, phát triển xã hội

   • Lợi ích: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về giảm nghèo đa chiều và bền vững.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn thạc sĩ, tiến sĩ liên quan đến chính sách giảm nghèo.

3. Các tổ chức phi chính phủ, tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực giảm nghèo và phát triển cộng đồng

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng, thách thức và nhu cầu hỗ trợ tại quận Hải Châu để thiết kế chương trình phù hợp.
   • Use case: Triển khai dự án hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề, bảo trợ xã hội.

4. Cán bộ công tác xã hội và cán bộ chuyên trách giảm nghèo tại các phường, quận

   • Lợi ích: Nắm bắt quy trình, phương pháp thực hiện và các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo.
   • Use case: Tổ chức tuyên truyền, rà soát hộ nghèo, phối hợp thực hiện chính sách tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách giảm nghèo bền vững là gì?
   Chính sách giảm nghèo bền vững là tập hợp các quyết định và giải pháp của Nhà nước nhằm giúp người nghèo cải thiện đời sống vật chất và tinh thần, duy trì mức sống trên chuẩn nghèo lâu dài, không bị tái nghèo. Ví dụ, chính sách hỗ trợ vay vốn ưu đãi và đào tạo nghề giúp người nghèo có sinh kế ổn định.

2. Tại sao giảm nghèo bền vững ở quận Hải Châu còn gặp khó khăn?
   Mặc dù tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể, nhưng nguồn lực tài chính hạn chế, nhân lực chuyên trách mỏng, công tác tuyên truyền chưa toàn diện và sự tham gia của người nghèo chưa đồng đều là những nguyên nhân chính. Dịch Covid-19 cũng làm gia tăng rủi ro tái nghèo.

3. Các chính sách hỗ trợ sinh kế được triển khai như thế nào?
   Quận Hải Châu tập trung hỗ trợ vay vốn ưu đãi với mức vay tối đa lên đến 100 triệu đồng/hộ, hỗ trợ đào tạo nghề và chuyển giao kỹ thuật, đồng thời xây dựng các mô hình chăn nuôi, trồng trọt phù hợp với điều kiện đô thị và nông thôn.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền chính sách giảm nghèo?
   Cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền như qua họp tổ dân phố, đối thoại trực tiếp, truyền thông đa phương tiện, đồng thời mở rộng đối tượng tiếp cận, tăng cường sự tham gia của các đoàn thể và cộng đồng.

5. Vai trò của bộ máy tổ chức trong thực hiện chính sách giảm nghèo là gì?
   Bộ máy tổ chức có vai trò điều phối, theo dõi, đánh giá và triển khai chính sách. Năng lực và số lượng cán bộ chuyên trách ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện. Hiện nay, quận Hải Châu còn thiếu hụt nhân lực chuyên trách, gây khó khăn trong quản lý và triển khai.

Kết luận

• Tỷ lệ hộ nghèo tại quận Hải Châu giảm mạnh từ 4,58% năm 2016 xuống còn 331 hộ năm 2020, đạt mục tiêu thoát nghèo sớm 2 năm.
• Công tác xây dựng kế hoạch và ban hành văn bản triển khai chính sách còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.
• Tuyên truyền chính sách đa dạng nhưng hiệu quả chưa đồng đều, cần đổi mới hình thức và mở rộng phạm vi tiếp cận.
• Bộ máy tổ chức thực hiện chính sách còn hạn chế về nhân lực chuyên trách, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và triển khai.
• Đề xuất tăng cường nguồn lực, đổi mới tuyên truyền, tập trung đào tạo nghề và hỗ trợ sinh kế, xây dựng chính sách đặc thù cho nhóm nghèo khó khăn nhằm nâng cao hiệu quả giảm nghèo bền vững.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2024-2026, tăng cường giám sát và đánh giá định kỳ để điều chỉnh chính sách phù hợp.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và tổ chức xã hội cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện hiệu quả các chính sách giảm nghèo bền vững, góp phần xây dựng quận Hải Châu phát triển toàn diện và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG 1. Một số khái niệm cơ bản về chính sách sách giảm nghèo bền vững 1. Nghèo Nghèo không chỉ tồn tại các quốc gia có nền kinh tế kém phát triển, mà còn tồn tại ở cả quốc gia có nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, tùy thuộc vào thể chế chính trị, điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia mà quan niệm về nghèo của từng quốc gia có khác nhau.

Trong báo cáo của Chương trình phát triển Liên hợp quốc với nhan đề “Khắc phục sự nghèo khổ của con người”, nghèo được hiểu trên các chiều cạnh: (i) Sự nghèo khổ của con người: thiếu những quyền cơ bản của con người như biết đọc, biết viết, tham gia vào các quyết định cộng đồng và được nuôi dưỡng tạm đủ; (ii) Sự nghèo khổ tiền tệ: thiếu thu nhập tối thiểu thích đáng và khả năng chi tiêu tối thiểu; (iii) Sự nghèo khổ cực độ: nghèo khổ, khốn cùng tức là không có khả năng thoả mãn những nhu cầu tối thiểu[16]. Tại hội nghị bàn về xóa đói, giảm nghèo trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương do Ủy ban Kinh tế - Xã hội châu Á – Thái Bình Dương (ESCAP) tổ chức tại Băng Cốc (Thái Lan) tháng 9 năm 1993, đã đưa ra khái niệm về nghèo như sau: Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của các địa phương [16]. Đây là khái niệm nghèo được nhiều nước trên thế giới nhất trí sử dụng, trong đó có Việt Nam. Ở Việt Nam, nghèo là khái niệm chỉ tình trạng một bộ phận dân cư không có hoặc ít được hưởng thụ những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu trong cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng xét trên mọi phương diện [16].

Đây là khái niệm mà luận văn lựa chọn làm chuẩn trong thực hiện nghiên cứu. Khái niệm nghèo đa chiều Theo Tổ chức Liên hợp quốc (UN): “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được khám chữa bệnh, không có đất đai để trồng 10 n trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng. Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền, và bị loại trừ, dễ bị bạo hành, phải sống trong các điều kiện rủi ro, không tiếp cận được nước sạch và công trình vệ sinh”.

Vấn đề nghèo đa chiều có thể đo bằng tiêu chí thu nhập và các tiêu chí phi thu nhập. Sự thiếu hụt cơ hội, đi kèm với tình trạng suy dinh dưỡng, thất học, bệnh tật, bất hạnh và tuyệt vọng là những nội dung được quan tâm trong khái niệm nghèo đa chiều. Thiếu đi sự tham gia và tiếng nói về kinh tế, xã hội hay chính trị sẽ đẩy các cá nhân đến tình trạng bị loại trừ, không được thụ hưởng các lợi ích phát triển kinh tế - xã hội và do vậy bị tước đi các quyền con người cơ bản. Tuy nhiên, chuẩn nghèo đa chiều có thể là một chỉ số không chỉ liên quan đến mức thu nhập mà còn bao gồm các khía cạnh khác liên quan đến sự thiếu hụt các dịch vụ xã hội (DVXH) cơ bản.

Chỉ số nghèo đa chiều của quốc tế, với ba chiều cạnh chính là: y-tế, giáo dục và điều kiện sống, hiện là một thước đo quan trọng nhằm bổ sung cho phương pháp đo lường nghèo truyền thống dựa trên thu nhập. Các khái niệm trên cho thấy sự thống nhất cao của các quốc gia, các nhà chính trị và các học giả với quan điểm nghèo là một hiện tượng đa chiều, cần được chú ý nhìn nhận là sự thiếu hụt hoặc không được thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người. Nghèo đa chiều là tình trạng con người không được đáp ứng ở mức tối thiểu các nhu cầu cơ bản trong cuộc sống. Khái niệm nghèo đa chiều được đề cập ở Việt Nam từ năm 2013.

Đo lường nghèo đa chiều cần được áp dụng để dựng nên một bức tranh đầy đủ và toàn diện hơn về thực trạng nghèo ở nước ta. Dựa trên tình hình kinh tế xã hội từng thời kỳ, từng khu vực Việt Nam thực hiện đánh giá đói nghèo theo các tiêu chí theo các giai đoạn, như: Tiêu chí xác định hộ nghèo giai đoạn 2011-2015 và Chuẩn nghèo theo phương pháp tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 – 2020. Chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025 là nội dung trọng tâm được đề cập trong Nghị định 07/2021/NĐ-CP mà Chính phủ vừa mới ban hành gần đây. Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/3/2021.

Theo đó, tiêu chí đo lường nghèo đa chiều giai đoạn 2022 – 2025 được quy định như sau: 11 n Về chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025, các tiêu chí đo lường nghèo đa chiều gồm tiêu chí thu nhập và tiêu chí mức độ thiếu hụt DVXH cơ bản. Cụ thể, tiêu chí thu nhập với khu vực nông thôn 1,5 triệu đồng/người/tháng, khu vực thành thị 2 triệu đồng/người/tháng. Tiêu chí mức độ thiếu hụt DVXH cơ bản gồm các DVXH cơ bản (sáu dịch vụ), gồm: việc làm; y tế; giáo dục; nhà ở; nước sinh hoạt và vệ sinh; thông tin. Cùng với đó là các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt DVXH cơ bản (12 chỉ số), gồm: việc làm; người phụ thuộc trong hộ gia đình; dinh dưỡng; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; phương tiện phục vụ tiếp cận thông tin.

DVXH cơ bản, chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt DVXH cơ bản và ngưỡng thiếu hụt được quy định cụ thể tại Phụ lục ban hành kèm Nghị định này. Nghị định cũng quy định chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình giai đoạn 2022 - 2025. Cụ thể, về chuẩn hộ nghèo, ở khu vực nông thôn là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 1,5 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt từ ba chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt DVXH cơ bản trở lên. Ở khu vực thành thị, là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 2 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt từ ba chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt DVXH cơ bản trở lên.

Về chuẩn hộ cận nghèo, ở khu vực nông thôn là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 1,5 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt dưới ba chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt DVXH cơ bản. Ở khu vực thành thị, là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 2 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt dưới ba chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt DVXH cơ bản. Về chuẩn hộ có mức số trung bình, với khu vực nông thôn là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng hơn 1,5 triệu đồng đến 2,25 triệu đồng. Với khu vực thành thị, là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng hơn 2 triệu đồng đến 3 triệu đồng.

Giảm nghèo bền vững “Giảm nghèo bền vững” đã được một số nghiên cứu đề cập từ những năm 12 n trước 2000. Nhưng đến năm 2008, cụm từ “giảm nghèo bền vững” được sử dụng chính thức trong văn bản hành chính ở Việt Nam, đó là: Nghị quyết số 30a/NQ-CP ngày 27/12/2008 của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ giảm nghèo nhanh và bền vững đối với 61 huyện nghèo; Nghị quyết số 80/NQ-CP ngày 19/5/2010 của Chính phủ về định hướng giảm nghèo bền vững giai đoạn 2011-2020 và một số văn bản hành chính của Chính phủ. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có một khái niệm chính thống về “giảm nghèo bền vững”. Do vậy, để tìm hiểu khái niệm về giảm nghèo bền vững, cần tìm hiểu một số thuật ngữ thường hay sử dụng như: Nghèo kinh niên: Là tình trạng người hay hộ nghèo được xác định là nghèo liên tục trong nhiều năm, thường là từ 3 năm trở lên [21].

Thoát nghèo: Là tình trạng một hộ trước thời điểm điều tra rà soát hộ nghèo là nghèo, nhưng tại thời điểm điều tra rà roát hộ nghèo đã có mức thu nhập bình quân cao hơn chuẩn nghèo quy định. Tái nghèo: Là tình trạng một hộ gia đình hay người nghèo đã thoát nghèo nhưng lại rơi vào nghèo sau một thời gian nhất định, thường là dưới 3 năm. Thoát nghèo bền vững: Một hộ được gọi là thoát nghèo bền vững nếu hộ đó đang là hộ nghèo đã có thu nhập ổn định trên mức chuẩn nghèo theo quy định, họ không bị tái nghèo và có đủ kỹ năng để ứng phó với những bất lợi, rủi ro xảy ra. Giảm nghèo: Trong một số tài liệu, văn bản hành chính của nhà nước ta, giảm nghèo được hiểu là làm giảm tỷ lệ hộ nghèo trên một địa bàn; hay giảm nghèo cũng có thể được hiểu là kết quả của sự nỗ lực của nhà nước, cộng đồng và người dân làm cho hộ nghèo, người nghèo vươn lên đạt được mức thu nhập vượt trên mức chuẩn nghèo quy định, đồng thời đảm bảo mức độ tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản về y tế, giáo dục, điều kiện sống, việc làm và tiếp cận thông tin.

Để đạt được yêu cầu tính bền vững của hoạt động giảm nghèo, cần phải kết hợp và thoả mãn cả hai yếu tố, đó là giảm nghèo và thoát nghèo bền vững (không tái nghèo). Điều đó thể hiện trên các khía cạnh tạo cơ hội cho người nghèo thoát nghèo, ổn định và không ngừng tăng thu nhập để không bị tái nghèo khi có các tác động bất lợi của tự nhiên và xã hội. Về nguyên tắc, giải quyết vấn đề giảm nghèo bền vững cần đảm bảo trên cả 2 phương diện số lượng và chất lượng. Về số lượng, giảm nghèo sẽ là số tuyệt đối hộ 13 n nghèo giảm được trong một khoảng thời gian nhất định.