Luận văn thạc sĩ chăn nuôi nghiên cứu sử dụng chế phẩm sinh học milk feed trong chăn nuôi lợn nái sinh sản và lợn thịt tại trại lợn trường đại học nông lâm thái nguyên

Chuyên khảo Hiệu quả chế phẩm sinh học milk feed trong chăn nuôi lợn nái và lợn th phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Phạm Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Thăng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiệu Quả Chế Phẩm Sinh Học Milk Feed Trong Chăn Nuôi Lợn NáI Và Lợn Thịt Tại Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu của đề tài
• 0.3. Ý nghĩa của đề tài
• 0.4. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 0.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 1.1.1. Sinh lý tiêu hóa của lợn và hệ vi sinh vật đường ruột của lợn
• 1.1.1.1. Sinh lý tiêu hóa của lợn
• 1.1.1.2. Hệ vi sinh vật đường ruột ở lợn
• 1.1.2. Các chỉ tiêu đánh giá về sinh sản của lợn nái
• 1.1.2.1. Các chỉ tiêu về số lượng đàn con
• 1.1.2.2. Các chỉ tiêu về chất lượng đàn con
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Thời gian nghiên cứu
• 2.5. Nội dung nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Nghiên cứu ảnh hưởng của việc bổ sung chế phẩm sinh học Milk feed đến năng suất sinh sản của lợn nái Landrace giai đoạn từ ngày chửa thứ 84 đến cai sữa lợn con
• 2.6.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của chế phẩm sinh học Milk feed đến khả năng sinh trưởng và tiêu tốn thức ăn của lợn nuôi thịt
• 2.7. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khả năng sinh sản của lợn nái
• 3.1.1. Các chỉ tiêu về số lượng đàn con
• 3.1.2. Các chỉ tiêu về khối lượng đàn con
• 3.2. Khả năng sinh trưởng của lợn con
• 3.2.1. Sinh trưởng tích lũy của lợn con
• 3.2.2. Sinh trưởng tuyệt đối của lợn con
• 3.2.3. Sinh trưởng tương đối của lợn con
• 3.3. Tiêu tốn thức ăn của lợn nái thí nghiệm
• 3.3.1. Tiêu tốn thức ăn/kg khối lượng lợn con cai sữa
• 3.3.2. Chi phí thức ăn/kg khối lượng lợn con cai sữa
• 3.4. Khả năng sinh trưởng của lợn thịt thí nghiệm
• 3.4.1. Sinh trưởng tích lũy của lợn thịt thí nghiệm
• 3.4.2. Sinh trưởng tuyệt đối của lợn thí nghiệm
• 3.4.3. Sinh trưởng tương đối của lợn thí nghiệm
• 3.5. Khả năng chuyển hóa thức ăn của lợn thịt thí nghiệm
• 3.5.1. Tiêu tốn thức ăn cho kg tăng khối lượng của lợn thịt thí nghiệm
• 3.5.2. Tiêu tốn năng lượng trao đổi/kg tăng khối lượng của lợn thí nghiệm
• 3.5.3. Tiêu tốn protein/kg tăng khối lượng của lợn thí nghiệm
• 3.5.4. Chi phí thức ăn/kg tăng khối lượng cho một lợn thịt thí nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chế phẩm sinh học Milk Feed

Chế phẩm sinh học Milk Feed là một sản phẩm được phát triển từ Hàn Quốc, bao gồm hỗn hợp các vi sinh vật lên men hữu hiệu và các sản phẩm phụ nông nghiệp như cám gạo và bột ngô. Sản phẩm này được thiết kế để bổ sung vào thức ăn cho lợn, nhằm tăng cường hiệu quả chuyển hóa thức ăn và nâng cao sức đề kháng của vật nuôi. Theo nghiên cứu, việc sử dụng Milk Feed trong chăn nuôi lợn có thể giúp tăng năng suất chăn nuôi, giảm tiêu tốn thức ăn và cải thiện sức khỏe tổng thể của lợn. Mặc dù đã được áp dụng rộng rãi tại Hàn Quốc, Milk Feed vẫn chưa được thử nghiệm một cách đầy đủ trong điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam. Do đó, nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá hiệu quả của chế phẩm này trong chăn nuôi lợn nái và lợn thịt tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.

II. Tác động của Milk Feed đến năng suất sinh sản của lợn nái

Nghiên cứu cho thấy việc bổ sung Milk Feed vào khẩu phần ăn của lợn nái trong giai đoạn mang thai có ảnh hưởng tích cực đến năng suất sinh sản. Cụ thể, lợn nái được cho ăn chế phẩm này có số lượng con sơ sinh cao hơn và khối lượng sơ sinh lớn hơn so với nhóm đối chứng. Điều này cho thấy rằng Milk Feed không chỉ cải thiện khả năng chuyển hóa thức ăn mà còn cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho lợn mẹ, từ đó nâng cao chất lượng sữa cho lợn con. Theo các chuyên gia, việc bổ sung chế phẩm sinh học này trong giai đoạn cuối của thai kỳ là rất quan trọng, vì nó giúp lợn mẹ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cao, từ đó cải thiện sức khỏe và sự phát triển của lợn con sau khi sinh.

III. Ảnh hưởng của Milk Feed đến khả năng sinh trưởng của lợn thịt

Kết quả nghiên cứu cho thấy lợn thịt được cho ăn chế phẩm Milk Feed có khả năng sinh trưởng vượt trội so với nhóm không sử dụng chế phẩm. Cụ thể, lợn thịt trong nhóm thí nghiệm có tỷ lệ tăng trọng cao hơn, tiêu tốn thức ăn hiệu quả hơn và sức đề kháng tốt hơn. Việc sử dụng Milk Feed giúp cải thiện quá trình tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Các chỉ tiêu như sinh trưởng tuyệt đối và sinh trưởng tương đối của lợn thịt đều cho thấy sự cải thiện rõ rệt. Điều này chứng tỏ rằng chế phẩm sinh học này có thể là một giải pháp hiệu quả cho người chăn nuôi nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm trong ngành chăn nuôi lợn.

IV. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cơ sở khoa học cho việc ứng dụng chế phẩm sinh học Milk Feed trong chăn nuôi lợn mà còn có ý nghĩa thực tiễn quan trọng. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp người chăn nuôi có thêm thông tin và bằng chứng để quyết định việc sử dụng chế phẩm này trong thực tiễn. Việc áp dụng Milk Feed có thể giúp cải thiện năng suất chăn nuôi, giảm chi phí thức ăn và nâng cao sức khỏe cho lợn, từ đó tăng cường hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Hơn nữa, nghiên cứu cũng góp phần vào việc phát triển ngành nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường tại Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong chăn nuôi lợn, đặc biệt là lợn nái sinh sản và lợn thịt, việc nâng cao năng suất sinh sản và khả năng sinh trưởng luôn là mục tiêu quan trọng nhằm tăng hiệu quả kinh tế. Theo các nghiên cứu, giai đoạn chửa cuối của lợn nái (từ ngày chửa thứ 84 đến khi cai sữa) chiếm tới 74% trọng lượng bào thai sơ sinh, đòi hỏi nhu cầu dinh dưỡng rất cao. Nếu không cung cấp đủ dinh dưỡng trong giai đoạn này, lợn con sơ sinh sẽ có khối lượng thấp, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng sau này. Đồng thời, việc sử dụng các chế phẩm sinh học như Milk feed nhằm cải thiện chuyển hóa thức ăn, tăng sức đề kháng và nâng cao chất lượng sữa cho lợn mẹ được xem là giải pháp tiềm năng.

Chế phẩm sinh học Milk feed, sản xuất tại Hàn Quốc, bao gồm hỗn hợp vi sinh vật lên men hữu hiệu và sản phẩm phụ nông nghiệp, đã được chứng minh làm tăng năng suất chăn nuôi, giảm tiêu tốn thức ăn và tăng sức đề kháng vật nuôi. Tuy nhiên, hiệu quả của Milk feed trong điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam, đặc biệt trên lợn nái Landrace và lợn thịt lai F1 (Duroc x Landrace), vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá ảnh hưởng của việc bổ sung chế phẩm sinh học Milk feed đến năng suất sinh sản của lợn nái Landrace trong giai đoạn chửa cuối và khả năng sinh trưởng, tiêu tốn thức ăn của lợn thịt. Nghiên cứu được thực hiện tại trại lợn Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 12/2017 đến tháng 5/2019. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc ứng dụng chế phẩm sinh học Milk feed nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi lợn tại Việt Nam, góp phần giảm chi phí thức ăn và tăng chất lượng sản phẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh lý tiêu hóa của lợn và vai trò của hệ vi sinh vật đường ruột trong việc cải thiện tiêu hóa và miễn dịch. Lợn có hệ tiêu hóa phức tạp với các enzym tiêu hóa và vi sinh vật có lợi như Lactobacillus, Bacillus, Saccharomyces giúp phân giải thức ăn, sản sinh các chất kháng khuẩn và tăng cường sức đề kháng. Probiotics được định nghĩa là các vi sinh vật sống khi bổ sung với liều lượng thích hợp sẽ có lợi cho vật chủ, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và phòng ngừa bệnh tật.

Chế phẩm sinh học Milk feed bao gồm các nhóm vi khuẩn Lactobacillus (Pediococcus acidilactici, L. acidophilus, Bacillus coagulans), nấm men (Saccharomyces boulardii, S. cerevisiae) và vi khuẩn Bacillus (B. pumilus, B. licheniformis, B. subtilis). Các thành phần này phối hợp giúp tăng cường tiêu hóa tinh bột, protein, sản sinh kháng sinh tự nhiên, cải thiện hệ miễn dịch và tăng khả năng chuyển hóa thức ăn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp phân lô ngẫu nhiên với hai nghiệm thức: nghiệm thức đối chứng không bổ sung Milk feed và nghiệm thức thí nghiệm bổ sung Milk feed với tỷ lệ 0,5% cho lợn nái và 0,4% cho lợn thịt. Cỡ mẫu gồm 20 lợn nái Landrace cho mỗi nghiệm thức, phân bố đồng đều theo lứa đẻ từ 2 đến 5, và 40 con lợn thịt lai F1 (Duroc x Landrace) được chia thành 2 nhóm, mỗi nhóm 20 con, nhắc lại 3 lần.

Nguồn dữ liệu thu thập gồm các chỉ tiêu sinh sản (số con sơ sinh, tỷ lệ sống, khối lượng sơ sinh, khối lượng cai sữa), chỉ tiêu sinh trưởng (sinh trưởng tích lũy, tuyệt đối, tương đối), tiêu tốn thức ăn và chi phí thức ăn/kg tăng khối lượng. Các chỉ tiêu được đo đạc định kỳ trong suốt thời gian nghiên cứu từ ngày chửa thứ 84 đến cai sữa lợn con đối với lợn nái, và trong 90 ngày nuôi đối với lợn thịt.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm Minitab 17 với phương pháp Two-Sample T-test, mức ý nghĩa thống kê α = 0,05. Các kết quả được trình bày dưới dạng trung bình ± sai số chuẩn (Mean ± SE).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của lợn nái

   • Số con sơ sinh/lứa ở nghiệm thức thí nghiệm là 11,10 con, tương đương với 11,20 con ở nghiệm thức đối chứng (P>0,05).
   • Tỷ lệ sống của lợn con đến 24 giờ ở nghiệm thức thí nghiệm đạt 97,42%, cao hơn đáng kể so với 91,84% ở nghiệm thức đối chứng (P<0,05).
   • Số lợn con cai sữa/lứa ở nghiệm thức thí nghiệm là 10,35 con, cao hơn 9,40 con ở nghiệm thức đối chứng, tuy nhiên không có ý nghĩa thống kê (P>0,05).

2. Ảnh hưởng đến khối lượng đàn con

   • Khối lượng sơ sinh/con ở nghiệm thức thí nghiệm là 1,67 kg, cao hơn 16,78% so với 1,43 kg ở nghiệm thức đối chứng (P<0,05).
   • Khối lượng cai sữa 21 ngày tuổi/con đạt 6,13 kg ở nghiệm thức thí nghiệm, tăng 18,33% so với 5,18 kg ở nghiệm thức đối chứng (P<0,05).
   • Khối lượng toàn ổ sơ sinh và cai sữa cũng tăng tương ứng, lần lượt là 18,36 kg và 62,30 kg ở nghiệm thức thí nghiệm so với 15,80 kg và 48,40 kg ở đối chứng (P<0,05).

3. Khả năng sinh trưởng của lợn con

   • Sinh trưởng tích lũy của lợn con ở 21 ngày tuổi đạt 6,13 kg/con ở nghiệm thức thí nghiệm, cao hơn 18,33% so với 5,18 kg/con ở đối chứng (P<0,05).
   • Sinh trưởng tuyệt đối trung bình từ sơ sinh đến 21 ngày tuổi là 211,20 g/con/ngày ở nghiệm thức thí nghiệm, cao hơn 32,6 g/con/ngày so với 178,60 g/con/ngày ở đối chứng (P<0,05).
   • Sinh trưởng tương đối không có sự khác biệt có ý nghĩa giữa hai nghiệm thức (khoảng 28,3% ở thí nghiệm và 28,4% ở đối chứng).

4. Tiêu tốn thức ăn của lợn nái và lợn con

   • Tổng lượng thức ăn tiêu thụ của lợn nái ở nghiệm thức thí nghiệm là 165,35 kg, cao hơn 5,3% so với 157,12 kg ở đối chứng (P<0,05).
   • Tổng khối lượng lợn con cai sữa ở nghiệm thức thí nghiệm là 62,29 kg, tăng 28,7% so với 48,39 kg ở đối chứng (P<0,05).
   • Tiêu tốn thức ăn/kg khối lượng lợn con cai sữa giảm 19,73% ở nghiệm thức thí nghiệm so với đối chứng (2,93 kg so với 3,65 kg).

Thảo luận kết quả

Việc bổ sung chế phẩm sinh học Milk feed vào khẩu phần ăn cho lợn nái trong giai đoạn chửa cuối đã cải thiện rõ rệt tỷ lệ sống và khối lượng sơ sinh của lợn con, đồng thời nâng cao khả năng sinh trưởng trong 21 ngày đầu sau sinh. Điều này phù hợp với cơ sở lý thuyết về vai trò của probiotics trong việc tăng cường hệ vi sinh vật có lợi, cải thiện tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng, cũng như tăng cường miễn dịch cho lợn mẹ và lợn con.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả này tương đồng với các báo cáo về hiệu quả của probiotics trong việc nâng cao năng suất sinh sản và sinh trưởng của lợn (Kyriakis và cs., 1999; Giang và cs., 2010; Ngô Thị Hồng Thịnh, 2008). Sự giảm tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng lợn con cũng cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt khi sử dụng Milk feed, giúp giảm chi phí thức ăn và tăng lợi nhuận chăn nuôi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng để minh họa sự khác biệt rõ ràng giữa nghiệm thức thí nghiệm và đối chứng, giúp người chăn nuôi dễ dàng đánh giá hiệu quả ứng dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bổ sung chế phẩm sinh học Milk feed vào khẩu phần ăn lợn nái trong giai đoạn chửa cuối (từ ngày chửa thứ 84 đến cai sữa) nhằm tăng tỷ lệ sống và khối lượng sơ sinh của lợn con, cải thiện năng suất sinh sản. Thời gian thực hiện: ngay trong các chu kỳ sinh sản tiếp theo. Chủ thể thực hiện: người chăn nuôi và các cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi.

2. Áp dụng bổ sung Milk feed với tỷ lệ 0,4% trong khẩu phần ăn lợn thịt để nâng cao khả năng sinh trưởng, giảm tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng, từ đó giảm chi phí sản xuất. Thời gian thực hiện: trong suốt giai đoạn nuôi thịt (khoảng 90 ngày). Chủ thể thực hiện: trang trại chăn nuôi lợn thịt.

3. Tăng cường đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật sử dụng chế phẩm sinh học Milk feed cho người chăn nuôi nhằm đảm bảo hiệu quả sử dụng và tránh lãng phí. Thời gian: tổ chức định kỳ hàng năm. Chủ thể: các cơ quan quản lý nông nghiệp, trường đại học, trung tâm khuyến nông.

4. Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục mở rộng ứng dụng chế phẩm sinh học Milk feed trong các điều kiện chăn nuôi khác nhau tại Việt Nam để đánh giá hiệu quả kinh tế và môi trường, đồng thời phát triển các sản phẩm tương tự phù hợp với đặc thù địa phương. Thời gian: nghiên cứu liên tục trong 3-5 năm. Chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp sản xuất chế phẩm sinh học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi lợn quy mô nhỏ và lớn: Nắm bắt kiến thức về ứng dụng chế phẩm sinh học Milk feed để nâng cao năng suất sinh sản và sinh trưởng, giảm chi phí thức ăn, tăng lợi nhuận.

2. Các nhà nghiên cứu và giảng viên ngành chăn nuôi: Tham khảo cơ sở khoa học và kết quả thực nghiệm về probiotics trong chăn nuôi lợn, làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thức ăn chăn nuôi, chế phẩm sinh học: Áp dụng kết quả nghiên cứu để phát triển sản phẩm mới, cải tiến công thức thức ăn, mở rộng thị trường.

4. Cơ quan quản lý nông nghiệp và khuyến nông: Sử dụng luận văn làm cơ sở để xây dựng chính sách, chương trình hỗ trợ người chăn nuôi ứng dụng công nghệ sinh học trong chăn nuôi bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Chế phẩm sinh học Milk feed là gì và có thành phần chính nào?
   Milk feed là hỗn hợp vi sinh vật lên men gồm các nhóm Lactobacillus, Bacillus và nấm men Saccharomyces, giúp cải thiện tiêu hóa, tăng sức đề kháng và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

2. Việc bổ sung Milk feed có ảnh hưởng đến số lượng con sơ sinh không?
   Nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt đáng kể về số lượng con sơ sinh giữa nhóm bổ sung và nhóm đối chứng, nhưng tỷ lệ sống của lợn con được cải thiện rõ rệt.

3. Milk feed giúp tăng khối lượng lợn con sơ sinh và cai sữa như thế nào?
   Milk feed cải thiện chuyển hóa thức ăn và chất lượng sữa của lợn mẹ, từ đó làm tăng khối lượng sơ sinh và khả năng sinh trưởng của lợn con trong giai đoạn đầu.

4. Có giảm được tiêu tốn thức ăn khi sử dụng Milk feed không?
   Có, tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng lợn con cai sữa giảm khoảng 19,7% khi bổ sung Milk feed, giúp giảm chi phí thức ăn và tăng hiệu quả kinh tế.

5. Liều lượng bổ sung Milk feed phù hợp cho lợn nái và lợn thịt là bao nhiêu?
   Nghiên cứu khuyến cáo bổ sung 0,5% Milk feed trong khẩu phần ăn cho lợn nái giai đoạn chửa cuối và 0,4% cho lợn thịt trong suốt quá trình nuôi.

Kết luận

• Bổ sung chế phẩm sinh học Milk feed vào khẩu phần ăn lợn nái từ ngày chửa thứ 84 đến cai sữa làm tăng tỷ lệ sống và khối lượng sơ sinh của lợn con, nâng cao năng suất sinh sản.
• Milk feed giúp cải thiện khả năng sinh trưởng tích lũy, tuyệt đối của lợn con trong 21 ngày đầu, đồng thời giảm tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng lợn con cai sữa.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho việc ứng dụng Milk feed trong chăn nuôi lợn tại Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và bền vững.
• Đề xuất áp dụng bổ sung Milk feed với tỷ lệ 0,5% cho lợn nái và 0,4% cho lợn thịt, đồng thời tăng cường đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng nghiên cứu trong các điều kiện chăn nuôi khác nhau và phát triển sản phẩm chế phẩm sinh học phù hợp với đặc thù Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả chăn nuôi lợn bằng chế phẩm sinh học Milk feed – giải pháp khoa học, kinh tế và bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu 1. Sinh lý tiêu hóa của lợn và hệ vi sinh vật đường ruột của lợn 1. Sinh lý tiêu hóa của lợn Lợn là loài gia súc ăn tạp với dạ dày trung gian giữa dạ dày kép và dạ dày đơn.

Bộ máy tiêu hóa lợn bao gồm: miệng, hầu, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già. Ở miệng trong nước bọt tiết ra men amilaza để tiêu hóa tinh bột, vì lợn ăn nhanh nuốt liên tục nên tiêu hóa ở miệng là rất ít mà chủ yếu là tẩm ướt thức ăn rồi đẩy xuống dạ dày, ruột để tiêu hóa. Dạ dày tiết ra dịch vị, các men tiêu hóa, khi thức ăn xuống dạ dày, cơ trơn nhào trộn thức ăn, cùng với đó là các men tiêu hóa ngấm vào thức ăn. Men pepsinogen nhờ tác dụng của HCl trở thành pepsin hoạt động, men này thủy phân protid thành axit amin và pepton để dạ dày và ruột non hấp thu.

Ở dạ dày lợn nhu động yếu nên thức ăn có hiện tượng xếp lớp, do vậy những thức ăn bên ngoài được tiêu hóa trước. Hàm lượng HCl trong dịch vị tăng dần lên để dần đạt tới sự ổn định gắn liền với sự hoàn chỉnh về cấu tạo và chức năng của dạ dày lợn. Ở lợn con hàm lượng HCl là 0,005 - 0,15%, lợn 90 ngày tuổi 0,2 - 0,25% còn ở lợn trưởng thành hàm lượng HCl là 0,35 - 0,4% (Nguyễn Thiện và cs. Ruột non của lợn dài 14 - 18 m, tiêu hóa ở ruột non chủ yêu do tác dụng của dịch tiêu hóa như: dịch tụy, dịch ruột, dịch mật và các dịch tiết ra từ cơ quan tiêu hóa đưa xuống.

Lợn có khối lượng 100 kg tiết 8 lít dịch tụy trong một ngày đêm và sự phân tiết này phụ thuộc vào các loại thức ăn, cách chế biến và cách cho ăn. Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 5 Các nghiên cứu kỹ lưỡng về đặc điểm phân tiết các loại dịch tiêu hóa, các nhân tố ảnh hưởng.đã được tiến hành bởi các tác giả: Trần Cừ và Cù Xuân Dần (1975) và đi tới các nhận xét có tính ứng dụng đó là: Số lượng và chất lượng dịch tiêu hóa của lợn thay đổi phụ thuộc vào loại thức ăn, phương pháp cho ăn và nhất là cách chế biến thức ăn. Nếu thức ăn được chế biến tốt sẽ nâng cao được hiệu suất tiêu hóa. Phần cuối cùng của bộ máy tiêu hóa là ruột già, ruột già dài khoảng 4 - 5 m bao gồm manh tràng, kết tràng và trực tràng.

Ở ruột già chủ yếu xảy ra quá trình tiêu hóa chất xơ do vi sinh vật ở manh tràng phân giải tạo ra các sản phẩm chính là axit lactic có tác dụng ức chế vi khuẩn gây thối và các sinh vật có hại khác. Ruột già chủ yếu hấp thu khoáng và nước. Với protein còn lại trong thức ăn chưa được tiêu hóa hết, đến ruột già sẽ bị vi khuẩn ở ruột già phân giải thành các chất Crerol, Indol có tính độc, chúng hấp thu vào máu và được giải độc ở gan. Phần cặn bã đi vào kết tràng, trực tràng và tạo thành phân ra ngoài.

Hệ vi sinh vật đường ruột ở lợn Hệ vi sinh vật ở trong đường tiêu hóa ở lợn con đóng vai trò nâng cao việc sử dụng thức ăn đồng thời nâng cao sức đề kháng ở cơ thể lợn. Sự phát triển của các vi khuẩn sinh axit và vi khuẩn tổng hợp các chất có hoạt tính sinh học, đồng thời ức chế vi khuẩn gây thối là một quá trình có lợi cho cơ thể (Đào Trọng Đạt và Phan Thanh Phượng,1996). Ở dạ dày và ruột non của động vật mới sinh chưa có vi khuẩn, sau vài giờ thấy một vài loại vi khuẩn và từ đó chúng bắt đầu sinh sản dần. Hàng ngày, một số loại vi khuẩn khác theo thức ăn vào ruột, sống và sinh sôi nảy nở ở đó, chúng có thể biến đổi nhưng cơ bản chúng sống ở đó cho đến khi con vật chết.

Thành phần và số lượng vi sinh vật phụ thuộc vào loại thức ăn. Có thể chia vi sinh vật thành 2 loại “vi sinh vật tùy tiện” thay đổi theo tùy loại thức ăn và “vi sinh vật bắt buộc” là loại vi sinh vật thích nghi ngay được với môi trường đường ruột, dạ dày trở thành loại định cư vĩnh viễn. Hệ vi Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 6 sinh vật bắt buộc bao gồm: Lactic, lactobacterium, acid ophilum, trực khuẩn lactic, E. coli (trực khuẩn ruột già), trực khuẩn đường ruột.

Trong đường ruột và dạ dày là môi trường có độ ẩm, dinh dưỡng thuận tiện cho vi sinh vật phát triển, tuy nhiên sự phát triển của chúng có giới hạn vì trong dạ dày và ruột có chất kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn đường ruột và vi khuẩn gây thối như mật, dịch vị và các tác động đối kháng của các vi khuẩn khác. Theo Đào Trọng Đạt và Phan Thanh Phượng (1996) trong hệ tiêu hóa của động vật, hệ vi sinh vật luôn luôn ổn định, đảm bảo cân bằng cho hệ tiêu hóa. Khi sự cân bằng bị phá vỡ thì những vi khuẩn có hại cạnh tranh phát triển gây rối loạn tiêu hóa, gây tiêu chảy (nhất là lợn con theo mẹ). Các chỉ tiêu đánh giá về sinh sản của lợn nái 1.

Các chỉ tiêu về số lượng đàn con * Số con sơ sinh/lứa (con) Là số con được sinh ra của ổ kể cả con sống và con chết, được tính khi lợn mẹ đẻ xong con cuối cùng. * Số con sơ sinh còn sống đến 24 giờ/lứa (con) Đây là chỉ tiêu kinh tế rất quan trọng. Nó phụ thuộc vào khả năng đẻ nhiều hay ít của giống, trình độ kỹ thuật của dẫn tinh viên và điều kiện nuôi dưỡng chăm sóc nái chửa. Trong vòng 24 giờ sau khi sinh ra, những lợn con không đạt khối lượng sơ sinh trung bình của giống (quá bé), không phát dục hoàn toàn, dị dạng… thì sẽ bị loại thải.

Ngoài ra, do lợn con mới sinh, chưa nhanh nhẹn, dễ bị lợn mẹ đè chết. * Số lợn con đẻ ra để lại nuôi/lứa (con) Là số con sau khi sinh ra được chọn để nuôi. Lợn nái thường có 12 - 16 vú, phổ biến là 14 vú. Nếu số con sinh ra nhiều thì người ta thường để lại nhiều nhất là số con bằng số vú, nhưng tốt nhất là số con để lại nuôi nhỏ hơn số vú.

Vì khả năng tiết sữa của lợn mẹ và số con để lại nuôi có mối tương quan chặt chẽ với nhau, khi số con để lại nuôi càng ít thì khả năng tiết sữa của lợn mẹ Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 7 càng lớn và ngược lại. Tuy nhiên, cũng không để nuôi quá ít vì hiệu quả kinh tế thấp và không đánh giá hết tiềm năng sinh sản thực của nái. * Số lợn con cai sữa/lứa (con) Đây là chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật rất quan trọng, quyết định năng suất trong chăn nuôi. Nó phụ thuộc vào kỹ thuật chăn nuôi lợn con bú sữa, khả năng tiết sữa, khả năng nuôi con của lợn mẹ và khả năng hạn chế các yếu tố gây bệnh cho lợn con.

* Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa (%) Là tỷ lệ phần trăm giữa số con còn sống đến cai sữa và số con để lại nuôi. Thông thường tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa càng cao thì càng tốt. Tỷ lệ này cho biết kỹ thuật chăm sóc lợn con theo mẹ và khả năng nuôi con của lợn mẹ. Các chỉ tiêu về chất lượng đàn con * Khối lượng sơ sinh/con (kg) Là khối lượng từng con được cân sau khi sinh ra.

* Khối lượng sơ sinh toàn ổ (kg) Khối lượng sơ sinh toàn ổ được cân sau khi lợn con được đẻ ra, cắt rốn, lau khô và cho bú sữa đầu. Khối lượng toàn ổ sơ sinh là chỉ tiêu nói lên khả năng nuôi dưỡng thai của lợn mẹ, kỹ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc quản lý và phòng bệnh cho lợn nái chửa của cơ sở chăn nuôi. Khối lượng sơ sinh càng cao càng tốt, vì lợn sẽ tăng trọng nhanh ở các giai đoạn phát triển sau. * Khối lượng cai sữa/con (kg) Là khối lượng của lợn con sau khi cai sữa.

Khối lượng cai sữa (KLCS) được xác định là trung bình khối lượng lợn con cai sữa của ổ. KLCS = khối lượng lợn con toàn ổ khi cai sữa/số lợn con. * Khối lượng cai sữa toàn ổ (kg) Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 8 Ngoài chỉ tiêu số con cai sữa trên lứa, khối lượng toàn ổ lúc cai sữa cũng là chỉ tiêu quan trọng để đánh giá đầy đủ năng suất chăn nuôi lợn nái. Khối lượng lợn con cai sữa phụ thuộc rất lớn vào khối lượng sơ sinh và là cơ sở cho việc nâng cao khối lượng xuất chuồng sau này.

* Khả năng tiết sữa (kg) Khả năng tiết sữa là một chỉ tiêu quan trọng khi đánh giá sức sản suất của lợn nái, vì nó ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi sống cũng như khối lượng cai sữa của lợn con sau này. Quy luật tiết sữa của lợn mẹ có đặc điểm là năng suất sữa tăng dần từ lúc mới đẻ và đạt sản lượng cao nhất vào lúc 21 ngày tuổi, sau đó giảm dần. Căn cứ vào đặc điểm này, trong thực tế sản xuất người ta lấy khối lượng lợn con toàn ổ lúc 21 ngày tuổi để đánh giá khả năng tiết sữa của lợn mẹ. Qua theo dõi, sản lượng và chất lượng sữa ở các vị trí vú khác nhau cũng không giống nhau.

Các vú ở phía trước ngực sản lượng sữa cao, phẩm chất tốt còn các vú phía sau nhìn chung thấp. Theo Trương Lăng (2003) thì vú trước lượng sữa tiết ra nhiều hơn. Trong chu kỳ tiết sữa, lợn con bú vú sau được 32 – 39 kg sữa thì lợn con bú vú trước được khoảng 36 – 45 kg sữa, vì oxytoxin theo máu đến tuyến vú phía trước sớm hơn, kéo dài hơn nên vú trước nhiều sữa hơn. Trần Văn Thịnh (1982) cho rằng: Thức ăn đầu tiên của lợn con là sữa đầu.

Sữa đầu có màu trong hơi vàng và đặc, tiết ra trong 2 – 3 ngày đầu khi đẻ. Trong sữa đầu, các thành phần hoá học đều cao hơn sữa thường như: lượng protein gấp 3 lần sữa thường (17 – 18 % so với 5 – 6 %). Trên 50 % protein của sữa đầu là globulin, đặc biệt là  -globulin. Hàm lượng  - globulin giảm rất nhanh, sau 12 giờ đã giảm đi 3/4,  - globulin là thành phần quan trọng tạo nên sức đề kháng chống đỡ bệnh tật của lợn con sơ sinh.

Theo Từ Quang Hiển và cs.