Luận văn về chế phẩm sinh học trong bảo quản rau quả và hoa tươi

Luận văn nghiên cứu sản xuất chế phẩm sinh học, hóa học ứng dụng trong bảo quản rau quả, hoa tươi, nâng cao chất lượng và kéo dài thời gian sử dụng.

• Tác giả: Nguyễn Thùy Châu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thùy Châu
• Trường học: Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học và hóa học
• Đề tài: Nghiên cứu sản xuất một số chế phẩm sinh học, hóa học sử dụng trong bảo quản rau, quả, hoa tươi
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài cấp bộ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Chế phẩm sinh học trong bảo quản rau quả

Nghiên cứu tập trung vào việc sản xuất các chế phẩm sinh học như nấm men Candida sake và Rhodotorula minuta để bảo quản rau quả. Các chế phẩm này có khả năng đối kháng với nấm mốc và vi khuẩn gây thối hỏng, giúp kéo dài thời gian bảo quản. Quy trình sản xuất bao gồm phân lập, tuyển chọn, nuôi cấy và tối ưu hóa điều kiện môi trường để đạt hiệu quả cao. Các thử nghiệm trên xoài và thanh long cho thấy chế phẩm giúp giảm tổn thất ít nhất 10% so với phương pháp thông thường.

1.1. Phân lập và tuyển chọn nấm men

Quá trình phân lập và tuyển chọn các chủng nấm men Candida sake và Rhodotorula minuta được thực hiện để tìm ra các chủng có khả năng ức chế mạnh các loại nấm mốc và vi khuẩn gây bệnh trên xoài và thanh long. Các chủng này được đánh giá dựa trên khả năng đối kháng và hiệu quả trong việc bảo quản rau quả.

1.2. Nuôi cấy và tối ưu hóa điều kiện

Nghiên cứu tập trung vào việc tối ưu hóa các yếu tố như nhiệt độ, pH và độ oxy hòa tan để tăng sinh khối nấm men. Quy trình nuôi cấy được thực hiện ở quy mô 100l/mẻ và 1000l/mẻ, đảm bảo hiệu quả kinh tế và kỹ thuật. Các thông số này được điều chỉnh để đạt được sản lượng nấm men cao nhất.

II. Công nghệ bảo quản hoa tươi

Nghiên cứu tập trung vào việc sản xuất các chế phẩm bảo quản hoa tươi như hoa hồng và hoa cúc. Các chế phẩm này bao gồm các chất kháng ethylene, chất kích sinh trưởng và chất diệt nấm, giúp kéo dài tuổi thọ của hoa. Các thử nghiệm trên quy mô 10.000 bông hoa cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm tổn thất và duy trì chất lượng hoa.

2.1. Ảnh hưởng của chất kháng ethylene

Các chất kháng ethylene như 1-MCP được sử dụng để ức chế quá trình chín của hoa, giúp kéo dài tuổi thọ. Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng các chất này giúp giảm tổn thất và duy trì màu sắc, độ tươi của hoa.

2.2. Chất kích sinh trưởng và diệt nấm

Các chất kích sinh trưởng như GA3 và chất diệt nấm được sử dụng để tăng cường sức sống của hoa và ngăn ngừa sự phát triển của nấm mốc. Các thử nghiệm cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc duy trì chất lượng hoa sau bảo quản.

III. Tối ưu hóa công nghệ bảo quản thực phẩm

Nghiên cứu tập trung vào việc tối ưu hóa các công nghệ bảo quản thực phẩm như sử dụng chất hấp phụ ethylene và màng bao sinh học. Các chế phẩm này giúp kiểm soát quá trình chín và thối hỏng của rau quả, đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Các thử nghiệm trên cam, xoài và cà chua cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc kéo dài thời gian bảo quản.

3.1. Chất hấp phụ ethylene

Chất hấp phụ ethylene VT4 được nghiên cứu để kiểm soát quá trình chín của rau quả. Các thử nghiệm cho thấy việc sử dụng chất này giúp giảm tổn thất và duy trì chất lượng rau quả trong thời gian dài.

3.2. Màng bao sinh học

Màng bao sinh học được tạo ra từ các thành phần như HPMC và lipid, giúp kiểm soát sự trao đổi khí và hơi nước qua bề mặt rau quả. Các thử nghiệm trên cam và dưa chuột cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm hao hụt khối lượng và duy trì độ tươi.

Nội dung chính

Tóm tắt nghiên cứu

Nghiên cứu cấp Bộ “Nghiên cứu sản xuất một số chế phẩm sinh học, hoá học sử dụng trong bảo quản rau quả, hoa tươi” do PGS.TS Nguyễn Thùy Châu và cộng sự tại Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch thực hiện nhằm giải quyết bài toán cấp bách: Làm thế nào để kéo dài thời gian tồn trữ và duy trì phẩm chất tươi ngon của rau quả, hoa tươi nhiệt đới mà không phụ thuộc vào hóa chất bảo vệ thực vật độc hại?

Đề tài áp dụng phương pháp tiếp cận đa ngành, tích hợp công nghệ vi sinh vật đối kháng (Candida sake, Candida oleophila, Rhodotorula minuta, Pseudomonas syringae), công nghệ vật liệu bao màng sinh học ăn được (HPMC kết hợp lipid/carnauba/whey protein), chất hấp phụ xúc tác ethylene (Zeolite-Ag/Al₂O₃) và giải pháp xử lý sinh lý hoa cắt cành.

Kết quả đạt được gồm 5 nhóm chế phẩm sinh học - hóa học an toàn, làm chủ quy trình lên men quy mô công nghiệp 1.000 lít/mẻ và các công thức màng phủ chuyên biệt (CT6, CT10, CT19, CT27, QCM-100, ĐN-200). Các chế phẩm kéo dài thời gian bảo quản cam trên 30 ngày, xoài 14 ngày, thanh long 27 ngày (ở $10^\circ\text{C}$), vải thiều 6 ngày, và hoa cắt cành 25–30 ngày với tỷ lệ hao hụt giảm hơn 10–25% so với đối chứng. Nghiên cứu tạo bước đột phá trong việc xây dựng chuỗi cung ứng nông sản sạch, đạt chuẩn xuất khẩu theo tiêu chuẩn khắt khe của US-FDA và EFSA.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng

Việt Nam sở hữu điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa lý tưởng cho canh tác nhiều loại rau quả và hoa đặc sản có giá trị kinh tế vượt trội như cam, xoài, vải thiều, thanh long, hoa hồng, hoa cúc. Tuy nhiên, tính chất mùa vụ tập trung cùng khí hậu nóng ẩm tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật gây bệnh (Colletotrichum gloeosporioides, Penicillium digitatum, Aspergillus niger, Fusarium spp.) bùng phát, dẫn đến tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch lên tới 20–30%.

flowchart LR
    A[Nông sản sau thu hoạch] --> B[Hô hấp mô thực vật]
    A --> C[Thoát hơi nước & Héo]
    A --> D[Nhiễm nấm bệnh & Vi khuẩn]
    A --> E[Sinh tổng hợp Ethylene C2H4]
    
    B --> F[Hao hụt chất lượng & Thối hỏng 20-30%]
    C --> F
    D --> F
    E --> F

Trong nhiều thập kỷ, ngành bảo quản sau thu hoạch trong nước phụ thuộc lớn vào các hóa chất diệt nấm tổng hợp (như Imazalil, Thiabendazole) hoặc phương pháp bảo quản lạnh cơ học đơn thuần. Việc lạm dụng hóa chất tổng hợp gây lo ngại sâu sắc về an toàn vệ sinh thực phẩm, để lại dư lượng độc hại, tích tụ độc tố nấm mốc (mycotoxin) và tạo rào cản kỹ thuật lớn khi xuất khẩu sang các thị trường khó tính (Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản).

Mặc dù thế giới đã phát triển các dòng sản phẩm màng phủ thương mại (Semperfresh, Nutri-Save, Apple Lustr®) hay công nghệ khí quyển điều chỉnh (MA/CA), việc ứng dụng tại Việt Nam còn gặp rào cản lớn do giá thành nhập khẩu cao, thiếu đồng bộ về chuỗi lạnh và chưa tương thích với đặc thù sinh lý của các giống quả bản địa.

Nghiên cứu này ra đời mang tính thời sự chiến lược: vừa tự chủ công nghệ sản xuất chế phẩm sinh học - hóa học nội địa với chi phí cạnh tranh, vừa đáp ứng trọn vẹn xu hướng nông nghiệp xanh, hữu cơ và an toàn thực phẩm. Thành công của đề tài tạo tiền đề vững chắc nâng cao giá trị kim ngạch xuất khẩu và giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người nông dân.

---

Methodology và approach

Đề tài triển khai quy trình nghiên cứu toàn diện từ quy mô phòng thí nghiệm (In vitro/In vivo) đến thử nghiệm bán công nghiệp (1.000 L/mẻ) và ứng dụng thực địa (mô hình 500 kg – 1 tấn tại các vùng chuyên canh).

graph TD
    subgraph 1. Vi sinh vật đối kháng
        A1[Phân lập từ bề mặt rau quả] --> A2[Định danh PCR gen ITS/rRNA]
        A2 --> A3[Đột biến UV & Ribosome]
        A3 --> A4[Lên men chìm sục khí 1000L/mẻ]
        A4 --> A5[Ly tâm liên tục thu sinh khối 10^8-10^9 CFU/g]
    end

    subgraph 2. Màng bao Composit sinh học
        B1[Polyme nền: HPMC, CMC, Whey Protein] --> B2[Lipid: Carnauba, Sáp ong, Trám trắng]
        B2 --> B3[Vi nhũ hóa áp suất cao]
        B3 --> B4[Màng bao CT6, CT10, CT19, CT27, QCM-100]
    end

    subgraph 3. Vật liệu Hấp phụ Ethylene
        C1[Tổng hợp hạt Zeolite] --> C2[Trao đổi ion Ag+]
        C2 --> C3[Phối chế Al2O3, Cu2O]
        C3 --> C4[Chế phẩm hấp phụ VT4]
    end

    subgraph 4. Chế phẩm Hoa cắt cành
        D1[Muối khoáng & Chất kìm hãm Ethylene] --> D2[BQH, BQC, CLH, CLC]
    end

1. Phân lập, định danh và nâng cao hoạt tính vi sinh vật

• Đối tượng: Phân lập các chủng nấm men (Candida sake, Candida oleophila, Rhodotorula minuta) và vi khuẩn (Pseudomonas syringae) từ biểu bì quả khỏe mạnh.
• Định danh sinh học phân tử: Thiết kế mồi giải trình tự vùng gen ITS1, 5.8S rRNA, ITS2 và 26S rRNA đối chiếu dữ liệu GenBank quốc tế.
• Gia tăng hoạt tính: Ứng dụng kỹ thuật chiếu xạ đột biến tia cực tím (UV) kết hợp kỹ thuật chọn lọc áp lực ribosome để tuyển chọn các dòng đột biến có khả năng tiết enzyme phân giải vách tế bào nấm bệnh và cạnh tranh dinh dưỡng vượt trội.

2. Công nghệ lên men và thu hồi sinh khối công nghiệp

• Tối ưu hóa môi trường nuôi cấy từ nguồn nguyên liệu rẻ tiền, sẵn có trong nước.
• Thiết lập thông số động học tối ưu trên hệ thống lên men chìm sục khí dung tích 100L và 1.000L/mẻ: kiểm soát chính xác nhiệt độ ($26–28^\circ\text{C}$), pH ($5.5–6.5$), và độ oxy hòa tan ($DO \ge 30%$).
• Công nghệ thu hồi sinh khối bằng hệ thống ly tâm liên tục siêu tốc, phối chế chất mang bảo vệ tế bào đạt mật độ tế bào sống cực cao: $10^8 - 10^9 \text{ CFU/g}$.

3. Thiết kế màng Composit và vật liệu hấp phụ xúc tác

• Màng Composit đa chức năng: Kết hợp polymer sinh học ưa nước (Hydroxylpropyl methylcellulose - HPMC, dẫn xuất cellulose, protein váng sữa whey) với các lipid kỵ nước (sáp carnauba, sáp ong, lipid chiết xuất từ cây trám trắng). Áp dụng phương pháp vi nhũ hóa áp suất cao nhằm tạo lớp màng mỏng bán thấm điều tiết dòng khí quyển ($O_2/CO_2$) và kháng thoát hơi nước.
• Vật liệu hấp phụ Ethylene (VT4): Tổng hợp Zeolite cấu trúc mao quản xốp biến tính trao đổi ion bạc ($Ag^+$), phối hợp hạt kích thước micro $\text{Al}_2\text{O}_3$ và $\text{Cu}_2\text{O}$ giúp phân hủy và oxy hóa chọn lọc khí ethylene $C_2H_4$ phát sinh trong quá trình chín.

---

Phát hiện chính

1. Hiệu lực đối kháng nấm bệnh tuyệt đối của các chủng vi sinh vật tuyển chọn

Các chủng đột biến Candida sake ĐN15, Rhodotorula minuta RT7, Candida oleophila DO18 và Pseudomonas syringae P1 thể hiện hoạt tính kháng nấm phổ rộng. Trên đĩa thạch và mô quả thực tế, các chủng này ức chế hoàn toàn ($100%$) sự phát triển của nấm Aspergillus niger gây thối xoài, Penicillium digitatum gây mốc lục trên cam và Colletotrichum gloeosporioides gây thán thư trên thanh long.

xychart-beta
    title "Thời gian bảo quản rau quả ở điều kiện tối ưu (Ngày)"
    x-axis ["Cam Vinh", "Thanh Long (10°C)", "Xoài Cát Chu", "Vải Thiều", "Hoa Hồng (Trữ lạnh)"]
    y-axis "Số ngày bảo quản" 0 --> 35
    bar [12, 10, 6, 2, 10]
    bar [30, 27, 14, 6, 30]

(Màu nhạt: Đối chứng thông thường | Màu đậm: Áp dụng công nghệ của đề tài)

2. Cơ chế tạo màng khí quyển biến đổi sinh học (MA-like)

Các công thức màng bao CT27, CT10, CT6 và QCM-100 tạo lớp phủ có độ dày $15–25,\mu\text{m}$, kiểm soát cân bằng nồng độ khí nội bào: nồng độ $CO_2$ tăng nhẹ ($3–5%$), nồng độ $O_2$ duy trì ở mức an toàn ($12–15%$) và hạn chế sản sinh ethanol nội sinh ($< 0.05%$). Điều này ngăn chặn triệt để hiện tượng hô hấp yếm khí gây đắng/lạ vị quả, đồng thời giảm cường độ hô hấp của quả cam Hàm Yên và dưa chuột xuống $35–45%$.

3. Kiểm soát vượt bậc tỷ lệ hao hụt khối lượng và duy trì chất lượng quả

• Độ cứng và màu sắc: Quả cam, xoài và dưa chuột phủ màng duy trì độ cứng cao hơn $20–30%$, chỉ số biến đổi màu sắc ($\Delta E$) thấp hơn đáng kể so với mẫu đối chứng.
• Chỉ tiêu sinh hóa: Hàm lượng vitamin C, chất rắn hòa tan tổng số (TSS - $^\circ\text{Brix}$) và axit tổng số (TA) không bị suy giảm đột ngột trong suốt chu kỳ bảo quản.

4. Đột phá trong công nghệ bảo quản hoa cắt cành

Bộ chế phẩm bảo quản và cắm lọ hoa (BQH/CLH cho hoa hồng Pháp; BQC/CLC cho hoa cúc Đài Loan) ức chế hoàn toàn vi khuẩn làm tắc mạch dẫn thân hoa, ngăn ngừa sự uốn cong cổ hoa và ức chế tác động của ethylene. Hoa sau khi trữ lạnh 25–30 ngày vẫn đảm bảo độ bung nở tự nhiên, độ bền cắm lọ đạt trên 5–7 ngày, tương đương với dòng sản phẩm nhập khẩu cao cấp Florissant (Hà Lan).

---

Đóng góp khoa học

Đóng góp về mặt lý thuyết và học thuật

• Bổ sung cơ sở dữ liệu khoa học về quần thể vi sinh vật hoại sinh và đối kháng trên bề mặt các giống cây ăn quả nhiệt đới đặc thù của Việt Nam.
• Làm sáng tỏ cơ chế đồng vận (synergistic effect) giữa hiệu ứng ức chế sinh học của vi sinh vật đối kháng với hiệu ứng kiểm soát vi khí quyển của màng composite polyme-lipid.
• Phát triển nguyên lý công nghệ rào cản (Hurdle Technology) thân thiện với môi trường trong bảo tồn nông sản sau thu hoạch.

Cải tiến phương pháp luận và kỹ thuật

• Chuẩn hóa quy trình công nghệ nhân sinh khối nấm men và vi khuẩn đối kháng ở quy mô công nghiệp (1.000 L/mẻ) bằng công nghệ lên men chìm tự động hóa các thông số pH, DO.
• Làm chủ kỹ thuật vi nhũ tương hóa sáp carnauba và lipid tự nhiên ở áp suất cao, tạo ra hệ dung dịch keo ổn định nhiệt, không tách pha trong thời gian lưu trữ dài.

Ứng dụng thực tiễn và Sở hữu trí tuệ

• Chế tạo thành công 5 dòng chế phẩm thương mại: Chế phẩm nấm men đối kháng, chế phẩm vi khuẩn đối kháng, màng bao sinh học composite, chất hấp phụ ethylene VT4 và bộ chế phẩm bảo quản hoa cắt cành.
• Đăng ký Bằng độc quyền Sáng chế cho giải pháp kết hợp nấm men Candida sake ĐN15 với màng bao sinh học gốc protein thực vật (whey protein - lipid - glycerol) dùng trong bảo quản quả thanh long Bình Thuận.

---

Đối tượng quan tâm

Nhóm đối tượng	Lợi ích và giá trị cốt lõi mang lại
Nhà khoa học & Nghiên cứu sinh	Cung cấp tài liệu tham khảo chuẩn xác về giải trình tự gen vi sinh vật đối kháng, động học lên men chìm và kỹ thuật phối chế vật liệu composite ăn được.
Hợp tác xã & Nông hộ chuyên canh	Tiếp cận giải pháp kỹ thuật dễ triển khai, chi phí thấp, giảm thiểu rủi ro đổ bỏ nông sản khi vào chính vụ thu hoạch rộ.
Doanh nghiệp xuất khẩu & Logistics	Mở rộng bán kính vận chuyển đường biển (đặc biệt đối với thanh long, cam, xoài) mà không lo ngại rủi ro kiểm dịch dư lượng hóa chất tại các cảng nhập khẩu EU, Mỹ.
Cơ quan quản lý & Hoạch định chính sách	Cung cấp cơ sở khoa học để ban hành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (TCVN) về bảo quản nông sản an toàn sinh học.

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?

Phát hiện mang tính đột phá nhất là việc tích hợp thành công vi sinh vật đối kháng sống (C. sake, P. syringae) trực tiếp vào trong cấu trúc màng bao ăn được composit (HPMC/Lipid/Protein). Màng bao đóng vai trò vừa là lớp "áo giáp" vật lý ngăn mất nước và điều hòa khí, vừa là giá thể duy trì mật độ sống ổn định của vi sinh vật có ích để kiểm soát nấm mốc gây thối hỏng.

2. Phương pháp nghiên cứu của đề tài có điểm gì đặc biệt?

Đề tài áp dụng quy trình khép kín: từ chọn tạo giống bằng sinh học phân tử và đột biến UV/ribosome, nâng quy mô lên men chìm 1.000L/mẻ, đến thử nghiệm thực tế trên quy mô hàng tấn tại các vùng chuyên canh (Hưng Yên, Bình Thuận, Bắc Giang, Mê Linh).

3. Kết quả của nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các loại nông sản khác không?

Có. Nguyên lý tạo màng bán thấm HPMC - Lipid và chất hấp phụ ethylene VT4 có thể dễ dàng hiệu chỉnh tỷ lệ phối chế để áp dụng cho nhiều loại rau ăn quả (cà chua, ớt chuông, bơ, đu đủ) và các loại hoa cắt cành nhạy cảm với ethylene khác.

4. Hướng phát triển tiếp theo của nghiên cứu này là gì?

Các hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm: thương mại hóa quy mô nhà máy sản xuất chế phẩm sinh học sấy khô/dạng viên nhũ hóa, tự động hóa dây chuyền phủ màng tại các xưởng đóng gói (packinghouse), và nghiên cứu tích hợp nano-encapsulation tinh dầu thảo mộc vào màng composite.

5. Khả năng ứng dụng thực tế của các chế phẩm ra sao?

Các chế phẩm đã được ứng dụng thực tế tại HTX trồng cam Hưng Yên (mô hình 1 tấn), Trung tâm Nghiên cứu Thanh long Bình Thuận (500 kg), vùng trồng vải Lục Ngạn - Bắc Giang và vùng hoa Mê Linh - Hà Nội (hàng nghìn cành), chứng minh tính khả thi kinh tế và kỹ thuật cao.

---

Kết luận

Báo cáo khoa học của PGS.TS Nguyễn Thùy Châu và các cộng sự tại Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch là một công trình mang tính nền tảng, giải quyết toàn diện bài toán bảo quản rau quả và hoa tươi nhiệt đới bằng công nghệ sinh học và vật liệu composite an toàn. Đề tài không chỉ hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu kỹ thuật mà còn mở ra hướng đi bền vững, tự chủ công nghệ cho chuỗi giá trị nông sản Việt Nam.

[!TIP] Khuyến nghị hợp tác và chuyển giao: Các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây, hợp tác xã nông nghiệp và đơn vị logistics chuỗi lạnh quan tâm đến việc chuyển giao công nghệ sản xuất chế phẩm sinh học, màng composite và hệ thống bảo quản hoa tươi có thể liên hệ hợp tác với Viện Cơ điện Nông nghiệp & Công nghệ Sau thu hoạch để thương mại hóa quy mô công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. 7 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước về công nghệ sản xuất một số chế phẩm 1 7 sinh học dùng trong bảo quản quả tươi. Tình hình nghiên cứu công nghệ sản xuất chế phẩm sinh học dùng trong bảo 1.1 7 quản quả tươi trên thế giới. Tình hình nghiên cứu công nghệ sản xuất chế phẩm sinh học dùng trong bảo 1.2 11 quản quả tươi trong nước.

Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước về công nghệ sản xuất một số chế phẩm 2 11 hoá học dùng trong bảo quản rau, quả và hoa tươi. Tình hình nghiên cứu sản xuất chế phẩm composit dùng trong bảo quản rau 2.1 Tình hình nghiên cứu và ứng dụng trên thế giới.2 Tình nghiên cứu và ứng dụng trong nước. 14 Cơ sở khoa học và đặc điểm công nghệ của chế phẩm composit dùng 2.3 16 trong bảo quản quả tươi. Các thành phần và tính chất quan trọng của chế phẩm composit dùng 2.4 16 trong bảo quản quả tươi.

Ưu nhược điểm công nghệ và tính an toàn thực phẩm của chế phẩm 2.5 17 composit sinh học. Tình hình nghiên cứu sản xuất chất hấp phụ ethylen dùng trong bảo quản 2. Ethylen, nguồn hình thành và con đường sinh tổng hợp 2.2 Tác dụng và hạn chế của ethylen.3 Điều khiển và ức chế sự tổng hợp ethylen.4 Các loại chất kìm hãm tổng hợp ethylen. 23 Tình hình nghiên cứu sản xuất chế phẩm dùng trong bảo quản hoa hồng, hoa 2.1 Tình hình sản xuất hoa trên thế giới…………………………………….2 Tình hình sản xuất hoa ở Việt Nam…………………………………….3 Phương pháp bảo quản hoa cắt sau thu hoạch 28 2.4 Một số yếu tố ảnh hưởng đến chăm sóc hoa sau thu hoạch 29 2.5 Kỹ thuật quản lý hoa sau thu hoạch 31 2.6 Dung dịch cắm hoa 32 2.7 Dung dịch xử lý hoa sau thu hoạch 33 Tình hình nghiên cứu chế phẩm bảo quản hoa cắt trong và 2.8 36 ngoài nước Phần 2.

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 39 1 Đối tượng nghiên cứu. 40 2 Vật liệu nghiên cứu. 41 3 Các thiết bị nghiên cứu.

43 4 Các phương pháp nghiên cứu. 44 Các phương pháp nghiên cứu dùng trong công nghệ sản xuất chế phẩm sinh 4.1 44 học cho bảo quản một số quả tươi. Phương pháp lấy mẫu để phân lập nấm men đối kháng cho mục đích 4.1 44 bảo quản quả. Phương pháp phân lập nấm mốc gây thối hỏng quả cam, xoài, vải, 4.

Phương pháp phân lập nấm men đối kháng (Candida sake, Candida 4.3 oleophila, Rhodotorula minuta) có khả năng ức chế các nấm mốc gây 44 thối hỏng cam, xoài, thanh long. Phương pháp tuyển chọn chủng nấm men đối kháng nấm mốc gây 4.4 45 thối hỏng cam, vải, xoài, thanh long. Phương pháp định loại các chủng nấm men Candida oleophila, 4.5 Candida sake và Rhodotorula minuta đối kháng dùng trong bảo quản 45 cam, xoài, vải, thanh long. Thiết kế cặp mồi theo trình tự của đoạn gen ITS1, 5.8S rRNA, ITS2 và 26S rRNA của các chủng Candida oleophila và 4.1 45 Candida sake đã công bố trong ngân hàng gen quốc tế.

Phương pháp tách chiết ADN tổng số của các chủng nấm 4. Phương pháp phân lập vi khuẩn Pseudomonas syringae có khả năng 4.6 46 ức chế các nấm mốc gây thối hỏng cam, vải thiều. Phương pháp tuyển chọn chủng vi khuẩn đối kháng nấm mốc gây thối 4.7 47 hỏng quả cam, vải thiều. Phương pháp sử dụng kỹ thuật đột biến bằng tia UV và kỹ thuật ribosom để nâng cao hoạt tính đối kháng của các chủng nấm men 4.8 Rhdotorula minuta, Candida sake, Candida oleophila và chủng vi 47 khuẩn Pseudomonas syringae đối với các loài nấm mốc gây thối hỏng xoài, thanh long, cam, vải thiều.1 Phương pháp đột biến bằng tia UV.2 Phương pháp sử dụng kỹ thuật ribosom.

48 Phương pháp kiểm tra khả năng sống sót của nấm men, vi khuẩn trên 4.9 49 các công thức màng bao.10 Phương pháp đánh giá cảm quan.11 Phương pháp xử lý thông kê số liệu. 50 Phương pháp thử nghiệm bảo quản thanh long, xoài, cam, vải thiều bằng nấm men C.sake, nấm men Rhodotorula minuta, nấm men 4.12 51 Candida oleophila và vi khuẩn Pseudomonas syringae kết hợp với màng bao ăn được ở quy mô phòng thí nghiệm. Bố trí thí nghiệm đánh giá hiệu quả bảo quản thanh long bằng 4.1 chế phẩm nấm men Candida sake đối kháng kết hợp với màng 51 bao ăn được ở qui mô phòng thí nghiệm. Bố trí thí nghiệm đánh giá hiệu quả bảo quản xoài bằng chế 4.2 phẩm nấm men Rhodotorula minuta đối kháng kết hợp với 51 màng bao ăn được ở qui mô phòng thí nghiệm.

Bố trí thí nghiệm đánh giá hiệu quả bảo quản cam bằng chế 4.3 phẩm nấm men Candida oleophila đối kháng kết hợp với 52 màng bao ăn được ở qui mô phòng thí nghiệm. Bố trí thí nghiệm đánh giá hiệu quả bảo quả cam bằng chế 4.4 phẩm vi khuẩn Pseudomonas syringae đối kháng kết hợp với 52 màng bao ăn được ở qui mô phòng thí nghiệm. Bố trí thí nghiệm đánh giá hiệu quả bảo quả vải thiều bằng 4.5 chế phẩm vi khuẩn Pseudomonas syringae đối kháng kết hợp 53 với màng bao ăn được ở qui mô phòng thí nghiệm. Phương pháp thu hồi và tạo các chế phẩm nấm men đối kháng 4.

sake, Rhodotorula minuta.14 Phương pháp tạo màng bao ăn được.15 Phương pháp xác định tính chất của các màng bao ăn được. 54 Phương pháp thử nghiệm bảo quản quả thanh long Bình Thuận bằng 4. sake kết hợp với chế phẩm màng bao ăn được ở quy mô 54 500kg. Phương pháp thử nghiệm bảo quản cam Vinh Hưng Yên bằng chế 4.

oleophila kết hợp với chế phẩm màng bao ăn được ở quy mô 56 1 tấn. Các phương pháp nghiên cứu dùng trong công nghệ sản xuất chế phẩm hoá 4.2 58 học cho bảo quản một số rau, quả, hoa tưoi. Phương pháp nghiên cứu công nghệ sản xuất chế phẩm compsit cho 4.1 58 bảo quản một số rau quả tươi.1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng quy trình tạo chế phẩm. 58 Phương pháp nghiên cứu và hoàn thiện các chế độ công nghệ 4.2 59 của chế phẩm.3 Nghiên cứu tính chất của màng tạo thành từ chế phẩm.4 Nghiên cứu đánh giá hiệu quả bảo quản của chế phẩm.

61 Phương pháp nghiên cứu công nghệ sản xuất chất hấp phụ ethylen 4.2 65 cho bảo quản một số rau quả tươi. Phương pháp nghiên cứu quy trình và hoàn thiện các chế độ 4.1 65 công nghệ tạo chế phẩm hấp phụ ethylen.2 Nghiên cứu đánh giá hiệu quả bảo quản của chế phẩm. 65 Phương pháp thử nghiệm bảo quản vải thiều Bắc Giang bằng 4.3 67 chế phẩm hấp phụ ethylen ở quy mô 1 tấn. Phương pháp xác định và phân tích các chỉ tiêu cơ lý, sinh lý, 4.4 68 sinh hoá và cảm quan của rau quả.

Phương pháp nghiên cứu công nghệ sản xuất chế phẩm bảo quản hoa 4.3 68 hồng và hoa cúc.1 Phương pháp nghiên cứu xây dựng quy trình tạo chế phẩm. 68 Phương pháp nghiên cứu đánh giá hiệu quả của chế phẩm 4. 5 Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

71 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT CHẾ PHẨM SINH HỌC A 71 DÙNG TRONG BẢO QUẢN MỘT SỐ LOẠI QUẢ TƯƠI. Mức độ nhiễm nấm mốc gây thối hỏng quả xoài, thanh long, cam, vải 1 71 thiều. Kết quả nghiên cứu công nghệ sản xuất chế phẩm Candida sake đối kháng để bảo 2 71 quản quả thanh long.1 Kết quả phân lập nấm men Candida spp. 71 Đánh giá khả năng ức chế nấm mốc gây thối hỏng quả thanh long của các 2.2 72 chủng nấm men Candida spp.

phân lập được. Kết quả sử dụng kỹ thuật đột biến để nâng cao khả năng ức chế nấm mốc 2.3 74 gây thối hỏng quả thanh long của Candida sake .4 Nghiên cứu công nghệ nuôi cấy nấm men Candida sake ĐN15 đối kháng.1 Lựa chọn môi trường thích hợp cho nhân nuôi C.2 Ảnh hưởng của nhiệt độ nhân nuôi đến mật độ tế bào C.3 Ảnh hưởng của pH môi trường đến mật độ tế bào C. 76 Ảnh hưởng của độ oxy hòa tan trong quá trình nuôi cấy đến mật độ tế 2. Hiệu quả thu hồi sinh khối Candida sake ĐN15 bằng thiết bị li tâm liên tục 2.5 78 quy mô 1000l/mẻ.6 Tạo chế phẩm nấm men Candida sake ĐN15.

78 Kết quả nghiên cứu công thức tạo màng bao ăn được để bảo quản quả thanh 2. Nghiên cứu công thức tạo màng bao ăn được dùng trong bảo quản 2. Xác định khả năng sống sót của Candida sake ĐN15 trên màng bao 2.2 80 bảo quản quả thanh long. Kết quả nghiên cứu công nghệ sản xuất chế phẩm Rhodotorula minuta đối kháng 3 81 để bảo quản quả xoài.1 Kết quả phân lập các loài nấm men Rhodotorula spp.

81 Đánh giá khả năng ức chế nấm mốc gây thối hỏng quả xoài của các chủng 3.2 82 nấm men Rhodotorula spp. phân lập được. Kết quả sử dụng kỹ thuật đột biến và kỹ thuật ribosom để nâng cao khả 3.3 năng ức chế nấm mốc gây thối hỏng quả xoài của chủng nấm men 83 Rhodotorula minuta.4 Nghiên cứu công nghệ nuôi cấy nấm men Rhodotorula minuta RT7…………. 84 Lựa chọn môi trường thích hợp cho nhân nuôi Rhodotorula minuta 3.

Ảnh hưởng của nhiệt độ nhân nuôi đến mật độ tế bào Rhodotorula 3. Ảnh hưởng của pH môi trường đến mật độ tế bào Rhodotorula minuta 3. Ảnh hưởng của độ oxy hòa tan trong quá trình nuôi cấy đến mật độ tế 3.4 86 bào Rhodotorula minuta RT7. Hiệu quả thu hồi sinh khối Rhodotorula minuta RT7 bằng thiết bị li tâm liên 3.5 88 tục quy mô 1000l/mẻ.6 Tạo chế phẩm nấm men Rhodotorula minuta RT7.7 Kết quả nghiên cứu tạo màng bao ăn được để bảo quản quả xoài.1Nghiên cứu công thức tạo màng bao ăn được để bảo quản xoài.

89 Xác định khả năng sống sót của chủng nấm men Rhodotorula minuta 3.2 89 RT7 trên màng bao bảo quản quả xoài………………………………… Kết quả nghiên cứu công nghệ sản xuất chế phẩm vi khuẩn Pseudomonas syringae 4 90 đối kháng để bảo quản quả cam và vải thiều.1 Kết quả phân lập các loài vi khuẩn Pseudomonas spp. 90 Đánh giá khả năng ức chế nấm mốc gây thối hỏng quả cam và vải thiều của 4. spp phân lập được. Kết quả sử dụng kỹ thuật đột biến và kỹ thuật ribosom để nâng cao khả 4.3 năng ức chế các loài nấm mốc gây thối hỏng cam, vải thiều của chủng vi 93 khuẩn Pseudomonas syringae P1.

Nghiên cứu công nghệ nuôi cấy chủng vi khuẩn Pseudomonas syringae 4. Lựa chọn môi trường thích hợp cho nhân nuôi Pseudomonas syringae 4. Ảnh hưởng của nhiệt độ nhân nuôi đến mật độ tế bào Pseudomonas 4. Ảnh hưởng của pH môi trường đến mật độ tế bào P.

Ảnh hưởng của độ oxy hòa tan trong quá trình nuôi cấy đến mật độ tế 4.4 96 bào Pseudomonas syringae P1. Hiệu quả thu hồi sinh khối Pseudomonas syringae P1 bằng thiết bị li tâm liên 4.