Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin trong bctc của các doanh nghiệp niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán hà nội

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.

• Tác giả: Phạm Thị Thu Đông
• Người hướng dẫn: GS. Trương Bá Thanh
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Mức Độ Công Bố Thông Tin Trong Báo Cáo Tài Chính
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Cấu trúc của luận văn
• 0.6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN
• 1.1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN
• 1.2. PHÂN LOẠI CÔNG BỐ THÔNG TIN
• 1.2.1. Phân loại thông tin theo tính chất bắt buộc hay tự nguyện
• 1.2.2. Phân loại theo phạm vi bao quát
• 1.2.3. Phân loại thông tin theo thời gian
• 1.2.4. Phân loại theo nguồn thông tin
• 1.3. YÊU CẦU VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN
• 1.3.1. Yêu cầu công bố thông tin kế toán
• 1.3.2. Yêu cầu công bố thông tin trong báo cáo tài chính
• 1.3.3. Yêu cầu công bố thông tin của các doanh nghiệp niêm yết
• 1.4. SỰ CẦN THIẾT CỦA CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 1.5. CHỈ SỐ ĐO LƯỜNG MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN
• 1.5.1. Chỉ số chất lượng
• 1.5.2. Chỉ số phạm vi
• 1.5.3. Chỉ số số lượng
• 1.6. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN
• 1.6.1. Lý thuyết các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin
• 1.6.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM CỦA SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN HÀ NỘI
• 2.2. SƠ LƯỢC VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG BỐ THÔNG TIN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN HÀ NỘI
• 2.3. THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.3. Thu thập và xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT THÔNG QUA CHỈ SỐ Ij (CHỈ SỐ CÔNG BỐ THÔNG TIN)
• 3.2. PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN
• 3.2.1. Thống kê mô tả các biến độc lập
• 3.2.2. Phân tích tương quan các biến trong mô hình
• 3.2.3. Phân tích hồi quy bội giữa chỉ số công bố thông tin với các nhân tố ảnh hưởng
• 4. CHƯƠNG 4: HÀM Ý CHÍNH SÁCH VÀ KẾT LUẬN
• 4.1. NÂNG CAO MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT
• 4.1.1. Hoàn thiện các nội dung thông tin công bố
• 4.1.2. Hoàn thiện các chỉ tiêu đánh giá mức độ công bố thông tin
• 4.1.3. Tăng cường giám sát các doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả
• 4.1.4. Tăng cường công tác lập và công bố thông tin trong báo cáo tài chính
• 4.1.5. Tăng cường công tác kiểm toán nội bộ, nâng cao vai trò của kiểm toán độc lập
• 4.1.6. Tăng cường xử phạt vi phạm công bố thông tin của các doanh nghiệp niêm yết
• 4.2. Kết quả đạt được
• 4.3. Hạn chế của đề tài
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Công Bố Thông Tin

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin trong báo cáo tài chính là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính. Việc công bố thông tin tài chính không chỉ giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác mà còn đảm bảo tính minh bạch của thị trường chứng khoán. Các doanh nghiệp niêm yết cần phải hiểu rõ các yếu tố tác động đến mức độ công bố thông tin để cải thiện chất lượng báo cáo tài chính của mình.

1.1. Khái Niệm Công Bố Thông Tin Tài Chính

Công bố thông tin tài chính là việc phát hành các thông tin liên quan đến tình hình tài chính của doanh nghiệp. Điều này bao gồm cả thông tin bắt buộc và tự nguyện, nhằm đảm bảo tính minh bạch cho các nhà đầu tư.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Công Bố Thông Tin

Công bố thông tin tài chính có vai trò quan trọng trong việc tạo dựng niềm tin của nhà đầu tư. Thông tin minh bạch giúp các nhà đầu tư đánh giá chính xác tình hình tài chính và đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

II. Các Vấn Đề Thách Thức Trong Công Bố Thông Tin Tài Chính

Mặc dù công bố thông tin tài chính là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức mà các doanh nghiệp niêm yết phải đối mặt. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin và sự tin tưởng của nhà đầu tư.

2.1. Thiếu Minh Bạch Trong Công Bố Thông Tin

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa thực hiện công bố thông tin một cách đầy đủ và kịp thời. Điều này dẫn đến sự nghi ngờ từ phía nhà đầu tư và có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho doanh nghiệp.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đáp Ứng Yêu Cầu Công Bố

Các quy định về công bố thông tin ngày càng trở nên khắt khe. Doanh nghiệp cần phải nỗ lực để đáp ứng các yêu cầu này, điều này có thể tạo ra áp lực lớn cho họ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Công Bố Thông Tin

Để nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học. Việc thu thập và phân tích dữ liệu là rất quan trọng để đưa ra những kết luận chính xác.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu có thể được thu thập từ các báo cáo tài chính, khảo sát doanh nghiệp và ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực tài chính. Việc này giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của thông tin.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Sau khi thu thập dữ liệu, cần tiến hành phân tích để xác định các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin. Các phương pháp thống kê có thể được sử dụng để kiểm tra mối quan hệ giữa các biến.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mức Độ Công Bố Thông Tin

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin trong báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết. Những yếu tố này bao gồm quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời và chất lượng thông tin.

4.1. Quy Mô Doanh Nghiệp

Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn đến mức độ công bố thông tin. Doanh nghiệp lớn thường có xu hướng công bố thông tin nhiều hơn so với doanh nghiệp nhỏ.

4.2. Chất Lượng Thông Tin Tài Chính

Chất lượng thông tin tài chính cũng là một yếu tố quan trọng. Thông tin chính xác và kịp thời sẽ giúp nâng cao mức độ công bố thông tin của doanh nghiệp.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Công Bố Thông Tin

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin trong báo cáo tài chính là rất cần thiết. Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp các doanh nghiệp cải thiện chất lượng công bố thông tin mà còn nâng cao niềm tin của nhà đầu tư.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Mức Độ Công Bố

Các doanh nghiệp cần thực hiện các giải pháp để nâng cao mức độ công bố thông tin, bao gồm cải thiện quy trình công bố và tăng cường đào tạo cho nhân viên.

5.2. Tương Lai Của Công Bố Thông Tin Tài Chính

Trong tương lai, công bố thông tin tài chính sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn. Các doanh nghiệp cần phải thích ứng với các yêu cầu mới để duy trì sự cạnh tranh trên thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam, ra đời từ đầu năm 2000, đã trải qua gần 12 năm phát triển và đóng góp quan trọng vào sự phát triển của thị trường tài chính quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc công bố thông tin minh bạch, đầy đủ và kịp thời của các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) trở thành yếu tố then chốt để đảm bảo sự công bằng và hiệu quả của thị trường. Theo số liệu năm 2012, 80 doanh nghiệp niêm yết trên HNX đã được khảo sát để đánh giá mức độ công bố thông tin trong báo cáo tài chính. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện tốt nghĩa vụ này, dẫn đến các vi phạm và xử phạt từ cơ quan quản lý. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về mức độ công bố thông tin, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đánh giá thực trạng công bố thông tin của các doanh nghiệp niêm yết trên HNX trong năm 2012. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên HNX, với ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin, từ đó góp phần phát triển thị trường chứng khoán minh bạch và hiệu quả hơn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên bốn lý thuyết chính để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin:

• Lý thuyết đại diện: Nhấn mạnh mối quan hệ giữa nhà quản lý và cổ đông, cho rằng mức độ công bố thông tin nhiều hơn giúp giảm chi phí đại diện và xung đột lợi ích. Các nhân tố như quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính và khả năng sinh lời được xem là ảnh hưởng đến công bố thông tin.

• Lý thuyết dấu hiệu: Giả định thông tin không đối xứng, các doanh nghiệp có kết quả hoạt động tốt sử dụng công bố thông tin như tín hiệu để thu hút nhà đầu tư. Quy mô, khả năng sinh lời và mức tăng trưởng là các nhân tố quan trọng.

• Lý thuyết chi phí chính trị: Các doanh nghiệp lớn và có lợi nhuận cao có xu hướng công bố nhiều thông tin hơn để giảm thiểu chi phí chính trị và trách nhiệm pháp lý.

• Lý thuyết chi phí sở hữu: Công bố thông tin nhiều có thể làm giảm vị thế cạnh tranh, do đó các doanh nghiệp cân nhắc chi phí và lợi ích khi công bố thông tin.

Các khái niệm chính bao gồm: mức độ công bố thông tin, chỉ số công bố thông tin (chất lượng, phạm vi, số lượng), quy mô doanh nghiệp, đòn bẩy tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, chủ thể kiểm toán và thời gian hoạt động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với mẫu gồm 80 doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội năm 2012. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và các nguồn công bố thông tin chính thức. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ các doanh nghiệp niêm yết có dữ liệu đầy đủ trong năm nghiên cứu. Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích tương quan và hồi quy bội để kiểm định các giả thuyết về ảnh hưởng của các nhân tố đến mức độ công bố thông tin. Timeline nghiên cứu tập trung vào dữ liệu năm 2012, với quá trình thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu diễn ra trong năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực đến mức độ công bố thông tin: Doanh nghiệp có tổng tài sản lớn hơn có mức độ công bố thông tin cao hơn, với hệ số tương quan dương và ý nghĩa thống kê. Cụ thể, các doanh nghiệp lớn công bố trung bình 20% thông tin nhiều hơn so với doanh nghiệp nhỏ.

2. Khả năng sinh lời tác động tích cực đến công bố thông tin: Doanh nghiệp có lợi nhuận sau thuế trên tổng vốn chủ sở hữu cao hơn có xu hướng công bố thông tin nhiều hơn, với mức tăng khoảng 15% so với doanh nghiệp có khả năng sinh lời thấp.

3. Đòn bẩy tài chính không có mối quan hệ rõ ràng với mức độ công bố thông tin: Kết quả hồi quy cho thấy đòn bẩy nợ không có ảnh hưởng đáng kể đến mức độ công bố thông tin, phù hợp với một số nghiên cứu quốc tế trước đây.

4. Chủ thể kiểm toán ảnh hưởng tích cực đến mức độ công bố thông tin: Doanh nghiệp được kiểm toán bởi các công ty kiểm toán lớn (Big 4) có mức độ công bố thông tin cao hơn khoảng 18% so với doanh nghiệp kiểm toán bởi các công ty trong nước.

5. Khả năng thanh toán và thời gian hoạt động có ảnh hưởng tích cực nhưng mức độ thấp hơn: Doanh nghiệp có khả năng thanh toán cao và thời gian hoạt động lâu năm có xu hướng công bố thông tin nhiều hơn, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng không mạnh bằng các nhân tố trên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên có thể giải thích theo lý thuyết đại diện và dấu hiệu, khi các doanh nghiệp lớn và có hiệu quả hoạt động tốt có động lực công bố thông tin để thu hút nhà đầu tư và giảm chi phí đại diện. Việc chủ thể kiểm toán uy tín thúc đẩy công bố thông tin minh bạch cũng phù hợp với lý thuyết chi phí chính trị và chi phí sở hữu. Kết quả không tìm thấy mối quan hệ rõ ràng giữa đòn bẩy tài chính và công bố thông tin có thể do đặc thù thị trường Việt Nam hoặc sự khác biệt trong yêu cầu công bố thông tin của các chủ nợ. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả tương đồng với nghiên cứu tại Nhật Bản và Phần Lan về vai trò của quy mô và khả năng sinh lời, đồng thời phản ánh thực trạng công bố thông tin còn nhiều hạn chế tại Việt Nam. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ công bố thông tin theo nhóm quy mô doanh nghiệp và loại kiểm toán, cũng như bảng hồi quy chi tiết các nhân tố ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy định và giám sát công bố thông tin theo quy mô doanh nghiệp: Cơ quan quản lý nên xây dựng các tiêu chuẩn công bố thông tin phù hợp với quy mô doanh nghiệp, ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ nâng cao chất lượng công bố trong vòng 1-2 năm tới.

2. Khuyến khích doanh nghiệp cải thiện khả năng sinh lời và minh bạch thông tin tài chính: Doanh nghiệp cần tập trung nâng cao hiệu quả hoạt động và công bố đầy đủ các chỉ tiêu tài chính để thu hút đầu tư, thực hiện trong kế hoạch kinh doanh hàng năm.

3. Thúc đẩy việc lựa chọn công ty kiểm toán uy tín: Doanh nghiệp nên ưu tiên hợp tác với các công ty kiểm toán lớn nhằm nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính, đồng thời cơ quan quản lý cần có chính sách hỗ trợ và kiểm tra chặt chẽ trong 3 năm tới.

4. Nâng cao năng lực và ý thức công bố thông tin của doanh nghiệp: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo về công bố thông tin cho cán bộ quản lý và kế toán doanh nghiệp niêm yết, triển khai định kỳ hàng năm.

5. Tăng cường xử phạt và công khai vi phạm công bố thông tin: Cơ quan quản lý cần áp dụng nghiêm các biện pháp xử phạt vi phạm công bố thông tin, đồng thời công khai danh sách vi phạm để nâng cao tính răn đe, thực hiện ngay và liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến công bố thông tin, từ đó xây dựng chiến lược công bố minh bạch, nâng cao uy tín và thu hút đầu tư.

2. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, quy định về công bố thông tin, tăng cường giám sát và xử lý vi phạm.

3. Nhà đầu tư và tổ chức tài chính: Hỗ trợ đánh giá mức độ minh bạch và tin cậy của thông tin tài chính doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác hơn.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết, phương pháp và thực trạng công bố thông tin doanh nghiệp tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Mức độ công bố thông tin được đo lường như thế nào?
   Mức độ công bố thông tin được đo bằng chỉ số công bố thông tin dựa trên việc doanh nghiệp có công bố các mục thông tin theo quy định hay không, với giá trị từ 0 đến 1, phản ánh tỷ lệ thông tin được công bố đầy đủ.

2. Nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến mức độ công bố thông tin?
   Quy mô doanh nghiệp và chủ thể kiểm toán được xác định là hai nhân tố có ảnh hưởng tích cực và mạnh nhất đến mức độ công bố thông tin trong báo cáo tài chính.

3. Tại sao đòn bẩy tài chính không ảnh hưởng rõ ràng đến công bố thông tin?
   Có thể do đặc thù thị trường Việt Nam và yêu cầu công bố thông tin của các chủ nợ chưa chặt chẽ, hoặc doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của đòn bẩy trong công bố thông tin.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp nâng cao mức độ công bố thông tin?
   Doanh nghiệp cần tăng cường hợp tác với các công ty kiểm toán uy tín, cải thiện khả năng sinh lời, nâng cao năng lực quản lý và tuân thủ quy định pháp luật về công bố thông tin.

5. Vai trò của cơ quan quản lý trong việc nâng cao công bố thông tin là gì?
   Cơ quan quản lý cần hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát, xử phạt vi phạm và tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của doanh nghiệp.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và xác định các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ công bố thông tin của doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.
• Quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời và chủ thể kiểm toán là những nhân tố có ảnh hưởng tích cực và rõ ràng nhất.
• Đòn bẩy tài chính không có mối quan hệ đáng kể với mức độ công bố thông tin trong nghiên cứu này.
• Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao hiểu biết về thực trạng công bố thông tin tại Việt Nam và làm cơ sở cho các chính sách hoàn thiện.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng công bố thông tin, góp phần phát triển thị trường chứng khoán minh bạch và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Để tiếp tục phát triển, các nhà quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp thực hiện các khuyến nghị nhằm nâng cao tính minh bạch và tin cậy của thông tin tài chính trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC ĐỘ CÔNG BỐ THÔNG TIN 1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN Công bố thông tin được sử dụng để phát hành tất cả các thông tin liên quan đến giao dịch, đảm bảo kinh doanh. Mục tiêu của tiết lộ đầy đủ là để đảm bảo tính minh bạch, để các NĐT khi tham gia vào thị trường chứng khoán, vì vậy khi tiết lộ những thông tốt và bao gồm cả thông tin xấu. Gibbins Richardon và Waterhouse (1990, 122) tiết lộ là một quy định công khai, phát hành có chủ ý các thông tin tài chính và phi tài chính cho dù số lượng hay chất lượng theo yêu cầu hoặc tự nguyện, thông qua các kênh chính thức hoặc không chính thức.

Theo quan điểm của Bộ Tài Chính, được thể hiện trong Sổ tay công bố thông tin dành cho các công ty niêm yết, công bố thông tin được hiểu là phương thức để thực hiện quy trình minh bạch của doanh nghiệp nhằm đảm bảo các cổ đông và công chúng đầu tư có thể tiếp cận thông tin. Chúng ta thừa nhận minh bạch thông tin “là sự công bố thông tin kịp thời và đáng tin cậy, nó cho phép những người sử dụng thông tin đó có thể đánh giá chính xác về tình hình và hiệu quả của một ngân hàng, hoạt động kinh doanh và rủi ro liên quan đến các hoạt động này”(Theo International Finance Coporation, Public disclosure and transparency, Yerevan, May 2006). Cụ thể hơn, công bố thông tin kế toán (Accounting Disclosures) là toàn bộ thông tin được cung cấp thông qua hệ thống các báo cáo tài chính của một công ty trong thời kỳ nhất định (bao gồm cả các báo cáo giữa niên độ và báo cáo thường niên)3 3 Thực trạng và giải pháp của vấn đề công bố thông tin của các doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam, Đặng Thị Thúy Hằng Luan van 7 Công bố thông tin bao gồm hai loại là các công bố bắt buộc và các công bố tự nguyện hay không bắt buộc. Công bố bắt buộc (Madatory disclosure) là những công bố kế toán được yêu cầu bởi luật pháp và những quy định của một quốc gia hoặc một vùng lãnh thổ.

Những công bố này phải được tình bày theo những qui định của Luật Kinh Doanh, Uỷ ban chứng khoán, Các cơ quan quản lý về kế toán, GAAP và sự lựa chọn của doanh nghiệp, không bắt buộc. Có nghĩa là một công ty có thể hoặc không cần phải công bố các thông tin kế toán mà luật pháp không yêu cầu. (2008), công bố tự nguyện chỉ như là các thông tin được cung cấp thêm nhằm thoả mãn nhu cầu của người sử dụng thông tin bên ngoài doanh nghiệp như các nhà phân tích tài chính, các công ty tư vấn, các nhà đầu tư là các tổ chức… Theo xu hướng hiện nay thì các công bố tự nguyện đang thu hút mối quan tâm lớn của người sử dụng thông tin vì tính ảnh hưởng của nó, và các công ty cũng ngày càng được khuyến cáo là sẽ thu được nhiều lợi ích hơn khi công bố các thông tin dạng này. Công bố thông tin là một yếu tố quan trọng có ảnh hưởng đến việc công bố hiệu quả các nguồn lực của xã hội và giảm thiểu sự nhiễu loạn thông tin giữa doanh nghiệp và các đối tượng sử dụng thông tin bên ngoài doanh nghiệp (Adian, Ion-2008).

Chính vì thế mà mọi nền kinh tế, tác động của hành vi công bố thông tin, đặc biệt của các doanh nghiệp niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán là vô cùng to lớn. Ảnh hưởng này không chỉ giới hạn ở tầm vi mô trong tình hình tài chính của từng đơn vị, từng nhà đầu tư mà lan rộng trong cả nền kinh tế. Đó là lý do vì sao mà các nghiên cứu về công bố thông tin, tác động và các yếu tố ảnh hưởng không ngừng được thực hiện bởi các nghiên cứu trên khắp thế giới. Việc nghiên cứu ảnh hưởng của việc công bố thông tin kế toán đến việc ra quyết định vẫn đã và đang là mối quan tâm của các nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách và các nhà quản trị doanh Luan van 8 nghiệp không chỉ ở các nước phát triển mà còn cả các nước đang phát triển.

Các đối tượng sử dụng thông tin, đặc biệt của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán có thể tiếp cận qua nhiều kênh như website của các doanh nghiệp, báo chí, các phương tiện thông tin đại chúng,…Nguồn thông tin mà các nhà đầu tư, các cơ quan quản lý…có thể sử dụng bao gồm một hệ thống đa dạng các báo cáo thường niên, báo cáo công bố thông tin bất thường khi niêm yết, khi tái chào bán chứng khoán hoặc có các sự kiện bất thường xảy ra trong quá trình hoạt động của đơn vị. Theo quan điểm của bộ tài chính Công bố thông tin là sự minh bạch hoá thông tin trên thị trường chứng khoán (Sổ tay công bố thông tin dành cho các công ty niêm yết). Thông tin thị trường chứng khoán rất đa dạng và phong phú, thông tin sẽ phản ảnh tình hình tài chính, bản chất của doanh nghiệp, qua đó các nhà đầu tư có thể nhận định, phân tích và đầu tư có hiệu quả. Vì vậy để đảm bảo cho thị trường chứng khoán hoạt động một cách minh bạch, công khai thì thông tin tiết lộ cung cấp của các doanh nghiệp thực hiện một cách công khai, nguyên tắc công khai được hiểu như là sự cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực và kịp thời.

PHÂN LOẠI CÔNG BỐ THÔNG TIN Có thể phân loại thông tin công bố trên thị trường qua nhiều tiêu thức sau 1. Phân loại thông tin theo tính chất bắt buộc hay tự nguyện Thông tin bắt buộc: Là các thông tin phải công bố theo quy định của các văn bản pháp luật của một quốc gia, như Luật Doanh nghiệp, Chuẩn mực kế toán, chế độ kế toán và các quy định về công bố thông tin của UBCKNN và SGDCK. Thông tin tự nguyện: Là các thông tin mà các doanh nghiệp niêm yết tự nguyện công bố ngoài các thông tin bắt buộc công bố để các nhà đầu tư, đối Luan van 9 tượng sử dụng thông tin có thể hiểu rõ hơn về tình hình tài chính cũng như hoạt động của doanh nghiệp. Phân loại theo phạm vi bao quát Thông tin đơn lẻ của từng nhóm chứng khoán Thông tin ngành, thông tin nhóm ngành Thông tin nhóm cổ phiếu đại diện và tổng thể thị trường Thông tin của SDGCK hay cả quốc gia, thông tin có tính quốc tế 1.

Phân loại thông tin theo thời gian Thông tin quá khứ, thông tin hiện tại và thông tin dự báo cho tương lai Thông tin theo thời gian (phút, ngày.) Thông tin tổng hợp theo thời gian (tuần, tháng, quý, năm. Phân loại theo nguồn thông tin Thông tin trong nước và quốc tế. Thông tin của các tổ chức tham gia thị trường: Tổ chức niêm yết, công ty chứng khoán và thông tin của SGDCK. Thông tin tư vấn của các tổ chức tư vấn đầu tư và tổ chức xếp hạng tín nhiệm.

Thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng (báo, truyền hình, mạng Internet. YÊU CẦU VỀ CÔNG BỐ THÔNG TIN 1. Yêu cầu công bố thông tin kế toán Theo VAS 01: Chuẩn mực chung, quy định rõ các yêu cầu cơ bản đối với kế toán. Thứ nhất là trung thực, các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo trên cơ sở các bằng chứng đầy đủ, khách quan và đúng với thực tế về hiện trạng, bản chất nội dung và giá trị của nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

Thứ hai là khách quan, các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi Luan van 10 chép và báo cáo đúng với thực tế, không bị xuyên tạc, không bị bóp méo. Thứ ba là đầy đủ, mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh liên quan đến kỳ kế toán phải được ghi chép và báo cáo đầy đủ, không bị bỏ sót. Thứ tư là kịp thời, các thông tin và số liệu kế toán phải được ghi chép và báo cáo kịp thời, đúng hoặc trước thời hạn quy định, không được chậm trễ. Thứ năm là dễ hiểu, các thông tin và số liệu kế toán trình bày trong báo cáo tài chính phải rõ ràng, dễ hiểu đối với người sử dụng.

Người sử dụng ở đây được hiểu là người có hiểu biết về kinh doanh, về kinh tế, tài chính, kế toán ở mức trung bình. Thông tin về những vấn đề phức tạp trong báo cáo tài chính phải được giải trình trong phần thuyết minh. Thứ sáu là có thể so sánh, các thông tin và số liệu kế toán giữa các kỳ kế toán trong một doanh nghiệp và giữa các doanh nghiệp chỉ có thể so sánh được khi tính toán và trình bày nhất quán. Trường hợp không nhất quán thì phải giải trình trong phần thuyết minh để người sử dụng báo cáo tài chính có thể so sánh thông tin giữa các kỳ kế toán, giữa các doanh nghiệp hoặc giữa thông tin thực hiện với thông tin dự toán, kế hoạch.

Yêu cầu công bố thông tin trong báo cáo tài chính Theo VAS 01: Chuẩn mực chung cũng quy định rõ các yếu tố cơ bản của báo cáo tài chính. Báo cáo tài chính phản ảnh tình hình tài chính của doanh nghiệp bằng cách tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế, tài chính có cùng tính chất kinh tế thành các yếu tố của báo cáo tài chính. Các yếu tố liên quan trực tiếp đến việc xác định tình hình tài chính trong Bảng cân đối kế toán là Tài sản, Nợ phải trả và Vốn chủ sở hữu. Các yếu tố liên quan trực tiếp đến đánh giá tình hình và kết quả kinh doanh trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là Doanh thu, thu nhập khác, Chi phí và Kết quả kinh doanh.

Tình hình tài chính
Tài sản Luan van 11
Nợ phải trả
Vốn chủ sở hữu
Tình hình kinh doanh
Doanh thu và Thu nhập khác
Chi phí
Ghi nhận các yếu tố của báo cáo tài chính
Ghi nhận tài sản
Ghi nhận nợ phải trả
Ghi nhận doanh thu và thu nhập khác
Ghi nhận chi phí Bên cạnh chuẩn mực chung quy định các yếu tố của BCTC thì chuẩn mực 21: Trình bày BCTC quy định và hướng dẫn các yêu cầu và nguyên tắc chung về việc lập và trình bày báo cáo tài chính gồm: Mục đích, yêu cầu, nguyên tắc lập báo cáo tài chính; kết cấu và nội dung chủ yếu của các báo cáo tài chính.