Nghiên cứu bổ sung chế phẩm bacillus enzyme cho lợn con lai F1 từ 7 đến 56 ngày tuổi

Nghiên cứu này tập trung vào việc bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme vào khẩu phần ăn của lợn con lai F1… 74 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhanh
• Người hướng dẫn: GS. Từ Quang Hiển
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme cho lợn con lai F1 (♂Landrace x ♀Yorkshire) từ 7 đến 21 ngày tuổi và từ 21 đến 56 ngày tuổi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm của lợn con
• 1.1.1. Đặc điểm tiêu hóa các chất dinh dưỡng
• 1.1.2. Đặc điểm về sinh trưởng phát dục
• 1.1.3. Đặc điểm về cơ năng điều tiết nhiệt
• 1.1.4. Đặc điểm về khả năng miễn dịch
• 1.2. Nhu cầu dinh dưỡng của lợn con
• 1.2.1. Lượng thức ăn hàng ngày của lợn con
• 1.2.2. Nhu cầu về năng lượng
• 1.2.3. Nhu cầu protein và axit amin
• 1.2.4. Nhu cầu khoáng chất
• 1.2.5. Nhu cầu vitamin
• 1.2.6. Nhu cầu nước của lợn
• 1.3. Bệnh thường gặp ở lợn con
• 1.4. Giới thiệu về chế phẩm Bacillus enzyme
• 1.4.1. Vai trò của probiotic
• 1.4.2. Cơ chế tác động của probiotic
• 1.4.3. Chế phẩm Bacillus enzyme
• 1.5. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 1.5.1. Những công trình nghiên cứu trong nước
• 1.5.2. Những công trình nghiên cứu ở ngoài nước
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Phương pháp trộn chế phẩm vào thức ăn
• 2.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 2.3.4. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme vào khẩu phần ăn đối với lợn con F1 (♂LR x ♀Y) từ 7 - 21 ngày tuổi
• 3.1.1. Tỷ lệ nuôi sống của lợn con từ 7 - 21 ngày tuổi
• 3.1.2. Sinh trưởng tích lũy của lợn con từ 7 ngày đến 21 ngày tuổi
• 3.1.3. Sinh trưởng tuyệt đối của lợn con thí nghiệm
• 3.1.4. Lượng thức ăn thu nhận của lợn con giai đoạn tập ăn
• 3.1.5. Hiệu suất sử dụng thức ăn của lợn từ 7 đến 21 ngày tuổi
• 3.1.6. Tình hình mắc tiêu chảy của lợn con trong giai đoạn tập ăn
• 3.1.7. Theo dõi và so sánh một số chi phí cho lợn thí nghiệm giai đoạn từ 7 - 21 ngày tuổi
• 3.2. Ảnh hưởng của bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme vào khẩu phần ăn đối với lợn con giai đoạn từ 21 ngày tuổi đến 56 ngày tuổi
• 3.2.1. Khối lượng cơ thể lợn con từ 21 - 56 ngày tuổi
• 3.2.2. Sinh trưởng tuyệt đối của lợn con giai đoạn 21 - 56 ngày tuổi
• 3.2.3. Khả năng thu nhận thức ăn của lợn con giai đoạn 21 - 56 ngày tuổi
• 3.2.4. Tiêu tốn thức ăn cho tăng khối lượng của lợn con từ 21 - 56 ngày tuổi
• 3.2.5. Tình hình mắc tiêu chảy của lợn con từ 21 - 56 ngày tuổi
• 3.2.6. Theo dõi và so sánh một số chi phí cho lợn thí nghiệm giai đoạn từ 21 đến 56 ngày tuổi
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme cho lợn con lai F1

Nghiên cứu này tập trung vào việc bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme vào khẩu phần ăn của lợn con lai F1 (♂Landrace x ♀Yorkshire) từ 7 đến 56 ngày tuổi. Mục tiêu chính là đánh giá ảnh hưởng của chế phẩm này đến khả năng sinh trưởng và tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con. Chế phẩm Bacillus enzyme được sử dụng như một giải pháp thay thế kháng sinh, nhằm cải thiện dinh dưỡng lợn và tăng cường sức khỏe đường ruột. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong khoa học chăn nuôi và công nghệ sinh học, đặc biệt trong bối cảnh hạn chế sử dụng kháng sinh trong thức ăn chăn nuôi.

1.1. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là lợn con lai F1 từ 7 đến 56 ngày tuổi, được chia thành hai giai đoạn: 7-21 ngày và 21-56 ngày. Chế phẩm Bacillus enzyme được bổ sung vào thức ăn chăn nuôi với các mức khác nhau. Phương pháp nghiên cứu bao gồm theo dõi sinh trưởng, tiêu thụ thức ăn, và tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy. Các chỉ tiêu được đo lường và so sánh giữa nhóm thí nghiệm và nhóm đối chứng. Kết quả được xử lý bằng phương pháp thống kê để đánh giá hiệu quả của chế phẩm.

1.2. Kết quả và thảo luận

Kết quả cho thấy việc bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme giúp cải thiện đáng kể sinh trưởng và giảm tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con. Cụ thể, lợn con được bổ sung chế phẩm có khối lượng cơ thể cao hơn và tiêu thụ thức ăn hiệu quả hơn so với nhóm đối chứng. Ngoài ra, tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy giảm rõ rệt, đặc biệt trong giai đoạn từ 7-21 ngày tuổi. Điều này chứng tỏ chế phẩm Bacillus enzyme có tiềm năng lớn trong việc thay thế kháng sinh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

II. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu này mang lại cả ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong lĩnh vực chăn nuôi. Về mặt khoa học, nghiên cứu cung cấp bằng chứng về hiệu quả của chế phẩm Bacillus enzyme trong việc cải thiện dinh dưỡng lợn và tăng cường sức khỏe đường ruột. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu giúp xác định mức bổ sung chế phẩm phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm chi phí sản xuất. Đây là bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ sinh học vào thức ăn chăn nuôi, đặc biệt trong bối cảnh hạn chế sử dụng kháng sinh.

2.1. Ứng dụng trong chăn nuôi

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng rộng rãi trong chăn nuôi lợn, đặc biệt là ở giai đoạn lợn con từ 7 đến 56 ngày tuổi. Việc bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme vào thức ăn chăn nuôi không chỉ giúp cải thiện sinh trưởng mà còn giảm thiểu rủi ro bệnh tật, đặc biệt là tiêu chảy. Điều này giúp nâng cao năng suất và chất lượng thịt lợn, đồng thời giảm chi phí điều trị bệnh. Nghiên cứu cũng mở ra hướng đi mới trong việc sử dụng các vi sinh vật có lợi thay thế kháng sinh trong chăn nuôi.

2.2. Tác động đến ngành chăn nuôi

Nghiên cứu này có tác động tích cực đến ngành chăn nuôi Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hạn chế sử dụng kháng sinh. Việc áp dụng chế phẩm Bacillus enzyme giúp đảm bảo an toàn thực phẩm và nâng cao hiệu quả kinh tế. Ngoài ra, nghiên cứu cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học chăn nuôi và công nghệ sinh học trong nước. Đây là bước đi quan trọng để ngành chăn nuôi Việt Nam hội nhập với xu hướng toàn cầu về sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường và an toàn cho người tiêu dùng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn giữ vị trí chiến lược trong cơ cấu nông nghiệp Việt Nam, nơi thu hút khoảng 70% lực lượng lao động nông thôn. Tuy nhiên, giai đoạn lợn con theo mẹ và sau cai sữa thường xuyên đối mặt với hội chứng tiêu chảy phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng với tỷ lệ hao hụt đàn từ 15% đến 30%. Trước đây, kháng sinh liều thấp thường được phối trộn vào thức ăn để phòng bệnh và kích thích tăng trọng. Nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và ngăn ngừa nguy cơ tồn dư kháng sinh, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã ban hành Thông tư số 42/2015/TT-BNNPTNT và Thông tư số 06/2016/TT-BNNPTNT quy định lộ trình chấm dứt hoàn toàn việc sử dụng kháng sinh kích thích sinh trưởng trong thức ăn gia súc từ sau ngày 30/6/2017.

Xuất phát từ đòi hỏi cấp bách của thực tiễn, đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của các mức bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme (0%; 0,3%; 0,5% và 0,7%) vào khẩu phần ăn đối với khả năng sinh trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn và tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở lợn con lai F1 (Landrace x Yorkshire). Thử nghiệm được triển khai tại Trang trại Đồng Tâm Xanh, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội trong mốc thời gian từ tháng 7/2016 đến tháng 7/2017 trên quy mô 714 cá thể giai đoạn 7-21 ngày tuổi và 320 cá thể giai đoạn 21-56 ngày tuổi. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn khi xác lập công thức vi sinh giúp nâng khối lượng cơ thể lúc 21 ngày tuổi đạt 110,03% so với đối chứng, đồng thời giảm tỷ lệ tiêu chảy từ 46,11% xuống còn 20,30%, tạo nền tảng cho quy trình chăn nuôi an toàn sinh học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết dinh dưỡng và sinh lý tiêu hóa gia súc non theo tiêu chuẩn Hội đồng Nghiên cứu Quốc gia Hoa Kỳ NRC và các nghiên cứu của Miller. Giai đoạn dưới 21 ngày tuổi, dung tích dạ dày lợn con chỉ đạt từ 0,03 lít đến 0,2 lít, dịch vị tiết ra lượng acid chlohydric tự do rất thấp nên độ pH khó đạt mức tối ưu 2,0. Hoạt tính các men tiêu hóa amylase và pepsin chưa hoàn thiện, khiến khả năng phân giải thức ăn phức tạp bị hạn chế.

Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng lý thuyết tác động của probiotic theo mô hình của Steiner và tổng kết của Patterson. Probiotic hoạt động thông qua ba cơ chế chủ đạo: cạnh tranh vị trí bám dính trên niêm mạc ruột để loại trừ vi khuẩn gây hại, đối kháng sinh học bằng việc tiết acid hữu cơ, bacteriocin, và kích thích đáp ứng miễn dịch đường ruột. Bốn khái niệm chính được sử dụng xuyên suốt gồm: Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), Tăng trọng trung bình ngày (ADG), Đơn vị hình thành khuẩn lạc (CFU) và Chế phẩm probiotic đa chủng. Chế phẩm Bacillus enzyme sử dụng trong nghiên cứu chứa 4 chủng vi sinh vật hữu ích gồm Bacillus subtilis, Lactobacillus acidophilus, Streptococcus faecalis và Saccharomyces cerevisiae với mật độ từ 1,1x10^6 đến 1,3x10^7 CFU/g.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp phân lô so sánh một nhân tố hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD). Cỡ mẫu giai đoạn 1 (7-21 ngày tuổi) gồm 60 lợn nái Yorkshire (lứa đẻ 3 đến 5) nuôi dưỡng 714 lợn con lai F1 (Landrace x Yorkshire) có khối lượng ban đầu đồng đều 2,72 kg/con, chia thành 4 lô: Đối chứng (180 con, 0% chế phẩm), Thí nghiệm 1 (179 con, 0,3% chế phẩm), Thí nghiệm 2 (178 con, 0,5% chế phẩm) và Thí nghiệm 3 (177 con, 0,7% chế phẩm), lặp lại 3 lần. Giai đoạn 2 (21-56 ngày tuổi) chọn mẫu ngẫu nhiên 80 con mỗi lô (tổng 320 con) với khối lượng ban đầu từ 5,68 đến 6,31 kg/con.

Khẩu phần cơ sở sử dụng thức ăn viên hỗn hợp 552F (năng lượng trao đổi 3.200 Kcal ME/kg, protein thô 19%) và TT553 (3.000 Kcal ME/kg, protein thô 18%). Chế phẩm được hòa tan với nước theo tỷ lệ 250ml nước cho 10kg thức ăn rồi phun sương trộn đều hàng ngày. Phương pháp phân tích phương sai ANOVA một nhân tố trên phần mềm thống kê Iristar 5.0 và Excel 2007 được lựa chọn nhằm kiểm định sự sai khác giữa các lô thí nghiệm ở mức ý nghĩa P < 0,05 và P < 0,001, đảm bảo tính khách quan trong suốt 12 tháng theo dõi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, việc bổ sung Bacillus enzyme thúc đẩy mạnh mẽ sinh trưởng tích lũy của lợn con. Khối lượng trung bình lúc 21 ngày tuổi ở lô Thí nghiệm 3 đạt 6,14 kg/con (đạt 110,03% so với đối chứng), lô Thí nghiệm 2 đạt 6,08 kg/con (đạt 108,96%) và lô Thí nghiệm 1 đạt 5,74 kg/con (đạt 102,86%), đều cao hơn rõ rệt so với lô Đối chứng chỉ đạt 5,58 kg/con với giá trị thống kê P < 0,001.

Thứ hai, tốc độ sinh trưởng tuyệt đối (ADG) giai đoạn 7-21 ngày tuổi tăng trưởng vượt bậc. Lô Thí nghiệm 3 đạt 245,0 g/con/ngày, tăng 20,16% so với lô Đối chứng đạt 203,9 g/con/ngày; lô Thí nghiệm 2 đạt 239,7 g/con/ngày (tăng 17,56%) và lô Thí nghiệm 1 đạt 217,7 g/con/ngày (tăng 6,77%), sự sai khác có ý nghĩa thống kê cao ở mức P < 0,001.

Thứ ba, lượng thức ăn thu nhận hàng ngày giai đoạn 7-21 ngày tuổi tăng dần từ 75,18 g/con/ngày ở lô Đối chứng lên 77,95 g/con/ngày ở Thí nghiệm 1; 82,21 g/con/ngày ở Thí nghiệm 2 và đạt đỉnh 86,11 g/con/ngày ở Thí nghiệm 3 (tăng 14,54%; P < 0,001). Đồng thời, hệ số tiêu tốn thức ăn (FCR) giảm từ 0,369 kg thức ăn/kg tăng trọng ở lô Đối chứng xuống 0,344 kg/kg ở lô Thí nghiệm 3 (giảm 6,78%; P < 0,05).

Thứ tư, tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy giai đoạn tập ăn giảm rõ rệt. Lô Đối chứng có tỷ lệ tiêu chảy lên tới 46,11% (83/180 con), trong khi lô Thí nghiệm 1 giảm còn 39,70% (giảm 6,41%), lô Thí nghiệm 2 còn 32,60% (giảm 13,51%) và lô Thí nghiệm 3 giảm xuống chỉ còn 20,30% (giảm 25,81%). Tỷ lệ lợn con tử vong do tiêu chảy cũng giảm tương ứng từ 6,10% xuống 3,40%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến sự cải thiện vượt trội về sinh trưởng và tiêu hóa là do các vi khuẩn Bacillus subtilis và Lactobacillus acidophilus khi vào đường ruột đã tiết ra hệ enzyme protease, amylase ngoại bào giúp phân giải nhanh các chất dinh dưỡng trong thức ăn viên tập ăn. Đồng thời, acid hữu cơ sinh ra làm giảm pH đường ruột, kìm hãm sự tăng sinh của các khuẩn gây bệnh như E.coli và Salmonella.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu của Trần Quốc Việt khi bổ sung probiotic đa chủng giúp tăng tốc độ sinh trưởng 11,9% và giảm tỷ lệ tiêu chảy 35,6%. Một trích dẫn chuyên ngành khẳng định rằng "probiotic là giải pháp thay thế kháng sinh hiệu quả và bền vững". Trong thực tế trình bày báo cáo, dữ liệu này có thể được minh họa trực quan qua biểu đồ cột thể hiện khối lượng lợn con qua các tuần tuổi và biểu đồ đường thể hiện xu hướng giảm mạnh của tỷ lệ mắc tiêu chảy tương ứng với các mức tăng liều lượng bổ sung men vi sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, áp dụng mức bổ sung chế phẩm vi sinh Bacillus enzyme vào khẩu phần ăn của lợn con từ 7 đến 21 ngày tuổi với tỷ lệ tối ưu 0,5% đến 0,7% (tương đương 5 đến 7 gam chế phẩm cho 1 kg thức ăn hỗn hợp). Biện pháp này hướng đến target metric nâng khối lượng cai sữa lúc 21 ngày tuổi đạt trên 6,1 kg/con và hạ tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy xuống dưới 21%. Thời gian thực hiện liên tục từ ngày tuổi thứ 7 đến ngày thứ 21 do kỹ sư chăn nuôi và chủ trang trại trực tiếp chỉ đạo.

Thứ hai, chuẩn hóa kỹ thuật phối trộn thức ăn hàng ngày bằng phương pháp hòa tan 250ml nước sạch cho 10kg cám viên rồi phun sương đảo đều vào mỗi buổi sáng. Target metric nhằm hạn chế thất thoát hoạt lực vi sinh, đảm bảo mật độ đạt trên 1,0x10^6 CFU/g và giảm chỉ số FCR giai đoạn tập ăn xuống dưới 0,35 kg/kg. Công việc này do công nhân chăn nuôi thực hiện mỗi sáng trước giờ cho ăn.

Thứ ba, cải tạo chuồng úm và kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi, duy trì nhiệt độ ổn định ở mức 28 đến 29 độ C cho giai đoạn 8-21 ngày tuổi và 27 đến 28 độ C cho giai đoạn 22-56 ngày tuổi, kết hợp thay nước uống sạch 2 lần mỗi ngày. Mục tiêu nâng tỷ lệ nuôi sống toàn đàn lên trên 96,6%. Chủ thể triển khai là bộ phận kỹ thuật trang trại vào đầu mỗi chu kỳ nuôi lợn con.

Thứ tư, xây dựng quy trình giám sát thú y định kỳ, kiểm tra phân lợn hàng tháng nhằm đánh giá mật độ vi sinh có hại mà không cần dùng kháng sinh phòng ngừa. Target metric hướng đến giảm 15% đến 20% chi phí thuốc điều trị cho mỗi đầu lợn. Bác sĩ thú y trang trại chủ trì thực hiện xuyên suốt 56 ngày đầu đời của vật nuôi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm chủ trang trại và hộ chăn nuôi lợn quy mô trang trại: Tiếp cận công thức phối trộn men vi sinh cụ thể từ 0,5% đến 0,7% để thay thế kháng sinh phòng bệnh, giúp giảm 25,81% tỷ lệ tiêu chảy, nâng cao tỷ lệ sống và tối ưu hóa lợi nhuận kinh tế cho từng lứa nuôi.

Nhóm kỹ sư dinh dưỡng và chuyên viên phối chế thức ăn chăn nuôi: Sử dụng số liệu thực nghiệm về nhu cầu dinh dưỡng, thành phần thức ăn 552F, TT553 và động thái tiết men tiêu hóa của lợn non để nghiên cứu phát triển các dòng cám tập ăn cao cấp đáp ứng tiêu chuẩn an toàn sinh học.

Nhóm doanh nghiệp sản xuất thuốc thú y và chế phẩm sinh học: Khai thác căn cứ thực nghiệm về mật độ 4 chủng vi sinh vật (Bacillus, Lactobacillus, Streptococcus, Saccharomyces) nhằm cải tiến công nghệ sản xuất probiotic chịu nhiệt và gia tăng hoạt lực enzyme ngoại bào.

Nhóm giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Sử dụng luận văn làm tài liệu học thuật giá trị về phương pháp bố trí thí nghiệm CRD trên quy mô 714 cá thể, quy trình phân tích phương sai ANOVA và tổng quan tài liệu chuyên sâu về sinh lý học tiêu hóa gia súc non.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Chế phẩm Bacillus enzyme có thành phần và mật độ vi sinh vật như thế nào? Trả lời: Chế phẩm chứa 4 chủng vi sinh vật gồm Bacillus subtilis, Lactobacillus acidophilus, Streptococcus faecalis và Saccharomyces cerevisiae với mật độ từ 1,1x10^6 đến 1,3x10^7 CFU/g. Sự phối hợp đa chủng này vừa cung cấp enzyme phân giải tinh bột, protein vừa kìm hãm vi khuẩn gây hại.

Câu hỏi 2: Mức bổ sung Bacillus enzyme nào mang lại hiệu quả sinh trưởng tốt nhất? Trả lời: Mức bổ sung 0,7% (lô Thí nghiệm 3) cho hiệu quả cao nhất với khối lượng 21 ngày tuổi đạt 6,14 kg/con (cao hơn 10,03% so với đối chứng), tăng trọng ngày đạt 245,0 g/con/ngày và hệ số FCR giảm xuống 0,344 kg/kg. Mức 0,5% cũng đem lại hiệu quả kinh tế rất tích cực.

Câu hỏi 3: Việc bổ sung men vi sinh giúp giảm tỷ lệ tiêu chảy và tỷ lệ tử vong bao nhiêu? Trả lời: Giai đoạn 7-21 ngày tuổi, tỷ lệ mắc tiêu chảy giảm mạnh từ 46,11% ở lô đối chứng xuống còn 20,30% ở lô bổ sung 0,7% chế phẩm (giảm 25,81%). Tỷ lệ lợn con tử vong do tiêu chảy cũng giảm tương ứng từ 6,10% xuống mức 3,40%.

Câu hỏi 4: Cần lưu ý gì về quy trình kỹ thuật khi phối trộn chế phẩm vào thức ăn viên? Trả lời: Người nuôi cần hòa tan chế phẩm vào nước theo tỷ lệ 250ml nước cho 10kg thức ăn rồi dùng bình phun sương xịt đều kết hợp đảo kỹ bằng tay. Nên trộn vào buổi sáng mỗi ngày với lượng vừa đủ (6kg cho lợn tập ăn) để đảm bảo chất lượng và hoạt lực men.

Câu hỏi 5: Vì sao lợn con từ 7 đến 21 ngày tuổi rất dễ mắc hội chứng tiêu chảy? Trả lời: Do hệ tiêu hóa lợn con chưa hoàn thiện, lượng acid chlohydric tự do tiết ra rất ít khiến pH dạ dày không đủ thấp để diệt khuẩn. Đồng thời hoạt tính men amylase, pepsin còn yếu và kháng thể thụ động từ sữa mẹ suy giảm mạnh từ tuần tuổi thứ 3.

Kết luận

• Luận văn đã xác định mức bổ sung chế phẩm Bacillus enzyme từ 0,5% đến 0,7% giúp nâng cao khối lượng lợn con lúc 21 ngày tuổi đạt từ 6,08 đến 6,14 kg/con (tăng 8,96% đến 10,03% so với đối chứng).
• Tốc độ sinh trưởng tuyệt đối giai đoạn tập ăn đạt mức 239,7 đến 245,0 g/con/ngày và giảm hệ số tiêu tốn thức ăn FCR xuống còn 0,344 kg/kg.
• Kiểm soát hiệu quả hội chứng tiêu chảy ở lợn con, hạ tỷ lệ mắc bệnh từ 46,11% xuống 20,30% và giảm tỷ lệ tử vong do tiêu chảy từ 6,10% xuống 3,40%.
• Cung cấp giải pháp an toàn sinh học khả thi nhằm thay thế hoàn toàn kháng sinh kích thích sinh trưởng, bám sát định hướng của Thông tư 42/2015/TT-BNNPTNT.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật phun sương hòa tan chế phẩm sinh học giúp trang trại dễ dàng áp dụng vào thực tiễn chăn nuôi tập trung.

Kế hoạch tiếp theo đề xuất mở rộng thử nghiệm mô hình trên các giống lợn ngoại thuần chủng trong khung thời gian 6 đến 12 tháng tới để hoàn thiện quy trình chăn nuôi tuần hoàn khép kín. Các cơ sở chăn nuôi và trang trại hãy nhanh chóng ứng dụng giải pháp bổ sung Bacillus enzyme vào khẩu phần ăn để bảo vệ đàn lợn con, tối ưu chi phí và gia tăng lợi nhuận bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm của lợn con 1. Đặc điểm tiêu hóa các chất dinh dưỡng Tiêu hóa là quá trình phân giải thức ăn từ miệng đến ruột già, nhằm biến đổi những hợp chất hữu cơ phức tạp của thức ăn thành những chất đơn giản nhất mà cơ thể động vật hấp thụ được. Cơ quan tiêu hóa của lợn con phát triển rất nhanh nhưng chưa hoàn thiện.

Tiêu hóa ở miệng: Thức ăn ở miệng được cắt nghiền nhỏ bởi động tác nhai và thức ăn trộn với nước bọt làm trơn để được nuốt trôi xuống dạ dày. Nước bọt chứa phần lớn là nước (tới 99%) trong đó chứa enzym amylase có tác dụng tiêu hoá tinh bột. - Tiêu hóa ở dạ dày: Dạ dày của lợn con (dung tích của dạ dày lúc sơ sinh khoảng 0,03 lít, lúc trưởng thành có dung tích khoảng 8 lít, chức năng như là nơi dự trữ và tiêu hoá thức ăn. Thành dạ dày tiết ra dịch dạ dày chứa chủ yếu là nước với enzym pepsin và axit chlohydric (HCl).

Men pepsin chỉ hoạt động trong môi trường axit và dịch dạ dày có độ pH khoảng 2,0. Pepsin giúp tiêu hoá protein và sản phẩm là polypeptit và ít axit amin. - Tiêu hóa ở ruột non: Ruột non có độ dài khoảng 18 - 20 mét. Thức ăn sau khi được tiêu hoá ở dạ dày chuyển xuống ruột non được trộn với dịch tiết ra từ tá tràng, gan và tụy.

- Tiêu hoá ở ruột Dung tích ruột non của lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 3 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi gấp 6 lần và lúc 60 ngày tuổi gấp 50 lần. Dung tích ruột già của lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 1,5 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi gấp 2,5 lần và lúc 60 ngày tuổi gấp 50 lần (dung tích ruột già lúc sơ sinh khoảng 0,04lít). Hoạt tính của các enzyme thay đổi từ sơ sinh đến trưởng thành. + Amylase và maltase: Hai enzyme này có trong dịch tuỵ từ khi lợn con mới đẻ ra nhưng dưới 3 tuần hoạt tính còn thấp, do đó khả năng tiêu hoá tinh bột còn kém.

Sau 3 tuần tuổi enzyme amylase và maltase mới có hoạt tính mạnh nên khả năng tiêu hoá tinh bột của lợn con tốt hơn. 5 + Saccharase: Đối với lợn con dưới 2 tuần tuổi enzyme saccharase hoạt tính còn thấp, vì vậy nếu cho lợn con ăn đường saccharose thì rất dễ bị ỉa chảy. + Trypsin: Là enzyme tiêu hóa protein của thức ăn + Lactase: Có tác dụng tiêu hoá đường lactose trong sữa. Enzyme này có hoạt tính mạnh ngay từ khi lợn con mới đẻ ra và tăng cao nhất ở tuần tuổi thứ 2, sau đó hoạt tính của enzyme giảm dần.

Từ khi sơ sinh đến 5 tuần tuổi hàm lượng và hoạt tính của enzyme tiêu hóa ở lợn con khác nhiều với lợn trưởng thành. Khi nuôi lợn con cần chú ý cho lợn con tập ăn sớm nhằm cai sữa sớm. Đặc điểm về sinh trưởng phát dục Khối lượng lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 2 lần lúc sơ sinh, lúc 21 ngày tuổi gấp 4 lần, lúc 30 ngày tuổi gấp 5 - 6 lần, lúc 40 ngày tuổi gấp 7 - 8 lần, lúc 50 ngày tuổi gấp 10 lần và lúc 60 ngày tuổi gấp 12 - 14 lần. Lợn con lúc bú sữa có tốc độ sinh trưởng phát dục nhanh nhưng không đều qua các giai đoạn.

Tốc độ nhanh nhất là 21 ngày đầu, sau 21 ngày tốc độ giảm xuống. Lợn con có tốc độ sinh trưởng phát dục rất nhanh nên khả năng tích lũy chất dinh dưỡng rất mạnh, lợn con ở 20 ngày tuổi mỗi ngày có thể tích lũy được 9 - 14g protein/kg khối lượng cơ thể, lợn lớn chỉ tích lũy được 0,3 - 0,4g protein/kg khối lượng cơ thể. Để tăng 1kg khối lượng cơ thể, lợn con cần ít năng lượng hơn, nghĩa là tiêu tốn ít thức ăn hơn lợn lớn vì tăng trọng của lợn con chủ yếu là tăng thịt nạc, mà để sản xuất ra 1kg thịt nạc thì cần ít năng lượng hơn để sản xuất ra 1kg thịt mỡ (Võ Trọng Hốt và cs, 2000) [10]. Đặc điểm về cơ năng điều tiết nhiệt Cơ năng điều tiết thân nhiệt của lợn con chưa hoàn chỉnh nên thân nhiệt lợn con chưa ổn định, nghĩa là sự sinh nhiệt và thải nhiệt chưa được cân bằng (Hovorka, 1983)(dẫn theo Võ Trọng Hốt và cs, 2000)[10].

Ở giai đoạn này lợn con duy trì được thân nhiệt chủ yếu là nhờ nước trong cơ thể và nhờ hoạt động rất mạnh của hệ tuần hoàn. Theo Nguyễn Khắc Tích (1995)[21] nhiệt độ thích hợp cho lợn con như sau: Sơ sinh đến 7 ngày tuổi: 30 - 320C 6 Từ 8 - 21 ngày tuổi: 28 - 290C Từ 22 - 56 ngày tuổi: 27 - 280C Khả năng điều tiết nhiệt của lợn con dưới 3 tuần tuổi còn kém, nhất là trong tuần đầu mới đẻ ra. Vì vậy, nuôi lợn con trong chuồng có nhiệt độ thấp và ẩm độ cao thì thân nhiệt của lợn con hạ xuống rất nhanh. Mức độ hạ thân nhiệt nhiều hay ít, nhanh hay chậm chủ yếu phụ thuộc vào nhiệt độ của chuồng nuôi và tuổi của lợn con.

Nếu nhiệt độ chuồng nuôi là 180C thì thân nhiệt lợn con bị giảm xuống 20C so với thân nhiệt ban đầu. Nếu nhiệt độ chuồng nuôi xuống tới 00C thì thân nhiệt của lợn con giảm xuống 40C (Newland, 1975)(dẫn theo Võ Trọng Hốt và cs, 2000)[10]. Sự tăng giảm khối lượng của lợn con không ảnh hưởng nhiều đến sự tăng giảm thân nhiệt của lợn con. Đặc điểm về khả năng miễn dịch Lợn con mới đẻ ra trong máu hầu như chưa có kháng thể.

Lượng kháng thể tăng rất nhanh sau khi lợn con được bú sữa đầu. Khả năng miễn dịch của lợn con là hoàn toàn thụ động và phụ thuộc vào lượng kháng thể hấp thụ được nhiều hay ít từ sữa mẹ. Trong sữa đầu của lợn nái hàm lượng protein rất cao. Những ngày đầu mới đẻ hàm lượng protein sữa chiếm tới 18 - 19%, trong đó lượng γ-globulin chiếm số lượng khá lớn (34 - 45%).

γ-globulin có tác dụng tạo sức đề kháng cho nên sữa đầu có tác dụng quan trọng đối với khả năng miễn dịch của lợn con. Nhu cầu dinh dưỡng của lợn con Nguồn dinh dưỡng của lợn con ở 21 ngày đầu chủ yếu là sữa mẹ. Số lượng và chất lượng sữa của lợn nái ở giai đoạn này sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của lợn con. Cứ nhận được 1kg sữa mẹ thì lợn con tăng được khoảng 250g khối lượng cơ thể (Hovorka, 1983)(dẫn theo Võ Trọng Hốt và cs, 2000)[10].

Sau 21 ngày sữa lợn mẹ bắt đầu giảm cả về số lượng và chất lượng, do đó không thể đáp ứng được nhu cầu phát triển của lợn con. Các chất dinh dưỡng mà lợn con nhận được từ sữa mẹ ngày càng giảm đi. Vì vậy bù đắp phần dinh dưỡng thiếu hụt cho nhu cầu sinh trưởng phát triển của lợn con khi sản lượng sữa mẹ giảm dần cần cho lợn con tập ăn sớm khi lợn con 07 ngày tuổi. Lượng thức ăn hàng ngày của lợn con Sữa mẹ trong thành phần có đầy đủ năng lượng và chất khoáng, vitamin cần thiết để cung cấp cho lợn con.

Trong chăn nuôi mục đích là lợn con tăng trọng nhanh, lợn mẹ sớm được cai sữa để tăng số lứa/năm. Vì vậy ta cần bổ sung thức ăn cho lợn con từ 4-5 ngày tuổi. Chậm nhất là đến 2 tuần lợn con phải quen thuộc với cám tập ăn. Số lần cho ăn ảnh hưởng đến khả năng tiêu hoá của lợn: Khi cho lợn ăn 3 lần/ngày thì sẽ tiêu hoá được 13,5% nhưng khi cho ăn 5 lần/ngày thì sẽ tiêu hoá được 19,7%.

Theo Lê Hồng Mận và Xuân Giao (2004) [15], mức ăn hằng ngày cho lợn con từ 10 - 45 ngày tuổi như sau: Bảng 1. Mức ăn hàng ngày cho lợn con từ 10 - 45 ngày tuổi Tuổi lợn con (ngày) Khối lượng T/A (kg) 10 - 20 0,1 - 0,15 20 - 30 0,15 - 0,25 30 - 45 0,25 - 0,35 (Theo Lê Hồng Mận và Xuân Giao, 2004) Như vậy cho ăn với một lượng nhỏ với khoảng cách đều đặn đã nâng cao được năng suất của lợn con. Với phương pháp này có thể tránh tồn dư lâu T/A trong máng, tránh rơi vãi T/A và tăng khả năng tiêu hoá hấp thu của lợn con. Nhu cầu về năng lượng Dinh dưỡng quan trọng nhất cung cấp cho lợn con là năng lượng.

Cơ thể cần năng lượng trước hết vào quá trình trao đổi chất. Năng lượng cũng cần thiết để tổng hợp lên các mô sinh trưởng mới, protein, mỡ và đường lactoza. Ngoài ra năng lượng còn được chứa bên trong các kho dự trữ và các sản phẩm phân tiết. Việc duy trì thân nhiệt trong thời tiết lạnh cần rất nhiều năng lượng.

Năng lượng cũng còn dùng để duy trì thân nhiệt trong môi trường lạnh. Ở 2 tuần đầu lợn con hầu như đã được cung cấp đầy đủ năng lượng từ sữa mẹ. Từ tuần tuổi thứ 3 cần bổ sung thêm mới đáp ứng được nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của lợn con. Theo Lucac (1982) (dẫn theo Võ Trọng Hốt và cs (2000) [10], mức năng lượng cần bổ sung cho lợn con giai đoạn từ 1 - 8 tuần tuổi như sau: 8 Bảng 1.

Mức năng lượng cần bổ sung cho lợn con từ 1 - 8 tuần tuổi Tuần Khối lượng Nhu cầu chung Sữa mẹ cung cấp Cần bổ sung tuổi (kg) (Kcal) (Kcal) (Kcal) 1 2,7 965 965 - 2 4,1 1255 1255 - 3 5,9 1625 1430 195 4 7,7 2000 1240 760 5 10,0 2375 1240 1135 6 12,7 2750 1135 1615 7 15,9 3125 915 2210 8 19,0 3500 805 2695 (Theo Lucac, 1982) 1. Nhu cầu protein và axit amin Ơ thời điểm lợn con theo mẹ, lợn sống chủ yếu nhờ bú sữa mẹ. Lợn con có tốc độ phát triển mạnh về hệ cơ và khả năng tích lũy protein lớn do đó đòi hỏi về số lượng và chất lượng protein cao. 2 tuần đầu lượng sữa của lợn nái đạt đến mức cực thịnh, lợn con hầu như đã nhận được đầy đủ lượng protein cần thiết cho sự phát triển của cơ thể.

Từ tuần tuổi thứ 3 cần bổ sung thêm protein để không ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của lợn con. Khẩu phần ăn của gia súc càng hoàn chỉnh, có đủ thành phần các axit amin sẽ làm giảm mức tiêu tốn T/A. Đối với lợn con bú sữa quan trọng nhất là Lysine và Methionine, đôi khi còn thêm Tryptophane. Trong protein thô của khẩu phần ăn cho lợn con bú sữa cần có 5 - 5,6% Lysine: 3 - 3,2% Methionine và 1,4 - 1,5% Tryptophan.