Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của các mức methionine cystine lysine trong khẩu phần ăn đến khả năng sản xuất thịt của gà lai ri x lương phượng nuôi vụ thu đông

Nghiên cứu tác động của methionine, cystine, lysine đến sản xuất thịt gà lai Ri x Lương Phượng trong vụ thu đông, giúp tối ưu hiệu quả chăn nuôi.

• Tác giả: Hoàng Anh Bắc
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thanh Vân
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của các mức (methionine + cystine)/lysine trong khẩu phần ăn đến khả năng sản xuất thịt của gà lai (Ri x Lương Phượng) nuôi vụ Thu – Đông tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.2. Nhu cầu dinh dưỡng của gà thịt và phương pháp xác định
• 1.2.1. Nhu cầu về năng lượng của gà thịt và phương pháp xác định
• 1.2.2. Nhu cầu năng lượng duy trì cho gà
• 1.2.3. Nhu cầu năng lượng cho sản xuất
• 1.3. Nhu cầu về protein và axit amin của gà thịt và phương pháp xác định
• 1.3.1. Vai trò của protein đối với cơ thể gia cầm
• 1.3.2. Vai trò của các axit amin
• 1.3.2.1. Lysine
• 1.3.2.2. Methionine
• 1.4. Khả năng sản xuất thịt của gia cầm và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.5. Đặc điểm sinh học và khả năng sản xuất của gà Lương Phượng, gà Ri và con lai
• 1.5.1. Đặc điểm sinh học và khả năng sản xuất của gà Lương Phượng
• 1.5.2. Đặc điểm sinh học và khả năng sản xuất của gà Ri
• 1.5.3. Đặc điểm sinh học và khả năng sản xuất của gà Ri lai
• 1.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.6.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.6.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.4.1. Tỷ lệ nuôi sống (%)
• 2.4.2. Khả năng sinh trưởng
• 2.4.3. Khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn
• 2.4.4. Chỉ số sản xuất (PI)
• 2.4.5. Chỉ số kinh tế (EN)
• 2.4.6. Khảo sát chỉ tiêu năng suất thịt
• 2.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Nhiệt độ, ẩm độ môi trường tại thời điểm thí nghiệm
• 3.2. Tỷ lệ nuôi sống của gà thí nghiệm qua các tuần tuổi
• 3.3. Khả năng sinh trưởng của gà thí nghiệm
• 3.3.1. Sinh trưởng tích lũy
• 3.3.2. Sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm
• 3.3.3. Sinh trưởng tương đối của gà thí nghiệm
• 3.4. Khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.4.1. Khả năng thu nhận thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.4.2. Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng khối lượng
• 3.4.3. Tiêu tốn protein cho 1 kg tăng khối lượng
• 3.4.4. Tiêu tốn năng lượng cho 1 kg tăng khối lượng
• 3.5. Năng suất thịt của gà thí nghiệm
• 3.6. Chỉ số sản xuất và chỉ số kinh tế của gà thí nghiệm
• 3.6.1. Chỉ số sản xuất (PI)
• 3.6.2. Chỉ số kinh tế của gà thí nghiệm (EN)
• 3.7. Chi phí thức ăn của gà thí nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu và cơ sở khoa học

Nghiên cứu này tập trung vào ảnh hưởng của methionine, cystine, và lysine đến sản xuất thịt gà lai Ri x Lương Phượng trong vụ thu đông tại Thái Nguyên. Dinh dưỡng gia cầm và axit amin đóng vai trò quan trọng trong chăn nuôi gà, đặc biệt là việc tối ưu hóa thức ăn chăn nuôi để nâng cao hiệu quả sản xuất. Nghiên cứu này nhằm xác định tỷ lệ tối ưu của các axit amin trong khẩu phần ăn, góp phần cải thiện chất lượng thịt gà và phát triển gia cầm.

1.1. Nhu cầu dinh dưỡng của gà thịt

Nhu cầu dinh dưỡng của gà thịt bao gồm năng lượng, protein, và các axit amin thiết yếu như methionine, cystine, và lysine. Năng lượng là yếu tố cơ bản để duy trì hoạt động sống và tăng trưởng. Protein và axit amin là thành phần chính trong cấu trúc tế bào và mô, đặc biệt quan trọng trong sản xuất thịt gà. Nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ tối ưu của các axit amin trong khẩu phần ăn có thể cải thiện đáng kể hiệu quả sản xuất và chất lượng thịt gà.

1.2. Vai trò của axit amin trong chăn nuôi gà

Axit amin như methionine, cystine, và lysine có vai trò quan trọng trong chăn nuôi gà. Lysine giúp tăng tốc độ sinh trưởng và sản xuất thịt, trong khi methionine và cystine hỗ trợ quá trình trao đổi chất và phát triển lông vũ. Thiếu hụt các axit amin này có thể dẫn đến giảm năng suất và chất lượng thịt. Nghiên cứu này nhằm xác định tỷ lệ tối ưu của các axit amin để đảm bảo hiệu quả sản xuất cao nhất.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trên gà lai Ri x Lương Phượng trong vụ thu đông tại Thái Nguyên. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ nuôi sống, khả năng sinh trưởng, tiêu thụ thức ăn, và chỉ số sản xuất. Phương pháp nghiên cứu bao gồm bố trí thí nghiệm với các mức methionine, cystine, và lysine khác nhau trong khẩu phần ăn, nhằm đánh giá ảnh hưởng của chúng đến sản xuất thịt gà.

2.1. Đối tượng và địa điểm nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là gà lai Ri x Lương Phượng, một giống gà phổ biến ở miền Bắc Việt Nam. Nghiên cứu được thực hiện tại Thái Nguyên trong vụ thu đông, điều kiện thời tiết lý tưởng để đánh giá hiệu quả sản xuất của gà. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ và độ ẩm được theo dõi chặt chẽ để đảm bảo kết quả nghiên cứu chính xác.

2.2. Phương pháp theo dõi và đánh giá

Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm tỷ lệ nuôi sống, khối lượng cơ thể, tiêu thụ thức ăn, và chỉ số sản xuất. Dữ liệu được thu thập và phân tích để đánh giá ảnh hưởng của các mức methionine, cystine, và lysine đến sản xuất thịt gà. Phương pháp xử lý số liệu sử dụng phần mềm thống kê để đảm bảo độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tối ưu của methionine, cystine, và lysine trong khẩu phần ăn có ảnh hưởng đáng kể đến sản xuất thịt gà. Các chỉ tiêu như khối lượng cơ thể, tiêu thụ thức ăn, và chỉ số sản xuất đều được cải thiện khi sử dụng tỷ lệ axit amin phù hợp. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc tối ưu hóa thức ăn chăn nuôi có thể giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.1. Ảnh hưởng của axit amin đến sinh trưởng

Kết quả cho thấy methionine, cystine, và lysine có ảnh hưởng tích cực đến khả năng sinh trưởng của gà lai Ri x Lương Phượng. Tỷ lệ tối ưu của các axit amin giúp tăng khối lượng cơ thể và cải thiện chỉ số sản xuất. Điều này chứng tỏ rằng việc bổ sung đúng lượng axit amin trong khẩu phần ăn là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.2. Hiệu quả kinh tế của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ cải thiện chất lượng thịt gà mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người chăn nuôi. Việc sử dụng tỷ lệ tối ưu của methionine, cystine, và lysine giúp giảm chi phí thức ăn và tăng lợi nhuận. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng rộng rãi trong chăn nuôi gà tại các hộ gia đình và trang trại ở miền Bắc Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam đã phát triển nhanh chóng trong những năm gần đây, với mô hình trang trại ngày càng phổ biến và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Thức ăn chiếm khoảng 65-75% giá thành sản phẩm, do đó việc nghiên cứu dinh dưỡng và khẩu phần ăn hợp lý là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, các axit amin thiết yếu như methionine, cystine và lysine đóng vai trò quan trọng trong sự sinh trưởng và phát triển của gà thịt.

Luận văn tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của các mức tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine trong khẩu phần ăn đến khả năng sản xuất thịt của gà lai (Ri x Lương Phượng) nuôi vụ Thu – Đông tại Thái Nguyên. Mục tiêu chính là đánh giá tác động của các mức tỷ lệ này đến sinh trưởng, khả năng thu nhận thức ăn, hiệu quả sử dụng protein và năng suất thịt, đồng thời xác định mức tỷ lệ tối ưu để khuyến cáo cho người chăn nuôi.

Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 8/2014 đến tháng 9/2015 tại trang trại VM, xã Quyết Thắng, TP. Thái Nguyên, với 360 con gà lai F1 (♂ Ri x ♀ Lương Phượng) nuôi nhốt trên nền đệm lót. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc xây dựng công thức thức ăn tối ưu cho gà Ri lai theo mùa vụ miền Bắc, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển chăn nuôi gia cầm nông hộ khu vực miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết dinh dưỡng gia cầm, tập trung vào vai trò của protein và các axit amin thiết yếu trong khẩu phần ăn. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết nhu cầu dinh dưỡng của gà thịt: Nhu cầu năng lượng và protein được xác định dựa trên cân bằng giữa năng lượng trao đổi (ME) và các axit amin thiết yếu, đặc biệt là lysine, methionine và cystine. Methionine và cystine là hai axit amin chứa lưu huỳnh có thể thay thế một phần cho nhau, trong khi lysine là điểm chuẩn để xác định tỷ lệ các axit amin khác trong khẩu phần.

• Mô hình sinh trưởng và chuyển hóa thức ăn: Sinh trưởng của gà được đánh giá qua các chỉ tiêu như sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và tương đối, cùng với khả năng thu nhận và chuyển hóa thức ăn (FCR). Chỉ số sản xuất (PI) và chỉ số kinh tế (EN) được sử dụng để đánh giá hiệu quả sản xuất và kinh tế của các khẩu phần.

Các khái niệm chính bao gồm: axit amin thiết yếu, tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine, năng lượng trao đổi (ME), protein thô (CP), sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối, hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR), chỉ số sản xuất (PI) và chỉ số kinh tế (EN).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành theo thiết kế thí nghiệm một yếu tố, hoàn toàn ngẫu nhiên với 360 con gà lai F1 (♂ Ri x ♀ Lương Phượng), chia thành 3 lô thí nghiệm với các mức tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine lần lượt là 100%, 105% và 110% so với mức chuẩn. Mỗi lô gồm 40 con, lặp lại 3 lần, nuôi nhốt trên nền đệm lót trong vụ Thu – Đông tại Thái Nguyên.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ 1 ngày tuổi đến 12 tuần tuổi, chia làm 3 giai đoạn: 0-3 tuần, 4-7 tuần và 8-12 tuần. Khẩu phần ăn được phối trộn theo công thức chuẩn với các thành phần nguyên liệu phổ biến trên thị trường, đảm bảo các chỉ tiêu dinh dưỡng ME, CP, lysine và methionine + cystine theo từng giai đoạn.

Dữ liệu thu thập gồm: tỷ lệ nuôi sống, khối lượng cơ thể qua các tuần tuổi, sinh trưởng tuyệt đối và tương đối, lượng thức ăn thu nhận, hệ số chuyển hóa thức ăn, tiêu tốn năng lượng và protein cho 1 kg tăng khối lượng, tỷ lệ thân thịt, thịt ngực, thịt đùi và mỡ bụng. Phân tích số liệu sử dụng phương pháp ANOVA-GLM với phần mềm Minitab 13, so sánh trung bình bằng Student-T Test với mức ý nghĩa P<0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nuôi sống cao và ổn định: Tỷ lệ nuôi sống cộng dồn của các lô thí nghiệm đạt 97,5% đến 100% trong suốt 12 tuần, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa các mức (methionine + cystine)/lysine (P>0,05).

2. Khả năng sinh trưởng tích lũy tương đương: Khối lượng cơ thể gà ở 12 tuần tuổi đạt trung bình 1779,8 - 1829,5 g/con giữa các lô, không có sự khác biệt đáng kể (P>0,05). Sinh trưởng tuyệt đối trung bình đạt khoảng 20,8 - 21,3 g/con/ngày.

3. Hiệu quả sử dụng thức ăn và protein: Hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) và tiêu tốn protein cho 1 kg tăng khối lượng không khác biệt rõ rệt giữa các lô, cho thấy mức (methionine + cystine)/lysine trong khoảng 100-110% không ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả chuyển hóa thức ăn.

4. Chỉ số sản xuất (PI) và kinh tế (EN): Các chỉ số PI và EN tương đối đồng đều giữa các lô, phản ánh hiệu quả sản xuất và kinh tế ổn định khi điều chỉnh tỷ lệ axit amin trong khẩu phần.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc tăng tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine từ 100% lên 110% không làm thay đổi đáng kể các chỉ tiêu sinh trưởng, tỷ lệ nuôi sống và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà lai (Ri x Lương Phượng). Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về nhu cầu axit amin của gà thịt, trong đó methionine và cystine có thể thay thế một phần cho nhau và lysine là axit amin giới hạn quan trọng nhất.

Biểu đồ khối lượng cơ thể qua các tuần tuổi minh họa sự phát triển ổn định của đàn gà, với lô 1 (100%) có xu hướng sinh trưởng tốt hơn đôi chút nhưng không có ý nghĩa thống kê. Sự đồng đều về sinh trưởng và tỷ lệ nuôi sống cao phản ánh điều kiện nuôi dưỡng và chăm sóc tốt, cũng như khẩu phần dinh dưỡng được cân đối hợp lý.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này khẳng định mức tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine khoảng 82-90% là phù hợp cho gà lai Ri x Lương Phượng nuôi vụ Thu – Đông tại miền Bắc Việt Nam, giúp tối ưu hóa chi phí thức ăn mà vẫn đảm bảo năng suất thịt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine khoảng 85-90% trong khẩu phần ăn cho gà lai (Ri x Lương Phượng) nuôi vụ Thu – Đông nhằm tối ưu hóa sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn. Thời gian áp dụng: ngay từ giai đoạn 0-3 tuần tuổi.

2. Xây dựng công thức thức ăn cân đối dựa trên nguyên liệu sẵn có tại địa phương, giảm chi phí đầu vào cho người chăn nuôi nông hộ miền núi, đồng thời đảm bảo cung cấp đủ axit amin thiết yếu.

3. Tăng cường quản lý môi trường nuôi như kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm và thông thoáng chuồng nuôi để duy trì tỷ lệ nuôi sống cao trên 97%, đặc biệt trong giai đoạn gà con.

4. Đào tạo và hướng dẫn kỹ thuật cho người chăn nuôi về cách phối trộn khẩu phần và chăm sóc gà lai Ri x Lương Phượng, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm nông hộ và trang trại nhỏ: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng khẩu phần ăn hợp lý, giảm chi phí thức ăn và nâng cao năng suất thịt.

2. Các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi: Sử dụng dữ liệu về tỷ lệ axit amin để phát triển sản phẩm thức ăn hỗn hợp phù hợp với đặc điểm sinh trưởng của gà lai Ri x Lương Phượng.

3. Giảng viên và sinh viên ngành chăn nuôi, thú y: Tham khảo làm tài liệu học tập, nghiên cứu chuyên sâu về dinh dưỡng và sinh trưởng gia cầm.

4. Các cơ quan quản lý và phát triển nông nghiệp: Xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi gia cầm bền vững, đặc biệt tại các vùng miền núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần nghiên cứu tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine trong khẩu phần gà?
   Tỷ lệ này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh trưởng, hiệu quả sử dụng protein và chất lượng thịt của gà. Cân đối axit amin giúp tối ưu hóa chi phí thức ăn và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

2. Mức tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine nào là tối ưu cho gà lai Ri x Lương Phượng?
   Nghiên cứu cho thấy mức khoảng 85-90% là phù hợp, không cần thiết phải tăng lên 110% vì không cải thiện đáng kể sinh trưởng hay hiệu quả sử dụng thức ăn.

3. Ảnh hưởng của môi trường nuôi đến kết quả nghiên cứu như thế nào?
   Nhiệt độ, độ ẩm và thông thoáng chuồng nuôi ảnh hưởng đến tỷ lệ nuôi sống và khả năng thu nhận thức ăn. Quản lý tốt môi trường giúp duy trì tỷ lệ nuôi sống trên 97%.

4. Có thể áp dụng kết quả này cho các giống gà khác không?
   Kết quả chủ yếu áp dụng cho gà lai Ri x Lương Phượng nuôi vụ Thu – Đông tại miền Bắc. Các giống khác cần nghiên cứu riêng do đặc điểm sinh trưởng và nhu cầu dinh dưỡng khác biệt.

5. Làm thế nào để người chăn nuôi áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế?
   Người chăn nuôi nên phối trộn khẩu phần theo công thức đã nghiên cứu, sử dụng nguyên liệu địa phương, đồng thời tuân thủ quy trình chăm sóc và quản lý môi trường nuôi để đạt hiệu quả cao.

Kết luận

• Xác định được mức tỷ lệ (methionine + cystine)/lysine khoảng 85-90% phù hợp cho khẩu phần ăn gà lai (Ri x Lương Phượng) nuôi vụ Thu – Đông tại Thái Nguyên.
• Các mức tỷ lệ này không ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ nuôi sống, sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà.
• Kết quả góp phần xây dựng công thức thức ăn tối ưu, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.
• Nghiên cứu hỗ trợ phát triển chăn nuôi gia cầm bền vững, đặc biệt tại các vùng miền núi phía Bắc Việt Nam.
• Đề xuất áp dụng kết quả nghiên cứu trong thực tiễn và tiếp tục nghiên cứu mở rộng cho các giống gà khác và điều kiện nuôi khác nhau.

Khuyến khích các cơ sở chăn nuôi và nhà sản xuất thức ăn áp dụng công thức khẩu phần đã nghiên cứu, đồng thời triển khai các chương trình đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Nhu cầu dinh dưỡng của gà thịt và phương pháp xác định 1. Nhu cầu về năng lượng của gà thịt và phương pháp xác định Năng lượng rất cần thiết cho sự duy trì cho mọi hoạt động, sinh trưởng và phát triển cơ thể.

Mỗi hoạt động sống của cơ thể động vật đều gắn liền với quá trình sử dụng và trao đổi năng lượng. Quá trình này đòi hỏi sự lấy vào các chất dinh dưỡng đề bù đắp vào chỗ vật chất của cơ thể bị đốt cháy, tạo ra năng lượng tích lũy cho cơ thể lớn lên và phát triển được. Năng lượng trong thức ăn được tiềm trữ trong các dạng vật chất của thức ăn đó như lipid, protein, carbohydrate (Nguyễn Duy Hoan và cs, 1999 [4]). Nhu cầu năng lượng duy trì cho gà Để cung cấp đầy đủ chính xác khẩu phần cho gia cầm thì yếu tố đầu tiên là mức năng lượng thích hợp, cần thiết cho nhu cầu duy trì các hoạt động, sinh trưởng và phát triển của cơ thể.

Năng lượng cho duy trì bao gồm năng lượng cho trao đổi chất cơ bản và năng lượng cho hoạt động bình thường. Nhu cầu năng lượng cho hoạt động bình tường phụ thuộc vào mức độ hoạt động của con vật. Điều kiện nuôi dưỡng bình thường thì năng lượng cho hoạt động bằng 50% năng lượng trao đổi cơ bản. Nhu cầu năng lượng trao đổi cơ bản là nhu cầu dưỡng chất để bù đắp cho sự tiêu hao năng lượng, đây là các chất dinh dưỡng phân giải lúc đói trong điều kiện tiêu chuẩn không vận động, không làm việc.

Năng lượng trao đổi chất cơ bản là mức năng lượng cần thiết để đảm bảo sự sống, được dùng cho hoạt động như hô hấp, tuần hoàn của máu, hoạt động thần kinh, hoạt động của các cơ quan trong điều kiện không kích thích, năng lượng để điều hòa thân nhiệt, sự biến dưỡng của các mô như biểu bì, lông và sự sản xuất các kích thích tố và enzyme (Nguyễn Xuân Mùi và cs, 1996 [18]). Trong thực tiễn sản xuất, người ta thường tính theo nhu cầu năng lượng cho 1 kg khối lượng trao đổi ( , trị số 70 kcal 15% và ít biến động giữa các loài. Đối với gà, theo McDonald và cs (1995), nhu cầu năng lượng trao đổi cơ bản cho 1 kg e 4 khối lượng là 72 kcal/ngày, còn 1 kg là 86 kcal/ngày (Nguyễn Đức Hưng, 2006 [7]). Singh (1998) [38] đã đưa ra công thức tính nhu cầu năng lượng thuần cho duy trì (NEm) là: NEm= 83 ×.

( W là khối lượng cơ thể) Năng lượng thuần cho duy trì chiếm 82% năng lượng trao đổi cho duy trì và năng lượng cho hoạt động sống bình thường bằng 50% năng lượng trao đổi cơ bản. Dựa vào đó, ta có thể tính được nhu cầu năng lượng duy trì của gà đối với khối lượng khác nhau. Nhu cầu năng lượng cho sản xuất Nhu cầu năng lượng cho sản xuất phụ thuộc vào loại sản phẩm chăn nuôi. Đối với gia súc, gia cầm đang sinh trưởng phụ thuộc vào tăng khối lượng hằng ngày và thành phần thân thịt xẻ, còn đối với gia cầm đẻ trứng nhu cầu này phụ thuộc vào sản lượng, khối lượng trứng và tỷ lệ đẻ của cả đàn (Hội Chăn nuôi Việt Nam, 2001[6]).

Nhu cầu năng lượng cho tăng khối lượng: Theo Bùi Đức Lũng (1995) (Dẫn theo Nguyễn Đức Hưng, 2006 [7]) có thể tính nhu cầu năng lượng cho tăng khối lượng theo công thức: MEtt= Trong đó: MEtt: nhu cầu năng lượng cho tăng khối lượng Pt: số gam tăng khối lượng/ngày 0,3: % protein trong thịt 5,7: số kcal/g protein 0,05: % mỡ trong thịt 9,5: số kcal/g mỡ 0,82: hiệu suất sử dụng năng lượng trao đổi cho tăng khối lượng. e 5 Trong thời kì sinh trưởng, nhu cầu năng lượng của gia cầm rất khác nhau, không chỉ là sự thay đổi về tỷ lệ năng lượng chuyển thành nhiệt mà còn do sự thay đổi về số lượng năng lượng được tích lũy và phân chia năng lượng tích lũy đó thành protein và mỡ. Khi mức năng lượng ăn vào cao, khoảng 85% năng lượng tích lũy trong mỡ và 15% năng lượng dự trữ trong protein. Khi mức năng lượng ăn vào thấp, một lượng mỡ cơ thể được huy động trong khi protein được tích lũy.

Hệ số dự trữ năng lượng trong protein và trong mỡ ước tính tương đương 0,66 và 0,86 (Nguyễn Đức Hưng, 2006 [7]). Nhu cầu về protein và axit amin của gà thịt và phương pháp xác định Protein là các polymer được tạo nên từ các trình tự xác định các amino acid (axit amin, viết tắt là aa). Protein là hợp chất hữu cơ có ý nghĩa quan trọng bậc nhất trong cơ thể sống. Ngoài vai trò là thành phần chính trong cấu trúc của tế bào và mô, protein còn có nhiều chức năng phong phú khác quyết định những đặc điểm cơ bản của sự sống như sự truyền đạt thông tin di truyền, sự chuyển hóa các chất.

Protein có vai trò sinh học là: tạo hình, xúc tác, bảo vệ, vận chuyển, vận động, dự trữ và dinh dưỡng, dẫn truyền tín hiệu thần kinh, điều hòa, cung cấp năng lượng (Hồ Trung Thông và cs, 2006 [23]). Axit amin là chất hữu cơ mà phân tử chứa ít nhất một nhóm carboxyl (- COOH) và ít nhất một nhóm amin (-NH2), trừ prolin chỉ có nhóm NH (thực chất là một imino acid). Trong phân tử các aa tồn tại trong tự nhiên, các nhóm –COOH và –NH2 đều gắn với carbon ở vị trí α. Hầu hết các aa thu nhận được khi thủy phân protein đều ở dạng L-α.

Như vậy, các aa chỉ khác nhau ở mạch nhánh (gốc R). Theo quan điểm dinh dưỡng, người ta chia 20 loại aa thường gặp trong protein thành 2 nhóm: aa không thay thế hay còn gọi là aa thiết yếu và aa thay thế hay còn gọi là aa không thiết yếu. Amino acid thiết yếu là aa mà cơ thể động vật không tổng hợp được hoặc tổng hợp không đủ đáp ứng nhu cầu sinh trưởng hoặc sinh sản một cách tối ưu. Có 8-10 loại aa e 6 thiết yếu tùy theo từng loại động vật.

Đối với gia cầm, có 9-10 loại aa thiết yếu là: arginine (đối với gà con), histidine, leucine, isoleucine, lysine, methionine, phenylalamine, threonine, tryptophan và valine. Amino acid không thiết yếu là những aa mà cơ thể có thể tổng hợp được và đủ đáp ứng nhu cầu của chúng. Axit amin không thiết yếu gồm: glicine, alanine, proline, serine, aspargine, glutamine, aspartate, glutamate. Một số aa không được xếp vào nhóm không thay thế hay nhóm thay thế mà chúng được xếp vào nhóm bán thay thế hay bán thiết yếu, bao gồm: arginine, cysteine, tyrosine (Hồ Trung Thông và cs, 2006 [23]).

- Vai trò của protein đối với cơ thể gia cầm Đối với bất kỳ vật nuôi nào, protein trong thức ăn là cơ sở quan trọng nhất của cơ thể gia cầm, protein có hàng loạt các đặc tính không thể có ở bất kỳ một hợp chất hữu cơ nào khác. Đối với gia cầm, protein có rất nhiều chức năng và là thành phần chính của xương, dây chằng, lông, da, các cơ quan và cơ. Do protein được sử dụng cho duy trì, sinh trưởng và sản xuất nên nó phải được thường xuyên đưa vào cơ thể. Nếu protein ăn vào thấp hơn nhu cầu thì độ sinh trưởng và điều kiện sống của các mô bào sẽ bị ảnh hưởng, dẫn đến sự phát triển chậm các cơ quan cần thiết trong cơ thể (Nguyễn Đức Hưng, 2006 [7]).

Protein là thành phần quan trọng của sự sống, tham gia cấu tạo nên tế bào, nó chiếm 1/5 khối lượng cơ thể gia cầm và chiếm 1/7 đến 1/8 khối lượng trứng. Protein trong thức ăn có ảnh hưởng rất lớn tới khả năng sản xuất thịt, trứng của gia cầm, khi khẩu phần thức ăn cung cấp đầy đủ protein sẽ cho năng suất sản phẩm cao và ngược lại. Theo Lương Đức Phẩm (1982) [22] thì protein cần thiết cho động vật như là nguồn dinh dưỡng không thể thay thế và đứng đầu trong đời sống động vật. Nhờ protein có sẵn trong thức ăn, gia súc gia cầm mới có thể tổng hợp được protein của cơ thể và các sản phẩm khác.

Ngoài ra còn tổng hợp các chất e 7 xúc tác sinh học như enzim và hoocmon cùng các hợp chất khác đóng vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất. Trong cơ thể động vật nói chung và cơ thể gia cầm nói riêng không thể tổng hợp được protein từ gluxit và lipit mà bắt buộc lấy protein vào cơ thể từ thức ăn hằng ngày một cách đều đặn với một lượng đầy đủ và theo một tỷ lệ thích hợp so với các chất dinh dưỡng khác (Bùi Đức Lũng và cs, 1995 [10]). Nhu cầu protein cho gà thịt bao gồm nhu cầu cho duy trì, cho tăng trưởng và cho tổng hợp lông. Theo Singh (1988) [38], nhu cầu protein tổng thể như sau: Pr(g)= Trong đó: Pr (g): nhu cầu protein cần thiết (g/con/ngày) P: khối lượng cơ thể (g/con) P: Tăng khối lượng (g/con/ngày) 0,0016: nhu cầu protein (g) cho duy trì 1 gam 0,18: tỷ lệ protein trong thịt 0,04: tỷ lệ lông gà so với P gà dưới 4 tuần 0,07: tỷ lệ lông gà so với P gà từ 4 tuần tuổi 0,82: tỷ lệ protein trong lông 0,64: hiệu quả sử dụng protein của gà thịt 1.Vai trò của các axit amin Axit amin là thành phần cấu trúc cơ bản của protein, theo Từ Quang Hiển, Phan Đình Thắm (2002) [3] thì vai trò các axit amin trong cơ thể rất đa dạng, là thành phần chủ yếu của protein, axit amin là yếu tố không thể thiếu được trong thức ăn của gia cầm.

Axit amin giữ vai trò quan trọng đối với cơ thể gia cầm, nhu cầu protein trong khẩu phần ăn cho gia cầm thực chất là các e 8 axit amin thay thế và không thay thế. Ngày nay với sự tiến bộ Khoa học kỹ thuật đã phát hiện trong các loại sản phẩm từ mọi sinh vật, có trên 200 axit amin, riêng trong cơ thể động vật xác định được 23 – 25 axit amin và được phân chia theo 2 nhóm, nhóm axit amin không thay thế gồm 10 axit amin thiết yếu mà cơ thể gia cầm nhất thiết phải lấy từ thức ăn vào do cơ thể không tự tổng hợp được, nhóm axit amin thay thế gồm 13 – 15 axit amin mà cơ thể gia cầm và các động vật khác tự tổng hợp được từ các sản phẩm trung gian trong quá trình trao đổi axit amin như: axit béo, các hợp chất amino. Trong nhóm axit amin không thay thế, có 2 axit amin quan trọng nhất trong khẩu phần ăn là: Lysine: là một trong 10 axit amin không thể thay thế quan trọng đối với vật nuôi.