Nghiên cứu ảnh hưởng của cám gạo và enzyme phytase đến sức sản xuất gà thịt

Luận văn thạc sĩ phân tích ảnh hưởng của cám gạo trong khẩu phần và hiệu quả của việc bổ sung enzyme phytase đến sức sản xuất, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Phan Thị Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Sáng Tạo
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Cám Gạo Và Enzyme Phytase Đến Sức Sản Xuất Gà Thịt
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Giá trị dinh dưỡng của cám gạo trong chăn nuôi gia súc, gia cầm
• 1.1.2. Enzyme phytase và ứng dụng phytase trong chăn nuôi gia cầm
• 1.2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Tình hình sản xuất lúa gạo trong và ngoài nước
• 1.2.2. Phytase trong tự nhiên và lưu ý khi sử dụng trong chăn nuôi
• 1.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC VỀ SỬ DỤNG CÁM GẠO VÀ BỔ SUNG ENZYME PHYTASE TRONG THỨC ĂN GIA CẦM
• 1.3.1. Các nghiên cứu về cám gạo trong thức ăn gia cầm
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu về việc sử dụng phytase trong chăn nuôi gia cầm trên thế giới và trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Phương pháp thiết kế thí nghiệm và nuôi gà
• 2.3.2. Chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CÁC MỨC CÁM GẠO KHÁC NHAU TRONG KHẨU PHẦN ĂN ĐẾN SỨC SẢN XUẤT CỦA GÀ THỊT
• 3.1.1. Ảnh hưởng của các mức cám gạo khác nhau đến khối lượng của gà thí nghiệm
• 3.1.2. Ảnh hưởng của các mức cám gạo khác nhau đến sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm
• 3.1.3. Ảnh hưởng của các mức cám gạo khác nhau đến lượng ăn vào của gà thí nghiệm
• 3.1.4. Ảnh hưởng của các mức cám gạo khác nhau đến hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.2. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA VIỆC BỔ SUNG ENZYME PHYTASE ĐẾN SỨC SẢN XUẤT VÀ SỬ DỤNG THỨC ĂN CỦA GÀ THỊT
• 3.2.1. Ảnh hưởng của việc bổ sung enzyme phytase vào khẩu phần đến khối lượng của gà thí nghiệm
• 3.2.2. Ảnh hưởng của việc bổ sung enzyme phytase vào khẩu phần đến sinh trưởng tuyệt đối của gà thí nghiệm
• 3.2.3. Ảnh hưởng của việc bổ sung enzyme phytase vào khẩu phần đến lượng ăn vào của gà thí nghiệm
• 3.2.4. Ảnh hưởng của việc bổ sung enzyme phytase vào khẩu phần đến hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.2.5. Ảnh hưởng của việc bổ sung phytase trong khẩu phần đến hàm lượng khoáng tổng số, Ca và P trong xương chày của gà thí nghiệm
• 3.2.6. Ảnh hưởng của việc bổ sung phytase trong khẩu phần đến khả năng tích lũy Ca và P trong thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.2.7. Ảnh hưởng của việc bổ sung phytase trong khẩu phần đến năng suất và chất lượng thịt của gà thí nghiệm
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: Một số hình ảnh trong quá trình thực hiện thí nghiệm

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của cám gạo đến sức sản xuất gà thịt

Cám gạo là một trong những nguyên liệu quan trọng trong khẩu phần ăn của gà thịt. Nghiên cứu cho thấy rằng cám gạo có hàm lượng dinh dưỡng cao, nhưng cũng chứa nhiều chất kháng dinh dưỡng, ảnh hưởng tiêu cực đến sức sản xuất của gà. Cụ thể, khi tỷ lệ cám gạo trong khẩu phần ăn tăng lên, khối lượng cơ thể và tỷ lệ tăng khối lượng cơ thể của gà giảm. Kết quả thí nghiệm cho thấy khối lượng cơ thể gà ở nghiệm thức đối chứng (0% cám gạo) tăng bình quân 19,87%/tuần, trong khi ở các nghiệm thức có cám gạo 7,5%, 15,0% và 22,5% lần lượt là 19,21%, 18,90% và 18,53%. Điều này cho thấy rằng cám gạo có thể làm giảm hiệu quả sử dụng thức ăn, với chỉ số FCR (Hệ số chuyển hóa thức ăn) tăng từ 3,85 kgTA/kg KL ở nghiệm thức không có cám gạo lên 5,00 kgTA/kg KL ở mức cám gạo 22,5%.

1.1. Tác động của hàm lượng cám gạo

Hàm lượng cám gạo trong khẩu phần ăn có tác động lớn đến sinh trưởng của gà. Nghiên cứu cho thấy rằng khi hàm lượng cám gạo tăng, sinh trưởng tuyệt đối của gà giảm. Điều này có thể do hàm lượng phytate cao trong cám gạo, làm giảm khả năng tiêu hóa và hấp thu các chất dinh dưỡng. Việc bổ sung enzyme phytase có thể giúp cải thiện tình trạng này bằng cách tăng cường khả năng tiêu hóa phốt pho và các khoáng chất khác. Kết quả cho thấy rằng việc bổ sung enzyme phytase vào khẩu phần có tỷ lệ cám gạo cao đã làm tăng khối lượng cơ thể gà và giảm lượng thức ăn tiêu thụ, từ đó cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn.

II. Hiệu quả của enzyme phytase trong khẩu phần ăn

Enzyme phytase đã được chứng minh là có tác dụng tích cực trong việc cải thiện sức sản xuất của gà khi bổ sung vào khẩu phần có tỷ lệ cám gạo cao. Kết quả thí nghiệm cho thấy rằng việc bổ sung enzyme phytase vào khẩu phần ăn có tỷ lệ cám gạo 22,5% đã làm tăng khối lượng cơ thể gà thí nghiệm lên 21,95%/tuần, so với 20,49%/tuần ở nghiệm thức chỉ có cám gạo. Điều này cho thấy enzyme phytase có khả năng làm giảm tác động tiêu cực của cám gạo đến sức sản xuất của gà. Ngoài ra, enzyme phytase cũng giúp giảm đáng kể lượng thức ăn tiêu thụ, trung bình giảm 2,69%, và cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn với FCR giảm từ 4,96 xuống còn 4,06.

2.1. Tác động đến hàm lượng khoáng trong xương

Việc bổ sung enzyme phytase không chỉ cải thiện sức sản xuất mà còn ảnh hưởng tích cực đến hàm lượng khoáng trong xương của gà. Kết quả cho thấy hàm lượng canxi và phốt pho trong xương chày của gà thí nghiệm tăng lên đáng kể khi có bổ sung enzyme phytase. Cụ thể, hàm lượng KTS, Ca và P trong xương chày tăng tương ứng 6,12%, 3,96% và 2,67%. Điều này cho thấy enzyme phytase có khả năng cải thiện khả năng hấp thu các khoáng chất, từ đó nâng cao chất lượng thịt gà.

III. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ cám gạo cao trong khẩu phần ăn có ảnh hưởng tiêu cực đến sức sản xuất của gà thịt. Tuy nhiên, việc bổ sung enzyme phytase đã giúp khắc phục phần nào những ảnh hưởng này. Kết quả cho thấy enzyme phytase không chỉ cải thiện khả năng sinh trưởng mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn và chất lượng thịt. Để tối ưu hóa hiệu quả chăn nuôi, cần tiếp tục nghiên cứu về các mức cám gạo khác nhau và hiệu quả của việc bổ sung enzyme phytase với liều lượng khác nhau trong khẩu phần ăn của gà thịt.

3.1. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Đề xuất nghiên cứu tiếp theo bao gồm việc tăng số lượng gà thí nghiệm và số mẫu lặp lại theo mùa vụ và theo năm. Nên nghiên cứu ứng dụng ở các trang trại với số lượng gà nhiều hơn để có kết quả chính xác hơn. Ngoài ra, cần nghiên cứu ảnh hưởng của các mức cám gạo khác cao hơn và hiệu quả của việc bổ sung enzyme phytase với liều lượng khác nhau để xem xét cụ thể hơn sự tác động đến sức sản xuất và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất và xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, với sản lượng lúa bình quân đạt khoảng 44 triệu tấn năm 2013, tăng gần 5 lần so với năm 1961. Từ quá trình xay xát lúa, cám gạo được tạo ra với sản lượng khoảng 8,8 triệu tấn năm 2013, trở thành nguồn nguyên liệu dồi dào và giá rẻ cho ngành chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi gia cầm. Cám gạo chứa nhiều protein (6,89-13,7 g/100g), lipid (6,07-22,6 g/100g), khoáng chất và vitamin nhóm B, có giá trị dinh dưỡng cao hơn nhiều so với ngô – nguyên liệu truyền thống trong thức ăn gia cầm.

Tuy nhiên, cám gạo cũng chứa hàm lượng cao axit phytic (30-60 g/kg), một chất kháng dinh dưỡng làm giảm khả năng hấp thu phốt pho, canxi và các khoáng chất khác, ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thịt. Việc bổ sung enzyme phytase – enzyme thủy phân axit phytic thành phốt pho vô cơ dễ hấp thu – được xem là giải pháp hiệu quả để cải thiện giá trị dinh dưỡng của cám gạo trong khẩu phần ăn gia cầm.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của các mức cám gạo khác nhau (7,5%, 15%, 22,5%) trong khẩu phần ăn đến sức sản xuất của gà Ri lai nuôi từ 4 đến 10 tuần tuổi, đồng thời khảo sát hiệu quả của việc bổ sung enzyme phytase 5000 chịu nhiệt vào khẩu phần có tỷ lệ cám gạo cao (22,5%) đối với khả năng sinh trưởng, hiệu quả sử dụng thức ăn và tích lũy khoáng của gà thịt. Thời gian nghiên cứu từ tháng 4/2014 đến tháng 6/2015 tại Trung tâm nghiên cứu vật nuôi, Trường Đại học Nông Lâm Huế. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc tối ưu hóa khẩu phần thức ăn, giảm giá thành chăn nuôi và góp phần phát triển chăn nuôi bền vững tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Giá trị dinh dưỡng của cám gạo: Cám gạo là nguồn nguyên liệu giàu protein, lipid, khoáng chất và vitamin, có thể thay thế một phần ngô trong khẩu phần gia cầm. Tuy nhiên, hàm lượng axit phytic cao trong cám gạo làm giảm khả năng hấp thu phốt pho và các khoáng chất thiết yếu, ảnh hưởng đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn.

• Axit phytic và tác động kháng dinh dưỡng: Axit phytic (phytate) liên kết với phốt pho, canxi, kẽm, sắt và các enzyme tiêu hóa như pepsin, trypsin, α-amylase, làm giảm khả năng tiêu hóa protein, lipid và tinh bột. Phytate không được tiêu hóa ở động vật dạ dày đơn như gà, gây thải nhiều phốt pho ra môi trường, làm ô nhiễm đất và nước.

• Enzyme phytase: Phytase xúc tác thủy phân axit phytic thành myo-inositol và phốt pho vô cơ dễ hấp thu, tăng khả năng tiêu hóa phốt pho, protein, tinh bột và khoáng chất. Phytase 5000 chịu nhiệt, nguồn gốc từ vi khuẩn E. coli, có hiệu quả cao, bền nhiệt và pH rộng, phù hợp với điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi.

• Hiệu quả sử dụng thức ăn (FCR): Là chỉ số đo lượng thức ăn tiêu thụ trên một đơn vị tăng khối lượng cơ thể, phản ánh hiệu quả kinh tế và sinh học của khẩu phần.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Gà Ri lai nuôi từ 4 đến 10 tuần tuổi.

• Thiết kế thí nghiệm:

  • Thí nghiệm 1: 120 con gà chia thành 4 nghiệm thức (0%, 7,5%, 15%, 22,5% cám gạo), mỗi nghiệm thức 3 lần lặp lại, tỷ lệ trống/mái 1:1, nuôi tự do, theo dõi khối lượng cơ thể, sinh trưởng tuyệt đối, lượng thức ăn ăn vào và FCR.

  • Thí nghiệm 2: 90 con gà chia thành 3 nghiệm thức: đối chứng (0% cám gạo, không bổ sung phytase), 22,5% cám gạo không bổ sung phytase, 22,5% cám gạo có bổ sung phytase 1g/kg thức ăn. Mỗi nghiệm thức 3 lần lặp lại. Theo dõi các chỉ tiêu như thí nghiệm 1, đồng thời phân tích khoáng tổng số, Ca, P trong phân và xương chày, khảo sát năng suất và chất lượng thịt.

• Phương pháp chọn mẫu: Ngẫu nhiên, đảm bảo đồng đều về khối lượng và tỷ lệ giới tính.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm MS Excel 2007 và SPSS 16.0, áp dụng phân tích thống kê mô tả, chỉ số bình quân và phân tích phương sai ANOVA với mức ý nghĩa α=0,05 để đánh giá sự khác biệt giữa các nghiệm thức.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong 15 tháng, từ tháng 4/2014 đến tháng 6/2015, bao gồm giai đoạn chuẩn bị, nuôi thí nghiệm, thu thập và phân tích số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của tỷ lệ cám gạo đến khối lượng và sinh trưởng của gà:

   • Khối lượng cơ thể gà giảm khi tỷ lệ cám gạo tăng. Tuần thứ 10, khối lượng gà ở nghiệm thức đối chứng (0% cám gạo) đạt 836,6 g/con, tăng bình quân 19,87%/tuần; trong khi đó, nghiệm thức 22,5% cám gạo chỉ đạt 781,43 g/con, tăng 18,53%/tuần.

   • Sinh trưởng tuyệt đối trung bình qua các tuần tuổi giảm từ 13,20 g/con/ngày (0% cám gạo) xuống còn 11,90 g/con/ngày (22,5% cám gạo), khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05).

2. Ảnh hưởng của tỷ lệ cám gạo đến lượng thức ăn tiêu thụ và hiệu quả sử dụng thức ăn:

   • Lượng thức ăn tiêu thụ tăng theo tuổi và tỷ lệ cám gạo, trung bình 59,44 g/con/ngày ở 22,5% cám gạo, cao hơn 16,9% so với 0% cám gạo (50,83 g/con/ngày).

   • Hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) tăng từ 3,85 (0% cám gạo) lên 5,00 (22,5% cám gạo), cho thấy hiệu quả sử dụng thức ăn giảm khi tăng tỷ lệ cám gạo, khác biệt có ý nghĩa thống kê.

3. Hiệu quả bổ sung enzyme phytase trong khẩu phần có 22,5% cám gạo:

   • Bổ sung phytase làm tăng khối lượng cơ thể gà từ 20,49% lên 21,95% tăng trưởng/tuần, gần bằng nghiệm thức đối chứng (22,10%/tuần).

   • Sinh trưởng tuyệt đối tăng 12,48% so với nghiệm thức không bổ sung enzyme cùng tỷ lệ cám gạo.

   • Lượng thức ăn tiêu thụ giảm trung bình 2,69%, FCR giảm từ 4,96 xuống 4,06, cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn.

   • Hàm lượng khoáng tổng số, Ca và P trong xương chày tăng lần lượt 6,12%, 3,96% và 2,67% so với nghiệm thức không bổ sung enzyme.

   • Tỷ lệ tiêu hóa Ca và P tăng 18,86% và 9,97%, giảm tác động tiêu cực của cám gạo cao.

   • Năng suất thịt cải thiện rõ rệt: khối lượng sống tăng 1,78%, khối lượng móc hàm tăng 2,67%, thịt xẻ tăng 3,64%, đùi nguyên xương tăng 5,64%, thịt ngực tăng 7,32%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ cám gạo cao trong khẩu phần ăn làm giảm khả năng sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thịt, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước. Nguyên nhân chủ yếu là do hàm lượng axit phytic cao trong cám gạo gây ức chế tiêu hóa phốt pho và các khoáng chất thiết yếu, làm giảm hấp thu dinh dưỡng.

Việc bổ sung enzyme phytase 5000 chịu nhiệt đã khắc phục phần lớn các hạn chế này bằng cách thủy phân axit phytic, giải phóng phốt pho vô cơ và cải thiện hấp thu khoáng, protein, tinh bột. Điều này giúp tăng sinh trưởng, giảm lượng thức ăn tiêu thụ và cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn, đồng thời nâng cao chất lượng xương và năng suất thịt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ biến động khối lượng cơ thể, sinh trưởng tuyệt đối, lượng thức ăn tiêu thụ và FCR theo tuần tuổi, cũng như bảng so sánh hàm lượng khoáng và năng suất thịt giữa các nghiệm thức. So sánh với các nghiên cứu trước đây cho thấy kết quả nhất quán, đồng thời bổ sung thêm bằng chứng về hiệu quả của phytase trong điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Khuyến nghị sử dụng cám gạo trong khẩu phần gà thịt: Khuyến cáo sử dụng cám gạo ở mức tối đa 15% trong khẩu phần để tránh ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn.

2. Bổ sung enzyme phytase: Đề xuất bổ sung enzyme phytase 5000 chịu nhiệt với liều 1g/kg thức ăn trong khẩu phần có tỷ lệ cám gạo cao (22,5%) nhằm cải thiện khả năng tiêu hóa, tăng sinh trưởng và giảm FCR trong vòng 6-8 tuần nuôi.

3. Mở rộng nghiên cứu ứng dụng: Khuyến nghị thực hiện các nghiên cứu mở rộng với số lượng gà lớn hơn, đa dạng mùa vụ và điều kiện trang trại thực tế để đánh giá hiệu quả lâu dài và tính khả thi trong sản xuất quy mô lớn.

4. Tăng cường đào tạo và chuyển giao công nghệ: Đề xuất tổ chức các khóa tập huấn cho người chăn nuôi và doanh nghiệp về kỹ thuật phối trộn khẩu phần có cám gạo và sử dụng enzyme phytase nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi và giảm chi phí.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm: Nắm bắt kiến thức về phối trộn khẩu phần có cám gạo và sử dụng enzyme phytase để tối ưu hóa chi phí thức ăn và nâng cao năng suất.

2. Các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi: Áp dụng kết quả nghiên cứu để phát triển sản phẩm thức ăn công nghiệp có thành phần cám gạo và enzyme phytase phù hợp, nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngành chăn nuôi: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo và giảng dạy về dinh dưỡng gia cầm, enzyme và nguyên liệu thức ăn.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Tham khảo để xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi bền vững, khuyến khích sử dụng nguyên liệu trong nước và công nghệ enzyme nhằm giảm nhập khẩu thức ăn chăn nuôi.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cám gạo lại ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng của gà?
   Cám gạo chứa hàm lượng axit phytic cao, liên kết với phốt pho và khoáng chất làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn.

2. Enzyme phytase có tác dụng gì trong khẩu phần ăn của gà?
   Phytase thủy phân axit phytic thành phốt pho vô cơ dễ hấp thu, tăng khả năng tiêu hóa phốt pho, protein và khoáng chất, giúp cải thiện sinh trưởng và giảm lượng thức ăn tiêu thụ.

3. Mức cám gạo tối ưu trong khẩu phần gà thịt là bao nhiêu?
   Nghiên cứu cho thấy mức cám gạo dưới 15% không ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng, còn mức 22,5% cần bổ sung enzyme phytase để duy trì hiệu quả.

4. Bổ sung enzyme phytase có làm tăng chi phí chăn nuôi không?
   Mặc dù có chi phí bổ sung enzyme, nhưng phytase giúp giảm lượng thức ăn tiêu thụ và tăng hiệu quả sử dụng thức ăn, từ đó giảm tổng chi phí chăn nuôi và tăng lợi nhuận.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các giống gà khác không?
   Kết quả chủ yếu áp dụng cho gà Ri lai, tuy nhiên nguyên lý dinh dưỡng và tác dụng của phytase có thể tương tự với các giống gà thịt khác, cần nghiên cứu bổ sung để điều chỉnh phù hợp.

Kết luận

• Tỷ lệ cám gạo trong khẩu phần ăn ảnh hưởng tiêu cực đến khối lượng cơ thể, sinh trưởng tuyệt đối và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thịt, đặc biệt khi vượt quá 15%.

• Bổ sung enzyme phytase 5000 chịu nhiệt vào khẩu phần có 22,5% cám gạo cải thiện đáng kể sinh trưởng, giảm lượng thức ăn tiêu thụ và tăng khả năng hấp thu khoáng chất.

• Enzyme phytase giúp tăng hàm lượng khoáng tổng số, canxi và phốt pho trong xương, nâng cao chất lượng xương và năng suất thịt gà.

• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để tối ưu hóa khẩu phần thức ăn gia cầm sử dụng cám gạo và enzyme phytase, góp phần giảm chi phí và phát triển chăn nuôi bền vững.

• Đề xuất tiếp tục nghiên cứu mở rộng với số lượng mẫu lớn hơn, đa dạng điều kiện nuôi và các mức enzyme phytase khác nhau để hoàn thiện giải pháp ứng dụng trong sản xuất.

Các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp chăn nuôi nên phối hợp triển khai ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tế, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Giá trị dinh dưỡng của cám gạo trong chăn nuôi gia súc, gia cầm 1. Các loại cám gạo Cám gạo có hai loại là (i) cám gạo nguyên chất (cám lần 1) và (ii) tinh bột cám gạo (cám lần 2).

- Cám gạo nguyên chất: cám thô được thu hồi dưới hai dạng là cám khô và cám ướt. Cám khô sẽ được sấy thêm lần nữa để bảo quản được lâu hơn, còn cám ướt thường được bán cho các cơ sở nuôi cá da trơn sử dụng ngay. Cám khô chưa qua sàng lọc tách tạp chất bao gồm cám và rất nhiều vỏ trấu, cám sau khi được làm sạch là dạng bột mềm và mịn được gọi là cám gạo nguyên chất. Màu sắc và mùi thơm của cám gạo nguyên chất: tùy thuộc vào giống lúa sẽ cho ra những loại gạo khác nhau, và những loại gạo khác nhau sẽ cho ra những loại cám có màu và mùi thơm khác nhau.Ví dụ như: cám của gạo Thơm có màu vàng tươi, mùi thơm nức; cám của gạo Tài Nguyên có màu vàng nhạt, mùi thơm thoang thoảng.

- Tinh bột cám gạo: sau quy trình xay xát tách vỏ trấu, hạt gạo còn được mài dũa một lần nữa tại nhà máy đánh bóng, trong lần đánh bóng này người ta thu được một loại bột màu trắng, gọi là tinh bột cám gạo. Quy trình đánh bóng chỉ được thực hiện tại các nhà máy xay xát gạo lớn chuyên xuất khẩu gạo đi nước ngoài. Vì thế tinh bột cám gạo không được phổ biến và khó có thể thu mua được với số lượng nhỏ như cám gạo nguyên chất. Ngoài việc khó tìm, việc bảo quản tinh bột cám gạo cũng là một vấn đề khó khăn.

Giá trị dinh dưỡng của cám gạo ❖ Giá trị dinh dưỡng của cám gạo Cám gạo - một thành phần nguyên liệu chính không thể thiếu trong thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm và thủy sản. Cám gạo chứa rất nhiều chất dinh dưỡng như protein, lipit, xơ, vitamin nhóm B, khoáng chất… (Saunders, 1985). Cám gạo mới vừa xay xát có mùi thơm, màu vàng nhạt, các chất bỗ dưỡng được bảo toàn, nếu sử dụng ngay làm thức ăn chăn nuôi sẽ rất tốt cho các loại gia súc, gia cầm và thủy sản. ❖ So sánh giá trị dinh dưỡng của cám gạo và ngô Trong khẩu phần thức ăn cho gà thì ngô và cám gạo là những thành phần quan trọng cung cấp năng lượng và các chất dinh dưỡng.

Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Bảng 1.1: So sánh giá trị dinh dưỡng giữa cám gạo và ngô (tính cho 100g) Chỉ tiêu Cám gạo Ngô I. Giá trị dinh dưỡng (*) Protein thô (g) 6,89 - 13,7 9,17 - 11,57 Lipit (g) 6,07 - 22,6 3,42 - 9,85 Khoáng tổng số (g) 6,08 - 12,42 1,25 - 2,99 Năng lượng trao đổi (Kcal) 2245 - 2802 3236 – 3457 II. Khoáng chất Ca (mg) 57 4 Sắt (mg) 18,54 0,93 Ma giê (mg) 781 119 Phốt pho (mg) 1677 253 Kẽm (mg) 6,04 1,79 Đồng (mg) 0,728 0,202 Khoáng tổng số ( g) 9,98 1,2 III. Vitamin Vitamin E (mg) 4,92 0 Vitamin K (μg) 1,9 0 Vitamin B6 (mg) 4,07 0,206 Folate (μg) 63 25 Thiamin (mg) 2,753 0,231 Riboflavin (mg) 0,284 0,087 Choline (mg) 32,2 0 IV.

Axit amin thiết yếu Tryptophan (mg) 108 53 Threonine (mg) 555 280 Isoleucine (mg) 568 267 Leucine (mg) 1022 915 Lysine (mg) 650 210 Methionine (mg) 306 156 Cystine (mg) 317 134 Phenylalanine (mg) 635 366 Tyrosine (mg) 411 303 Valine (mg) 881 378 (Nguồn: http://www.com/nutritionfacts/nutrition-facts-compare.php (*) Nguyễn Đức Hưng, 2006) Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Qua bảng 1.1 ta thấy các chất dinh dưỡng quan trọng như protein, khoáng, vitamin, axit amin thiết yếu trong cám gạo cao hơn nhiều so với ngô. Với ưu thế này của cám gạo ta có thể phối hợp khẩu phần thức ăn cho gia cầm, gia súc với tỷ lệ cám gạo cao. Tuy nhiên nhược điểm của cám gạo là thời gian bảo quản quản ngắn và quan trọng hơn nữa trong cám gạo có chứa một hàm lượng chất kháng dinh dưỡng cao là phytin vì vậy việc sử dụng cám gạo trong chăn nuôi còn hạn chế. Cám gạo, một nguồn nông sản dồi dào mang lại nhiều lợi ích cho ngành nông nghiệp Việt Nam, vẫn chưa có một biện pháp lưu trữ tối ưu.

Thời gian dự trữ tối đa của cám gạo mới xay xát thông thường là 1 tuần. Để dự trữ cám lâu hơn, những người chăn nuôi hoặc các nhà máy thức ăn chăn nuôi lớn thường dùng biên pháp sấy cám nhưng chỉ trữ được tối đa khoảng 1 đến 3 tháng. Hiện nay đã có một số công ty như Cám Vàng, Wilmar Agro Việt Nam, Dầu ăn Uni-Bran đã áp dụng các công nghệ tiên tiến để ổn định chất lượng cám và tăng thời gian bảo quản. Tuy nhiên, số lượng cám được đưa vào chế biến sâu còn chưa đáng kể.

Theo các chuyên gia ngành chăn nuôi, nguồn nguyên liệu cám gạo có vai trò quan trọng trong việc giảm giá thành trong chế biến thức ăn chăn nuôi, bởi Việt Nam là một trong những nước sản xuất và xuất khẩu gạo đứng đầu thế giới. Tuy nhiên, có một thực tế là nước ta còn phải nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài quá nhiều để chế biến thức ăn chăn nuôi. Tình trạng này đang gây khó khăn cho ngành chăn nuôi nước ta. Các doanh nghiệp ngành chăn nuôi cũng khẳng định, nguồn nguyên liệu cám gạo có vai trò quan trọng trong việc giảm giá thành trong chế biến thức ăn chăn nuôi.

Công dụng của cám gạo Theo trang từ điển Wikipedia, là nguồn nguyên liệu rẻ và dồi dào với thành phần dinh dưỡng tốt, cám gạo được sử dụng rất phổ biến trong nhiều lĩnh vực, trong đó chủ yếu là thức ăn chăn nuôi và làm đẹp. Trong chăn nuôi, cám được sử dụng chủ yếu làm nguyên liệu để sản xuất thức ăn cho gia cầm cũng như gia súc. Trong đó chủ yếu cho các đối tượng nuôi như gà và trâu bò. Do điều kiện chế biến nên một số vùng người ta sử dụng trực tiếp cám để làm thức ăn cho các đối tượng nuôi, một số vùng phát triển hơn với sự xâm nhập của các loại thức ăn công nghiệp thì cám cũng đã chiếm một lượng lớn trong thành phần các loại thức ăn này.

Các chuyên gia ngành chăn nuôi cho biết, chỉ cần khai thác hiệu quả 30 - 40% sản lượng cám gạo trong nước mỗi năm, Việt Nam đã có thể hạn chế được một phần lớn việc phụ thuộc vào nguồn thức ăn chăn nuôi nhập khẩu. Đối với nuôi trồng thủy sản, cá là đối tượng thủy sản sử dụng nhiều thức ăn từ cám. Cám đóng vai trò là chất dinh dưỡng chính cho cá, cung cấp một lượng lớn vitamin, khoáng, chất béo và protein. Do cám có ít tinh bột nên khả năng kết dính thành khối thấp, vì vậy cần bổ sung thêm gạo tấm trong quá trình chế biến.

Khi nấu hồ Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 7 hoá gạo, các tinh bột trong gạo sẽ trương nở tăng độ dính giúp liên kết các nguyên liệu thành một khối trong quá trình trộn, làm nguội trước khi cho cá ăn. Rau muống được bổ sung thêm với mục đích tăng thêm lượng chất xơ và sắt cho cá vì trong cám chứa sắt không nhiều. Ngoài là thức ăn cho chăn nuôi, cám gạo có thể được sử dụng vào các lĩnh vực khác. Đây là một nguồn nguyên liệu rẻ và dồi dào với thành phần dinh dưỡng tốt.

Cám chứa nhiều chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe con người. Cám có chứa nhiều loại vitamin và chất béo chưa bảo hòa rất tốt cho sức khỏe. Vì vậy ở các nước phát triển, cám được dùng trích ly dầu. Dầu cám sau khi thu được có rất nhiều ứng dụng như các loại dầu thông thường khác.

Dầu cám cũng có thể được cho vào các loại thực phẩm với tác dụng bổ sung thêm các chất béo không no mà cơ thể không tự tổng hợp được. Với lượng vitamin E và nhóm B dồi dào, dầu cám cũng được ứng dụng trong lĩnh vực mỹ phẩm và y học làm các loại kem dưỡng gia hoặc thực phẩm chức năng. Bên cạnh đó cám cũng được sử dụng vào nhiều mục đích khác như: dùng làm nước rửa chén tự nhiên, do không sử dụng hóa chất để pha chế nên rất thân thiện với môi trường, sản xuất dầu diesel. Đối với loại cám gạo chăn nuôi thì phải pha trộn thêm một số chất nữa để đạt đủ mức dinh dưỡng cần thiết được yêu cầu trong chăn nuôi.

Đối với cám gạo dùng để làm đẹp thì phải kì công hơn nhiều trong khâu làm ra thành phẩm là loại bột cám gạo với hạt cực mịn. Nhân tố kháng dinh dưỡng trong thức ăn và trong cám gạo ❖ Axit phytic trong thức ăn cho vật nuôi Axit phytic là một thành phần phong phú của thực vật chiếm 1-5% khối lượng của các loại đậu ăn được, ngũ cốc, hạt dầu, phấn hoa, và các loại hạt. Nó là một dạng hữu cơ của phốt pho với tên hóa học là hexakis-dihydrogenphosphate myo-inositol (IP6) (Ashima và cs, 2003). Năm 1903 axit phytic được mô tả lần đầu tiên bởi Posternak.

Nó được phát hiện bởi Pfeffer vào đầu năm 1872. Công thức phân tử của axit phytic là C6H18O24P6 và trọng lượng phân tử là 659,86. Muối của phytic axit là gọi phytate. Phytin là muối của canxi, magiê với axit phytic.

Nó chính là nguồn gốc của inositol và lưu trữ ở dạng phốt pho của giống cây trồng được sử dụng làm nguyên liệu thức ăn gia súc, gia cầm (Maga và cs, 1982). Hầu hết các loại thức ăn có nguồn gốc thực vật chứa 50-80% tổng phốt pho là phytate và nó sẽ liên kết với các chất khoáng, protein và cả axit amin từ đó làm giảm khả năng tiêu hóa của một số chất dinh dưỡng (Harland và Morris, 1995) Phốt pho phytate trong thức ăn thực vật thường chiếm 50-70% phốt pho tổng số, trong cám gạo phốt pho phytate chiếm 30 - 60 g/kg trong khi đó thì tỷ lệ tiêu hóa hấp Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 8 thu của phốt pho phytate lại thấp, phốt pho thải ra lại gây nguy cơ ô nhiễm đất và nước ngày càng cao (Vũ Duy Giảng, 2007). Ngoài lượng P hữu dụng sinh học thấp, phytate còn nhiều hạn chế khác như làm suy giảm khả năng sinh trưởng của động vật, suy giảm khả năng tiêu hóa các chất dinh dưỡng của vật nuôi. ❖ Hàm lượng phốt pho phytate trong các loại thức ăn thực vật Bảng 1.