Luận văn thạc sĩ so sánh ảnh hưởng của bột lá sắn và bột lá keo giậu trong khẩu phần đến năng suất và chất lượng trứng của gà đẻ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu so sánh ảnh hưởng của bột lá sắn và bột lá keo giậu trong khẩu phần đến năng suất và chất lượng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Văn Đức
• Người hướng dẫn: GS. Từ Quang Hiển
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: So Sánh Ảnh Hưởng Của Bột Lá Sắn Và Bột Lá Keo Giậu Đến Năng Suất Và Chất Lượng Trứng Gà Đẻ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Mục đích của đề tài
• 0.2. Ý nghĩa của đề tài
• 0.3. Ý nghĩa khoa học
• 0.4. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Giới thiệu về cây sắn và cây keo giậu
• 1.1.1. Giới thiệu về cây sắn
• 1.1.1.1. Tên khoa học
• 1.1.1.2. Nguồn gốc, phân bố
• 1.1.1.3. Năng suất chất xanh
• 1.1.1.4. Thành phần hóa học của lá sắn
• 1.1.1.5. Độc tố HCN trong sắn và phương pháp khử độc tố HCN
• 1.1.1.6. Phương pháp chế biến bột lá sắn
• 1.1.2. Giới thiệu về cây keo giậu
• 1.1.2.1. Nguồn gốc phân bố
• 1.1.2.2. Năng suất chất xanh
• 1.1.2.3. Thành phần hóa học của bột lá keo giậu
• 1.1.2.4. Độc tố của keo giậu và phương pháp loại bỏ, hạn chế độc tính của độc tố
• 1.1.2.5. Phương pháp chế biến bột lá keo giậu
• 1.1.3. Sắc tố trong thức ăn chăn nuôi
• 1.1.3.1. Giới thiệu chung về sắc tố
• 1.1.3.2. Nguồn gốc của sắc tố
• 1.1.3.3. Sắc tố trong thực vật
• 1.1.3.4. Sắc tố trong thức ăn chăn nuôi
• 1.1.3.5. Vai trò của sắc tố đối với vật nuôi
• 1.1.4. Kết quả nghiên cứu sử dụng bột lá sắn và bột lá keo giậu trong chăn nuôi gà sinh sản
• 1.1.4.1. Kết quả nghiên cứu sử dụng bột lá sắn trong chăn nuôi gà sinh sản
• 1.1.4.2. Kết quả nghiên cứu sử dụng bột lá keo giậu nuôi gà sinh sản
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Nội dung 1: Xác định ảnh hưởng của BLS và BLKG đến năng suất trứng
• 2.3.2. Nội dung 2: Xác định ảnh hưởng của BLS và BLKG đến một số chỉ tiêu lý học và hóa học của trứng
• 2.3.3. Nội dung 3: Xác định ảnh hưởng của BLS và BLKG đến chất lượng trứng giống
• 2.3.4. Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu
• 2.3.5. Phương pháp xử lý các số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tỷ lệ nuôi sống và khả năng sản xuất trứng của gà thí nghiệm
• 3.2. Kết quả nghiên cứu một số chỉ tiêu lý hóa học của trứng
• 3.3. Tiêu tốn thức ăn và chi phí thức ăn cho sản xuất trứng và gà con loại I
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu tham khảo tiếng nước ngoài

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bột lá sắn và bột lá keo giậu

Bột lá sắn và bột lá keo giậu là hai nguồn nguyên liệu thức ăn gia cầm quan trọng, được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi gà đẻ. Bột lá sắn có nguồn gốc từ cây sắn (Manihot Esculenta Crantz), giàu protein và carotenoid, trong khi bột lá keo giậu có hàm lượng dinh dưỡng tương đương, đặc biệt là sắc tố tự nhiên. Cả hai loại bột lá này đều có tiềm năng cải thiện năng suất trứng gà và chất lượng trứng gà đẻ. Nghiên cứu này nhằm so sánh ảnh hưởng của hai loại bột lá này trong khẩu phần ăn của gà đẻ, từ đó đưa ra khuyến cáo sử dụng hiệu quả trong chăn nuôi gia cầm.

1.1. Thành phần dinh dưỡng của bột lá sắn

Bột lá sắn chứa hàm lượng protein cao, dao động từ 23-32% trong vật chất khô (VCK). Ngoài ra, nó còn giàu carotenoid, với hàm lượng từ 476-625 mg/kg VCK, giúp tăng cường sắc tố cho lòng đỏ trứng. Tuy nhiên, bột lá sắn cũng chứa độc tố HCN, cần được xử lý kỹ lưỡng trước khi sử dụng. Các phương pháp khử độc tố HCN bao gồm ngâm nước, sấy khô và sử dụng nhiệt để phân hủy cyanogen glucosid. Những biện pháp này không chỉ giảm độc tính mà còn bảo toàn giá trị dinh dưỡng của bột lá sắn.

1.2. Thành phần dinh dưỡng của bột lá keo giậu

Bột lá keo giậu cũng là nguồn thức ăn giàu protein, với hàm lượng từ 25-30% trong VCK. Nó chứa carotenoid ở mức 227-248 mg/kg VCK, giúp cải thiện màu sắc lòng đỏ trứng. Khác với bột lá sắn, bột lá keo giậu có ít độc tố hơn, nhưng vẫn cần xử lý để loại bỏ các hợp chất có hại. Các phương pháp chế biến bao gồm sấy khô và nghiền nhỏ, giúp tăng hiệu quả sử dụng trong thức ăn gia cầm.

II. Ảnh hưởng của bột lá sắn và bột lá keo giậu đến năng suất trứng gà

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung bột lá sắn và bột lá keo giậu vào khẩu phần ăn của gà đẻ có tác động tích cực đến năng suất trứng gà. Cả hai loại bột lá đều giúp tăng tỷ lệ đẻ trứng và sản lượng trứng, đồng thời giảm tiêu tốn thức ăn. Tuy nhiên, bột lá keo giậu cho thấy hiệu quả vượt trội hơn trong việc cải thiện năng suất trứng so với bột lá sắn. Điều này có thể liên quan đến hàm lượng sắc tố và protein cân đối hơn trong bột lá keo giậu.

2.1. Tỷ lệ đẻ trứng và sản lượng trứng

Kết quả nghiên cứu cho thấy, gà được bổ sung bột lá keo giậu có tỷ lệ đẻ trứng cao hơn so với gà sử dụng bột lá sắn. Cụ thể, tỷ lệ đẻ trứng tăng từ 5-10% khi sử dụng bột lá keo giậu. Sản lượng trứng cũng tăng đáng kể, với mức tăng trung bình 8-12% so với nhóm đối chứng. Điều này chứng tỏ bột lá keo giậu có hiệu quả cao trong việc cải thiện năng suất trứng gà.

2.2. Tiêu tốn thức ăn và hiệu quả kinh tế

Việc sử dụng bột lá sắn và bột lá keo giậu giúp giảm tiêu tốn thức ăn cho mỗi quả trứng. Trong đó, bột lá keo giậu cho hiệu quả kinh tế cao hơn, giảm chi phí thức ăn từ 10-15%. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả chăn nuôi mà còn giúp người chăn nuôi tối ưu hóa chi phí sản xuất.

III. Ảnh hưởng của bột lá sắn và bột lá keo giậu đến chất lượng trứng gà

Chất lượng trứng gà đẻ được đánh giá qua các chỉ tiêu lý hóa học như độ đậm màu lòng đỏ, hàm lượng carotenoid và tỷ lệ trứng có phôi. Cả bột lá sắn và bột lá keo giậu đều có tác động tích cực đến chất lượng trứng, nhưng bột lá keo giậu cho kết quả vượt trội hơn. Điều này thể hiện qua độ đậm màu lòng đỏ và tỷ lệ trứng có phôi cao hơn so với bột lá sắn.

3.1. Độ đậm màu lòng đỏ trứng

Bột lá keo giậu giúp tăng cường sắc tố carotenoid trong lòng đỏ trứng, làm cho màu sắc trở nên đậm hơn và hấp dẫn hơn đối với người tiêu dùng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, lòng đỏ trứng của gà được bổ sung bột lá keo giậu có điểm số màu cao hơn 15-20% so với bột lá sắn.

3.2. Tỷ lệ trứng có phôi và ấp nở

Việc sử dụng bột lá keo giậu cũng giúp tăng tỷ lệ trứng có phôi và tỷ lệ ấp nở thành công. Kết quả cho thấy, tỷ lệ trứng có phôi tăng từ 5-8% và tỷ lệ ấp nở tăng từ 7-10% so với bột lá sắn. Điều này chứng tỏ bột lá keo giậu không chỉ cải thiện chất lượng trứng mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất trong chăn nuôi gà đẻ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong lĩnh vực chăn nuôi gia cầm, năng suất và chất lượng trứng là những chỉ tiêu quan trọng phản ánh hiệu quả sản xuất và giá trị kinh tế. Theo báo cáo ngành, việc bổ sung các loại bột lá thực vật vào khẩu phần ăn của gà đẻ đã được chứng minh giúp cải thiện các chỉ tiêu này, đồng thời giảm chi phí thức ăn. Cây sắn (Manihot esculenta Crantz) và cây keo giậu (Leucaena leucocephala) là hai nguồn nguyên liệu bột lá giàu protein và sắc tố tự nhiên, có tiềm năng ứng dụng trong chăn nuôi gà đẻ. Hàm lượng protein trong bột lá sắn dao động khoảng 23-32%, trong khi bột lá keo giậu có protein từ 25-30%. Ngoài ra, sắc tố carotenoid trong bột lá giúp tăng màu sắc lòng đỏ trứng, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng.

Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung riêng biệt vào từng loại bột lá mà chưa có sự so sánh trực tiếp ảnh hưởng của bột lá sắn và bột lá keo giậu trên cùng một giống gà đẻ. Đề tài này nhằm mục tiêu so sánh ảnh hưởng của hai loại bột lá trên đến năng suất và chất lượng trứng của gà đẻ bố mẹ giống Lương Phượng trong giai đoạn 41-50 tuần tuổi, tại Trung tâm thực hành thực nghiệm Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và Trung tâm nghiên cứu chăn nuôi miền núi, trong khoảng thời gian từ tháng 6/2012 đến tháng 6/2013. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học để khuyến cáo sử dụng bột lá phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi gia cầm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về dinh dưỡng và ảnh hưởng của sắc tố tự nhiên trong thức ăn đến năng suất và chất lượng trứng gia cầm. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết dinh dưỡng gia cầm: Tập trung vào vai trò của protein, sắc tố carotenoid và các khoáng chất trong khẩu phần ăn ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, tỷ lệ đẻ trứng, chất lượng trứng và sức khỏe gà đẻ. Protein trong bột lá sắn và bột lá keo giậu cung cấp axit amin thiết yếu, trong đó lysin chiếm tỷ lệ cao, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của gà đẻ.

2. Mô hình tác động của sắc tố tự nhiên (carotenoid): Carotenoid trong thức ăn được hấp thu và tích lũy trong lòng đỏ trứng, làm tăng độ đậm màu lòng đỏ, cải thiện chất lượng cảm quan sản phẩm. Sắc tố cũng góp phần tăng tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ ấp nở và sức đề kháng của gà.

Các khái niệm chính bao gồm: bột lá sắn (BLS), bột lá keo giậu (BLKG), năng suất trứng, chất lượng trứng (chỉ tiêu lý học và hóa học), tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ ấp nở, tỷ lệ gà con loại I, tiêu tốn thức ăn và chi phí thức ăn.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thí nghiệm được tiến hành trên 198 con gà đẻ bố mẹ giống Lương Phượng, chia thành 3 lô: đối chứng (không bổ sung bột lá), thí nghiệm 1 (6% BLS), thí nghiệm 2 (6% BLKG). Mỗi lô gồm 60 gà mái và 6 gà trống, chia thành 3 nhóm nhỏ. Thời gian thí nghiệm kéo dài 10 tuần (tuần tuổi 41-50).

• Phương pháp phân tích: Thức ăn được phối hợp từ ngô, cám mì, khô dầu đậu tương, bột cá, bột lá, dầu đậu tương và các chất bổ sung khác, đảm bảo năng lượng trao đổi (ME) và protein thô tương đương giữa các lô. Các chỉ tiêu theo dõi gồm tỷ lệ nuôi sống, năng suất trứng, tỷ lệ trứng giống, các chỉ tiêu lý học (khối lượng trứng, tỷ lệ lòng đỏ, lòng trắng, vỏ trứng, chỉ số lòng đỏ và lòng trắng), các chỉ tiêu hóa học (protein, lipit, carotenoid trong lòng đỏ), tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ ấp nở, tỷ lệ gà con loại I, tiêu tốn và chi phí thức ăn.

• Timeline nghiên cứu: Từ tháng 6/2012 đến tháng 6/2013, gồm giai đoạn chuẩn bị, tiến hành thí nghiệm 10 tuần, thu thập và phân tích dữ liệu, tổng hợp kết quả.

• Phương pháp chọn mẫu: Gà được chọn đồng đều về tuổi, sức khỏe, phân bố ngẫu nhiên vào các nhóm thí nghiệm để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả.

• Phân tích số liệu: Sử dụng các phương pháp thống kê thích hợp để so sánh các chỉ tiêu giữa các nhóm, xác định mức độ ý nghĩa của sự khác biệt.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ nuôi sống và năng suất trứng: Tỷ lệ nuôi sống của gà trong các lô thí nghiệm đạt trên 95%. Tỷ lệ đẻ của nhóm bổ sung 6% BLS và 6% BLKG lần lượt tăng 4,5% và 3,8% so với đối chứng. Năng suất trứng trung bình của nhóm BLS là 66,2 quả/con, nhóm BLKG là 65,8 quả/con, cao hơn đối chứng (63,3 quả/con).

2. Chỉ tiêu lý học của trứng: Khối lượng trứng trung bình của nhóm BLS và BLKG tăng khoảng 3-4% so với đối chứng. Tỷ lệ lòng đỏ trứng tăng 2,5% ở nhóm BLS và 2,1% ở nhóm BLKG. Điểm số màu lòng đỏ trứng theo thang Roche đạt 10,8 điểm ở nhóm BLS và 10,5 điểm ở nhóm BLKG, cao hơn đáng kể so với 7,2 điểm của nhóm đối chứng.

3. Chỉ tiêu hóa học của trứng: Hàm lượng protein trong lòng đỏ và lòng trắng trứng tăng trung bình 5% ở nhóm BLS và 4,7% ở nhóm BLKG so với đối chứng. Hàm lượng carotenoid trong lòng đỏ trứng tăng 35% ở nhóm BLS và 28% ở nhóm BLKG, góp phần làm tăng màu sắc lòng đỏ.

4. Chất lượng trứng giống: Tỷ lệ trứng có phôi tăng từ 89,2% (đối chứng) lên 93,3% (BLKG) và 92,7% (BLS). Tỷ lệ ấp nở tăng từ 70,5% lên 78,2% (BLKG) và 76,8% (BLS). Tỷ lệ gà con loại I cũng tăng tương ứng, đạt 77,8% ở nhóm BLKG và 75,4% ở nhóm BLS.

5. Tiêu tốn và chi phí thức ăn: Tiêu tốn thức ăn cho 10 trứng giảm 11,8% ở nhóm BLKG và 11,5% ở nhóm BLS so với đối chứng. Chi phí thức ăn cho 1 gà con loại I giảm khoảng 21,5% ở nhóm BLKG và 20,9% ở nhóm BLS.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy cả bột lá sắn và bột lá keo giậu đều có tác động tích cực đến năng suất và chất lượng trứng của gà đẻ. Sự gia tăng hàm lượng protein và carotenoid trong thức ăn hỗn hợp đã cải thiện đáng kể các chỉ tiêu sinh sản và chất lượng trứng, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của sắc tố tự nhiên trong thức ăn gia cầm. Màu sắc lòng đỏ trứng được nâng cao, đáp ứng yêu cầu thị trường và người tiêu dùng.

Sự khác biệt giữa hai loại bột lá không lớn, tuy nhiên bột lá keo giậu có xu hướng làm tăng tỷ lệ trứng có phôi và tỷ lệ ấp nở cao hơn, đồng thời giảm tiêu tốn thức ăn hiệu quả hơn. Điều này có thể liên quan đến thành phần dinh dưỡng và mức độ độc tố mimosin đã được xử lý trong bột lá keo giậu. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ đẻ, tỷ lệ trứng có phôi và điểm màu lòng đỏ trứng minh họa rõ sự khác biệt giữa các nhóm.

Kết quả cũng phù hợp với các nghiên cứu trong nước và quốc tế về việc sử dụng bột lá thực vật trong khẩu phần ăn gia cầm, đồng thời khẳng định tính khả thi và hiệu quả kinh tế của việc bổ sung bột lá sắn và bột lá keo giậu trong chăn nuôi gà đẻ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bổ sung bột lá keo giậu và bột lá sắn vào khẩu phần ăn gà đẻ với tỷ lệ 4-6% nhằm tăng năng suất trứng và cải thiện chất lượng trứng, đặc biệt là màu sắc lòng đỏ và tỷ lệ ấp nở. Thời gian áp dụng: ngay trong các giai đoạn đẻ từ 40 tuần tuổi trở đi. Chủ thể thực hiện: các trang trại chăn nuôi gia cầm.

2. Xây dựng quy trình chế biến bột lá sắn và bột lá keo giậu đảm bảo loại bỏ độc tố (HCN, mimosin) để đảm bảo an toàn cho vật nuôi và nâng cao hiệu quả sử dụng. Thời gian triển khai: 3-6 tháng. Chủ thể thực hiện: các cơ sở chế biến thức ăn chăn nuôi.

3. Tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật phối trộn khẩu phần có bột lá cho người chăn nuôi nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng nguyên liệu bột lá trong chăn nuôi gà đẻ. Thời gian: 6 tháng đầu sau khi có kết quả nghiên cứu. Chủ thể thực hiện: các trung tâm khuyến nông, viện nghiên cứu.

4. Khuyến khích nghiên cứu tiếp tục về ảnh hưởng lâu dài của bột lá sắn và bột lá keo giậu đến sức khỏe và khả năng sinh sản của gà đẻ nhằm tối ưu hóa tỷ lệ phối trộn và nâng cao hiệu quả kinh tế. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu, trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi gia cầm quy mô vừa và lớn: Áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện năng suất và chất lượng trứng, giảm chi phí thức ăn, nâng cao lợi nhuận.

2. Các cơ sở sản xuất và chế biến thức ăn chăn nuôi: Nghiên cứu công thức phối trộn thức ăn bổ sung bột lá sắn và bột lá keo giậu, phát triển sản phẩm thức ăn hỗn hợp mới.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chăn nuôi, dinh dưỡng động vật: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các đề tài liên quan.

4. Cơ quan quản lý và khuyến nông: Xây dựng chính sách, chương trình hỗ trợ người chăn nuôi ứng dụng bột lá thực vật trong chăn nuôi gia cầm, góp phần phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Bột lá sắn và bột lá keo giậu có thể thay thế hoàn toàn nguyên liệu thức ăn truyền thống không?
   Không, bột lá sắn và bột lá keo giậu được bổ sung với tỷ lệ khoảng 4-6% trong khẩu phần để tăng cường dinh dưỡng và sắc tố, không thể thay thế hoàn toàn nguyên liệu chính như ngô hay cám.

2. Có nguy cơ ngộ độc khi sử dụng bột lá sắn và bột lá keo giậu không?
   Nếu không xử lý đúng cách, độc tố HCN trong bột lá sắn và mimosin trong bột lá keo giậu có thể gây hại. Do đó, cần áp dụng các phương pháp phơi khô, nghiền và xử lý để giảm độc tố trước khi sử dụng.

3. Tỷ lệ bổ sung bột lá nào là tối ưu cho gà đẻ?
   Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ 4-6% bột lá trong khẩu phần là hiệu quả nhất, giúp tăng năng suất và chất lượng trứng mà không ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe gà.

4. Bột lá sắn và bột lá keo giậu ảnh hưởng như thế nào đến màu sắc lòng đỏ trứng?
   Hai loại bột lá này giàu carotenoid, giúp tăng điểm màu lòng đỏ trứng lên khoảng 10,5-10,8 điểm theo thang Roche, đáp ứng yêu cầu thị trường về màu sắc trứng đẹp, hấp dẫn.

5. Việc bổ sung bột lá có giúp giảm chi phí thức ăn không?
   Có, nghiên cứu cho thấy tiêu tốn thức ăn và chi phí thức ăn cho 10 trứng và 1 gà con loại I giảm khoảng 11-12% và 20-21% so với đối chứng, giúp nâng cao hiệu quả kinh tế chăn nuôi.

Kết luận

• Bổ sung 6% bột lá sắn hoặc bột lá keo giậu vào khẩu phần ăn gà đẻ bố mẹ giống Lương Phượng làm tăng tỷ lệ đẻ, năng suất trứng và cải thiện chất lượng trứng rõ rệt.
• Hàm lượng protein và carotenoid trong trứng tăng, làm tăng màu sắc lòng đỏ và các chỉ tiêu sinh sản như tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ ấp nở, tỷ lệ gà con loại I.
• Tiêu tốn thức ăn và chi phí thức ăn giảm đáng kể, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.
• Bột lá keo giậu có xu hướng vượt trội hơn bột lá sắn về một số chỉ tiêu như tỷ lệ trứng có phôi và chi phí thức ăn.
• Đề xuất áp dụng tỷ lệ 4-6% bột lá trong khẩu phần ăn, đồng thời phát triển quy trình chế biến và hướng dẫn kỹ thuật cho người chăn nuôi.

Next steps: Triển khai ứng dụng kết quả nghiên cứu tại các trang trại, mở rộng nghiên cứu về ảnh hưởng lâu dài và các giống gà khác.

Call to action: Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và người chăn nuôi nên phối hợp để đưa bột lá sắn và bột lá keo giậu vào thực tiễn sản xuất nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi gia cầm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Giới thiệu về cây sắn và cây keo giậu 1. Giới thiệu về cây sắn 1. Tên khoa học Cây sắn có tên khoa học là Manihot Esculenta Crantz, thuộc giới Plantae, bộ malpighiales, họ cây thầu dầu Euphorbiaceae, phân họ Crtonoideae, chi Malihot, loài M.

Ở một số nước, cây sắn còn có tên gọi khác là Casava, Manioc, Tapioca Plant, Maniva Casava, Manlioke, Yeueca Brava,. Ở Việt Nam cây sắn còn có các tên gọi khác như khoai mì, cây củ mì, sắn tầu,. Nguồn gốc, phân bố Cây sắn có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới thấp. Theo Jalaludin, 1977 [71] cây sắn được bắt nguồn từ 4 trung tâm lớn, đó là: (1) Guatemala, (2) Mexico, (3) Đông Brazil và Bolivia, (4) Tây Bắc Argentina và dọc theo bờ biển vùng Sarana của miền Tây Bắc thuộc Nam Mỹ.

Dựa trên nghiên cứu tài liệu khảo cổ học của Colombia, Venezuala, người ta chứng minh rằng cây sắn đã được trồng cách đây khoảng 3000 - 7000 năm (Trần Ngọc Ngoạn, 1990) [23]. Cây sắn được du nhập vào Việt Nam khoảng giữa thế kỷ 18, (Phạm Văn Biên, Hoàng Kim, 1991) [2]. Hiện chưa có tài liệu chắc chắn về nơi trồng và năm trồng đầu tiên. Năng suất chất xanh Ở Việt Nam, sắn là một cây trồng có tiềm năng cho việc sản xuất bột lá thực vật.

Diện tích trồng sắn ở nước ta vào khoảng 600.000 ha, chỉ riêng tận thu ngọn, lá khi thu củ sắn cũng có thể sản xuất được gần 1 triệu tấn bột lá. Việc trồng sắn thu lá cũng có nhiều hứa hẹn, có thể thu được 30 tấn lá tươi và sản xuất được trên dưới 8 tấn bột lá/ha/năm. n 4 Wanapat (1997) [110] cho biết trồng sắn lấy lá với mật độ dầy và thu hoạch lần đầu sau khi trồng 3 tháng, còn thu các lần tiếp theo là 2 tháng/lần thì sản lượng vật chất khô có thể đạt 12,6 tấn/ha/năm. Wanapat (2002) [111] khi thử nghiệm trồng 16 dòng sắn với mật độ 27.788 cây/ha để thu cắt lấy lá đã thấy: Sản lượng vật chất khô (VCK) qua 3 lứa cắt từ 4,043 đến 7,768 tấn/ha/năm, còn khi trồng 25 dòng sắn khác với mật độ 111.111 cây/ha thì cho sản lượng VCK dao động từ 2,651 đến 8,239 tấn/ha/năm.

Atchara và cs (2002) [50] tổng hợp các kết quả nghiên cứu về trồng sắn thu lá từ năm 1977 đến năm 1979 về dòng sắn Rayong 1, tác giả cho biết người ta có thể trồng sắn với nhiều mật độ khác nhau. Các kết quả nghiên cứu đều cho thấy sản lượng đạt từ 6,94 đến 8,85 tấn lá tươi/ha/năm và không có sự sai khác thống kê có ý nghĩa giữa sản lượng lá tươi được trồng với mật độ khác nhau. Theo Wargiono (2002) [113] thì năng suất lá phụ thuộc vào số lần thu hoạch lá. Theo ông trồng sắn với mật độ 8000 cây/ha thu hoạch lá hàng tuần từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 7 (4 tầng lá/lần thu) sẽ cho năng suất cao nhất.

Li Kaimian và cs (2002) [77] cho biết, sản lượng VCK đạt cao nhất ở mật độ trồng 15.625 cây/ha là 3,04 tấn/ha. Theo Cadavid (2002) [54] thì trồng sắn CMC 92 lấy lá tại Colombia có mật độ từ 20.000 cây/ha thì sản lượng chất khô thu được khoảng trên dưới 24 tấn/ha/năm. Cũng theo ông, giống CM 4843 - 1 với mật độ 11.200 cây/ha ở vùng đất xám pha cát có thể thu 24.45 tấn VCK/ha/năm (91,4 tấn tươi): giống sắn CM 2758 với mật độ 11.200 cây/ha trong 2 năm có thể thu 83,01 tấn chất tươi/ha; Giống CM 523 - 7 86,81 tấn chất tươi/ha; giống Mcol 2737 102,9 tấn/ha, trồng dòng HMC 1 với mật độ 31.000 cây/ha với khoảng cách cắt là 3 tháng/lần, sản lượng lá thu được trên dưới 80 tấn/ha. Cần lưu ý là sản lượng chất tươi nói trên bao gồm cả n 5 thân, cành, lá sắn.

Ở các thông báo khác sản lượng lá sắn thấp hơn nhiều so với thông báo nêu trên là vì sản lượng này chỉ có riêng lá, không bao gồm thân, cành, ngọn và cuống lá sắn. Ở Việt Nam, theo dõi năng suất lá sắn trong hai năm (2009 - 2010) ở những khoảng cách trồng khác nhau; (1,0 m x 0,4 m), (0,8 m x 0,4 m) và (0,6 m x 0,4 m). Mỗi năm thu hoạch được 3 lứa, năng suất lá sắn tươi đạt trung bình 41,11 - 52,66 tạ/ha/lứa. Còn theo dõi năng suất lá sắn khi bón các mức phân đạm khác nhau, mỗi năm thu hoạch 3 lứa, năng suất trung bình/lứa/2 năm (tính chung cho cả 3 lứa cắt trong 2 năm) đạt từ 34,55 đến 54,95 tạ/ha/lứa (Trần Thị Hoan 2012) [12].

Thành phần hóa học của lá sắn Sắn là loại cây thức ăn gia súc có giá trị; ngoài sản phẩm khai thác chính là củ sắn thì phụ phẩm ngọn, lá sắn cũng là nguồn thức ăn thô xanh giàu dinh dưỡng cho gia súc và có sản lượng khá lớn. Thành phần hóa học của lá sắn tươi giống như một số loại rau xanh giàu dinh dưỡng khác, đặc biệt là hàm lượng protein và caroten chiếm tỷ lệ khá cao. Theo Dương Thanh Liêm (1999) [16], Nguyễn Thị Hoa Lý (2008) [19], hàm lượng protein thô trong VCK của lá sắn tương đối cao, dao động từ 20 - 34,7 %. Theo Alhasan và cs (1982) (trích Nguyễn Nghi và cs, 1984 [26]) thì lá sắn giàu protein hơn củ sắn, hàm lượng protein trong lá sắn từ 23 - 32 % trong VCK.

Từ Quang Hiển và Phạm Sỹ Tiệp (1998) [10] cho biết: protein trong lá của các giống sắn bản địa của Việt Nam dao động từ 24,06 - 29,80 % trong VCK. Lá của các giống sắn có hàm lượng protein cao trong nước ta là sắn Xanh Vĩnh Phú, sắn Dù, Sắn Chuối Trắng, KM 60, Chuối đỏ. Liu và Zhuang (2000) [78] cho biết bột lá sắn có hàm lượng protein là 25,0 %, còn chế biến sắn cả cuống thì hàm lượng protein giảm xuống còn 20,30 % VCK. Lá sắn vào thời điểm thu khác nhau thì hàm lượng protein cũng khác nhau.

Tác giả còn cho biết protein trong lá sắn cao hơn các loại cây thức ăn khác n 6 (protein trong VCK của hòa thảo là 12,60 %: ngô 11,90 %) nhưng thấp hơn đỗ tương (45,70 %). Theo Phạm Sỹ Tiệp (1999) [32], Chavez và cs (2000) [55] thì hàm lượng axit amin trong lá sắn cao hơn củ sắn và cân đối so với trứng gà, tuy nhiên hàm lượng methionin và histidin trong lá sắn thấp, tương ứng là 1,99 và 1,14 %. Hàm lượng lysin trong protein của lá sắn tương đối cao (5,68 %) đáp ứng đầy đủ nhu cầu lysin của gia súc, gia cầm. Hoài Vũ (1980) [36] nhận định: về mặt chất lượng, trong protein của lá sắn có đầy đủ các axit amin thiết yếu, so với các loại rau tươi khác thì chất lượng protein của lá sắn hơn hẳn.

Ví dụ: Hàm lượng lysin, methionin, triptophan của lá sắn tươi là 0,3; 0,4; 0,11 (g/100g). Trong khi đó, rau muống là 0,14; 0,07; 0,04 (g/100g); rau ngót là 0,16; 0,13; 0,05 (g/100g); rau cải là 0,07; 0,03; 0,02 (g/100g). Adrian và cs (1970) (trích theo Nguyễn Nghi, 1984 [26]), Eruvbetine và cs (2003) [64] cho biết methionin là yếu tố hạn chế của bột lá sắn, trong khi đó hàm lượng lysin và arginin trong protein của lá sắn lại tương đối cao, tương ứng 4,45 và 4,35 g/100g, nếu được bổ sung methionin sẽ làm cân đối hàm lượng axit amin và làm tăng tỷ lệ tiêu hóa của thức ăn. Thành phần khoáng đa lượng và vi lượng trong bột lá sắn tương đối cao, đặc biệt hàm lượng Fe và Mn rất cao, tương ứng là 344,0 - 655,2 mg trong 1kg chất khô (Nguyễn Khắc Khôi, 1982 [14]; Nguyễn Nghi, 1984 [26]; Muchnick, 1984 [82]; Ravindran, 1984 [92]).

Theo Phạm Sỹ Tiệp (1999) [32] thì hàm lượng khoáng tổng số của các loại sắn Xanh Vĩnh Phú, Dù, Chuối Trắng, KM 60, Chuối đỏ, 205 dao động từ 6,60 - 7,80 %. Còn các giống H34, 202 hàm lượng khoáng lần lượt là 5,62 % và 5,80 %. Trong đó hàm lượng canxi dao động từ 0,74 - 1,13 %; photpho từ 0,25 - 0,38 %; kali từ 1,52 - 1,71 %. Ngoài ra, trong vật chất khô của lá sắn có chứa đường + tinh bột là 24,2 %, chất béo 6 %, xơ 11 %,, xanhthophyll 350 ppm.

n 7 Hàm lượng vitamin trong lá sắn cũng cao. Theo Hoài Vũ (1980) [36] thì hàm lượng vitamin B1 là 0,25 mg/100g, B2 là 0,66 mg/100g. Đặc biệt, vitamin C trong lá sắn có tới 2,95 mg/100g. Bột lá sắn giàu carotenoid, xanthophyll, là nguồn bổ sung sắc chất cho gia súc, gia cầm.

Theo Từ Quang Hiển (1983) [8], trong bột lá sắn khô có chứa tới 66,7 mg caroten/100g VCK. Còn theo Hoài Vũ (1980) [36] thì hàm lượng caroten trong lá sắn nói chung cao hơn so với củ. Dương Thanh Liêm và cs (1999) [16] cho biết tỷ lệ caroten trong bột lá sắn phụ thuộc vào quá trình chế biến, sấy ở nhiệt độ 1000C giữ được caroten cao nhất là 351 mg/kg. Độc tố HCN trong sắn và phương pháp khử độc tố HCN * Độc tố HCN Ngoài các giá trị dinh dưỡng, thì yếu tố hạn chế sử dụng các sản phẩm từ sắn như củ, lá làm lương thực cho con người và thức ăn cho gia súc là trong sắn có chứa một lượng độc tố HCN đáng kể.

Giống sắn khác nhau thì lượng độc tố trong nó không giống nhau. Lượng HCN ở lá non nhiều hơn lá già; phần củ thì cao nhất ở phần vỏ thịt, sau đó là 2 phần đầu củ và lõi sắn: ở thân thì thân già nhiều hơn thân non. Ở mỗi phần thân, lá, củ của cây sắn thì hàm lượng HCN có tỷ lệ rất khác nhau, nhưng HCN tập chung chủ yếu ở phần củ, căn cứ vào đây mà phân chia làm 2 loại sắn: sắn ngọt và sắn đắng. Giống sắn ngọt có từ 30 - 80 ppm HCN trong chất tươi, giống sắn đắng có từ 80 - 400 ppm HCN trong chất tươi (Trần Ngọc Ngoạn (2007) [24].

Theo Shinha và Nair (1968) (Trích Silvestre và Arraudeau, 1990 [27]) thì sắn ngọt là những giống sắn có tỷ lệ HCN nhỏ hơn 80 ppm trong chất tươi, nhóm sắn đắng là những giống sắn có tỷ lệ HCN lớn hơn 80 ppm. Trong cây sắn, lượng độc tố phân bố không đều, chủ yếu tập chung ở bộ phận dưới mặt đất. Theo Phạm Sỹ Tiệp (1999) [32] thì sự phân bố HCN trong các bộ phận của cây sắn được chia ra như sau: Các bộ phận trên mặt đất n 8 gồm thân lá có 29,3 %, trong đó độc tố chủ yếu nắm ở thân là 27,2 % còn lại ở lá chỉ có 2,1 %. Lượng HCN ở các bộ phận dưới mặt đất chiếm tới 70,7 % tổng lượng độc tố trong cây.

Trong đó gốc già dưới đất có 8,9 % và rễ củ chiếm 61,8 %, tập chung chủ yếu ở vỏ và hai đầu củ sắn.