Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của các loại giá thể đến một số chỉ tiêu sinh hóa và nông học của dưa chuột cucumis sativus l trồng trong chậu ở nhà lưới tại thành phố quy nhơn tỉnh bình định năm 2016

Nghiên cứu ảnh hưởng giá thể đến sinh hóa và nông học dưa chuột trồng chậu tại Quy Nhơn 2016, phân tích hiệu quả canh tác và chất lượng cây trồng.

• Tác giả: Hồ Thị Lài
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Phương
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của các loại giá thể đến một số chỉ tiêu sinh hóa và nông học của dưa chuột (Cucumis sativus L.) trồng trong chậu ở nhà lưới tại thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định năm 2016
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sơ lược về tình hình sản xuất dưa chuột trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.2. Nguồn gốc, phân bố, phân loại và giá trị cây dưa chuột
• 1.2.1. Nguồn gốc cây dưa chuột
• 1.2.2. Sự phân bố
• 1.2.3. Phân loại cây dưa chuột
• 1.2.4. Giá trị cây dưa chuột
• 1.2.4.1. Giá trị dinh dưỡng của dưa chuột
• 1.2.4.2. Giá trị kinh tế của dưa chuột
• 1.2.5. Sơ lược về các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây dưa chuột
• 1.2.5.1. Giai đoạn cây con
• 1.2.5.2. Giai đoạn đẻ nhánh và ra hoa
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.4.2. Phương pháp lấy mẫu
• 2.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của các công thức giá thể đến một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển của giống dưa chuột F1 The Hunter
• 3.1.1. Chiều cao cây qua 3 giai đoạn cây con, ra hoa, thu hoạch
• 3.1.2. Số cành cấp 1 trên cây dưa chuột
• 3.1.3. Số lá trên cây dưa chuột qua 3 giai đoạn cây con, ra hoa, thu hoạch
• 3.1.4. Diện tích lá dưa chuột qua 3 giai đoạn cây con, ra hoa, thu hoạch
• 3.2. Ảnh hưởng của các công thức giá thể đến một số chỉ tiêu sinh hóa của giống dưa chuột F1 The Hunter
• 3.2.1. Hàm lượng của các dạng nước, chất khô trong lá dưa chuột qua 3 giai đoạn cây con, ra hoa, thu hoạch
• 3.2.2. Hàm lượng diệp lục trong lá dưa chuột qua 3 giai đoạn cây con, ra hoa, thu hoạch
• 3.3. Ảnh hưởng của các công thức giá thể khác nhau đến một số chỉ tiêu về năng suất, phẩm chất của giống dưa chuột
• 3.3.1. Chiều dài, đường kính, trọng lượng quả
• 3.3.2. Một số chỉ tiêu về chất lượng dưa chuột
• 3.4. Ảnh hưởng của các công thức thí nghiệm đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống dưa chuột lai F1 Hunter
• 3.4.1. Tỉ lệ đậu quả/cây
• 3.4.2. Số quả/cây
• 3.4.3. Năng suất cây dưa chuột
• 3.5. Tình hình sâu, bệnh hại cây dưa chuột
• 3.6. Đánh giá hiệu quả kinh tế của trồng dưa chuột trên các giá thể khác nhau
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỂ TÀI LUẬN VĂN (Bản sao)

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích ảnh hưởng của các loại giá thể khác nhau đến các chỉ tiêu sinh hóa và nông học của cây dưa chuột trồng trong chậu tại Quy Nhơn năm 2016. Mục đích chính là xác định loại giá thể phù hợp nhất để tối ưu hóa quá trình sinh trưởng, phát triển, và năng suất của cây dưa chuột. Nghiên cứu cũng nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế của các giá thể khác nhau trong hệ thống canh tác này.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm xác định ảnh hưởng của các giá thể đến các chỉ tiêu sinh hóa và nông học của dưa chuột, bao gồm sinh trưởng, phát triển, năng suất, và chất lượng quả. Đồng thời, nghiên cứu cũng đánh giá khả năng chống chịu của cây trồng trong các điều kiện giá thể khác nhau.

1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định vai trò của giá thể trong hệ thống canh tác hiện đại, đồng thời tìm ra các giá thể có hiệu quả kinh tế cao, tận dụng các sản phẩm phụ từ nông nghiệp. Nghiên cứu cũng đề xuất các kỹ thuật trồng phù hợp để áp dụng vào thực tiễn sản xuất.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua các thí nghiệm được bố trí trong nhà lưới tại Quy Nhơn. Các giá thể khác nhau được sử dụng để trồng dưa chuột trong chậu, và các chỉ tiêu sinh hóa và nông học được đo đạc và phân tích trong suốt quá trình sinh trưởng của cây.

2.1. Thiết kế thí nghiệm

Các thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên, với các giá thể khác nhau như đất, xơ dừa, và hỗn hợp các loại giá thể. Mỗi giá thể được áp dụng cho một nhóm cây dưa chuột riêng biệt.

2.2. Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

Các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá, diện tích lá, hàm lượng diệp lục, và năng suất quả được đo đạc định kỳ. Dữ liệu được phân tích bằng các phương pháp thống kê để đánh giá ảnh hưởng của giá thể đến các chỉ tiêu nghiên cứu.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy giá thể có ảnh hưởng đáng kể đến các chỉ tiêu sinh hóa và nông học của dưa chuột. Các giá thể hỗn hợp cho thấy hiệu quả cao hơn so với giá thể đơn lẻ, đặc biệt trong việc cải thiện năng suất và chất lượng quả.

3.1. Ảnh hưởng của giá thể đến sinh trưởng và phát triển

Các giá thể hỗn hợp giúp cây dưa chuột phát triển tốt hơn, với chiều cao cây, số lá, và diện tích lá tăng đáng kể so với các giá thể đơn lẻ. Điều này cho thấy sự cải thiện trong môi trường dinh dưỡng và độ thoáng khí của giá thể.

3.2. Ảnh hưởng của giá thể đến năng suất và chất lượng quả

Các giá thể hỗn hợp cũng cho thấy hiệu quả cao trong việc tăng năng suất quả và cải thiện chất lượng, bao gồm hàm lượng diệp lục và vitamin C. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của giá thể trong hệ thống canh tác hiện đại.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã xác định được giá thể hỗn hợp là lựa chọn tối ưu cho việc trồng dưa chuột trong chậu tại Quy Nhơn. Các giá thể này không chỉ cải thiện sinh trưởng và phát triển của cây mà còn tăng năng suất và chất lượng quả. Nghiên cứu cũng đề xuất áp dụng các kỹ thuật trồng này vào thực tiễn sản xuất để tăng hiệu quả kinh tế.

4.1. Kết luận

Các giá thể hỗn hợp mang lại hiệu quả cao nhất trong việc trồng dưa chuột trong chậu, cải thiện các chỉ tiêu sinh hóa và nông học của cây.

4.2. Đề xuất

Nghiên cứu đề xuất áp dụng rộng rãi các giá thể hỗn hợp trong hệ thống canh tác hiện đại, đồng thời tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa các giá thể này cho các loại cây trồng khác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dưa chuột (Cucumis sativus L.) là loại rau ăn quả phổ biến, có giá trị dinh dưỡng cao với khoảng 95% hàm lượng nước cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu. Trên thế giới, diện tích trồng dưa chuột năm 2014 đạt khoảng 2.178,61 nghìn ha với năng suất trung bình 34,41 tấn/ha, trong đó Trung Quốc chiếm hơn 54% diện tích và gần 79% sản lượng toàn cầu. Ở Việt Nam, dưa chuột là cây rau chủ lực với năng suất trung bình từ 40-60 tấn/ha, góp phần nâng cao thu nhập cho người nông dân và đáp ứng nhu cầu rau xanh ngày càng tăng. Tuy nhiên, việc sử dụng đất canh tác truyền thống đang gặp nhiều thách thức do diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp, ô nhiễm đất và nước, cũng như lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật gây ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Nghiên cứu này nhằm đánh giá ảnh hưởng của các loại giá thể phối trộn khác nhau đến một số chỉ tiêu sinh hóa và nông học của giống dưa chuột F1 The Hunter 1.0 trồng trong chậu tại nhà lưới ở thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định trong khoảng thời gian từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2016. Mục tiêu cụ thể bao gồm khảo sát sự sinh trưởng, phát triển, năng suất, phẩm chất quả, khả năng chống chịu sâu bệnh và hiệu quả kinh tế của các công thức giá thể khác nhau. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc ứng dụng kỹ thuật trồng rau không dùng đất, tận dụng các vật liệu giá thể sẵn có tại địa phương, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và đảm bảo an toàn thực phẩm trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây trồng trong môi trường giá thể không dùng đất, tập trung vào các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dinh dưỡng, nước và sự phát triển bộ rễ. Mô hình nghiên cứu áp dụng kỹ thuật trồng dưa chuột trong nhà lưới với các công thức phối trộn giá thể gồm xơ dừa, mùn cưa, trấu hun và đất phù sa. Các khái niệm chính bao gồm:

• Giá thể trồng cây: Vật liệu thay thế đất, có khả năng giữ nước, thoáng khí và cung cấp dinh dưỡng cho cây.
• Chỉ tiêu sinh hóa: Hàm lượng diệp lục, chất khô, vitamin C trong lá và quả dưa chuột.
• Chỉ tiêu nông học: Chiều cao cây, số cành, số lá, diện tích lá, năng suất và phẩm chất quả.
• Khả năng chống chịu sâu bệnh: Tỷ lệ nhiễm sâu bệnh và mức độ ảnh hưởng đến cây trồng.
• Hiệu quả kinh tế: Đánh giá lợi nhuận và chi phí sản xuất dựa trên các công thức giá thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành tại khu nhà lưới Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2016. Giống dưa chuột sử dụng là F1 The Hunter 1.0. Thí nghiệm bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCRD) với 4 công thức giá thể, mỗi công thức lặp lại 3 lần trên diện tích 120 m².

Các công thức giá thể gồm:

• CT1 (đối chứng): 100% xơ dừa.
• CT2: 50% xơ dừa + 50% mùn cưa.
• CT3: 50% xơ dừa + 25% mùn cưa + 25% trấu hun.
• CT4: 25% xơ dừa + 25% mùn cưa + 25% trấu hun + 25% đất phù sa.

Mỗi công thức được bổ sung 0,5 kg phân bón vi sinh Green life. Các chỉ tiêu sinh trưởng được đo đạc qua 3 giai đoạn: cây con (20 ngày sau gieo), ra hoa (30 ngày) và thu hoạch (40 ngày). Phân tích sinh hóa được thực hiện tại phòng thí nghiệm Khoa Sinh - Kỹ thuật Nông nghiệp Trường Đại học Quy Nhơn. Phương pháp lấy mẫu theo nguyên tắc ngẫu nhiên, đảm bảo mẫu đại diện và không bị sâu bệnh.

Phân tích số liệu sử dụng phương pháp thống kê sinh học, so sánh các chỉ tiêu giữa các công thức giá thể. Ngoài ra, theo dõi sâu bệnh hại theo quy chuẩn quốc gia để đánh giá khả năng chống chịu của cây dưới các điều kiện giá thể khác nhau.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng đến sinh trưởng cây dưa chuột:

   • Chiều cao cây ở giai đoạn thu hoạch cao nhất đạt khoảng 65 cm ở công thức CT4, tăng 12% so với đối chứng CT1 (58 cm).
   • Số cành cấp 1 trung bình ở CT4 là 7,5 cành/cây, cao hơn 15% so với CT1 (6,5 cành/cây).
   • Diện tích lá lớn nhất đạt 350 cm² ở CT4, tăng 18% so với CT1 (296 cm²).

2. Chỉ tiêu sinh hóa trong lá và quả:

   • Hàm lượng diệp lục tổng số trong lá ở giai đoạn ra hoa đạt 2,8 mg/g chất tươi ở CT4, cao hơn 20% so với CT1 (2,33 mg/g).
   • Hàm lượng vitamin C trong quả dưa chuột ở CT4 đạt 12,5 mg/100g quả tươi, tăng 25% so với CT1 (10 mg/100g).
   • Hàm lượng chất khô trong quả cũng cao hơn đáng kể ở CT4 (4,2%) so với CT1 (3,5%).

3. Năng suất và phẩm chất quả:

   • Năng suất thực thu của dưa chuột ở CT4 đạt 45 tấn/ha, cao hơn 15% so với CT1 (39 tấn/ha).
   • Tỷ lệ đậu quả/cây ở CT4 là 85%, vượt trội so với CT1 (75%).
   • Kích thước quả (chiều dài và đường kính) cũng lớn hơn ở CT4, với chiều dài trung bình 18 cm so với 16 cm ở CT1.

4. Khả năng chống chịu sâu bệnh:

   • Tỷ lệ cây bị sâu bệnh hại ở CT4 thấp nhất, chỉ khoảng 5%, trong khi CT1 có tỷ lệ 12%.
   • Các loại sâu hại chính như bọ trĩ, rệp dưa được kiểm soát tốt hơn nhờ môi trường giá thể phối trộn đa dạng và bổ sung phân vi sinh.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy công thức phối trộn giá thể đa thành phần (CT4) có ảnh hưởng tích cực đến sự sinh trưởng, phát triển và năng suất của dưa chuột. Việc bổ sung đất phù sa cùng với xơ dừa, mùn cưa và trấu hun tạo môi trường giá thể có độ thoáng khí tốt, giữ ẩm và cung cấp dinh dưỡng ổn định cho cây. Hàm lượng diệp lục và vitamin C tăng cao phản ánh khả năng quang hợp và chất lượng quả được cải thiện rõ rệt.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với báo cáo của các viện nghiên cứu về kỹ thuật trồng rau không dùng đất, cho thấy giá thể phối trộn đa dạng giúp cây phát triển khỏe mạnh, giảm thiểu sâu bệnh và tăng năng suất. Việc sử dụng phân vi sinh Green life cũng góp phần cải thiện sức khỏe đất và tăng khả năng chống chịu của cây.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chiều cao cây, năng suất và hàm lượng vitamin C giữa các công thức giá thể, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của từng công thức. Bảng tổng hợp tỷ lệ sâu bệnh cũng làm nổi bật ưu điểm của công thức phối trộn đa thành phần.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng công thức phối trộn giá thể CT4 trong sản xuất dưa chuột nhà lưới

   • Mục tiêu: Tăng năng suất và chất lượng quả lên ít nhất 15% trong vòng 1 vụ mùa.
   • Chủ thể thực hiện: Người nông dân, doanh nghiệp sản xuất rau công nghệ cao.
   • Thời gian: Áp dụng ngay trong vụ trồng tiếp theo.

2. Sử dụng phân bón vi sinh Green life kết hợp với giá thể phối trộn

   • Mục tiêu: Cải thiện sức khỏe giá thể, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh.
   • Chủ thể thực hiện: Các cơ sở sản xuất rau an toàn, nhà nghiên cứu.
   • Thời gian: Bổ sung trong quá trình chuẩn bị giá thể và chăm sóc cây.

3. Xây dựng quy trình kỹ thuật trồng dưa chuột trong nhà lưới với hệ thống tưới nhỏ giọt

   • Mục tiêu: Tối ưu hóa lượng nước và dinh dưỡng, giảm thất thoát và chi phí sản xuất.
   • Chủ thể thực hiện: Các trang trại, hợp tác xã nông nghiệp.
   • Thời gian: Triển khai trong 1-2 năm tới.

4. Đào tạo và chuyển giao công nghệ trồng rau không dùng đất cho nông dân địa phương

   • Mục tiêu: Nâng cao nhận thức và kỹ năng sản xuất rau an toàn, tăng thu nhập.
   • Chủ thể thực hiện: Các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức phát triển nông thôn.
   • Thời gian: Tổ chức các khóa đào tạo định kỳ hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và nhà sản xuất rau công nghệ cao

   • Lợi ích: Áp dụng công thức giá thể tối ưu để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và rủi ro sâu bệnh.
   • Use case: Chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang trồng trong nhà lưới với giá thể phối trộn.

2. Các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành nông nghiệp

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, dữ liệu thực nghiệm và kết quả phân tích để phát triển các đề tài tiếp theo.
   • Use case: Nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của giá thể đến các loại cây trồng khác.

3. Doanh nghiệp sản xuất phân bón và vật liệu giá thể

   • Lợi ích: Phát triển sản phẩm phân bón vi sinh và giá thể phối trộn phù hợp với nhu cầu thị trường.
   • Use case: Tối ưu hóa công thức phối trộn giá thể dựa trên kết quả nghiên cứu.

4. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp

   • Lợi ích: Xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp công nghệ cao, thúc đẩy sản xuất rau an toàn.
   • Use case: Đề xuất các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho nông dân.

Câu hỏi thường gặp

1. Giá thể phối trộn có ảnh hưởng như thế nào đến năng suất dưa chuột?
   Giá thể phối trộn đa thành phần như CT4 giúp cải thiện độ thoáng khí, giữ ẩm và cung cấp dinh dưỡng ổn định, từ đó tăng năng suất dưa chuột lên khoảng 15% so với sử dụng 100% xơ dừa.

2. Tại sao cần bổ sung phân vi sinh trong giá thể?
   Phân vi sinh giúp cải thiện cấu trúc giá thể, tăng cường hoạt động vi sinh vật có lợi, giảm sâu bệnh và nâng cao khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây, góp phần tăng sức khỏe cây trồng.

3. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này cho các loại rau khác không?
   Có, nguyên tắc phối trộn giá thể và sử dụng phân vi sinh có thể được điều chỉnh và áp dụng cho nhiều loại rau trồng trong nhà lưới nhằm tối ưu hóa sinh trưởng và năng suất.

4. Làm thế nào để kiểm soát sâu bệnh khi trồng dưa chuột trong nhà lưới?
   Việc sử dụng giá thể phối trộn tốt, kết hợp phân vi sinh và theo dõi sâu bệnh thường xuyên giúp giảm thiểu tỷ lệ nhiễm bệnh. Ngoài ra, áp dụng biện pháp sinh học và kỹ thuật thụ phấn thủ công cũng hỗ trợ kiểm soát sâu bệnh hiệu quả.

5. Chi phí đầu tư cho kỹ thuật trồng dưa chuột trong nhà lưới với giá thể phối trộn có cao không?
   Chi phí ban đầu có thể cao hơn so với canh tác truyền thống nhưng hiệu quả kinh tế được cải thiện rõ rệt nhờ năng suất và chất lượng quả tăng, giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật và rủi ro sâu bệnh.

Kết luận

• Công thức phối trộn giá thể gồm xơ dừa, mùn cưa, trấu hun và đất phù sa (CT4) mang lại hiệu quả sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả dưa chuột vượt trội so với sử dụng 100% xơ dừa.
• Hàm lượng diệp lục, vitamin C và chất khô trong lá và quả được cải thiện rõ rệt, góp phần nâng cao giá trị dinh dưỡng và thương phẩm.
• Tỷ lệ sâu bệnh hại giảm đáng kể nhờ môi trường giá thể đa dạng và bổ sung phân vi sinh, giúp cây dưa chuột phát triển khỏe mạnh.
• Hiệu quả kinh tế của việc sử dụng công thức phối trộn giá thể được đánh giá cao, phù hợp với điều kiện sản xuất rau an toàn trong nhà lưới tại địa phương.
• Đề xuất áp dụng rộng rãi công thức phối trộn giá thể CT4, kết hợp với kỹ thuật tưới nhỏ giọt và quản lý dinh dưỡng hợp lý để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Các cơ sở sản xuất và nông dân nên triển khai áp dụng công thức phối trộn giá thể CT4 trong vụ trồng tiếp theo, đồng thời phối hợp với các viện nghiên cứu để tối ưu hóa quy trình kỹ thuật. Để biết thêm chi tiết và hỗ trợ kỹ thuật, liên hệ với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung Bộ hoặc Trường Đại học Quy Nhơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Sơ lược về tình hình sản xuất dưa chuột trên thế giới và ở Việt Nam 1. Tình hình sản xuất dưa chuột trên thế giới Cây rau họ Bầu bí (Cucubitaceae) bao gồm: Dưa chuột, dưa gang, dưa hấu, bí đỏ, bí xanh, mướp. Trong đó, dưa chuột (dưa leo) là cây được quan tâm nhiều nhất.

Dưa chuột là loại rau ăn quả có thể được sử dụng để ăn tươi, muối mặn hoặc dầm giấm [60]. Quả dưa chuột có thể chế biến thành nhiều mặt hàng khác nhau. Do đó, loại cây này đang là nguồn thu nhập của nhiều quốc gia. Trong những năm gần đây đã có nhiều nước trên thế giới xuất và nhập khẩu loại quả này dưới dạng ăn tươi hoặc chế biến sẵn.

Theo số liệu thống kê từ FAO, năm 2014 diện tích trồng dưa chuột trên thế giới khoảng 2.178,61 nghìn ha, năng suất đạt 34,41 tấn/ha, sản lượng đạt 74. Số liệu từ bảng 1.1 cho thấy Trung Quốc là nước có diện tích trồng dưa chuột lớn nhất với 1.178,72 nghìn ha, chiếm 54,1% tổng diện tích trồng dưa chuột so với thế giới. Về sản lượng, Trung Quốc vẫn là nước dẫn đầu với 56.855,42 nghìn tấn, chiếm 78,83% tổng sản lượng dưa chuột cả thế giới. Sau Trung Quốc là Nga với 1.820,12 nghìn tấn, chiếm 2,43% của thế giới.

Như vậy, chỉ riêng sản lượng của 2 nước Trung Quốc và Nga đã chiếm 81,26% tổng sản lượng dưa chuột của thế giới. Nhìn chung diện tích, năng suất, sản lượng dưa chuột của các nước trên thế giới đều tăng qua hằng năm. Do nhu cầu về rau xanh nói chung và dưa chuột nói riêng của người tiêu dùng ngày càng cao khi nhu cầu về lương thực và thức ăn giàu đạm ngày càng được đảm bảo. Đặc biệt là ở các nước phát triển như: Trung Quốc, Nhật Bản, Canada… Dưới đây là bảng thống kê số liệu về tình hình sản xuất dưa chuột của một số nước trên thế giới qua các năm 2013, 2014.Tình hình sản xuất dưa chuột của một số nước trên thế giới qua các năm 2013, 2014.

Diện tích Năng suất Sản lượng (nghìn ha) (tấn/ha) (nghìn tấn) Quốc gia 2013 2014 2013 2014 2013 2014 Thế giới 2.855,42 799,82 Mỹ 48,75 49,37 15,88 16,20 774,08 Malaysia 5,16 4,66 23,22 20,88 119,86 97,33 Nhật Bản 11,4 11,10 50,39 49,45 574,4 548,8 Iran 91,71 89,63 19,37 20,13 1.820,12 Pháp 1,73 1,67 75,77 79,27 131,38 131,99 Indonexia 49,30 48,58 9,97 9,84 491,64 477,97 Ấn Độ 26,50 26,98 6,34 6,34 168,00 171,10 Cuba 12,43 11,74 9,33 8,55 115,98 100,32 [Nguồn: FAO. Tình hình sản xuất dưa chuột ở Việt Nam Ngoài giá trị dinh dưỡng, dưa chuột cũng mang lại giá trị kinh tế cao và là nguồn nguyên liệu phong phú cho các nhà máy chế biến. Nó là loại cây có thời gian sinh trưởng ngắn trồng được nhiều vụ trong năm đồng thời lại có e 6 tiềm năng năng suất cao (trung bình đạt 40 - 60 tấn/ha) nên là một trong những loại rau chủ lực trong cơ cấu thâm canh tăng vụ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích, tăng thu nhập cho người lao động. Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, cây dưa chuột đã trở thành cây rau quan trọng trong sản xuất.

Theo số liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, năm 2014 diện tích trồng rau cả nước đạt 873 nghìn ha, năng suất rau trung bình đạt 17,5 tấn/ha và sản lượng là 15,3 triệu tấn. Vào năm 2015, giá trị xuất khẩu dưa chuột của nước ta đạt 295 nghìn USD [5]. Ở nước ta, dưa chuột được xuất khẩu chủ yếu ở một số tỉnh phía Bắc. Các mặt hàng dưa chuột xuất khẩu dưới dạng quả tươi, muối chua, dầm giấm.