Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Mật Độ Trồng Đến Sinh Trưởng, Phát Triển Và Năng Suất Của Một Số Giống Chè

Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng và năng suất của giống chè 3-6 tháng tuổi, cung cấp thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Cù Văn Đông
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thị Ngọc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Mật Độ Trồng Đến Sinh Trưởng Và Năng Suất Của Giống Chè
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 1. Tính cấp thiết của đề tài
• 2. Mục tiêu của đề tài
• 3. Yêu cầu của đề tài
• 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Nguồn gốc và phân loại cây chè
• 1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây chè
• 1.3. Cơ sở khoa học của mật độ trồng
• 1.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 1.4.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài về mật độ trồng chè
• 1.4.2. Những nghiên cứu ở trong nước về mật độ trồng chè
• 1.5. Đặc điểm sinh trưởng phát triển của các giống chè nghiên cứu
• 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp bố trí nghiệm
• 2.4.2. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.4.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng, phát triển
• 3.1.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng mật độ trồng đến sinh trưởng thân, cành chè
• 3.1.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến diện tích lá chè
• 3.1.3. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng mật độ trồng đến sinh trưởng búp chè
• 3.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến một số yếu tố cấu thành năng suất và năng suất chè
• 3.2.1. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến mật độ búp và trọng lượng búp
• 3.2.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến năng suất búp
• 3.3. Nghiên cứu hưởng của mật độ trồng đến chất lượng búp chè
• 3.3.1. Nghiên cứu hưởng của mật độ trồng đến thành phần cơ giới nguyên liệu búp
• 3.3.2. Nghiên cứu hưởng của mật độ trồng đến phẩm cấp nguyên liệu búp
• 3.3.3. Nghiên cứu hưởng của mật độ trồng đến một số chất hóa học trong búp chè
• 3.4. Nghiên cứu hưởng của mật độ đối với sự phát triển cỏ dại
• 3.5. Nghiên cứu hưởng của mật độ đến sâu hại chè
• 3.5.1. Ảnh hưởng của mật độ đến sâu hại chè Shan Chất Tiền
• 3.5.2. Ảnh hưởng của mật độ đến sâu hại chè Kim Tuyên
• 3.5.3. Ảnh hưởng của mật độ đến sâu hại chè Phúc Vân Tiên
• 3.5.4. Ảnh hưởng của mật độ đến sâu hại chè Keo Am Tích
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu ảnh hưởng mật độ trồng chè đến sinh trưởng

Nghiên cứu về mật độ trồng chè có vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa sinh trưởng chè và năng suất chè. Tại Việt Nam, diện tích trồng chè đạt 131,478 ha, với năng suất trung bình 7,15 tấn/ha/năm. Việc lựa chọn giống chè phù hợp, kết hợp với kỹ thuật trồng trọt tối ưu, đặc biệt là mật độ trồng, sẽ giúp nâng cao sản lượng và chất lượng chè. Các giống chè mới như Phúc Vân Tiên, Kim Tuyên, Keo Am Tích, và Shan Chất Tiền đang được chú trọng phát triển, đòi hỏi nghiên cứu kỹ lưỡng về kỹ thuật canh tác, trong đó mật độ trồng đóng vai trò then chốt. Hiện nay, mật độ trồng chè phổ biến ở Việt Nam là khoảng 1,8 vạn cây/ha, nhưng cần xác định mật độ tối ưu cho từng giống để tránh lãng phí.

1.1. Tổng quan về ảnh hưởng mật độ đến sinh trưởng chè

Mật độ trồng chè ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ ánh sáng, dinh dưỡng và nước của cây. Mật độ quá dày có thể dẫn đến cạnh tranh dinh dưỡng, thiếu ánh sáng, ảnh hưởng đến sinh trưởng chè. Ngược lại, mật độ quá thưa có thể không tận dụng được tối đa diện tích đất, làm giảm năng suất chè trên đơn vị diện tích. Nghiên cứu về khoảng cách trồng chè phù hợp sẽ giúp cây phát triển cân đối, khỏe mạnh, từ đó nâng cao chất lượng búp chè.

1.2. Yếu tố môi trường tác động sinh trưởng và phát triển

Các yếu tố môi trường như ánh sáng và chè, đất trồng chè, khí hậu và chè có ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và phát triển của cây chè. Mật độ trồng cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện môi trường cụ thể của từng vùng. Ví dụ, ở những vùng có lượng mưa lớn, mật độ trồng có thể thưa hơn để đảm bảo thông thoáng, giảm nguy cơ bệnh tật. Ngược lại, ở những vùng khô hạn, mật độ trồng có thể dày hơn để giảm sự bốc hơi nước từ đất.

II. Thách thức Tối ưu năng suất chè qua mật độ trồng

Một trong những thách thức lớn nhất trong sản xuất chè là làm thế nào để tối ưu hóa năng suất chè thông qua việc điều chỉnh mật độ trồng chè. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, mật độ trồng có ảnh hưởng đáng kể đến sản lượng chè, nhưng mật độ tối ưu có thể khác nhau tùy thuộc vào giống chè, điều kiện đất đai, và trình độ canh tác. Do đó, cần có những nghiên cứu cụ thể để xác định mật độ phù hợp cho từng giống chè tại từng vùng trồng khác nhau. Cần xem xét sự tác động đến bón phân cho chè khi thay đổi mật độ.

2.1. Ảnh hưởng của mật độ đến chất lượng và sản lượng chè

Mật độ trồng không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng chè mà còn tác động đến chất lượng chè. Mật độ quá dày có thể làm giảm chất lượng búp chè do cây thiếu ánh sáng và dinh dưỡng. Mật độ quá thưa có thể làm tăng chi phí quản lý vườn chè do cỏ dại phát triển mạnh. Nghiên cứu về ảnh hưởng của mật độ đến năng suất và chất lượng chè sẽ giúp người trồng chè lựa chọn mật độ phù hợp, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

2.2. Sự khác biệt giữa các giống chè phổ biến và mật độ trồng

Các giống chè phổ biến như Shan Chất Tiền, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên và Keo Am Tích có đặc điểm sinh trưởng và phát triển khác nhau, do đó yêu cầu về mật độ trồng cũng khác nhau. Ví dụ, các giống chè có tán lá rộng có thể cần mật độ thưa hơn so với các giống chè có tán lá hẹp. Nghiên cứu về các giống chè phổ biến và mật độ trồng phù hợp sẽ giúp người trồng chè lựa chọn giống và mật độ tối ưu, từ đó đạt được năng suất cao nhất.

III. Phương pháp nghiên cứu mật độ trồng chè hiệu quả nhất

Nghiên cứu nghiên cứu mật độ trồng hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa phương pháp bố trí thí nghiệm khoa học, thu thập và xử lý số liệu chính xác, và phân tích thống kê tin cậy. Cần thiết lập các công thức thí nghiệm với các mật độ trồng chè khác nhau, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng chè, năng suất chè, và chất lượng chè. Các yếu tố như bón phân cho chè, tưới nước, và phòng trừ sâu bệnh cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo tính khách quan của kết quả nghiên cứu.

3.1. Thiết kế thí nghiệm nghiên cứu mật độ và sinh trưởng chè

Thiết kế thí nghiệm cần đảm bảo tính ngẫu nhiên, lặp lại và đối chứng. Các công thức thí nghiệm cần bao gồm các mật độ trồng chè khác nhau, từ mật độ thưa đến mật độ dày. Các chỉ tiêu sinh trưởng chè cần theo dõi bao gồm chiều cao cây, đường kính thân, số cành, diện tích lá, và chiều dài búp. Các chỉ tiêu năng suất chè cần theo dõi bao gồm sản lượng búp tươi trên cây, sản lượng búp tươi trên đơn vị diện tích, và khối lượng 100 búp tươi.

3.2. Thu thập và phân tích dữ liệu năng suất chất lượng chè

Việc thu thập dữ liệu cần được thực hiện định kỳ và chính xác. Các dữ liệu về sinh trưởng chè, năng suất chè, và chất lượng chè cần được ghi chép đầy đủ và chi tiết. Phân tích thống kê cần được sử dụng để so sánh các công thức thí nghiệm và xác định mật độ trồng tối ưu. Các yếu tố như sai số thí nghiệm và ảnh hưởng của các yếu tố ngoại cảnh cần được xem xét cẩn thận trong quá trình phân tích.

IV. Ảnh hưởng của mật độ đến năng suất và chất lượng chè

Nghiên cứu cho thấy mật độ trồng có ảnh hưởng đáng kể đến cả năng suất chè và chất lượng chè. Mật độ trồng ảnh hưởng đến sinh trưởng chè, cụ thể là chiều cao cây, số lượng cành, kích thước lá. Mật độ trồng cũng ảnh hưởng đến sản lượng chè. Các thí nghiệm chỉ ra rằng có một mật độ trồng tối ưu cho mỗi giống chè để đạt được năng suất cao nhất và chất lượng tốt nhất.

4.1. Mật độ và số lượng búp chè thu hoạch

Nghiên cứu chỉ ra rằng mật độ trồng ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng búp chè thu hoạch được. Mật độ quá dày có thể dẫn đến cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng, giảm số lượng búp trên mỗi cây. Mật độ quá thưa có thể không tận dụng được tối đa diện tích đất, giảm tổng sản lượng chè. Cần xác định mật độ trồng phù hợp để đạt được số lượng búp cao nhất trên mỗi đơn vị diện tích.

4.2. Mật độ và chất lượng búp chè sau thu hoạch

Ngoài số lượng búp chè, mật độ trồng cũng ảnh hưởng đến chất lượng búp chè. Các yếu tố như hàm lượng chất tanin, cafein, và các chất chống oxy hóa có thể bị ảnh hưởng bởi mật độ. Nghiên cứu về ảnh hưởng của mật độ đến năng suất và chất lượng búp sẽ giúp người trồng chè lựa chọn mật độ phù hợp, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm.

V. Ứng dụng thực tế Kinh nghiệm chọn mật độ trồng chè

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đưa ra những khuyến nghị cụ thể về mật độ trồng chè cho từng giống chè và điều kiện địa phương. Kinh nghiệm thực tế từ các vùng trồng chè thành công cũng cần được xem xét để điều chỉnh kỹ thuật trồng chè phù hợp. Quản lý vườn chè một cách khoa học là yếu tố then chốt để đảm bảo sinh trưởng chè và năng suất chè ổn định.

5.1. Hướng dẫn thực hành mật độ trồng cho các giống chè

Các giống chè khác nhau như Shan Chất Tiền, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên và Keo Am Tích đòi hỏi mật độ trồng khác nhau. Nên tham khảo các khuyến nghị của các chuyên gia về mật độ tối ưu cho mỗi giống. Điều này giúp đảm bảo năng suất chè và chất lượng tốt nhất.

5.2. Kinh nghiệm từ các vùng trồng chè thành công nhất

Học hỏi kinh nghiệm từ các vùng trồng chè nổi tiếng như Thái Nguyên, Lâm Đồng. Những vùng này có những bí quyết riêng về kỹ thuật trồng chè và mật độ trồng. Việc áp dụng những kinh nghiệm này có thể giúp nâng cao sản lượng chè và chất lượng.

VI. Kết luận và tương lai nghiên cứu về mật độ trồng chè

Nghiên cứu về ảnh hưởng của mật độ đến năng suất và chất lượng chè là một quá trình liên tục. Cần có những nghiên cứu sâu hơn về tác động của mật độ đến các yếu tố khác như sâu bệnh hại, chất lượng đất, và hiệu quả kinh tế. Việc ứng dụng công nghệ cao trong quản lý vườn chè sẽ giúp tối ưu hóa mật độ trồng và nâng cao hiệu quả sản xuất.

6.1. Tổng kết những phát hiện quan trọng và kết luận

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mật độ trồng chè có ảnh hưởng đáng kể đến sinh trưởng chè, năng suất chè, và chất lượng chè. Việc lựa chọn mật độ trồng phù hợp là rất quan trọng để đạt được hiệu quả sản xuất cao nhất. cần có những nghiên cứu sâu hơn về tối ưu hoá mật độ trồng trong tương lai.

6.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai về mật độ trồng và chè

Trong tương lai, cần tập trung nghiên cứu về ảnh hưởng của mật độ đến năng suất và chất lượng chè trong điều kiện biến đổi khí hậu. Cần phát triển các mô hình dự báo về sinh trưởng chè và năng suất chè dựa trên các yếu tố môi trường và mật độ trồng. Đồng thời, cần nghiên cứu về khoảng cách trồng chè xen canh với các loại cây khác để tăng hiệu quả sử dụng đất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chè Việt Nam giữ vai trò chiến lược trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp với diện tích canh tác đạt 131.478 ha, năng suất búp bình quân 7,15 tấn/ha/năm, sản lượng đạt trên 165.000 tấn chè khô và kim ngạch xuất khẩu mang về 133,15 triệu USD, tạo việc làm ổn định cho hơn 400.000 hộ nông dân tại 35 tỉnh thành trên cả nước. Mặc dù năng suất đã tiệm cận mức bình quân toàn cầu, giá trị thương phẩm xuất khẩu của chè Việt Nam hiện chỉ bằng khoảng 70% mức giá trung bình của thị trường thế giới. Để tháo gỡ điểm nghẽn này, việc đưa các bộ giống chè mới có phẩm chất vượt trội như Phúc Vân Tiên, Kim Tuyên, Keo Am Tích và Shan Chất Tiền vào sản xuất đại trà là giải pháp trọng tâm.

Tuy nhiên, rào cản kỹ thuật lớn nhất trong thực tiễn là sự thiếu hụt quy chuẩn mật độ và khoảng cách gieo trồng chuyên biệt cho từng giống theo từng giai đoạn sinh trưởng. Phần lớn các vùng sản xuất vẫn áp dụng mật độ cào bằng khoảng 1,80 vạn cây/ha, dẫn đến việc lãng phí 15% đến 25% chi phí cây giống ban đầu hoặc làm giảm sút nghiêm trọng tiềm năng cho năng suất do hiện tượng cạnh tranh ánh sáng và dinh dưỡng khi cây bước vào thời kỳ khép tán.

Nghiên cứu này được tiến hành nhằm xác định mật độ và khoảng cách trồng tối ưu cho 4 giống chè mới giai đoạn 3 đến 6 tuổi, thiết lập cơ sở khoa học định lượng nhằm hoàn thiện quy trình thâm canh nâng cao năng suất và chất lượng búp. Đề tài được triển khai thực nghiệm tại Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc đóng tại Phú Hộ, thị xã Phú Thọ trong khung thời gian 2010 đến 2011. Kết quả nghiên cứu cung cấp các chỉ số kỹ thuật chuẩn xác, giúp gia tăng số cành cấp 1 từ 5,14% đến 21,35%, nâng cao mật độ búp lên 8,28% và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế trên mỗi hecta canh tác.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của hai nền tảng lý thuyết chuyên ngành:

Thứ nhất, lý thuyết phân bổ diện tích dinh dưỡng và hiệu ứng khép tán trong quần thể cây trồng của Viện Nghiên cứu Chè Đông Phi và các mô hình mật độ giới hạn của Laycock. Lý thuyết này chỉ rõ rằng trước khi cây chè giao tán, năng suất búp tỷ lệ thuận tuyến tính với số lượng cá thể trên một đơn vị diện tích; tuy nhiên sau giai đoạn giao tán, hiệu ứng cạnh tranh không gian dinh dưỡng sẽ triệt tiêu lợi thế của mật độ dày nếu vượt quá ngưỡng sinh thái chịu tải.

Thứ hai, quy luật sinh thái học và sinh lý phát triển thân lá rễ của cây chè theo nghiên cứu của Carr, Squir và Stephen. Cây chè có đặc tính phân cành đơn trục, đòi hỏi lượng nhiệt tích lũy tối thích từ 22 đến 28 độ C và lượng mưa bình quân trên 150 mm/tháng để duy trì đợt sinh trưởng liên tục.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng hệ thống các khái niệm cốt lõi: mật độ gieo trồng đơn hàng và song hàng; diện tích dinh dưỡng hữu hiệu; cấu trúc phân tầng bộ khung tán; chỉ số diện tích lá quang hợp; và các yếu tố cấu thành năng suất búp tươi gồm mật độ búp trên mét vuông, trọng lượng búp tiêu chuẩn 1 tôm 2 lá và tỷ lệ búp mù xòe.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập trực tiếp tại vùng đồi Phú Hộ, trên nền đất Feralit đỏ vàng phát triển trên đá gneiss chiếm diện tích 196,55 ha với độ dày tầng đất từ 70 đến trên 100 cm, độ dốc 10 đến 15 độ, độ ẩm không khí bình quân 83,94% và lượng mưa tập trung đạt đỉnh 304 mm vào tháng 7.

Thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh gồm 3 lần nhắc lại cho 4 giống chè trên tổng diện tích 2.300 m2, trong đó diện tích ô thí nghiệm tiêu chuẩn là 45 m2 và quy mô mỗi thí nghiệm đơn lẻ là 540 m2. Các công thức mật độ khảo nghiệm biến động linh hoạt: giống Shan Chất Tiền tuổi 3 từ 1,70 đến 2,00 vạn cây/ha; giống Kim Tuyên tuổi 3 từ 2,00 đến 3,00 vạn cây/ha; giống Phúc Vân Tiên tuổi 6 và Keo Am Tích tuổi 6 từ 1,80 đến 3,40 vạn cây/ha theo cả phương thức trồng hàng đơn và hàng kép.

Cỡ mẫu quan trắc sinh trưởng được ấn định trên 3 cây cố định đại diện cho mỗi ô thí nghiệm, thực hiện đo đạc 2 đợt vào tháng 3 và tháng 8. Mẫu phẩm chất lượng búp được lấy ngẫu nhiên 30 búp theo 3 lần cân độc lập; mẫu điều tra cỏ dại được thu thập trên khung tiêu chuẩn 1 m2 với 3 điểm/ô; mẫu sâu hại gồm rầy xanh, bọ cánh tơ và nhện đỏ được điều tra định kỳ 10 ngày/lần trên 25 búp và 25 lá ngẫu nhiên. Dữ liệu thô được phân tích phương sai ANOVA và kiểm định sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức xác suất tin cậy 95% (p < 0,05) cùng hệ số biến động CV% thông qua phần mềm chuyên dụng IRRISTAT 5.0 và Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi thực nghiệm đã ghi nhận bốn phát hiện khoa học quan trọng về phản ứng sinh trưởng và năng suất của từng giống chè trước các mức mật độ:

Thứ nhất, đối với giống Shan Chất Tiền tuổi 3, công thức trồng hàng đơn mật độ 1,70 vạn cây/ha (khoảng cách 1,00 m x 0,60 m) mang lại hiệu quả sinh trưởng toàn diện nhất. Cây đạt chiều cao 72,17 cm vào tháng 8, độ rộng tán đạt cực đại 107,89 cm, số cành cấp 1 đạt 10,80 cành/cây (tăng 21,35% so với đối chứng), diện tích lá đạt 56,93 cm2, mật độ búp đạt 33,21 búp/cây (tăng 8,28% so với đối chứng) và chiều dài búp 1 tôm 2 lá đạt 7,27 cm (tăng 3,41%). Trái lại, việc nâng mật độ lên 2,00 vạn cây/ha theo kiểu hàng kép đã làm suy giảm 22,47% số cành cấp 1 và làm mật độ búp giảm sâu 15,06%.

Thứ hai, đối với giống Kim Tuyên tuổi 3, mật độ 2,00 đến 2,50 vạn cây/ha thể hiện tính ưu việt rõ nét. Công thức 2,50 vạn cây/ha (khoảng cách 1,35 m x 0,30 m) giúp chiều dài búp đạt 4,21 cm (tăng 3,95%), khối lượng búp 1 tôm 2 lá đạt 0,48 g (tăng 4,35%) và diện tích phiến lá đạt 24,75 cm2. Trong khi đó, công thức 2,20 vạn cây/ha hàng kép cho số cành cấp 1 cao nhất đạt 9,00 cành (tăng 5,14%). Việc tăng mật độ lên 3,00 vạn cây/ha khiến số cành cấp 1 giảm 7,94% và mật độ búp chỉ còn 10,43 búp/cây (giảm 8,99%).

Thứ ba, đối với giống Phúc Vân Tiên tuổi 6, mật độ thích hợp nhất là 1,80 đến 2,40 vạn cây/ha hàng đơn. Công thức 1,80 vạn cây/ha duy trì chiều cao cây 88,53 cm, tán rộng 121,56 cm và số cành cấp 1 vượt bậc đạt 14,30 cành. Khi trồng dày hàng kép ở mức 2,90 đến 3,40 vạn cây/ha, số cành cấp 1 bị triệt tiêu từ 16,08% đến 24,41%, đồng thời chiều dài búp giảm mạnh từ 3,73% đến 4,35% so với đối chứng.

Thứ tư, đối với giống Keo Am Tích tuổi 6 mang đặc tính thân bụi tán nhỏ, cây thể hiện khả năng chịu mật độ dày xuất sắc. Mật độ 2,40 vạn cây/ha giúp số cành cấp 1 đạt 9,75 cành (tăng 7,14% so với đối chứng). Đáng chú ý, công thức 2,90 vạn cây/ha hàng kép vẫn duy trì chiều dài búp 6,15 cm (tương đương 98,56% đối chứng) và độ rộng tán đạt 90,21 cm. Chỉ khi mật độ bị đẩy lên ngưỡng 3,40 vạn cây/ha, chiều cao cây mới bị ức chế còn 67,75 cm và cành cấp 1 giảm 12,75%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự khác biệt giữa các công thức nằm ở sự tương tác giữa đặc điểm hình thái giống và hiện tượng cạnh tranh ánh sáng, dinh dưỡng đất. Giống Shan Chất Tiền và Phúc Vân Tiên có dạng thân gỗ và gỗ nhỡ, tốc độ phát triển cành mạnh và phiến lá lớn (diện tích lá Shan Chất Tiền lên tới 56,93 cm2), nên khi trồng dày hoặc trồng hàng kép, các tán lá nhanh chóng giao nhau gây hiện tượng che bóng cục bộ. Điều này làm chết các mắt mầm ngủ phía dưới gốc, giảm khả năng quang hợp và teo giảm số lượng cành cấp 1. Ngược lại, giống Keo Am Tích có phiến lá nhỏ (12,73 đến 14,83 cm2) và góc phân cành hẹp nên việc tăng mật độ lên 2,90 vạn cây/ha vẫn bảo đảm độ thông thoáng cho tán lá.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các công bố khoa học tại vùng Nilgiri - Wynad (Ấn Độ) khi khẳng định mật độ 17.000 cây/ha mang lại sự ổn định sinh trưởng cao nhất cho chè thân gỗ, đồng thời củng cố kết luận của Viện Nghiên cứu Chè Đông Phi về việc mật độ quá dày sau 5 năm sẽ làm suy giảm sức sống của cây. Trong nghiên cứu, động thái tăng trưởng chiều dài búp vụ xuân được biểu diễn sinh động qua đồ thị đường với chu kỳ 5 ngày/lần, phản ánh rõ đỉnh sinh trưởng tập trung ở giai đoạn 15 đến 25 ngày sau bật mầm đạt tốc độ 3,50 đến 3,92 cm/5 ngày, trong khi các chỉ tiêu về cành cấp 1 và diện tích lá được trực quan hóa qua biểu đồ cột so sánh tương quan giữa các công thức ở mức xác suất tin cậy 95%.

Đề xuất và khuyến nghị

Từ các căn cứ thực nghiệm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp kỹ thuật có tính ứng dụng cao cho ngành trồng trọt:

Một là, chuẩn hóa và ban hành quy trình khoảng cách gieo trồng phân hóa theo từng nhóm giống chè. Cơ quan chuyên trách là Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông Quốc gia thực hiện trong các niên vụ trồng mới từ năm 2026. Chỉ tiêu cụ thể: thiết lập mật độ 1,70 vạn cây/ha (1,00 m x 0,60 m) cho giống Shan Chất Tiền; mật độ 2,20 đến 2,50 vạn cây/ha (1,35 m x 0,30 m) cho giống Kim Tuyên; mật độ 1,80 đến 2,40 vạn cây/ha (1,25 m x 0,33 m) cho giống Phúc Vân Tiên; và mật độ 2,40 đến 2,90 vạn cây/ha hàng kép (1,40 m x 0,50 m x 0,40 m) cho giống Keo Am Tích nhằm hạ thấp 15% đến 20% chi phí cây giống và duy trì tỷ lệ sống trên 95%.

Hai là, thực hiện kỹ thuật đốn tỉa tạo hình phân tầng nghiêm ngặt nhằm duy trì bộ khung tán thông thoáng. Chủ thể thực hiện là các hợp tác xã và hộ nông dân, triển khai định kỳ vào tháng 12 đến tháng 1 hàng năm trước khi bước vào vụ xuân. Giải pháp này hướng tới mục tiêu phát triển 12 đến 14 cành cấp 1 đồng đều trên mỗi gốc chè tuổi 4 đến 6, nâng tỷ lệ búp đủ tiêu chuẩn loại 1 lên trên 85% và hạn chế tối đa búp mù xòe.

Ba là, áp dụng chế độ canh tác dinh dưỡng cân đối N-P-K kết hợp tủ gốc giữ ẩm hữu cơ để phòng ngừa sâu bệnh hại theo mật độ. Doanh nghiệp bao tiêu và nông dân phối hợp thực hiện bón thúc theo 4 đợt trọng điểm vào các tháng 3, 5, 7 và 9 trên nền đất dốc 10 đến 15 độ. Mục tiêu là kiềm chế mật độ rầy xanh dưới 5 con/khay và bọ cánh tơ dưới 2 con/búp, giúp tiết kiệm 25% lượng thuốc bảo vệ thực vật sinh học.

Bốn là, chuyển đổi hạ tầng nương chè phục vụ cơ giới hóa thu hái đồng bộ. Các công ty nông lâm nghiệp và nông trường chè cần duy trì khoảng cách hàng sông tối thiểu 1,35 đến 1,50 m đối với các giống chè tuổi 4 trở đi trong giai đoạn 2026 đến 2030, nhằm đưa máy hái mi ni vào vận hành, nâng cao năng suất lao động lên 300% và giảm 18% đến 22% giá thành sản xuất nguyên liệu tươi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống số liệu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, cán bộ quản lý nông nghiệp và khuyến nông viên tại các vùng trọng điểm chè như Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Giang, Yên Bái, Lâm Đồng. Tài liệu cung cấp cơ sở định lượng để xây dựng sổ tay hướng dẫn kỹ thuật canh tác VietGAP, hoạch định cơ cấu giống và lập dự toán đầu tư nương chè mới cho địa phương.

Thứ hai, các chủ trang trại, ban giám đốc hợp tác xã và hộ nông dân trực tiếp sản xuất chè búp. Người trồng chè có thể ứng dụng trực tiếp các sơ đồ khoảng cách trồng hàng đơn hoặc hàng kép để giảm áp lực chi phí cây giống, tối ưu hóa công làm cỏ và nâng cao sản lượng thu hái búp tươi từ 10% đến 15% ngay trong giai đoạn kiến thiết cơ bản.

Thứ ba, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu chè xanh đặc sản, chè Ôlong cao cấp. Luận văn cung cấp các dữ liệu về phẩm cấp búp, thành phần cơ giới tôm lá và nội chất sinh hóa, hỗ trợ doanh nghiệp quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung đạt chuẩn chất lượng quốc tế phục vụ chế biến sâu.

Thứ tư, đội ngũ giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Khoa học Cây trồng, Nông học, Sinh thái nông nghiệp. Đề tài là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp bố trí thí nghiệm cây công nghiệp dài ngày, phương pháp phân tích phương sai sinh học và quy luật phản ứng mật độ của tập đoàn giống chè nhập nội.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Tại sao không nên áp dụng mật độ đồng nhất 1,80 vạn cây/ha cho tất cả các giống chè mới hiện nay? Trả lời: Mỗi giống chè sở hữu đặc điểm sinh học và dạng thân tán hoàn toàn khác nhau. Giống Shan Chất Tiền thân gỗ có diện tích lá lên tới 56,93 cm2 nên cần mật độ thưa 1,70 vạn cây/ha, trong khi giống Keo Am Tích thân bụi lá nhỏ (12,73 cm2) có thể trồng tới 2,90 vạn cây/ha để tăng năng suất mà không làm suy giảm sinh trưởng.

Câu hỏi 2: Mật độ trồng tối ưu cho giống chè Shan Chất Tiền tuổi 3 mang lại những chỉ số sinh trưởng nào vượt trội? Trả lời: Trồng ở mật độ 1,70 vạn cây/ha hàng đơn giúp chè Shan Chất Tiền tuổi 3 đạt chiều cao 72,17 cm, độ rộng tán 107,89 cm và số cành cấp 1 đạt 10,80 cành/cây (tăng 21,35% so với đối chứng), đồng thời mật độ búp đạt 33,21 búp/cây (tăng 8,28%), tạo tiền đề cho năng suất cao ở giai đoạn kinh doanh.

Câu hỏi 3: Việc trồng hàng kép mật độ dày 2,90 đến 3,40 vạn cây/ha có gây hại cho giống chè Phúc Vân Tiên tuổi 6 không? Trả lời: Có. Do Phúc Vân Tiên là giống thân gỗ nhỡ phân cành cao và tán rộng, việc trồng dày hàng kép trên 2,90 vạn cây/ha gây cạnh tranh gay gắt về ánh sáng, khiến số cành cấp 1 bị teo giảm từ 16,08% đến 24,41% và chiều dài búp giảm tới 4,35% so với mật độ chuẩn 1,80 vạn cây/ha.

Câu hỏi 4: Đặc điểm hình thái nào cho phép giống Keo Am Tích thích ứng tốt với mật độ trồng dày 2,90 vạn cây/ha? Trả lời: Giống Keo Am Tích có dạng thân bụi, tán cây gọn, góc phân cành hẹp và diện tích phiến lá nhỏ (khoảng 12,78 cm2). Khi trồng ở mật độ 2,90 vạn cây/ha hàng kép, cây vẫn tiếp nhận đủ ánh sáng quang hợp, duy trì chiều dài búp 6,15 cm và tốc độ sinh trưởng búp ổn định 16,72 cm sau 35 ngày.

Câu hỏi 5: Mật độ trồng ảnh hưởng như thế nào đến sự phát sinh của cỏ dại và sâu bệnh hại chính trên nương chè? Trả lời: Mật độ trồng hợp lý giúp cây chè nhanh chóng khép tán, hạn chế ánh sáng chiếu xuống mặt đất làm giảm 30% đến 40% sinh khối cỏ dại. Tuy nhiên, nếu trồng quá dày trên 3,00 vạn cây/ha, độ ẩm tán tăng cao sẽ tạo điều kiện cho rầy xanh và bọ cánh tơ tích lũy mật độ gây hại búp non.

Kết luận

• Mật độ và khoảng cách gieo trồng là yếu tố kỹ thuật then chốt chi phối trực tiếp đến diện tích dinh dưỡng, cấu trúc phân tầng cành cấp 1 và năng suất búp của từng giống chè.
• Giống Shan Chất Tiền tuổi 3 đạt hiệu quả sinh trưởng tối ưu ở mật độ 1,70 vạn cây/ha hàng đơn, gia tăng 21,35% số cành cấp 1 và 8,28% mật độ búp so với đối chứng.
• Giống Kim Tuyên tuổi 3 phát triển cân đối nhất tại mật độ 2,00 đến 2,50 vạn cây/ha, giúp nâng khối lượng búp 1 tôm 2 lá lên 0,48 g và bảo đảm diện tích quang hợp lý tưởng.
• Giống Phúc Vân Tiên tuổi 6 đòi hỏi mật độ vừa phải từ 1,80 đến 2,40 vạn cây/ha hàng đơn, tuyệt đối tránh trồng hàng kép trên 2,90 vạn cây/ha nhằm ngăn ngừa suy thoái bộ khung tán.
• Giống Keo Am Tích tuổi 6 có khả năng dung nạp mật độ cao lên tới 2,90 vạn cây/ha hàng kép, mở ra cơ hội gia tăng sản lượng búp bứt phá trên một đơn vị diện tích đất đồi dốc.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp hệ thống dẫn liệu thực nghiệm tin cậy, phá vỡ định kiến áp dụng mật độ cào bằng trong canh tác chè truyền thống. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2026 đến 2030, các vùng sản xuất cần tiếp tục theo dõi diễn biến sinh lý của 4 giống chè này ở độ tuổi kinh doanh từ 7 đến 12 tuổi kết hợp đồng bộ cơ giới hóa. Hãy áp dụng ngay các định mức mật độ chuẩn hóa cho từng giống chè để tối ưu hóa chi phí đầu tư ban đầu, nâng cao phẩm cấp búp tươi và nâng tầm giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đến năm 2008 tổng diện tích chè cả nước 131.478 ha, năng suất búp trung bình 7,15 tấn/ha/năm (tăng 12% so năm 2005), sản lượng trên 165 ngàn tấn khô, xuất khẩu đạt 133,150 triệu USD/ năm (tăng 37,428% so năm 2005). Giải quyết công việc cho 400.000 hộ sản xuất của 35 tỉnh trong cả nước [11]. Sản xuất chè Việt Nam có nhiều lợi thế như đa dạng phong phú về nguồn giống, đất đai khí hậu phù hợp.

Đến nay, năng suất chè Việt Nam tương đương năng suất chè thế giới. Tuy vậy sản xuất chè chưa phát huy tiềm năng cây chè Việt Nam, giá bình quân sản phẩm chè Việt Nam chỉ bằng 70% giá bán bình quân của sản phẩm chè thế giới [11]. Để nâng cao giá bán của sản phẩm chè Việt Nam, con đường nhanh và hiệu quả là phát triển các giống chè mới có năng suất cao, chất lượng tốt thay thế cho các vườn chè giống cũ kém chất lượng. Qua 5 năm (2001 – 2005), nhờ công tác chọn tạo giống đã tạo ra các giống chè mới Phúc Vân Tiên, Keo Am Tích, Hùng Đỉnh Bạch, PT95, Bát Tiên, Kim Tuyên, Thúy Ngọc, Shan Chất Tiền, Shan Tham Vè.

Đó là các giống chè có chất lượng cao, năng suất búp cao. Đặc biệt, Phúc Vân Tiên, Kim Tuyên, Keo Am Tích và Shan Chất Tiền là bốn giống chè đang được ngành chè có chủ trương phát triển rộng trong những năm tới. Trong đó, nhóm giống chè có nguồn gốc Trung Quốc: Phúc Vân Tiên, Kim Tuyên, Keo Am Tích có chất lượng cao chế biến theo hướng chế biến chè xanh đặc sản và chè Ôlong có giá trị cao. Giống chè Shan chế biến các loại chè xanh, vàng, chè Phổ Nhĩ có giá trị độc đáo của các giống cây trồng bản địa quí [10].

Tuy nhiên, để các giống này phát huy ưu thế, tiềm năng của giống cần phải nghiên cứu hoàn thiện kỹ thuật trồng trọt. Trong kỹ thuật trồng chè, mật độ là một trong những yếu tố quyết định nhất đến sản lượng vườn chè. Ở Việt Nam hiện nay chưa xác định được mật độ trồng thích hợp cho từng giống, mật độ đang giao động khoảng 1,8 vạn cây/ha [7]. Nếu không xác định được mật độ, khoảng cách trồng phù hợp sẽ gây lãng phí tiền đầu tư về giống và công lao động.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 2 Việc tìm ra mật độ trồng thích hợp cho từng giống chè để nâng cao năng suất, sản lượng chè là rất cần thiết. Chính vì vậy, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của một số giống chè giai đoạn 3 – 6 tuổi” 2. Mục tiêu của đề tài Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng búp chè trên một số giống chè mới giai đoạn 3 - 6 tuổi, làm cơ sở khoa học cho việc tác động các biện pháp kỹ thuật canh tác, nhằm đáp ứng yêu cầu của sản xuất là năng suất cao và hiệu quả kinh tế. Yêu cầu của đề tài - Đánh giá được mật độ ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển của chè.

- Đánh giá được mật độ ảnh hưởng đến sản lượng, năng suất chè. - Đánh giá được mật độ ảnh hưởng đến chất lượng nguyên liệu chè búp 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Thấy được mối liên hệ giữa mật độ trồng đến sinh trưởng và năng suất cây chè ở từng độ tuổi. - Đề tài có ý nghĩa thực tế, nhằm giúp nâng cao năng suất chè, tránh gây lãng phí về đầu tư về giống và công lao động.

- Báo cáo kết quả của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo có giá trị cho cán bộ kỹ thuật, giáo viên, sinh viên, học viên trong các trường về nông nghiệp. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 3 PHẦN I TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Nguồn gốc và phân loại cây chè 1. Nguồn gốc Nguyên sản của cây chè là ở Châu Á, nhưng vùng xuất xứ của cây chè ở Châu Á vẫn không nhất quán giữa các nhà khoa học trong một thời gian dài.

Năm 1753 khi xuất bản cuốn sách về các loại cây và lập ra danh mục tất cả các loài thực vật đã biết, Linne cho rằng có hai giống Thea và Camellia gồm những cây dùng pha chè và theo ông giống Thea chỉ có một loài Thea sinensis. Năm 1762 ông lại cho rằng có hai loài, một để chế biến chè xanh và một để chế biến chè đen (Thea viridis và Thea bohea). Tới lúc này, người ta vẫn chỉ hiểu rằng quê hương của cây chè là ở Trung Quốc. Nó là một loại cây nhỏ, lá nhỏ như những cây bụi.

Năm 1823, một học giả người Anh tên là Bruce đã phát hiện ra những cây chè dại cao 17 – 20m ở vùng Sadiya thuộc bang Assam - Ấn Độ. Từ đó có ý kiến cho rằng nguyên sản của cây chè là ở Ấn Độ. Tiếp sau đó lần lượt các rừng chè dại được tìm thấy ở Miến Điện, Việt Nam, Lào, thượng nguồn sông Mê Kông và Vân Nam – Trung Quốc. Do đó có ý kiến cho rằng những rừng chè mới tìm thấy chỉ là do con người trồng và bỏ hoang, nhưng quan niệm này vẫn không được mọi người chấp nhận [3].

Với công trình nghiên cứu của Djemukhatze (1961 - 1977) [4] về sự tiến hóa hóa sinh của cây chè từ các vùng khác nhau và giữa chè trồng với chè hoang dại. Ông đã đi đến kết luận rằng nguồn gốc cây chè chính là ở Việt Nam. Thực tế hiện nay, phần đông các nhà khoa học cho rằng nguyên sản của cây chè là cả một vùng từ Assam Ấn Độ sang Miến Điện, Vân Nam – Trung Quốc, Việt Nam, Thái Lan. Từ đó chia làm hai nhánh, một đi xuống phía Nam, và một đi lên phía Bắc, trung tâm là vùng Vân Nam – Trung Quốc.

Điều kiện khí hậu ở đây rất lý tưởng cho cây chè sinh trưởng quanh năm [3]. Phân loại Trong hệ thống phân loại thực vật, cây chè được xếp như sau: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 4 Ngành: Hạt kín (Angiospermae) Lớp: Hai lá mầm (Dicotyledonae) Bộ: Chè (Theales) Họ: Chè (Theaceae) Chi: Chè (Camellia) (Thea) Loài: Camellia (Thea) sinensis Cây chè được chia làm nhiều thứ (varieties), hiện nay cách phân loại của Cohen Stuart (1916) đang được nhiều người công nhận. Ông chia cây chè làm 4 thứ: - Chè Trung Quốc lá nhỏ: Camellia sinensis var. - Chè Trung Quốc lá to: Camellia sinensis var.

- Chè Shan: Camellia sinensis var. Shan - Chè Ấn Độ: Camellia sinensis var. Các yếu tố ảnh hƣởng đến khả năng sinh trƣởng của cây chè * Ánh sáng: Cây chè vốn có nguồn gốc là một cây rừng mọc trong những điều kiện ẩm ướt, râm mát của vùng khí hậu cận nhiệt đới gió mùa Đông Nam á. Về nhu cầu ánh sáng, cây chè là một cây trung tính, trong giai đoạn cây con, cây chè ưa bóng râm, lớn lên là cây ưa ánh sáng.

* Nhiệt độ: Nhiệt độ không khí thuận lợi nhất cho sinh trưởng của cây chè là 22-280C, búp chè sẽ sinh trưởng chậm ở 15-180C, nếu nhiệt độ dưới 100C mầm mọc rất chậm. Nhiệt độ trên 300C chè mọc chậm và nếu trên 400C chè sẽ bị khô và xém lá non. Nghiên cứu về vấn đề này Carr – Squir [17] chỉ ra rằng: ở một số vùng chè trên thế giới, nhiệt độ không khí tối thiểu cho chè là 13-140C, nhiệt độ tối thích là 18- 250C, nhiệt độ tối cao là 300C, nhiệt độ bề mặt lá chè tối thiểu là 210C, nếu trên 300C thì quang hợp và sinh trưởng của cây chè sẽ giảm nhanh. Số giờ chiếu sáng càng dài càng có lợi cho sinh trưởng của cây chè, cây chè sẽ ngừng sinh trưởng khi độ dài ngày dưới 11 giờ 15 phút/ ngày.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 5 * Nƣớc: Nhu cầu nước có vai trò đặc biệt quan trọng trong giai đoạn vườn ươm và giai đoạn chè kiến thiết cơ bản nhất là đối với những nơi trồng chè bằng cành giâm. Trong giai đoạn chè sản xuất kinh doanh, nước đặc biệt quan trọng nhất là vào những thời kỳ khô hạn. Nước quyết định năng suất và chất lượng của cây chè. Theo nghiên cứu của Carr- Stephen [18] thì hầu hết các vùng chè có lượng mưa 150mm/tháng cây chè sinh trưởng tốt và sẽ cho sản lượng liên tục.

Tổng lượng mưa cả năm là 1.800 mm, nếu lượng mưa dưới 1.150mm, không tưới nước, cây chè sẽ phát triển kém. * Dinh dƣỡng: Theo Đỗ Ngọc Quỹ và Đỗ Thị Ngọc Oanh [13] trong búp chè non có 4,5%N, 1,5% P2O5 và 1,2%-1,5% K2O. Hàng năm cây chè có thể cho thu hái 5-20 tấn búp tươi/ha và đốn một lượng cành thân lá lớn. Với chè trong giai đoạn kiến thiết cơ bản (chè mới trồng) yêu cầu về dinh dưỡng ít hơn chè giai đoạn kinh doanh, vì lúc này cây chè mới trồng chưa cần nhiều chất dinh dưỡng nuôi cây.

Cơ sở khoa học của mật độ trồng Mật độ trồng chè có ảnh hưởng rất lớn đến năng suất, sản lượng và hiệu quả kinh doanh vườn chè. Mật độ trồng chè phụ thuộc vào nhiều yếu tố: - Giống: đối với giống tán nhỏ trồng dày, tán lớn trồng thưa. - Đất: độ dốc lớn trồng với mật độ dày, độ dốc nhỏ trồng vừa phải. - Canh tác: canh tác thủ công có thể trồng dày, dùng cơ giới hóa cần chọn mật độ phù hợp với tính năng kỹ thuật của máy.

- Đầu tư: đầu tư phân bón cao, có tưới nước thì trồng mật độ vừa phải. - Chu kỳ kinh doanh: nếu chu kỳ kinh doanh theo hướng nhanh thu hồi vốn thì có thể trồng với mật độ dày [2]. Trong các yếu tố trên thì yếu tố giống yêu cầu mật độ thích hợp là quan trọng nhất. Mỗi giống chè có đặc điểm hình thái, sinh trưởng khác nhau; đặc biệt là sinh trưởng thân cành và rễ chè.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn 6 *Thân cây chè: Sinh trưởng theo thế đơn trục, có một thân chính, trên đó phân ra các cấp cành. Do đặc điểm sinh trưởng và do hình dạng phân cành khác nhau, người ta chia thân chè thành ba loại: - Thân gỗ: là loại hình cây cao, to, có thân chính rõ rệt, vị trí phân cành cao. - Thân bụi: là loại hình không có thân chính rõ rệt, tán cây rộng thấp, vị trí phân cành sát mặt đất, phân cành nhiều. - Thân gỗ nhỡ: là dạng trung gian giữa thân bụi và thân gỗ.

Cây có thân chính tương đối rõ, vị trí phân cành thường cao 20 – 30 cm ở phía trên cổ rễ.