Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của ép xanh cành lá chè đốn và bổ sung lân chế phẩm vi sinh đến chè ldp1 giai đoạn kinh doanh tại thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của ép xanh cành lá chè đốn và bổ sung lân chế phẩm vi sinh đến chè LDP1 giai đoạn kinh doanh tại Thái Nguyên.

• Tác giả: Ngô Mạnh Cường
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Ngọc Oanh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Ép Xanh Cành Lá Chè Đốn Và Bổ Sung Lân, Chế Phẩm Vi Sinh Đến Chè LDP1 Giai Đoạn Kinh Doanh Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích và yêu cầu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của bón phân cho chè
• 2.1.1. Vai trò và nhu cầu dinh dưỡng của cây chè
• 2.1.2. Nhu cầu về đạm
• 2.1.3. Nhu cầu về lân
• 2.1.4. Nhu cầu về kali
• 2.1.5. Các nguyên tố khác
• 2.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 3. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Các công thức nghiên cứu
• 3.5. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Các chỉ tiêu sinh trưởng
• 3.5.2. Các yếu tố cấu thành năng suất
• 3.5.3. Chỉ tiêu phẩm cấp nguyên liệu
• 3.5.4. Các chỉ tiêu về lý tính và sinh vật đất
• 3.5.5. Tính hiệu quả của phun chế phẩm
• 3.5.6. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh thân cành lá chè đốn đến một số chỉ tiêu lý tính đất
• 4.2. Ảnh hưởng của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh thân cành lá chè đốn đến sinh vật đất
• 4.3. Ảnh hưởng của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh thân cành lá chè đốn đến sinh trưởng chiều cao cây của giống chè LDP1
• 4.4. Ảnh hưởng của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh thân cành lá chè đốn đến độ rộng tán của giống chè LDP1
• 4.5. Ảnh hưởng của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh thân cành lá chè đốn đến khối lượng búp của giống chè LDP1
• 4.6. Ảnh hưởng của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh cành lá chè đốn đến mật độ búp của giống chè LDP1
• 4.7. Ảnh hưởng của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh thân cành lá chè đốn đến phẩm cấp nguyên liệu của giống chè LDP1
• 4.8. Ảnh hưởng của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh cành lá chè đốn đến năng suất của giống chè LDP1
• 4.9. Hiệu quả kinh tế của phân lân, chế phẩm vi sinh trong ép xanh cành lá chè đốn trong sản xuất chè
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của ép xanh cành lá chè đốn và bổ sung lân chế phẩm vi sinh đến đất trồng chè

Nghiên cứu tập trung vào ảnh hưởng của kỹ thuật ép xanh cành lá chè đốn kết hợp bổ sung lân và chế phẩm vi sinh đến các chỉ tiêu lý tính và sinh vật trong đất trồng chè. Kết quả cho thấy, việc áp dụng kỹ thuật này làm tăng độ xốp và hàm lượng mùn trong đất, cải thiện cấu trúc đất. Chế phẩm vi sinh đóng vai trò quan trọng trong việc phân giải chất hữu cơ, tăng cường hoạt động của vi sinh vật có lợi. Phân lân giúp bổ sung dinh dưỡng, đặc biệt là lân dễ tiêu, tạo điều kiện thuận lợi cho cây chè hấp thụ chất dinh dưỡng. Nghiên cứu này khẳng định tầm quan trọng của việc kết hợp các yếu tố trên trong canh tác bền vững và quản lý dinh dưỡng cho cây chè.

1.1. Ảnh hưởng đến lý tính đất

Kỹ thuật ép xanh cành lá chè đốn kết hợp bổ sung lân và chế phẩm vi sinh làm tăng độ xốp và hàm lượng mùn trong đất. Độ xốp đất tăng từ 45% lên 52%, giúp cải thiện khả năng giữ nước và thoát khí. Hàm lượng mùn tăng 15%, góp phần nâng cao độ phì nhiêu của đất. Chế phẩm vi sinh thúc đẩy quá trình phân giải chất hữu cơ, tạo ra các chất dinh dưỡng dễ hấp thụ cho cây chè. Phân lân bổ sung lân dễ tiêu, giúp cải thiện khả năng hấp thụ dinh dưỡng của cây. Kết quả này cho thấy sự kết hợp các yếu tố trên có ý nghĩa quan trọng trong việc cải tạo đất trồng chè.

1.2. Ảnh hưởng đến sinh vật đất

Việc sử dụng chế phẩm vi sinh trong ép xanh cành lá chè đốn làm tăng đáng kể số lượng và hoạt động của vi sinh vật có lợi trong đất. Số lượng vi sinh vật phân giải chất hữu cơ tăng 30%, giúp đẩy nhanh quá trình phân hủy chất hữu cơ. Phân lân cũng góp phần tăng cường hoạt động của vi sinh vật, đặc biệt là nhóm vi sinh vật cố định đạm và phân giải lân. Kết quả này khẳng định vai trò của chế phẩm vi sinh và phân lân trong việc duy trì và nâng cao độ phì nhiêu của đất trồng chè.

II. Ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất chè LDP1

Nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của ép xanh cành lá chè đốn kết hợp bổ sung lân và chế phẩm vi sinh đến sinh trưởng và năng suất chè của giống chè LDP1. Kết quả cho thấy, chiều cao cây và độ rộng tán tăng đáng kể, khối lượng búp và mật độ búp cũng được cải thiện. Chế phẩm vi sinh giúp tăng cường khả năng hấp thụ dinh dưỡng, trong khi phân lân bổ sung lân dễ tiêu, thúc đẩy quá trình sinh trưởng. Năng suất chè tăng từ 10% đến 15%, phẩm cấp nguyên liệu cũng được nâng cao. Nghiên cứu này khẳng định hiệu quả của việc áp dụng kỹ thuật trên trong phát triển nông nghiệp và canh tác bền vững.

2.1. Ảnh hưởng đến sinh trưởng

Kỹ thuật ép xanh cành lá chè đốn kết hợp bổ sung lân và chế phẩm vi sinh làm tăng chiều cao cây và độ rộng tán của giống chè LDP1. Chiều cao cây tăng trung bình 15%, độ rộng tán tăng 20%. Chế phẩm vi sinh thúc đẩy quá trình phân giải chất hữu cơ, cung cấp dinh dưỡng cho cây. Phân lân bổ sung lân dễ tiêu, giúp cây phát triển bộ rễ và tăng khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Kết quả này cho thấy sự kết hợp các yếu tố trên có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy sinh trưởng của cây chè.

2.2. Ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng

Năng suất của giống chè LDP1 tăng từ 10% đến 15% khi áp dụng kỹ thuật ép xanh cành lá chè đốn kết hợp bổ sung lân và chế phẩm vi sinh. Khối lượng búp tăng 12%, mật độ búp tăng 8%. Chế phẩm vi sinh giúp cải thiện chất lượng nguyên liệu, tăng hàm lượng chất hòa tan và tanin trong búp chè. Phân lân góp phần nâng cao phẩm cấp nguyên liệu, tăng giá trị kinh tế của sản phẩm. Kết quả này khẳng định hiệu quả của việc áp dụng kỹ thuật trên trong nâng cao năng suất và chất lượng chè.

III. Hiệu quả kinh tế và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đánh giá hiệu quả kinh tế của việc áp dụng kỹ thuật ép xanh cành lá chè đốn kết hợp bổ sung lân và chế phẩm vi sinh trong sản xuất chè. Kết quả cho thấy, chi phí đầu tư giảm 10% trong khi năng suất tăng từ 10% đến 15%, mang lại lợi nhuận cao hơn cho người trồng chè. Chế phẩm vi sinh giúp giảm chi phí phân bón hóa học, trong khi phân lân bổ sung dinh dưỡng cần thiết. Nghiên cứu này khẳng định tính khả thi và hiệu quả của việc áp dụng kỹ thuật trên trong phát triển nông nghiệp và canh tác bền vững tại Thái Nguyên.

3.1. Hiệu quả kinh tế

Việc áp dụng kỹ thuật ép xanh cành lá chè đốn kết hợp bổ sung lân và chế phẩm vi sinh giúp giảm chi phí đầu tư 10% trong khi năng suất tăng từ 10% đến 15%. Chế phẩm vi sinh giúp giảm chi phí phân bón hóa học, trong khi phân lân bổ sung dinh dưỡng cần thiết. Lợi nhuận thu được tăng 20%, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho người trồng chè. Kết quả này khẳng định tính khả thi của việc áp dụng kỹ thuật trên trong sản xuất chè.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp và canh tác bền vững tại Thái Nguyên. Kỹ thuật ép xanh cành lá chè đốn kết hợp bổ sung lân và chế phẩm vi sinh giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, nâng cao năng suất và chất lượng chè. Đây là giải pháp hiệu quả để tăng thu nhập cho người trồng chè, góp phần phát triển bền vững ngành chè tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây chè (Camellia sinensis O. Kuntze) là cây công nghiệp dài ngày, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế và nâng cao thu nhập cho người nông dân, đặc biệt tại tỉnh Thái Nguyên với diện tích chè lên đến 21.127 ha, đứng thứ hai cả nước về diện tích trồng chè tính đến năm 2015. Tuy nhiên, một trong những thách thức lớn trong sản xuất chè là việc thiếu hụt phân hữu cơ, trong khi lượng thân cành lá chè đốn hàng năm khoảng 10-15 tấn/ha chưa được tận dụng hiệu quả. Kỹ thuật ép xanh thân cành lá chè đốn nhằm vùi lấp và phân hủy lượng chất hữu cơ này đã được nghiên cứu và áp dụng từ những năm 1970, giúp bổ sung chất hữu cơ và cải thiện độ phì đất. Tuy nhiên, hiệu quả của việc bổ sung phân lân và chế phẩm vi sinh trong quá trình ép xanh vẫn chưa được đánh giá rõ ràng.

Mục tiêu nghiên cứu là xác định ảnh hưởng của việc sử dụng phân lân và chế phẩm vi sinh trong ép xanh thân cành lá chè đốn đến cải thiện lý tính đất, sinh vật đất, sinh trưởng, năng suất và chất lượng chè giống LDP1 trong giai đoạn kinh doanh tại Thái Nguyên. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 12/2015 đến tháng 8/2016 tại hai địa điểm xã Mỹ Yên, huyện Đại Từ và xã Phúc Tân, thị xã Phổ Yên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất chè, cải tạo đất và phát triển bền vững ngành chè tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về dinh dưỡng cây chè, vai trò của chất hữu cơ và vi sinh vật trong đất, cũng như tác động của phân lân và chế phẩm vi sinh đến sự sinh trưởng và năng suất cây trồng. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình dinh dưỡng cây chè: Cây chè có nhu cầu cao về các nguyên tố đa lượng như đạm (N), lân (P), kali (K) và các nguyên tố vi lượng. Đạm giúp tăng sinh trưởng và năng suất, lân thúc đẩy phát triển bộ rễ và chất lượng chè, kali tăng khả năng chống chịu và phẩm chất sản phẩm. Việc cân đối các nguyên tố này là yếu tố quyết định năng suất và chất lượng chè.

2. Mô hình phân hủy chất hữu cơ và vai trò vi sinh vật: Vi sinh vật phân giải cellulose và các hợp chất hữu cơ trong thân cành lá chè đốn đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa chất hữu cơ thành mùn và dinh dưỡng khoáng, cải thiện cấu trúc và độ phì đất. Các chủng vi sinh vật như Bacillus, Streptomyces, Trichoderma được sử dụng trong chế phẩm vi sinh nhằm tăng hiệu quả phân hủy và cải tạo đất.

Các khái niệm chính bao gồm: ép xanh thân cành lá chè đốn, phân lân supe, chế phẩm vi sinh phân giải chất hữu cơ (Vixura, EM, Emuniv), độ xốp đất, hàm lượng mùn, sinh vật đất, sinh trưởng cây chè, năng suất và phẩm cấp nguyên liệu chè.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu thực nghiệm tại hai địa điểm xã Mỹ Yên (huyện Đại Từ) và xã Phúc Tân (thị xã Phổ Yên), tỉnh Thái Nguyên, trên giống chè LDP1 8 năm tuổi.

• Thiết kế thí nghiệm: Thiết kế ô lớn ô nhỏ (Split-Plot Design) với 6 công thức xử lý: không ép xanh, ép xanh thân cành lá, ép xanh + phân lân, ép xanh + phân lân + chế phẩm vi sinh Vixura, EM, Emuniv. Mỗi công thức được lặp lại 4 lần, diện tích mỗi ô 30 m², tổng diện tích thí nghiệm 1440 m².

• Phương pháp chọn mẫu: Chọn 5 cây theo dõi cho mỗi công thức, tổng cộng 20 cây theo dõi mỗi lần đo.

• Chỉ tiêu nghiên cứu: Lý tính đất (dung trọng, tỷ trọng, độ xốp, hàm lượng mùn), sinh vật đất, sinh trưởng cây (chiều cao, độ rộng tán), các yếu tố cấu thành năng suất (khối lượng búp, mật độ búp), năng suất lý thuyết và thực thu, phẩm cấp nguyên liệu (tỷ lệ búp mù xoè).

• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm IRRISTAT, phân tích phương sai (ANOVA) để đánh giá ảnh hưởng của các nhân tố và sự tương tác, mức ý nghĩa P<0,05.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 12/2015 đến tháng 8/2016, theo dõi sinh trưởng và thu hoạch trong các tháng 6, 7, 8.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng đến lý tính đất:

   • Độ xốp đất tăng rõ rệt khi sử dụng chế phẩm vi sinh Vixura trên nền ép xanh có phân lân, đạt 61,2%, tăng khoảng 6,5% so với không ép xanh. Các công thức khác có độ xốp tương đương nhau, dao động từ 55,4% đến 58%.
   • Hàm lượng mùn trong đất cũng tăng cao nhất ở công thức ép xanh + phân lân + Vixura, đạt 3,4%, tăng 1,0-1,4% so với trước thí nghiệm và so với không ép xanh.

2. Ảnh hưởng đến sinh vật đất:

   • Khối lượng sinh vật đất tăng đáng kể khi áp dụng ép xanh thân cành lá chè đốn, đặc biệt khi kết hợp phân lân và chế phẩm vi sinh Vixura, đạt 38,0 g/m² vào tháng 8, cao hơn 67% so với không ép xanh (khoảng 22,5 g/m²).
   • Các chế phẩm EM và Emuniv cũng làm tăng sinh vật đất nhưng mức độ thấp hơn Vixura.

3. Ảnh hưởng đến sinh trưởng cây chè LDP1:

   • Chiều cao cây và độ rộng tán tăng rõ rệt khi sử dụng ép xanh kết hợp phân lân và chế phẩm vi sinh, với chiều cao cây trung bình tăng khoảng 10-15% so với không ép xanh.
   • Khối lượng búp một tôm ba lá tăng từ 1,2 g (đối chứng) lên 1,5 g ở công thức có bổ sung phân lân và Vixura.

4. Ảnh hưởng đến năng suất và phẩm cấp nguyên liệu:

   • Năng suất thực thu búp tươi tăng từ khoảng 8 tấn/ha/lứa (không ép xanh) lên 10,5 tấn/ha/lứa khi sử dụng ép xanh + phân lân + Vixura, tương đương tăng 31%.
   • Tỷ lệ búp mù xoè giảm đáng kể, cải thiện phẩm cấp nguyên liệu chè.

Thảo luận kết quả

Việc bổ sung phân lân và chế phẩm vi sinh trong kỹ thuật ép xanh thân cành lá chè đốn đã cải thiện đáng kể các chỉ tiêu lý tính đất như độ xốp và hàm lượng mùn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của sinh vật đất. Sự gia tăng sinh vật đất góp phần thúc đẩy quá trình phân giải chất hữu cơ, cải thiện độ phì đất và cung cấp dinh dưỡng cho cây chè. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về vai trò của vi sinh vật phân giải cellulose và tác dụng tích cực của phân lân trong cải tạo đất.

Sinh trưởng cây chè được cải thiện rõ rệt nhờ cung cấp dinh dưỡng cân đối và môi trường đất tốt hơn, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng nguyên liệu. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mức tăng năng suất 30% là đáng kể, cho thấy hiệu quả của việc kết hợp ép xanh với phân lân và chế phẩm vi sinh. Việc giảm tỷ lệ búp mù xoè cũng góp phần nâng cao phẩm cấp chè, đáp ứng yêu cầu thị trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh độ xốp đất, hàm lượng mùn, khối lượng sinh vật đất và năng suất giữa các công thức xử lý, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của từng phương pháp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng kỹ thuật ép xanh thân cành lá chè đốn kết hợp bổ sung phân lân supe Lâm Thao và chế phẩm vi sinh Vixura nhằm tăng độ phì đất, sinh trưởng cây và năng suất chè LDP1. Thời gian thực hiện ngay trong các vụ thu hoạch tiếp theo, chủ thể là các hộ nông dân và doanh nghiệp trồng chè tại Thái Nguyên.

2. Khuyến khích sử dụng chế phẩm vi sinh phân giải chất hữu cơ trong sản xuất chè để thúc đẩy quá trình phân hủy thân cành lá, cải thiện sinh vật đất và giảm thiểu sâu bệnh phát sinh từ phế phẩm chè. Thời gian áp dụng liên tục hàng năm, chủ thể là các cơ sở sản xuất phân bón vi sinh và người trồng chè.

3. Tổ chức tập huấn kỹ thuật cho người nông dân về quy trình ép xanh và bón phân cân đối nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng công nghệ mới, dự kiến thực hiện trong vòng 6 tháng tới, chủ thể là các trung tâm khuyến nông và các tổ chức liên quan.

4. Nghiên cứu mở rộng ứng dụng các chế phẩm vi sinh khác có hiệu quả tương tự hoặc cao hơn Vixura để đa dạng hóa lựa chọn và tối ưu hóa chi phí sản xuất, thời gian nghiên cứu 1-2 năm, chủ thể là các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành nông nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người nông dân trồng chè: Nắm bắt kỹ thuật ép xanh kết hợp phân lân và chế phẩm vi sinh để nâng cao năng suất, cải tạo đất và giảm chi phí sản xuất.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học cây trồng, nông học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả thực nghiệm và ứng dụng trong nghiên cứu phát triển cây chè và kỹ thuật canh tác bền vững.

3. Cán bộ khuyến nông và quản lý nông nghiệp địa phương: Sử dụng làm tài liệu hướng dẫn, xây dựng chương trình tập huấn và chuyển giao công nghệ cho người dân.

4. Doanh nghiệp sản xuất phân bón và chế phẩm vi sinh: Tham khảo hiệu quả ứng dụng các sản phẩm phân lân và vi sinh trong sản xuất chè, từ đó phát triển sản phẩm phù hợp với thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Ép xanh thân cành lá chè đốn là gì và có tác dụng gì?
   Ép xanh là kỹ thuật vùi lấp thân cành lá chè đốn giữa hai hàng chè để phân hủy, bổ sung chất hữu cơ và dinh dưỡng cho đất, giúp cải tạo độ phì và tăng năng suất cây chè.

2. Tại sao cần bổ sung phân lân khi ép xanh?
   Phân lân thúc đẩy sự phát triển bộ rễ, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và kích thích vi sinh vật phân giải chất hữu cơ, từ đó nâng cao hiệu quả cải tạo đất và sinh trưởng cây chè.

3. Chế phẩm vi sinh Vixura có ưu điểm gì?
   Vixura chứa các chủng vi sinh vật phân giải cellulose và các hợp chất hữu cơ, giúp rút ngắn thời gian phân hủy thân cành lá, tăng hàm lượng mùn và sinh vật đất, cải thiện cấu trúc đất và năng suất chè.

4. Năng suất chè tăng bao nhiêu khi áp dụng kỹ thuật này?
   Nghiên cứu cho thấy năng suất thực thu búp tươi tăng khoảng 31% khi sử dụng ép xanh kết hợp phân lân và chế phẩm vi sinh Vixura so với không ép xanh.

5. Có thể áp dụng kỹ thuật này ở những vùng khác ngoài Thái Nguyên không?
   Kỹ thuật có thể áp dụng ở các vùng trồng chè có điều kiện tương tự, tuy nhiên cần điều chỉnh liều lượng phân bón và chế phẩm vi sinh phù hợp với đặc điểm đất đai và khí hậu địa phương.

Kết luận

• Sử dụng phân lân và chế phẩm vi sinh Vixura trong kỹ thuật ép xanh thân cành lá chè đốn làm tăng đáng kể độ xốp đất (đạt 61,2%) và hàm lượng mùn (3,4%), cải thiện độ phì đất trồng chè.
• Khối lượng sinh vật đất tăng lên đến 38 g/m², tạo môi trường thuận lợi cho quá trình phân giải chất hữu cơ và nâng cao sức khỏe đất.
• Sinh trưởng cây chè LDP1 được cải thiện rõ rệt với chiều cao và độ rộng tán tăng khoảng 10-15%, khối lượng búp tăng 25%.
• Năng suất thực thu búp tươi tăng 31%, đồng thời phẩm cấp nguyên liệu chè được nâng cao nhờ giảm tỷ lệ búp mù xoè.
• Đề xuất áp dụng kỹ thuật ép xanh kết hợp phân lân và chế phẩm vi sinh Vixura rộng rãi tại Thái Nguyên và các vùng chè tương tự, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng và hoàn thiện quy trình.

Next steps: Triển khai tập huấn kỹ thuật cho người nông dân, mở rộng thí nghiệm tại các vùng khác, phát triển sản phẩm chế phẩm vi sinh phù hợp.

Call to action: Các nhà quản lý, doanh nghiệp và người trồng chè nên phối hợp áp dụng và nghiên cứu để nâng cao hiệu quả sản xuất chè bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1.Cơ sở khoa học của bón phân cho chè 1.Vai trò và nhu cầu dinh dưỡng của cây chè Theo Balu L. Bumb và Carlos A. Banante (1996), năng suất đóng góp trên 80% sản lượng cây trồng, 20% còn lại là do tăng diện tích. Hiện nay, gần như 100% sản lượng tăng thêm của các cây trồng chính tại Việt Nam là nhờ tăng năng suất [33].

Cây chè có khả năng liên tục hút dinh dưỡng trong chu kỳ phát dục hàng năm cũng như trong chu kỳ phát dục cả đời sống của nó. Đối tượng thu hoạch chè là búp và lá non. Mỗi năm thu hoạch từ 5 - 10 tấn/ha, vì thế lượng dinh dưỡng trong đất mất đi khá nhiều, nếu không bổ sung kịp cho đất thì cây trồng sẽ sinh trưởng kém và cho năng suất thấp[17]. Theo Eden (1958) trong búp chè non có 4,5% N; 1,5% P2O5 và 1,2 - 2,5% K2O.

Những kết quả nghiên cứu cho thấy nhu cầu dinh dưỡng khoáng của cây chè rất lớn [34]. Nhu cầu về đạm Đạm (N): là thành phần của chất hữu cơ, diệp lục tố, nguyên sinh chất, axit nucleic, protein [10] [23]. Đạm giúp tăng chiều cao cây, ra nhiều lá và búp mới, tăng năng suất chè. Thiếu đạm: cây sinh trưởng phát triển kém, ít nảy đọt, búp non có màu xanh nhạt, xanh vàng đến ửng đỏ, năng suất thấp.

Những kết quả nghiên cứu về nhu cầu phân bón và các thực nghiệm về hiệu lực phân bón đã chứng minh: đạm là yếu tố chủ yếu đối với cây chè, có tương quan chặt chẽ với năng suất. Đạm có tương quan tuyến tính giữa năng suất chè với cả mức bón phân cao hơn 120 kg N/ha. Khi lượng bón trên 80 - 90 kg N/ha thì tối thiểu phải bón làm 2 lần. Hiệu ứng của đạm là tác động tích lũy, vượt qua giới hạn của một năm mà phải tính qua các chu kỳ thu hái [12].

5 Trong cây, hàm lượng đạm tập trung nhiều nhất ở các bộ phận non như búp và lá non, đạm có ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng của cây và có ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất. Thiếu đạm cây sinh trưởng kém, lá nhỏ, búp nhỏ và búp bị mù nhiều, do đó năng suất thấp. Yêu cầu về đạm thay đổi tùy theo loại đất tuổi của cây và năng suất của vườn chè [11]. Theo kết quả nghiên cứu ở Assam thấy rằng hiệu lực đạm tăng đều đặn theo thời gian: hiệu suất của 1 kg N của lần bón thứ 1, 2, 3 và 4 là 2 kg, 4 kg, 6 kg và 8 kg chè khô [17].

Ở Đông Phi hiệu suất của 1 kg N là từ 4 - 8 kg chè khô. Tác dụng đầy đủ của đạm được thể hiện chỉ trên nền đảm bảo các yếu tố khác (Willson, 1992) [36]. Cây chè ở giai đoạn đầu sau trồng (1 - 3 tuổi) bước sang giai đoạn cho thu búp (4 - 6 tuổi) lượng đạm được bón làm nhiều lần, bón từ 30 kg N/ha tăng dần nhưng không vượt quá 100 kg N/ha. Hiệu lực của lượng đạm 100 kg N/ha đạt cao nhất ở độ tuổi 7 - 8 đến 10 - 12 tuổi.

Thời kỳ 10 - 12 tuổi lượng đạm bón có hiệu lực cao nhất từ 200 - 300 kg N/ha, nhưng năng suất búp của 1 kg N cao nhất không quá 200 kg N/ha ở những nương chè có mức năng suất 5 - 8 tấn đọt tươi/ha, còn những nương chè có năng suất trên 10 tấn/ha đầu tư đến 300 kg N/ha vẫn cho hiệu suất cao. Tất cả các liều lượng bón trên 300 kg N/ha không làm tăng năng suất chè và hiệu suất giảm. Các nương chè trên 20 tuổi hiệu lực phân đạm tốt nhất với liều lượng không quá 200 kg N/ha. Cũng theo Willson K.

(1992) để thu hoạch 1 tấn chè búp tươi cần phải bón 32,0 - 33,5 kg N; 16,5 - 18,0 kg P2O5; 2,0 - 10,0 kg K2O. Trong đó chỉ một nửa dinh dưỡng bị lấy đi bởi thu hái búp, được tích lũy trong 25 - 28% lượng vật chất khô trong búp thu hoạch. Bởi vậy cung cấp lượng dinh dưỡng hằng năm cho cây chè cần quan tâm đến sự tiêu hao cho quá trình duy trì bộ khung tán cây chè, bộ rễ, sinh khối phần đốn hằng năm, và 6 duy trì hệ sinh vật đất, các quá trình rửa trôi, bốc hơi, cỏ dại. Cây chè là cây trồng thu hoạch lá nên đạm là chất dinh dưỡng quan trọng nhất.

Năng suất búp phụ thuộc chặt chẽ vào lượng bón (Sandanam và Rajasingham, 1980) [35]. Về phẩm chất, nhiều tài liệu ở nước ngoài như Nhật Bản, Ấn Độ, Xrilanca. đều cho rằng bón đạm không hợp lý, bón quá nhiều hoặc bón đơn độc đều làm giảm chất lượng chè (đặc biệt là đối với nguyên liệu dùng để chế biến chè đen). Những công trình nghiên cứu của Liên Xô cho thấy liều lượng đạm 300 kg/ha thì hàm lượng tanin, cafein và vật chất hòa tan trong búp chè đều cao, có lợi cho phẩm chất, song nếu vượt quá giới hạn trên thì phẩm chất chè giảm thấp.

Khi bón nhiều đạm hàm lượng protein ở trong lá tăng lên. Protein kết hợp với tanin thành các hợp chất không tan vì thế lượng tanin trong chè bị giảm đi. Mặt khác khi bón nhiều đạm, hàm lượng ancaloit trong chè tăng lên làm cho chè có vị đắng (dẫn theo Nguyễn Văn Hùng , Nguyễn Văn Tạo, 2006) [11]. Tài liệu của trại thí nghiệm chè Phú Hộ - Vĩnh Phú cho thấy bón đạm đầy đủ, sản lượng búp chè tăng 2 - 2,5 lần so với đối chứng không bón [18].

Bón đạm trên cơ sở cân đối với các yếu tố cơ bản khác, theo Đỗ Ngọc Quỹ (1980): trên nền 100 - 200 kg N/ha, 50 kg K2O/ha hiệu lực phân lân không rõ với mức bón 50 kg P2O5/ha. Kết quả nghiên cứu về bón hàng năm 60 -180 kg P2O5/ha trên nền hữu cơ có đạm làm tăng năng suất chè 13,04 - 16,67% [19]. Đạm làm tăng khối lượng búp, tăng lượng nước và chất hòa tan, song làm giảm lượng tannin trong búp chè. Kali làm tăng khối lượng búp, giảm lượng nước, tăng độ hòa tan và tăng lượng tannin đóng góp vào việc tăng phẩm chất búp chè rõ rệt (Nguyễn Tử Siêm, Nguyễn Thị Thanh Hà và Thái Phiên, 1997) [20].

Nhu cầu về lân Lân (P): là thành phần của phosphatides, axit nucleic, protein… quan 7 trọng trong quá trình trao đổi năng lượng và protein [10], [23]. Lân cần thiết cho sự phát triển của bộ rễ, kích thích chồi mới, tăng khả năng chịu hạn, tăng tuổi thọ của cây, tăng năng suất và lượng đường hòa tan và tanin, tăng chất lượng chè. Bón kết hợp lân và N đã làm tăng cường sự sinh trưởng của bộ rễ. Lân còn có tác dụng tích cực trong việc nâng cao chất lượng chè chế biến, làm tăng hương vị của chè đen.

Thiếu lân: lá có màu xanh đục mờ không sáng bóng, thân cây mảnh, rễ kém phát triển, khả năng hấp thu đạm kém. Chè thiếu lân trầm trọng sẽ bị trụi cành, năng suất và chất lượng đều thấp [11]. Các tài liệu nghiên cứu của Liên Xô cho thấy bón lân có ảnh hưởng tăng năng suất và phẩm chất búp chè rõ rệt. (1965) cho rằng hiệu quả của phân lân được nâng lên một cách rõ rệt trên đất đã được bón N, K.

Ngược lại hiệu quả của phân lân thấp không những do lân bị cố định trong đất mà còn do đất thiếu N, K. Một đặc điểm cần chú ý là hiệu quả về sau của lân kéo tới 20 - 25 năm. Trên đất đỏ (Liên Xô) hiệu quả về sau của lân thường cao hơn những năm bón trực tiếp. Theo nghiên cứu của Urusatze F.

thì hiệu quả trực tiếp của 3 năm bón lân với liều lượng 120 - 960 kg/ha trên nền N, K là tăng sản lượng búp 5 - 30% so với đối chứng bón N, K. Song hiệu quả tăng sản bình quân trong 21 năm về sau là 60 - 78% (dẫn theo Đinh Thị Ngọ, 1996) [15]. Những nghiên cứu của Cuaxanop (1954), Mgaloblisvili (1966) đều khẳng định bón phân lân trên nền N, K làm tăng hàm lượng catechin trong búp chè, có lợi cho phẩm chất (dẫn theo Nguyễn Văn Hùng , Nguyễn Văn Tạo, 2006) [11]. Lân chứa trong búp khá lớn, cứ thu hoạch 1 tấn búp, tức đưa ra khỏi đất 4 - 5 kg P2O5, mà lân có trong đất, cây trồng khó sử dụng do đất có khả năng hấp phụ lân cao (ở đất sét 73% lượng lân bị hấp phụ, đất nâu rừng là 56%, đất podzolic 69%, đất nâu bạc 86%) vì vậy khi bón lân cho chè cần bón với lượng 8 cao hơn nhiều so với yêu cầu của cây [20].

Ở nước ta, việc nghiên cứu hiệu quả của phân lân đối với năng suất và hẩm chất búp mới tiến hành chưa được bao lâu. Song kết quả sơ bộ rút ra từ thí nghiệm 10 năm bón phân N, P, K cho chè tại trại thí nghiệm chè Phú Hộ cho thấy: trên cơ sở bón 100 kgN/ha, bón thêm 50 kg P2O5 qua từng năm không có sự chênh lệch gì đáng kể về năng suất, nhưng từ năm thứ 7 trở đi bội thu tăng dần một cách rõ rệt và để chúng qua 10 năm thì supe lân tỏ ra có hiệu lực chắc chắn và đáng tin cậy. Bình quân 10 năm cứ 1 kg P2O5 đã làm tăng được 3,5 kg búp chè [20]. Nhu cầu về kali Kali (K): hoạt hóa enzim liên quan đến quang hợp, tổng hợp hydratcarbon, protein, điều chỉnh pH và nước ở khí khổng [10].

Giúp cây cứng chắc, tăng khả năng chống chịu sâu bệnh, rét và hạn, giảm khô lá và rụng lá già, tăng năng suất và tăng độ ngọt, độ đậm trong chè búp [11]. Thiếu kali: cây sinh trưởng chậm, mép và chóp lá có màu xám hay nâu nhạt sau khô dần, lá già rụng sớm, lá non ngày càng nhỏ, dễ bị sâu bệnh. Búp thưa, vỏ cây có màng trắng bạc, cây chậm ra búp, năng suất thấp, chè kém ngọt, chất lượng giảm [17]. Vai trò của kali đối với sự sinh trưởng và năng suất chè còn nhiều ý kiến chưa được thống nhất, có tác giả cho rằng hiệu lực kali đối với chè là tùy thuộc vào từng loại đất.

Trên các loại đất có hàm lượng kali tổng số và dễ tiêu thấp, bón kali cho chè đã làm tăng năng suất rõ rệt. Song cũng có những nghiên cứu bón kali trong thời gian dài đã không làm tăng năng suất chè ở mức độ có ý nghĩa. Thậm chí, có thí nghiệm bón kết hợp đạm và kali kéo dài trong 21 năm cũng không thấy tăng năng suất đáng kể (Wanyoko, Othieno, 1987) [37].