CHƯƠNG IT ĐỐI TƯỢNG & PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CUU 2. Đối tượng nghiên cứu: Vet khang (Bruguiera sexangulata (Lour. thuộc họ đước (Rhizophoraceae) (Tomlinson,1986) được chọn thí nghiệm về ảnh hưởng độ mặn. Cây gỗ có kích thướê nhỏ đến trung bình, cao 4-10m có rễ đầu gối.
Thường mọc nơi bùn chặt có độ mặn thấp, nơi bìa rừng, cửa sông nước lơ. Phân bố từ Hà Tĩnh trở vào nam (Phan Nguyên Hồng, 1997). Hoa có đài màu vàng xanh. Trụ mầm thuôn nhọn 2 đầu, có cạnh, dài 6-8 cm, rộng 0.8-1,5 cm, mùa trụ mam chin là tháng 6-8,tru mam chín không có vòng cổ,có thể nhận biết nhờ sự chuyển đổi từ màu lục sang màu nâu lục.
Gỗ dùng trong xây dựng, đóng d6 dùng gia đình, hầm than, làm củi. Phương pháp nghiên cứu: Thu các trụ mam già của vet khang ở RNM Lâm Viên Cần Giờ. Chon các tru mầm dài 7-8 cm, đường kính khoảng 1,5 cm trồng trong các chậu không có lỗ thoát nước có chứa cát biển đã được rửa sạch tại vườn sinh vật 5 trường Đại Học Sư Phạm, cắm 1/3 trụ mầm xuống cát. Chúng tôi bố trí 2 loại thí nghiệm: cho tác dụng các nồng độ muối khác nhau sau khi cây đã xuất hiện 2 lá đầu tiên hoàn chỉnh va cho tác dụng các nồng độ muối khác nhau ngay lúc bắt đầu trồng thí nghiệm.
Tác dụng nước muối sau khi xuất hiện 2 lá đầu tiên Tru mâm được thu hái ngày 6/9/99. Ngày 7/9/99 cắm trụ mam xuống cát, sau đó tưới nước máy mỗi ngày với một lượng nước bằng nhau ở mỗi chậu. Theo déi su nay mâm cho đến 20/9/99 khi thấy 2 lá mầm xuất hiện thì thay nước máy bằng dung dịch dinh dưỡng cơ bản do Kymura và cộng sư (1989) đề xuất, Bảng 1]: Dung dịch dinh dưỡng Kimura ‘s B và thành phần nước biển dùng cho cây rừng ngập mặn.6 HạO KCI KH:PO; Ca(NO›):.HaO Fe-EDTA.2Na H:BO; CuSO;.4H,0 Đến ngày 6/10/99 (2 tuần sau khi tưới dung dịch dinh dưỡng) chúng tôi pha thêm vào dung dịch dinh dưỡng những lượng muối khác nhau để có nước biển nhân tạo ở các nổng độ 0%, 25%, 50%, 75%, 100% độ mặn nước biển để tưới các lô thí nghiệm. Có 5 lô thí nghiệm ở các nổng độ muối khác nhau bằng cách pha thêm muối NaC] vào dung dịch dinh dưỡng để có nước biển nhân tạo ở các néng độ 0%, 25%, 50%, 75%, 100% độ man nước biển.
- Mỗi lô thí nghiệm có 4 chậu, mỗi chậu trồng 5 cây được tưới nước biển mỗi ngày (tưới vào gốc cây), tưới ngập 2 cm với một lượng bằng nhau. Để cây con không bị sốc với độ mặn nước biển, độ mặn nước biển trong các lô trồng được nâng cao dẫn. Độ mặn mỗi tuần tăng | lần, mỗi lần tăng 25%. Thời gian tăng độ mặn nước biển từ 0% -100% là 4 tuần (6/10/99-4/11/99).
- Để bù vào lượng nước bốc hơi chúng tôi tưới thêm nước máy và kiểm tra độ mặn bằng máy đo độ mặn. Tác dụng muối ngay từ đầu thí nghiệm - Tương tự trường hợp thí nghiệm ở trên, chúng tôi bố trí 5 lô thí nghiệm vào ngày 10/1/2000, mỗi lô 2 chậu, mỗi chậu 8 cây, nhưng cho tác dụng các nông độ 0%, 25%. 50%, 75%, 100% độ mặn nước biển ngay khi bắt đầu trồng thí nghiệm. - Theo dõi các chỉ tiêu tăng trưởng về chiều cao, đường kính thân, số đốt, số lá của cây mỗi tháng 1 lần vào ngày 7 tây.
- Dùng thước dây đo chiều cao cây từ mặt cát lên ngọn thân (chỗ xuất phát 2 lá non). Tăng trưởng chiều cao: AH AH = Hos - Hy Hye :chiểu cao đo lẫn thứ n+1 H, :chiéu cao đo lần thứ n - Dùng thước kẹp đo đường kính đốt thứ nhất Tăng trưởng đường kính: A D AD=D,,;. Da D,„¡ : đường kính đo lần thứ n+] D, : đường kính đo lần thứ n - Thống kê số lượng lá cây bằng cách lấy số lá hiện có trên cây cộng với số lá rụng. xác định số lá rụng bằng cách đếm số vết lá trên cây.
- Thống kê số đốt: Tăng trưởng số đốt: Al AT=Ine1- lạ Inet số đốt đếm được lần thứ n+] I, : số đốt đếm được lần thứ n -Định lượng diệp lục bằng phương pháp so màu (Gotri): Lúc cây 6 tháng tuổi chọn những lá thứ 4 tính từ ngọn và cân chính xác 0,2 g lá bằng cân điện tử có sai số d = 0,01 g (úc cây được 6 tháng tuổi), dùng cối nghiền nhỏ, cho vào 20 ml etanol. Sau đó lọc qua phéu thủy tinh, đưa lên máy so màu xác định hàm lượng diệp lục. Ấp dụng công thức : A= CV P.1000 A: ham lượng diệp luc ( mg/g lá ) C : nồng độ sắc tố (mg/) V : thể tích sắc tố (ml) P :trong lượng mẫu (g) Thí nghiệm được lặp lại 3 lần - Diện tich lá trung bình | cây: Chọn mỗi lô thí nghiệm 3 cây Mỗi cây chọn 3 lá Cân trọng lượng 9 lá Cân 4cm” lá Tính diện tích 9 lá Tính diện tích trung bình | lá =diện tích 9 lá /9 Diện tích lá 1 cây = số lá trung bình | cây x diện tích trung bình 1 lá CHUONG IIT KET QUA YA BIEN LUAN 3. Tỉ lệ sống: Tỉ lệ sống của của vet được trình bày ở bảng 2 và bang 3, qua các bảng cho thấy: Bảng 2: Tỉ lệ sống của vet khang khi cho tác dụng muối sau ] tháng trồng 10/1999 | 11/1999 | 12/1999 ]/2000 2/2000 3/2000 - Cả 2 trường hợp thí nghiệm trồng trụ mầm trong nước ngọt (ở giai đoạn đầu) và trong các nồng độ muối khác nhau (25%, 50%, 75%, 100%) thì tru mắm của vet xuất hiện 2 lá đầu tiên sau một tuần và có tỉ lệ sống 100%.
Như 10 vậy "sự nay mầm” của vet không phụ thuộc vào néng độ muối của môi trường. - Tiếp tục theo đõi qua 6 tháng nghiên cứu ở ưường hợp cho tác dụng muối sau Ì tháng trồng ở các néng độ khác nhau thi vet có tỉ lệ sống 100%, Do không có điều kiện theo dõi lâu hơn, chúng tôi chỉ ghi nhận ở nổng độ 0% độ mặn nước biển (nước ngọt) lá vàng, còn ở nồng độ muối 75%, 100% có lá nhỏ, nhăn nhco, cây sinh trưởng chậm, một số lá héo so với lô thí nghiệm ở nồng độ muối 25%, 50% lá ít rụng, xanh, có kích thước lớn, sinh trưởng tốt hưn. Bảng 3: Tỉ lệ sống của vẹt khang khi cho tác dụng muối ngay lúc trồng (ngày -Trường hợp thí nghiệm cho tác dụng muối ngay lúcca thì ở các lô thí nghiệm có nồng độ muối 0%, 25%, 50%, 75% sau 3 tháng có ứ lệ sống 100%.Ở lô có néng độ muối 100%, tuy sau 1 tuần vẫn xuất hiện 2 lá đầu tiên 100% (tổng số cây thí nghiệm) nhưng sau 1 tháng có ti lệ sống 87,5%, sau 2, 3 tháng có t lệ sống 81,25%. Chúng tôi nhận thấy ở lô thí nghiệm với độ man 75%, 100% cây sinh trưởng bất thường, cong quco, lá san sùi; ở lô 0% thì lá vàng hơn so với lô 25%, 50%.
Sự tăng trưởng của vẹt khang: 3. Sự tăng trưởng về chiều cao: 3. Trường hợp cho tác dụng muối sau một tháng trồng: Sự tăng trưởng chiều cao của vet khang ở trường hợp tác dụng muối sau một tháng trồng được trình bày ở bảng 4. Từ các số liệu ở bảng 4 cho thấy: tháng 10/99 khi chưa có tác động muối, chiéu cao tổng số ở các lô hau như không có sự sai khác , cụ thể lô 0%: 9,22 cm; lô 25%: 23 cm; lô 50%: 9,2 cm; lô 75%: 9,21 cm; lô 100%: 9,22 cm.
Tháng 11/99 có sự tác động của nước biển nhân tạo chiểu cao tổng số các lô thí nghiệm có sự sai khác chưa rd, lô 25% có sự gia tăng lớn nhất A H=8,97cm, tiếp đến là lô 50% có A H=8,66cm. Từ tháng 1/2000 trở đi có sự sai khác chiéu cao tổng số giữa các lô rõ rệt (hình 1). Ở lô 0% (nước ngọt) vào tháng đầu vẹt tăng trưởng tốt nhưng đến tháng 1,2,3/2000 thì tốc độ tăng trưởng chiéu cao chậm, như tháng 3/2000 chỉ tăng 0,21 cm. Đến tháng 2,3/2000 chiéu cao của lô 75%, 100% gần như không tăng trưởng thêm A H= 0,4- 0,6cm/tháng.
Lô 25%, 50% cây vet khang tăng trưởng chiéu cao tốt, trong đó lô 25% là tốt nhất, sau 6 tháng cây cao 26,48cm. Chứng tỏ ở nổng độ muối bằng 25%, 50% độ mặn nước biển là thích hợp với cây vẹt khang.Ở nổng độ muối 75%, 100% độ mặn nước biển cây sẽ ngừng tăng trưởng. Sự tăng trưởng về chiều cao ở các lô thí nghiệm chậm dần theo thời gian, đó có thể là do đặc điểm của loài. u€9%1S0O:e7LTt3 L68v'OF9SI|TPnL[E‘OFSZ8I'0T€`$214)oes (un)9sa Bu(gi)d98 Bug)9s (2) 6/1 HV}@s8uo|93b'0F761 S9cI'0?Z861#|l€oợ_z££'f0rF176L@e8‘UF#Eẽ QU op nọ9oIvr2d ngI0y8D2 a T111 1113 x= ^ ¥7'OFZ01 9Z¥8`60 09`I#8§€'/I 7Z'OFL 0Z 6 /01 0 7/ 5 s (em) Chciaéou 3.
Trường hợp tác dụng muối ngay khi trồng: Các số liệu về tăng trưởng của vet khang được trình bày ở bảng 5 Qua các số liệu trên cho thấy: trường hợp tác dụng muối ở các nồng độ khác nhau ngay khi trồng thì ở 1 tháng tuổi có sự sai khác rõ rệt vé chiểu cao ở các lô thí nghiệm. Ở lô 25% độ mặn nước biển vet cao 10,22 cm; lô 50% có chiéu cao 9.50 cm; trong khi đó lô 75%, 100% vet chỉ cao 5,79 cm, 4,62 cm. | Ở 3 tháng tuổi, vet ở lô 25% có chiéu cao lớn nhất: 25,19 cm; còn ở lô 75%,100% có chiều cao thấp nhất 14 (||cv%e0l87E'I:0'6F7O6T°1¿LP€+8uZonPL!tụyÁSe}zorwœngáipy3asmd|òwF9gSsZ)eẽoØ#r19'rsvOzE[2kN0GIYiDđA—?€l5ữ§ $l LHVgs8uoIeS}19 (u)ws tọn) Hình 2: Biểu đồ tăng trưởng chiều cao vẹt khang (trường hợp tác dụng muối ngay khi trồng) 30 —— lô 5» ~8— lô 25% SE — 50% lô— 2 10 a —X— lô 75% lẽ) '—K—lô 100%! (= “hig 2 3 3. Tang trưởng đường kính thân ở 461: 3.
Trường hợp tác dụng muối sau | tháng trồng Qua các số liệu bảng 6 cho thấy: - Trước khi tác động muối thì đường kính thân ở các lô thí nghiệm không có sự sai khác (vào tháng 10/99). - Sau | tháng tác động muối, sự sai khác về đường kính thân ở các lô thí nghiệm chưa rõ. Ở lô 0%, 25% có đường kính giống nhau 0,46cm, lô 50% là 0.45cm; còn ở 16 75% và 100% là Q,41lcm và 0,42cm. - Sau 6 tháng ở lô 25% và 50% có đường kính lớn nhất: 0,57cm sai khác rõ rệt so với lô 0%, 75%, 100%.
(Hình 3) Kết luân: tăng ưưởng đường kính lớn nhất ở dộ mặn 25% và 50%. Tăng trưởng đường kính giảm khi độ mặn Lăng, môi trường không có muối (0%) tăng trường đường kính thấp. Trường hợp tác dụng muối ngay khi trồng: Qua các số liệu bảng 7 cho thấy: Sau 1 tháng tuổi.đường kính thân đốt I của vet ở lô 0%, 25%, 50% chưa có sự sai khác.