Lý do chọn đề tài Trong điều kiện tốc độ xây dựng phát triển như hiện nay ở Hải Phòng tình trạng xây chen và thi công hố đào sâu diễn ra rất phổ biến. Ở Hải Phòng đã mọc lên nhiều nhà cao tầng có 1 đến 1 vài tầng hầm. Xung quanh các công trình này có nhiều nhà thấp tầng, loại kết cấu thường là tường gạch chịu lực dưới móng băng, khung bê tông cốt thép.trên nền đất yếu hoặc các công trình đường xá,hạ tầng. Ảnh hưởng của việc thi công hố đào sâu đến công trình lân cận là đáng kể.
Việc đảm bảo mức độ an toàn, tránh cho các công trình lân cận xảy ra sự cố khi thi công hố đào sâu là một việc làm cần thiết, đòi hỏi phải có những nghiên cứu thiết thực. Hầu hết sự cố gây ra là do ảnh hưởng của hố đào lên chuyển vị của công trình lân cận, đặc biệt là yếu tố độ lún. Bài toán hố đào tương đối phức tạp , chủ đầu tư không nắm được quá trình, quy trình thi công hố đào. Cơ quan nhà nước cũng chưa có những cụ định cụ thể, chưa có những hướng dẫn về quản lý chất lượng thi công hố đào nhằm hạn chế ảnh hưởng của hố đào đến công trình lân cận.
Việc nghiên cứu về vấn đề Sự cố công trình xây dựng phần ngầm và phòng ngừa sự cố đã có nhiều tác giả nghiên cứu như PGS. Nguyễn Bá Kế, TS. Trịnh Việt Cường, PGS. Lê Kiều, TS.
Trần Quang Luận, TS. Nguyễn Hồng Sinh, TS. Trong nội dung luận văn này tác giả nghiên cứu ảnh hưởng của các loại đất và các loại tường gia cố vách hố đào như: tường cừ thép, tường bê tông cốt thép thi công Top - Down, các loại đất nền điển hình tại Hà Nội để có đánh giá được đầy đủ hơn. Đồng thời tác giả luận văn đã cố gắng sưu tầm kết quả đo thực tế để so sánh với kết quả tính toán lý thuyết.
Các cơ sở để nghiên cứu Một số loại đất khu vực Hải Phòng; Số liệu quan trắc lún công trình thực tế; Loại kết cấu chắn giữ thành hố đào. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu các yếu tố trên nhằm tìm ra giải pháp hạn chế ảnh hưởng của hố đào sâu tới công trình lân cận; Đưa ra các biện pháp đảm bảo an toàn cho các công trình lân cận. Nhiệm vụ nghiên cứu Nghiên cứu ảnh hưởng của địa chất khu vực xây dựng đến công trình lân cận; Nghiên cứu chuyển vị của tường chắn thành hố đào tường cừ thép hình và tường trong đất ảnh hưởng đến công trình lân cận trên cơ sở điều kiện địa chất và biện pháp thi công cụ thể; Kiểm tra so sánh với kết quả đo đạc công trình thực tế. Phƣơng pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu được sử dụng cho luận văn: Phương pháp nghiên cứu lý thuyết; Phương pháp phân tích đánh giá; Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các báo các khoa học của những chuyên gia, những nhà khoa học hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu; So sánh giữa kết quả tính toán lý thuyết và đo đạc thực tế.
Giới hạn nghiên cứu Trong phạm vi luận văn chỉ giới hạn nghiên cứu ở việc tìm hiểu và phân tích ảnh hưởng của biện pháp thi công hố đào sâu tới một số công trình nhà tường gạch chịu lực trên nền móng băng, các công trình giao thông và hạ tầng khu vực Hải Phòng. Đóng góp của luận văn Đưa ra nguyên tắc, phương pháp tính toán độ lún của công trình lân cận khi thi công hố đào sâu có xét đến ảnh hưởng của các dạng kết cấu chắn giữ vách hố đào khác nhau và các dạng địa chất điển hình khu vực Hải Phòng; Đề xuất, kiến nghị giải pháp chắn giữ hố đào sâu trên địa bàn Hải Phòng; Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể áp dụng cho các nhà thiết kế và quản lý đô thị. CHƢƠNG I TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH THI CÔNG HỐ ĐÀO SÂU CỦA CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG 1. Tổng quan tình hình xây dựng nhà cao tầng có tầng hầm ở Hải Phòng 1.
Giới thiệu một số công trình có tầng hầm đã được thi công: Trong thiết kế nhà cao tầng mới hiện nay ở Hải Phòng, hầu hết đều có tầng hầm để giải quyết vấn đề đỗ xe và các hệ thống kỹ thuật của toàn nhà. Phổ biến là các công trình cao từ 10 đến 30 tầng được thiết kế từ một đến hai tầng hầm để áp ứng yêu cầu sử dụng của chủ đầu tư trong hoàn cảnh công trình bị khống chế chiều cao và khuôn viên đất có hạn. Việc xây dựng tầng hầm trong nhà cao tầng đã tỏ ra có hiệu quả tốt về mặt công năng sử dụng và phù hợp với chủ trương quy hoạch của thành phố. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có báo cáo tổng kết về tình hình kinh tế - kỹ thuật cho các công trình trên địa bàn thành phố, cho dù các công trình cao tầng kết hợp tầng hầm đã trở nên rất phổ biến.1: Không gian tầng hầm [8] Bảng 1.
Thống kê 1số công trình có tầng hầm ở Hải Phòng [8] Địa điểm công TT Tên công trình Quy mô công trình trình 1 Tòa nhà cao 28 tầng: - 2 tầng hầm Ngô Quyền- Chung cư SHP Plaza - Tầng 1-6:Khu dịch vụ, nhà hàng, TTTM Hải Phòng - Tầng 7-28: Khu căn hộ cáo cấp 2 Toà nhà MB Hải Phòng Tòa nhà gồm 11 tầng nổi và 01 tầng hầm Lê Hồng Tầng hầm : Diện tích 1.570 m2 Phong-Hải Phòng 3 Tổng diện tích hơn 8.300 m2 gồm 2 khối nhà Khách sạn 5 sao Hilton và là Khách sạn Hilton 5 sao và Trung tâm Trung tâm thương mại, Thương mại, căn hộ cao cấp Hải Phòng căn hộ cao cấp Gồm 4 tầng hầm và 22 tầng nổi với chiều cao của công trình là 89,9m 4 Dự án Khu liên hợp khách 7 tòa nhà cao 22 tầng Lạch Tray-Hải sạn Quốc tế 5 sao Gồm 2 tầng hầm để xe Phòng 5 Dự án xây dựng Trụ sở Diện tích xây dựng là 1.194m2, tổng diện làm việc Chi nhánh BIDV tích sàn xây dựng là 9.163m2, bao gồm 1 Hải Phòng Đông Hải Phòng tầng hầm, 9 tầng nổi và 1 tầng kỹ thuật 6 Diện tích 1.148m2, Hai khối: 25 tầng + 5 Toà nhà 25 tầng VIPCO Hồng Bàng, hầm (gara ô tô bằng rô bốt tự động) và 17 TOWER Hải Phòng tầng + 1 hầm 1. Các phương pháp thi công tầng hầm hiện nay: a. Thi công tầng hầm theo phương pháp Top – Down: Công nghệ thi công Top-down (từ trên xuống), tiếng Anh là Top-down construction method, là công nghệ thi công phần ngầm của công trình nhà, theo phương pháp từ trên xuống, khác với phương pháp truyền thống: thi công từ dưới lên. Thi công Top – Down phần ngầm [8] Hình 1.
Đồng thời với phần ngầm hai tầng dưới thuộc phần thân tòa nhà này cũng đang được thi công[8] Trong công nghệ thi công Top-down người ta có thể đồng thời vừa thi công các tầng ngầm (bên dưới cốt ± 0,00; cốt ± 0,00 tức là cao độ mặt nền hoàn thiện của tầng trệt công trình nhà, đọc là cốt không)) và móng của công trình, vừa thi công một số hữu hạn các tầng nhà, thuộc phần thân, bên trên cốt không (trên mặt đất). Phương pháp thi công này thường được dùng phổ biến hiện nay. Để chống đỡ sàn tầng hầm trong quá trình thi công, người ta thường sử dụng cột chống tạm bằng thép hình (l đúc, l tổ hợp hoặc tổ hợp 4L. Trình tự phương pháp thi công này có thể thay đổi cho phù hợp với đặc điểm công trình, trình độ thi công, máy móc hiện đại có.
Trong công nghệ Top-down, các tầng hầm được thi công bằng cách thi công phần tường vây bằng hệ cọc barrette xung quanh nhà (sau này phần trên đỉnh của tường vây dùng làm tường bao của toàn bộ các tầng hầm) và hệ cọc khoan nhồi (nằm dưới chân các móng cột) bên trong mặt bằng nhà. Tường vây thi công theo công nghệ cọc nhồi bê tông tới cốt không (cốt nền ngay trên mặt đất) (không tính phần bê tông chất lượng kém trên đỉnh vào trong thành phần tường). Trình tự phương pháp thi công Top – Down[2] Riêng các cọc khoan nhồi bê tông nằm dưới móng cột ở phía trong mặt bằng nhà thì không thi công tới mặt đất mà chỉ tới ngang cốt móng (không tính phần bê tông đầu cọc nhồi, phải tẩy bỏ đi sau này). Phần trên chịu lực tốt, ngay bên dưới móng của các cọc nhồi này được đặt sẵn các cốt thép bằng thép hình, chờ dài lên trên tới cốt không (cốt nền ngay tại mặt đất).
Các cốt thép hình này, là trụ đỡ các tầng nhà hình thành trong khi thi công Top-down, nên nó phải được tính toán để chịu được tất cả các tầng nhà, mà được hoàn thành trước khi thi công xong phần ngầm (gồm tất cả các tầng hầm cộng thêm một số hữu hạn các tầng thuộc phân thân đã định trước). Tiếp theo đào rãnh trên mặt đất (làm khuôn), dùng ngay mặt đất để làm khuôn hoặc một phần của khuôn đúc dầm và sàn bê tông cốt thép tại cốt không. Khi đổ bê tông sàn cốt không phải chừa lại phần sàn khu thang bộ lên xuống tầng ngầm, để (cùng kết hợp với ô thang máy) lấy lối đào đất và đưa đất lên khi thi công tầng hầm. Sàn này phải được liên kết chắc với các cốt thép hình làm trụ đỡ chờ sẵn nêu trên, và liên kết chắc với hệ tường vây (tường vây là gối đỡ chịu lực vĩnh viễn của sàn bê tông này).
Sau khi bê tông dầm, sàn tại cốt không đã đạt cường độ tháo dỡ khuôn đúc, người ta tiến hành cho máy đào chui qua các lỗ thang chờ sẵn nêu ở trên, xuống đào đất tầng hầm ngay bên dưới sàn cốt không. sau đó lại tiến hành đổ bê tông sàn tầng hầm này, ngay trên mặt đất vừa đào, tương tự thi công như sàn tại cốt không, rồi tiến hành lắp ghép cốt thép cột tầng hầm, lắp khuôn cột tầng hầm và đổ bê tông chúng. Cứ làm như cách thi công tầng hầm đầu tiên này, với các tầng hầm bên dưới. Riêng tầng hầm cuối cùng thay vì đổ bê tông sàn thì tiến hành thi công kết cấu móng và đài móng.
Phần bản móng nhà còn đóng vai trò chống thấm và chịu lực đẩy nổi acimet. Đồng thời với việc thi công mỗi tầng hầm thì trên mặt đất người ta vẫn có thể thi công một hay vài tầng nhà thuộc phần thân như bình thường.