BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. NGUYỄN VĂN VẸN QUAN HỆ GIỮA NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÀNH CÔNG NGHIỆP VÀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CLUSTER: NGHIÊN CỨU CLUSTER CÔNG NGHIỆP NỘI DUNG SỐ Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. NGUYỄN VĂN VẸN QUAN HỆ GIỮA NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÀNH CÔNG NGHIỆP VÀ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN CLUSTER: NGHIÊN CỨU CLUSTER CÔNG NGHIỆP NỘI DUNG SỐ Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH Mã số: 62340102 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.
NGUYỄN VĂN DŨNG TS. NGUYỄN ĐÌNH LUẬN TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin chân thành cảm ơn tập thể quý Thầy, Cô trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện về chuyên môn và tài liệu để tôi hoàn thành luận án, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn tới người hướng dẫn khoa học của tôi TS.
Nguyễn Văn Dũng và TS. Nguyễn Đình Luận đã hỗ trợ chuyên môn và quan tâm động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứu luận án. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn tới các bạn đồng nghiệp, bạn bè đã chia sẻ thông tin nghiên cứu quý báu giúp cho tôi hoàn thành luận án. Cuối cùng, tôi xin gửi tấm lòng tri ân tới gia đình nhỏ của tôi, trong suốt những năm qua đã chịu nhiều thiệt thòi, hy sinh và luôn luôn bên cạnh tôi chăm sóc, động viên, an ủi để tôi có đủ tâm quyết hoàn thành luận án.
Hồ Chí Minh 7/2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án: “Mối quan giữa năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp và hỗ trợ phát triển Cluster: Nghiên cứu trường hợp Cluster công nghiệp nội dung số ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, tài liệu tham khảo và kết quả nêu trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Văn Vẹn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN. i LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC.
iii DANH MỤC CÁC BẢNG. ix DANH MỤC CÁC HÌNH. xi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.xii TÓM TẮT LUẬN ÁN. xiii CHƢƠNG 1.
TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .2 CƠ SỞ NGHIÊN CỨU .1 Lý do nghiên cứu .2 Tổng quan năng lực cạnh tranh ở Việt Nam .1 Đánh giá năng lực cạnh tranh qua các chỉ số .2 Đánh giá qua những yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh .3 Tổng quan ngành công nghiệp nội dung số ở Việt Nam .4 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án .3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU .4 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .5 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.6 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .7 KHUNG NGHIÊN CỨU, CẤU TRÚC CÁC CHƢƠNG VÀ ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN.1 Khung nghiên cứu .2 Cấu trúc các chương trong luận án.3 Đóng góp mới của luận án .16 TÓM TẮT CHƢƠNG 1. 19 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÍ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH. 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com iv NGHIÊN CỨU .1 CƠ SỞ LÍ THUYẾT NỀN TẢNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN .1 Nghiên cứu cạnh tranh, năng lực cạnh tranh và Cluster trong kinh tế .2 Từ cạnh tranh đến năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp .3 Năng lực cạnh tranh .5 Khái niệm phát triển .6 Khái niệm phát triển Cluster .2 Quy mô trích dẫn lí thuyết .3 Khoảng trống lý thuyết về năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp.4 Khung lí thuyết phân tích năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp và hỗ trợ phát triển Cluster .2 CƠ SỞ LÍ THUYẾT HÌNH THÀNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Những yếu tố quyết định tác động đến năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp nội dung số ở Việt Nam .1 Những điều kiện yếu tố sản xuất và dịch vụ .2 Những điều kiện nhu cầu .3 Chiến lược, cơ cấu và cạnh tranh của doanh nghiệp .4 Những ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan .2 Những yếu tố hỗ trợ phát triển Cluster .3 Nhận thức những tác động tổng thể của năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp .4 Quan hệ giữa tác động tổng thể của Năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp và hỗ trợ phát triển Cluster .3 MÔ HÌNH LÍ THUYẾT .1 Đề xuất mô hình nghiên cứu .2 Tổng hợp những giả thuyết nghiên cứu. 59 TÓM TẮT CHƢƠNG 2.
60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v CHƢƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 CƠ SỞ LÍ THUYẾT PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Định hướng mô hình nghiên cứu .2 Tiếp cận nghiên cứu định tính và định lượng .3 Lựa chọn khu vực nghiên cứu .4 Lựa chọn đối tượng khảo sát .5 Vai trò người nghiên cứu .6 Bảo mật thông tin cá nhân .7 Sử dụng công cụ phân tích .8 Lựa chọn mẫu và cỡ mẫu .9 Phản hồi câu hỏi khảo sát .10 Thu thập dữ liệu .11 Thiết kế thang đo các yếu tố trong mô hình lí thuyết nghiên cứu.1 Thang đo tác động của những điều kiện yếu tố sản xuất và dịch vụ .2 Thang đo tác động của những điều kiện nhu cầu .3 Thang đo tác động của chiến lược, cơ cấu và cạnh tranh của doanh nghiệp .4 Thang đo tác động của những ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan .5 Thang đo nhận thức tác động tổng thể của năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp .6 Thang đo tác động của những yếu tố hỗ trợ cho phát triển Cluster ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan .2 CHƢƠNG TRÌNH NGHIÊN CỨU .2 Nghiên cứu thí điểm .3 Thảo luận nhóm tập trung .4 Phỏng vấn bán cấu trúc .5 Ghi nhận và xử lý dữ liệu định tính .6 Nghiên cứu sơ bộ .7 Nghiên cứu chính thức .88 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vi TÓM TẮT CHƢƠNG 3. 93 CHƢƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.1 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH .1 Kết quả nghiên cứu Thí điểm .1 Thông tin nhân khẩu nghiên cứu Thí điểm .2 Phát hiện từ nghiên cứu Thí điểm .2 Kết quả nghiên cứu Thảo luận nhóm tập trung .1 Thông tin nhân khẩu học thảo luận nhóm .2 Phát hiện từ phân tích thảo luận nhóm .3 Kết quả nghiên cứu phỏng vấn bán cấu trúc .1 Thông tin nhân khẩu học phỏng vấn bán cấu trúc .2 Phát hiện từ phân tích phỏng vấn bán cấu trúc .2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƢỢNG .1 Kết quả nghiên cứu sơ bộ bằng kiểm định Cronbach‟s Apha.1 Kiểm định độ tin cậy những thang đo thuộc nhóm điều kiện yếu tố sản xuất và dịch vụ .2 Kiểm định độ tin cậy những thang đo thuộc nhóm điều kiện nhu cầu .3 Kiểm định độ tin cậy những thang đo thuộc nhóm chiến lược, cơ cấu và cạnh tranh của doanh nghiệp .4 Kiểm định độ tin cậy những thang đo thuộc nhóm những ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan .5 Kiểm định độ tin cậy những thang đo năng lực cạnh tranh ngành công nghiệp .6 Kiểm định độ tin cậy những yếu tố hỗ trợ phát triển Cluster .2 Kết quả nghiên cứu sơ bộ bằng phân tích nhân tố khám phá .1 EFA nhóm những điều kiện yếu tố sản xuất và dịch vụ .2 EFA nhóm những điều kiện nhu cầu .3 EFA nhóm chiến lược, cơ cấu và cạnh tranh của doanh nghiệp .4 EFA nhóm những ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan .108 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.5 EFA mô hình nhân tố .6 EFA yếu tố nhận thức tổng thể NLCT ngành công nghiệp .7 EFA yếu tố hỗ trợ phát triển Cluster .3 Kết quả nghiên cứu chính thức bằng kiểm định CFA .1 CFA của thang đo các yếu tố thuộc nhóm những điều kiện yếu tố sản xuất và dịch vụ .2 CFA của thang đo các yếu tố thuộc nhóm những điều kiện nhu cầu.3 CFA của thang đo các yếu tố thuộc nhóm chiến lược, cơ cấu và cạnh tranh của doanh nghiệp.4 CFA thang đo các yếu tố thuộc nhóm những ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan.5 CFA tổng thể tác nhân quyết định đến NLCT ngành công nghiệp .6 Kiểm định mô hình nhân tố (mô hình đo lường) .7 Kiểm định mô hình cấu trúc .8 Kiểm định mô hình tới hạn .9 Kiểm định mô hình nghiên cứu .10 Kiểm định ước lượng mô hình nghiên cứu bằng Bootstrap .11 Kiểm định các giả thiết nghiên cứu.126 TÓM TẮT CHƢƠNG 4. 127 CHƢƠNG 5: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 128 VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH, QUẢN TRỊ .1 THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Tổng hợp những phát hiện nghiên cứu .2 Thảo luận những phát hiện nghiên cứu.
Đánh giá chung .3 HÀM Ý CHÍNH SÁCH QUẢN TRỊ .1 Chính sách liên quan đến những điều kiện sản xuất và dịch vụ .2 Chính sách quản trị liên quan đến những điều kiện nhu cầu .136 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Chính sách và quản trị liên quan đến chiến lược, cơ cấu và cạnh tranh của doanh nghiệp.4 Chính sách và quản trị liên quan đến những yếu tố thuộc nhóm những ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan .5 Chính sách liên quan hỗ trợ phát triển Cluster .6 Chính sách đối với điểm khuyết của khái niệm cluster của porter .7 So sánh kinh nghiệm chính sách của thế giới .4 HẠN CHẾ VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO .1 Hạn chế nghiên cứu .2 Hướng nghiên cứu tiếp theo. 157 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục 1: Mẫu thư mời tham gia nghiên cứu Phụ lục 2: Mẫu chấp nhận phỏng vấn Phụ lục 3: Mẫu chấp nhận tập trung thảo luận nhóm Phụ lục 4: Phiếu trao đổi ý kiến sơ bộ Phụ lục 5: Phiếu trao đổi ý kiến chính thức Phụ lục 6: Thảo luận nhóm tập trung Phụ lục 7: Phỏng vấn bán cấu trúc Phụ lục 8: Tổng quan về ngành công nghiệp nội dung số Phụ lục 9: Nghiên cứu sơ bộ Phụ lục 10: Nghiên cứu chính thức LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Quan điểm của Porter về chính sách Cluster .2: Xếp hạng NLCT của các nước Đông Nam Á theo tiêu chí WFF. Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam .1: Quan niệm cạnh tranh truyền thống .2: Quan niệm cạnh tranh hiện đại .Tổng hợp quá trình phát triển khái niệm Cluster .4: Tổng hợp giả thuyết nghiên cứu .1: Các chỉ số tiêu chuẩn kiểm định sự phù hợp dữ liệu mô hình .2: Các chỉ số kiểm định sự phù hợp thang đo .1: Đặc điểm nhân khẩu học TLN nhóm .2: Tổng hợp kết quả TLN tập trung .3: Đặc điểm nhân khẩu học phỏng vấn BCT .4: Tổng hợp kết quả phỏng vấn BCT .
