Đặt vấn đề Cây Ném là tên thƣờng gọi ở các tỉnh vùng Bắc Trung Bộ, còn các tỉnh ở vùng Nam Trung Bộ gọi là cây Nén, nó có tên khoa học Allium schoenoprasum, là cây Hành tăm, thuộc họ Hành (Alliaceae) có nguồn gốc mọc hoang ở vùng Địa Trung Hải tới Hymalaya, đƣợc mang vào trồng ở nƣớc ta từ lâu đời, thƣờng trồng làm rau gia vị và lấy củ, hoa để làm thuốc. Có thể nhân giống nhƣ Hành hoa trồng bằng củ hay tách bụi. Thời vụ trồng vào đầu vụ Đông Xuân khi có mƣa đổ từ tháng 9-10, thu hoạch củ vào vụ Hè Thu khi thời tiết bắt đầu khô hạn từ tháng 4-5 (Lăng Thị Vân Anh, 2010). Tại tỉnh Quảng Trị diện tích trồng ném trong những năm qua ngày càng tăng lên, cụ thể: năm 2012 là 227 ha, đến năm 2013 là 286,9 ha và đến năm 2014 diện tích trồng ném toàn tỉnh Quảng Trị là 342 ha.
Năm 2015 với diện tích là 348,3ha, năng suất bình quân đạt 63,4 tạ/ha, với tổng sản lƣợng đạt 2. Giá trị trung bình của ném củ đạt từ 70-80 ngàn đồng/kg. Giá ném củ làm giống bình quân 110 ngàn đồng/kg, thậm chí có năm lên đến 130 ngàn đồng/kg. Diện tích trồng ném tập trung chủ yếu ở vùng cát của huyện Hải Lăng 170 ha, huyện Vĩnh Linh 162 ha,…(Niên giám Thống kê Quảng Trị, 2012, 2013, 2014, 2015) Tổng diện tích đất cát của tỉnh Quảng Trị là 31.000 ha, chiếm 6,5 % tổng diện tich đất tự nhiên của tỉnh (Bao gồm đất cát ven biển 23.000 ha và đất cát nội đồng là 8.
Trong nhiều năm qua tại địa bàn tỉnh Quảng Trị đã đƣa vào sản xuất nhiều loại cây trồng mang lại hiệu quả cao trên vùng cát ven biển nhƣ: Ném, kiệu, ớt, đậu đỗ, khoai lang, dƣa các loại… Trong đó, cây ném là loại cây trồng mang lại giá trị cao nhất, trung bình sản xuất ném trong thời gian 6-7 tháng đã đem lại thu nhập mỗi hecta (ha) từ 250-280 triệu đồng. Trong khi đó chi phí vật tƣ và công lao động cho mỗi ha ném chỉ từ khoảng 130-150 triệu đồng, nhƣ vậy, lãi ròng từ 120-150 triệu đồng/ha. Nhiều địa phƣơng trong tỉnh đã xác định cây ném là cây trồng đang đƣợc chú trọng phát triển sản xuất tập trung để trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế cao. Để góp phần nâng cao giá trị sản phẩm cây ném của tỉnh, chính quyền địa phƣơng đã phối hợp với các doanh nghiệp để hỗ trợ khuyến khích ngƣời dân phát triển xây dựng thƣơng hiệu ném vùng cát Hải Lăng.
Hiện nay, Ủy ban nhân dân tỉnh đã lập hồ sơ và có Tờ trình đề nghị Cục Sở hữu trí tuệ để đăng ký “Nhãn hiệu tập thể” cho cây ném huyện Hải Lăng của tỉnh Quảng Trị, khiến ngƣời dân Hải Lăng nói riêng và ngƣời dân của tỉnh Quảng Trị nói chung rất phấn khởi và ngày càng chú tâm đầu tƣ phát triển mở rộng diện tích trồng ném trên đất cát. Tuy nhiên, sản phẩm ném củ vẫn chƣa thực sự phát triển bền vững vì khối lƣợng hàng hóa chƣa lớn, chất lƣợng chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu của thị trƣờng, nên Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 2 đầu ra sản phẩm không ổn định. Mặt khác, cây ném là cây trồng bản địa, những năm trƣớc đây ngƣời dân tự trồng với hình thức sản xuất quảng canh theo kinh nghiệm truyền thống, với quy mô nhỏ lẻ để phục vụ thực phẩm trong địa phƣơng, chƣa trở thành cây trồng chủ lực sản xuất hàng hóa tập trung, nên chƣa đƣợc chú trọng. Về mặt nghiên cứu khoa học, tính đến thời điểm này vẫn chƣa có đề tài nào nghiên cứu về thời vụ trồng một cách thích hợp nhất và cũng chƣa có nghiên cứu cụ thể nào về các biện pháp canh tác để có cơ sở khoa học nhằm xây dựng đƣợc quy trình trồng ném trên đất cát ven biển phù hợp và đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất.
Đặc biệt là nghiên cứu ảnh hƣởng liều lƣợng phân Đạm (N) đến năng suất và sản lƣợng của ném củ. Ngƣời dân địa phƣơng theo thói quen ngoài việc bón phân đạm vô cơ thì thƣờng hay bón thêm nƣớc giải gia súc nhiều đợt làm thừa đạm, cho nên cây ném phát triển thân lá nhiều, nhƣng năng suất, sản lƣợng và phẩm chất ném củ không cao. Đồng thời, khi để giống trong thời gian dài với biện pháp vùi ném trong cát khô, thì phần ném củ giống bị tóp, làm giảm trọng lƣợng và mất chất lƣợng và giá trị ném củ khá nghiêm trọng. Vì vậy, việc xác định đƣợc các nguyên nhân hạn chế và ứng dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm giải quyết các yếu tố hạn chế đến năng suất, sản lƣợng và hiệu quả kinh tế của ném củ tại tỉnh Quảng Trị; Đồng thời xây dựng mô hình thí nghiệm để nghiên cứu về thời vụ và liều lƣợng phân đạm, nhằm góp phần bổ sung hoàn thiện đƣợc quy trình sản xuất ném củ phù hợp với điều kiện canh tác của vùng cát ven biển của tỉnh Quảng Trị, để làm cơ sở khoa học cho việc định hƣớng phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững, thiết thực hơn là giúp chính quyền địa phƣơng triển khai công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, ứng phó với sự biến đổi khí hậu đới ven bờ, góp phần tăng thu nhập kinh tế hộ gia đình và cải thiện đời sống của ngƣời dân địa phƣơng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà.
Đây là vấn đề hết sức cần thiết hiện nay. Với những lý do trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Điều tra thực trạng sản xuất và nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất ném củ trên đất cát ven biển của tỉnh Quảng Trị”. Mục tiêu của đề tài 2. Mục tiêu chung: - Nắm đƣợc tình hình sản xuất ném tại tỉnh Quảng Trị và đề xuất đƣợc các giải pháp kỹ thuật phù hợp nhất, để từng bƣớc nâng cao năng suất, sản lƣợng ném củ, nhằm góp phần tăng thu nhập kinh tế hộ gia đình, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội tại các xã vùng cát ven biển của tỉnh Quảng Trị.
Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 3 2. Mục tiêu cụ thể: - Xác định đƣợc các nguyên nhân hạn chế năng suất, sản lƣợng và giá trị ném củ trong sản xuất ném trên đất cát ven biển của tỉnh Quảng Trị. - Đề xuất đƣợc các giải pháp kỹ thuật nhằm giải quyết các yếu tố hạn chế đến năng suất và sản lƣợng ném củ trồng trên đất cát ven biển của tỉnh Quảng Trị để khuyến cáo ngƣời dân ứng dụng quy trình sản xuất mới, phù hợp và đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất, góp phần thúc đẩy việc mở rộng diện tích, tăng thu nhập kinh tế hộ gia đình, giải quyết công ăn việc làm ở địa phƣơng. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3.
Ý nghĩa khoa học: Kết quả điều tra, khảo sát thực tế về tình hình sản xuất ném ở tỉnh Quảng Trị sẽ đánh giá xác định đƣợc các nguyên nhân hạn chế năng suất, sản lƣợng ném củ. Kết quả nghiên cứu mô hình thí nghiệm về thời vụ và liều lƣợng phân đạm (N) là cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình kỹ thuật trồng ném phù hợp và đề xuất một số giải pháp kỹ thuật để giải quyết các yếu tố hạn chế nêu trên, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất ném củ trên đất cát ven biển của tỉnh Quảng Trị. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp những dẫn liệu khoa học, bổ sung các thông tin về tình hình sản xuất ném trên đất cát ven biển để làm cơ sở khoa học cho việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, để định hƣớng chỉ đạo quy hoạch và phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững, nhằm khai thác tốt tiềm năng đất cát ven biển của tỉnh Quảng Trị và các tỉnh lân cận. Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài sẽ cung cấp các thông tin cần thiết về tình hình sản xuất ném trên đất cát ven biển của tỉnh Quảng Trị, đề xuất đƣợc một số giải pháp kỹ thuật nhằm giải quyết các yếu tố hạn chế đến năng suất và sản lƣợng ném củ.
Sản phẩm của đề tài nhằm góp phần hoàn thiện quy trình kỹ thuật trồng ném phù hợp và đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất trên đất cát ven biển của tỉnh Quảng Trị để khuyến cáo ngƣời nông dân áp dụng có hiệu quả vào sản xuất, thúc đẩy mở rộng diện tích, tạo sản phẩm hàng hóa tập trung, nhằm tăng năng suất, sản lƣợng và hiệu quả kinh tế của cây ném, góp phần tăng thu nhập kinh tế hộ gia đình, giải quyết công ăn việc làm cho nông dân vào những tháng nông nhàn; thực hiện tốt mục tiêu của Chƣơng trình sinh kế bền vững cho các xã ven biển của tỉnh, nhất là đối với các xã nằm trong vùng quy hoạch phát triển Khu kinh tế Đông Nam của tỉnh Quảng Trị đã đƣợc Thủ Tƣớng Chính phủ Quyết định phê duyệt. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 1. Nguồn gốc lịch sử và sự phân bố của cây ném Cây ném có tên khoa học là Allium schoenoprasum. Các tên thƣờng gọi là cây Hành tăm, hành trắng, ném hay nén (Việt Nam), Chive (Anh-Mỹ), Ciboulette, Civette (Pháp), Schnittlauch (Đức), Cebollino (Tây Ban Nha).
Allium là tên La tinh cũ gọi gia đình hành-tỏi; schoenoprasum phát xuất từ 2 chữ Hy Lạp- schoinos có nghĩa là giống cây cói và prason nghĩa là tỏi. Vùng phân bố cây hành nói chung có nguồn gốc tại Bắc Á, Bắc Âu châu và Bắc Mỹ, đã đƣợc trồng và sử dụng từ hơn 5. Loài đƣợc trồng hiện nay rất tƣơng cận với loài mọc hoang tại vùng núi Alpes, những giống hoang khác cũng mọc khá nhiều tại vùng Bắc bán cầu. Tại lục địa Bắc Mỹ, cây ném đã đƣợc “Thích ứng hóa” và đƣợc trồng từ khu vực Nam Canada, xuống tới Đông Nam California.
Ở Việt Nam cây ném đã đƣợc trồng từ rất lâu đời, tuy nhiên chỉ đƣợc trồng đại trà và có chất lƣợng tốt ở vùng đất từ tỉnh Nghệ An vào đến Quảng Nam, nó thuộc họ hành, nhƣng đây là giống bản địa chỉ trồng ở Miền Trung của Việt Nam, diện tích trồng nhiều tập trung ở các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị.