Luận án tiến sĩ về phát triển năng lực công nghệ thông tin trong dạy học cho sinh viên sư phạm

Luận án tiến sĩ giáo dục phân tích phát triển năng lực sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học kết hợp cho sinh viên sư phạm, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Vũ Thái Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thái Tình
• Trường học: Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Công Nghệ Thông Tin Trong Dạy Học Cho Sinh Viên Sư Phạm
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Tổng quan và vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Những nghiên cứu về NLSDCNTT trong giáo dục
• 1.3. Mặt sự khái niệm, thuật ngữ sử dụng trong luận án
• 1.4. Công nghệ thông tin
• 1.5. Phát triển NLSDCNTT cho sinh viên ngành Sư phạm
• 1.6. Vai trò của CNTT đối với sinh viên sư phạm
• 1.7. Sử dụng dạy học kết hợp phát triển NLSDCNTT cho sinh viên Sư phạm Công nghệ
• 1.8. Thực trạng và NLSDCNTT của sinh viên sư phạm
• 1.9. Đối tượng khảo sát
• 1.10. Thời gian và phạm vi khảo sát
• 1.11. Nội dung khảo sát
• 1.12. Phương pháp khảo sát
• 1.13. Kết quả và phân tích
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM TRONG DẠY HỌC KẾT HỢP
• 2.1. Định hướng xây dựng các biện pháp phát triển NLSDCNTT cho SVSP trong dạy học kết hợp
• 2.2. Mặt sự biện pháp phát triển NLSDCNTT cho sinh viên sư phạm trong dạy học kết hợp
• 2.3. Biện pháp 1 - Xây dựng và vận dụng quy trình thực hiện dạy học kết hợp đối với sinh viên sư phạm
• 2.4. Biện pháp 2 - Tập luyện cho SV vận dụng CNTT khi học tập những môn học ở trường sư phạm trong môi trường đại học kết hợp
• 2.5. Biện pháp 3 - Vận dụng dạy học kết hợp để tập luyện cho sinh viên kỹ năng sử dụng một số phần mềm trong học phần Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên
• 2.6. Biện pháp 4: Xây dựng các tình huống dạy học kết hợp để tập luyện cho sinh viên Sư phạm Công nghệ sử dụng CNTT trong nghiên cứu khoa học giáo dục công nghệ
• 2.7. Biện pháp 5: Khai thác sử dụng diễn đàn mạng tạo điều kiện cho sinh viên sử dụng CNTT trong việc chia sẻ thông tin, thảo luận những vấn đề trong quá trình học tập và rèn luyện
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Phương pháp
• 3.2. Các phương pháp tiến hành
• 3.3. Xây dựng công cụ đánh giá
• 3.4. Phương thức đánh giá
• 3.5. Nội dung, hình thức thực nghiệm
• 3.6. Tài liệu sử dụng
• 3.7. Nội dung, hình thức tiến hành
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Bài viết này tập trung vào việc nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho sinh viên sư phạm thông qua phương pháp dạy học kết hợp. Trong bối cảnh giáo dục hiện đại, việc sử dụng công nghệ thông tin (CNTT) không chỉ là một yêu cầu mà còn là một yếu tố quyết định đến chất lượng đào tạo. Nghiên cứu chỉ ra rằng, sinh viên sư phạm cần phải có khả năng sử dụng CNTT để đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục mới. Theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, việc đổi mới giáo dục cần phải chú trọng đến việc phát triển năng lực sáng tạo và kỹ năng thực hành cho học sinh. Do đó, việc phát triển năng lực sử dụng CNTT cho sinh viên sư phạm là rất cần thiết.

II. Cơ sở lý luận

Năng lực sử dụng CNTT được định nghĩa là khả năng nhận biết, làm chủ và khai thác các công cụ CNTT trong việc tìm kiếm, đánh giá và lựa chọn thông tin. Theo UNESCO, năng lực này bao gồm 18 năng lực cụ thể, được phân chia thành 6 khía cạnh thực hành của giáo viên. Tại Việt Nam, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đã đưa ra các tiêu chuẩn về năng lực CNTT cho giáo viên. Việc phát triển năng lực này không chỉ giúp sinh viên sư phạm trong việc giảng dạy mà còn trong việc tự học và nghiên cứu. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng, việc áp dụng CNTT trong giáo dục có thể nâng cao hiệu quả học tập và tạo ra môi trường học tập tích cực hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống và phương pháp nghiên cứu thực nghiệm để đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp phát triển năng lực sử dụng CNTT cho sinh viên sư phạm. Các phương pháp điều tra, phỏng vấn và quan sát được áp dụng để thu thập dữ liệu từ sinh viên và giảng viên. Kết quả nghiên cứu cho thấy, nhiều sinh viên vẫn còn thiếu kỹ năng sử dụng CNTT trong quá trình học tập. Do đó, cần có các biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này, bao gồm việc tổ chức các khóa đào tạo và thực hành sử dụng CNTT trong giảng dạy.

IV. Đề xuất biện pháp

Để phát triển năng lực sử dụng CNTT cho sinh viên sư phạm, cần xây dựng một quy trình đào tạo bài bản và có hệ thống. Các biện pháp đề xuất bao gồm: 1) Tổ chức các khóa học về CNTT cho sinh viên; 2) Tích hợp CNTT vào các môn học khác nhau; 3) Khuyến khích sinh viên tham gia vào các hoạt động nghiên cứu khoa học có sử dụng CNTT. Việc áp dụng các biện pháp này sẽ giúp sinh viên không chỉ nâng cao năng lực CNTT mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết trong môi trường giáo dục hiện đại.

V. Kết luận

Năng lực sử dụng CNTT là một yếu tố quan trọng trong việc đào tạo sinh viên sư phạm. Việc phát triển năng lực này không chỉ giúp sinh viên đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục mới mà còn tạo điều kiện cho họ trở thành những giáo viên có khả năng ứng dụng CNTT trong giảng dạy. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng, việc áp dụng phương pháp dạy học kết hợp sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả hơn cho sinh viên. Cần tiếp tục nghiên cứu và triển khai các biện pháp phát triển năng lực CNTT cho sinh viên sư phạm trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, năng lực sử dụng công nghệ thông tin (NLSDCNTT) trở thành một trong những năng lực thiết yếu đối với sinh viên sư phạm, đặc biệt là ngành Sư phạm Công nghệ. Theo báo cáo của ngành giáo dục, việc phát triển NLSDCNTT cho sinh viên sư phạm chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, gây ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực giáo viên trong thời đại số hóa. Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển NLSDCNTT thông qua dạy học kết hợp (Blended Learning - B-learning) cho sinh viên ngành Sư phạm Công nghệ tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong giai đoạn 2022-2024.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm xây dựng và đánh giá tính khả thi của các biện pháp phát triển NLSDCNTT cho sinh viên sư phạm công nghệ thông qua mô hình dạy học kết hợp, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào sinh viên ngành Sư phạm Công nghệ tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, với trọng tâm là các học phần có nội dung liên quan đến rèn luyện nghiệp vụ sư phạm và tin học đại cương.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc phát triển năng lực sử dụng công nghệ thông tin của sinh viên sư phạm, đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo, góp phần thực hiện thành công đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đại học tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Lý thuyết năng lực (Competency Theory): Năng lực được hiểu là khả năng hành động hiệu quả dựa trên sự tích hợp kiến thức, kỹ năng và thái độ trong bối cảnh cụ thể. NLSDCNTT được xem là một năng lực hành động thiết yếu trong nghề nghiệp giáo viên hiện đại.

• Khung năng lực ICT dành cho giáo viên của UNESCO: Bao gồm 18 năng lực được tổ chức theo 6 khía cạnh thực hành giảng dạy, từ hiểu biết chính sách, chương trình, phương pháp, ứng dụng kỹ năng số, tổ chức quản trị đến học tập nâng cao trình độ. Khung này làm cơ sở xây dựng khung năng lực sử dụng CNTT cho sinh viên sư phạm.

• Mô hình dạy học kết hợp (Blended Learning): Là sự kết hợp giữa học trực tuyến (online) và học trực tiếp (offline), tận dụng ưu điểm của cả hai hình thức để tạo môi trường học tập linh hoạt, hiệu quả. Mô hình này được áp dụng nhằm phát triển NLSDCNTT cho sinh viên thông qua các hoạt động học tập đa dạng.

• Khung năng lực sử dụng CNTT cho sinh viên sư phạm: Được xây dựng dựa trên các nghiên cứu trước đây, bao gồm 3 nhóm năng lực chính: NLSDCNTT trong học tập các môn học, trong thực hành nghiệp vụ sư phạm và trong nghiên cứu khoa học giáo dục. Mỗi nhóm gồm các kỹ năng cụ thể như lập kế hoạch học tập, thiết kế bài dạy, sử dụng phần mềm hỗ trợ đánh giá, thu thập và xử lý số liệu nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu được thu thập từ khảo sát thực trạng NLSDCNTT của sinh viên và giảng viên tại một số trường đại học sư phạm, phỏng vấn chuyên gia giáo dục và CNTT, quan sát các tiết học và thực nghiệm sư phạm trong học phần "Rèn luyện nghiệp vụ sư phạm thường xuyên" và "Tin học đại cương".

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích định tính và định lượng, áp dụng các công cụ thống kê như SPSS và MS Excel để xử lý dữ liệu khảo sát, đánh giá mức độ phát triển năng lực và hiệu quả các biện pháp dạy học kết hợp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát được thực hiện với khoảng 200 sinh viên ngành Sư phạm Công nghệ và 30 giảng viên, chọn mẫu theo phương pháp ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành trong vòng 18 tháng, từ tháng 1/2023 đến tháng 6/2024, bao gồm các giai đoạn: khảo sát thực trạng, xây dựng biện pháp, thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng NLSDCNTT của sinh viên sư phạm công nghệ còn hạn chế: Kết quả khảo sát cho thấy chỉ khoảng 35% sinh viên đạt mức năng lực sử dụng CNTT ở mức thành thạo (mức 3 theo thang đánh giá), trong khi 40% ở mức trung bình và 25% còn yếu kém. So sánh với nhóm đối chứng, sinh viên tham gia dạy học kết hợp có mức năng lực cao hơn 15%.

2. Mô hình dạy học kết hợp tạo môi trường thuận lợi phát triển NLSDCNTT: Qua thực nghiệm sư phạm, nhóm sinh viên được áp dụng mô hình B-learning có sự tiến bộ rõ rệt về kỹ năng sử dụng phần mềm hỗ trợ thiết kế bài giảng, thu thập và xử lý số liệu nghiên cứu, với mức tăng trung bình 20% điểm đánh giá so với nhóm không áp dụng.

3. Các biện pháp phát triển NLSDCNTT có tính khả thi cao: Năm biện pháp được xây dựng và triển khai gồm: xây dựng quy trình dạy học kết hợp, tập luyện sử dụng CNTT trong học tập, vận dụng phần mềm hỗ trợ, xây dựng tình huống dạy học kết hợp và khai thác diễn đàn trực tuyến. Tất cả đều được chuyên gia và sinh viên đánh giá phù hợp và hiệu quả, với trên 90% đồng thuận.

4. Ảnh hưởng tích cực của dạy học kết hợp đến thái độ và động lực học tập: Sinh viên tham gia mô hình dạy học kết hợp thể hiện thái độ tích cực hơn, chủ động hơn trong việc sử dụng CNTT hỗ trợ học tập và nghiên cứu, tăng cường khả năng tự học và tự bồi dưỡng năng lực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của thực trạng NLSDCNTT còn hạn chế là do sinh viên chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng thực hành trong môi trường học tập truyền thống, thiếu sự kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn. Mô hình dạy học kết hợp đã khắc phục được hạn chế này bằng cách tạo điều kiện cho sinh viên vừa học trực tiếp vừa học trực tuyến, tăng cường tương tác và thực hành sử dụng công nghệ.

So sánh với các nghiên cứu trong và ngoài nước, kết quả này phù hợp với nhận định rằng B-learning là phương pháp hiệu quả để phát triển năng lực số cho người học, đồng thời tiết kiệm chi phí và thời gian đào tạo. Việc xây dựng các biện pháp phát triển NLSDCNTT có hệ thống, đồng bộ và phù hợp đặc thù sinh viên sư phạm công nghệ là điểm mới và có giá trị thực tiễn cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh mức độ năng lực giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng, bảng thống kê tỷ lệ đồng thuận của chuyên gia và sinh viên về các biện pháp phát triển NLSDCNTT, cũng như biểu đồ thể hiện sự tiến bộ về điểm số năng lực sau thực nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và vận hành quy trình dạy học kết hợp cho sinh viên sư phạm công nghệ: Đề nghị các trường đại học sư phạm triển khai quy trình dạy học kết hợp trong các học phần liên quan đến CNTT và nghiệp vụ sư phạm, nhằm tạo môi trường học tập linh hoạt, tăng cường thực hành kỹ năng sử dụng CNTT. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là các khoa đào tạo và phòng công nghệ thông tin.

2. Tổ chức tập luyện và bồi dưỡng kỹ năng sử dụng CNTT cho sinh viên: Thiết kế các khóa học, workshop tập trung rèn luyện kỹ năng sử dụng phần mềm, công cụ CNTT phục vụ học tập và nghiên cứu khoa học. Mục tiêu tăng tỷ lệ sinh viên đạt mức năng lực thành thạo lên trên 60% trong vòng 1 năm, do phòng đào tạo và trung tâm CNTT phối hợp thực hiện.

3. Phát triển và ứng dụng các phần mềm hỗ trợ dạy học kết hợp: Đầu tư xây dựng hoặc mua bản quyền các phần mềm hỗ trợ thiết kế bài giảng điện tử, thu thập và xử lý số liệu nghiên cứu, tạo điều kiện cho sinh viên thực hành hiệu quả. Thời gian triển khai 6-12 tháng, do nhà trường và các đơn vị công nghệ đảm nhiệm.

4. Xây dựng các tình huống dạy học kết hợp thực tiễn: Thiết kế các bài tập, tình huống học tập kết hợp sử dụng CNTT trong giảng dạy và nghiên cứu, giúp sinh viên phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế. Thời gian áp dụng từ học kỳ tiếp theo, do giảng viên bộ môn chủ trì.

5. Khai thác và phát triển diễn đàn trực tuyến hỗ trợ sinh viên: Tạo môi trường trao đổi, chia sẻ thông tin, thảo luận các vấn đề học tập và nghiên cứu qua diễn đàn trực tuyến, tăng cường tương tác giữa sinh viên và giảng viên. Thời gian triển khai trong 3-6 tháng, do phòng công nghệ thông tin và các giảng viên phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và cán bộ quản lý các trường đại học sư phạm: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để xây dựng chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy kết hợp nhằm nâng cao năng lực sử dụng CNTT cho sinh viên.

2. Sinh viên ngành Sư phạm Công nghệ và các ngành sư phạm khác: Giúp hiểu rõ về năng lực sử dụng CNTT cần thiết, các kỹ năng cụ thể và cách phát triển năng lực này thông qua mô hình dạy học kết hợp.

3. Nhà hoạch định chính sách giáo dục và đào tạo: Cung cấp dữ liệu và giải pháp thực tiễn để xây dựng các chính sách phát triển năng lực số cho giáo viên tương lai, phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục.

4. Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục và công nghệ giáo dục: Tham khảo mô hình, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về phát triển năng lực số và ứng dụng công nghệ trong giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực sử dụng công nghệ thông tin của sinh viên sư phạm là gì?
   Năng lực này bao gồm khả năng nhận biết, sử dụng thành thạo các công cụ, phần mềm CNTT trong học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học, đồng thời có thái độ tích cực và sáng tạo trong ứng dụng công nghệ.

2. Tại sao dạy học kết hợp lại phù hợp để phát triển NLSDCNTT?
   Dạy học kết hợp tận dụng ưu điểm của cả học trực tuyến và học trực tiếp, tạo môi trường linh hoạt, tăng cường tương tác và thực hành, giúp sinh viên phát triển kỹ năng sử dụng CNTT một cách hiệu quả.

3. Các biện pháp phát triển NLSDCNTT được đề xuất gồm những gì?
   Bao gồm xây dựng quy trình dạy học kết hợp, tập luyện kỹ năng CNTT, ứng dụng phần mềm hỗ trợ, xây dựng tình huống dạy học thực tiễn và khai thác diễn đàn trực tuyến để tăng cường trao đổi, thảo luận.

4. Làm thế nào để đánh giá mức độ NLSDCNTT của sinh viên?
   Sử dụng thang điểm đánh giá dựa trên các tiêu chí về kỹ năng lập kế hoạch học tập, thiết kế bài dạy, sử dụng phần mềm đánh giá, thu thập và xử lý số liệu nghiên cứu, với các mức độ từ không thực hiện đến thành thạo.

5. Ý nghĩa của nghiên cứu này đối với đào tạo giáo viên tại Việt Nam?
   Nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên bằng cách phát triển năng lực số cần thiết, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế trong thời đại công nghệ số.

Kết luận

• Năng lực sử dụng công nghệ thông tin là năng lực thiết yếu và chưa được phát triển đầy đủ ở sinh viên sư phạm công nghệ hiện nay.
• Mô hình dạy học kết hợp tạo môi trường thuận lợi, giúp sinh viên nâng cao kỹ năng sử dụng CNTT trong học tập và nghiên cứu.
• Các biện pháp phát triển NLSDCNTT được xây dựng có tính hệ thống, đồng bộ và phù hợp đặc thù sinh viên sư phạm công nghệ.
• Thực nghiệm sư phạm cho thấy hiệu quả tích cực của các biện pháp, góp phần nâng cao năng lực số cho sinh viên.
• Đề xuất các giải pháp triển khai trong thời gian 1-2 năm nhằm nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Các trường đại học sư phạm cần áp dụng mô hình dạy học kết hợp và các biện pháp phát triển NLSDCNTT đã đề xuất để nâng cao năng lực số cho sinh viên, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng và hoàn thiện mô hình này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 - Cơ sở lý luận và thực tiễn. Chương 2 - Xây dựng biện pháp phát triển NLSDCNTT cho sinh viên sư phạm trong dạy học kết hợp. Chương 3 - Thực nghiệm sư phạm. C¡ Sâ LÝ LUÀN VÀ THĂC TIÄN 1.

Tổng quan vÁ v¿n đÁ nghiên cću 1. Những nghiên cứu về NLSDCNTT trong giáo dục Trong bối cÁnh cách m¿ng công nghiáp lần thā 4, NLSDCNTT là nng lực cần thi¿t, đã đ°āc khẳng định bái các c¡ quan và tá chāc nghiên cāu giáo dăc quốc t¿ có uy tín cũng nh° trong các vn bÁn cÿa chính phÿ. Trong khuôn khá luận án này, tác giÁ luận án giới thiáu tập trung vÁ NLSDCNTT trong giáo dăc. Nm 2008, Hiáp hội Quốc t¿ ISTE cÿa Hoa Kì (Internaltional Society for Technology in Education - ISTE) [88] định nghĩa chuẩn vÁ kĩ nng công nghá áp dăng với giáo viên với 5 tiêu chuẩn và 4 chỉ số trên mỗi tiêu chuẩn.

Trong bộ chuẩn này, NLSDCNTT được hiểu là GV sử dụng được công cụ ICT trong công việc , am hiểu về lí thuyết cũng như thực tiễn, có thái độ tích cực khi sử dụng những tài nguyên hoặc công cụ số hóa. Tá chāc UNESCO cũng đã đÁ xuất khung NLCNTT đối với giáo viên bao gßm 18 nng lực đ°āc tá chāc theo 6 khía c¿nh thực hành cÿa nghÁ giÁng viên (1. Hiểu ICT trong Chính sách Giáo dăc; 2. Ch°¡ng trình giÁng d¿y và Đánh giá; 3.

Ph°¡ng pháp; 4. Āng dăng các Kỹ nng Số; 5. Tá chāc và QuÁn trị; và 6. Học tập nâng cao trình độ), qua 3 māc độ sử dăng s° ph¿m ICT cÿa giÁng viên (Giành đ°āc tri thāc; Đào sâu tri thāc; t¿o lập tri thāc) [111].

à Viát Nam, NLSDCNTT đ°āc Bộ Thông tin và truyÁn thông (2014) quy định là: <năng lực nhận biết, làm chÿ và khai thác công cụ ICT trong việc tìm kiếm, đánh giá, lựa chọn và truy cập thông tin; hình thành ý tưởng, kế hoạch và giải pháp trong hoạt động nhận thāc và hỗ trợ quá trình trao đổi thông tin, hợp tác tuân theo những quy định thuộc phạm trù đạo đāc và xã hội khi sử dụng chúng= [11]. NLSDCNTT là nng lực c¡ bÁn mà mọi công dân trong kỷ nguyên số cần có. Một số công trình nghiên cāu cũng xác định nng lực sử dăng CNTT trong d¿y học bao gßm viác sử dăng những thi¿t bị công nghá (máy PC, m¿ng), āng 9 dăng trên máy và các tài nguyên số khác nhằm sáng t¿o, l°u trữ và quÁn lí thông tin hiáu quÁ. Những KN c¡ bÁn vÁ CNTT mà GV trung học phá thông cần có cũng đ°āc xác định bao gßm: KN sử dụng máy tính, KN khai thác và sử dụng Internet, KN thiết kế và sử dụng giáo án điện tử, KN sử dụng các phần mềm dạy học, KN sử dụng các thiết bị CNTT vào việc giảng [29], [38], [39].

Khung nng lực CNTT và truyÁn thông cÿa GV và SV á Viát Nam đ°āc quy định bái Bộ Giáo dăc và Đào t¿o, Bộ Thông tin và TruyÁn thông [7], [11], theo đó GV phải có trình độ tin học đạt chuẩn kĩ năng sử dụng CNTT cơ bản theo gồm 6 môđun lần lượt là (1) Nắm vững cơ bản về ICT, (2) Sử dụng thành thạo máy tính, (3) Xử lí được văn bản, (4) Thao tác được trên bảng tính, (5) Thực hiện được các thao tác trình chiếu thông dụng (6) Khai thác được Internet, mỗi môđun được cụ thể hóa bởi danh mục các yêu cầu và nội dung cần đạt. Tuy vậy danh măc này bao gßm các kĩ nng c¡ bÁn vÁ ICT đ°āc xây dựng chung cho các c¡ quan, tá chāc hoặc cá nhân có liên quan đ¿n ho¿t động đánh giá kĩ nng sử dăng CNTT mà ch°a thể hián rõ những đặc tr°ng riêng cÿa lĩnh vực giáo dăc. à n°ớc ta tới nay ch°a chính thāc quy định vÁ tiêu chuẩn CNTT đối với giáo viên hay sinh viên s° ph¿m. Tiêu chuẩn nghÁ nghiáp ban hành nm 2009 đối với giáo viên THCS, giáo viên THPT [4] chỉ qui định vÁ viác sử dăng các công că ICT trong viác d¿y học.

Trong quy định vÁ chuẩn đầu ra cho SV khối ngành s° ph¿m [6], NL āng dăng ICT trong d¿y học tuy không đ°āc tách riêng thành một NL nh°ng l¿i đ°āc thể hián nhiÁu lần trong những chỉ báo cÿa các NL khác nh° NL quÁn lí và sử dăng hß s¡ giáo dăc (sử dụng phần mềm để quản lí hồ sơ), NL vận dăng ph°¡ng pháp, ph°¡ng tián và hình thāc tá chāc d¿y học bộ môn, NL d¿y học phân hóa, NL đánh giá k¿t quÁ học tập (sử dụng các phần mềm trắc nghiệm, thống kê.), NL xây dựng và quÁn lí hß s¡ d¿y học, NL tự học tập và bßi d°ÿng. Khung nng lực āng dăng/sử dăng (ICT) đã đ°āc đÁ cập trong một số môn học că thể nh° Hóa học, Sinh học, Toán học… trong một số nghiên cāu 10 tr°ớc đây [2], [12], [39], [42], [43], [48] đ°āc phân rã thành các nhóm kĩ nng nh°: kĩ nng thao tác với phần mÁm, kĩ nng sử dăng ph°¡ng tián ICT để thi¿t k¿ giáo án và học liáu [24], [25]. Đối với sinh viên ngành S° ph¿m Công nghá, ngành s° ph¿m Tin học, nng lực āng dăng ICT đ°āc hiểu là khÁ nng sử dăng những ph°¡ng tián, thi¿t bị công nghá nhằm t¿o ra, quÁn lí thông tin một cách hiáu quÁ trong ho¿t động d¿y học [16]. Các māc độ āng với mỗi kỹ nng cũng đ°āc các nghiên cāu tr°ớc đó xác định nh° sau: Māc 0: Hoàn toàn không có nng lực, ng°ßi học không có biểu hián khi tham gia ho¿t động học tập; Māc 1: Nng lực cÿa ng°ßi học á māc độ thấp, biểu hián cÿa ng°ßi học không th°ßng xuyên và kém tích cực, chẳng h¿n nh° rập khuôn, không bi¿t phÁn bián, không có sáng t¿o riêng; Māc 2.

Nng lực cÿa ng°ßi học á māc độ trung bình, biểu hián cÿa ng°ßi học t°¡ng đối th°ßng xuyên, bi¿t thực hián viác đánh giá hay phÁn bián, có những sáng t¿o riêng; Māc 3. Nng lực cÿa ng°ßi học á māc độ cao, biểu hián cÿa ng°ßi học xuất hián th°ßng xuyên á māc độ tích cực, chẳng h¿n bi¿t đánh giá hay thể hián quan điểm phÁn bián một cách sáng t¿o. Ng°ßi học còn có thể chia sẻ, h°ớng dẫn b¿n bè. Có thể thấy điểm chung vÁ NLSDCNTT trong các nghiên cāu đó là gắn NLSDCNTT với kỹ nng thao tác máy tính để sử dăng thông tin.

Trong khuôn khá luận án này có thể hiểu: NLSDCNTT là tổ hợp kiến thāc kỹ năng về máy tính và khai thác công cụ CNTT để thực hiện thành công nhiệm vụ cụ thể. Những nghiên cứu về dạy học kết hợp (B-Learning) D¿y học k¿t hāp là chÿ đÁ đ°āc nhiÁu tác giÁ trên th¿ giới quan tâm. Các công trình cÿa họ đã mô tÁ táng quan vÁ Khung khái niám; phân tích xu h°ớng phát triển; thi¿t k¿ và triển khai d¿y học k¿t hāp; phân tích mối liên há giữa nhận thāc cÿa ng°ßi học với hiáu quÁ cÿa d¿y học k¿t hāp, tính t°¡ng tác và những khó khn khi thực hián d¿y học [59]. 11 Từ các nghiên cāu tr°ớc đó cũng cho thấy một số d¿ng thāc d¿y học k¿t hāp đang đ°āc nghiên cāu và áp dăng, tùy thuộc vào vai trò ng°ßi d¿y, hình thāc chuyển phát tài liáu, hình thāc vật chất lớp học, và lịch trình học tập (1) D¿y học k¿t hāp với d¿ng thāc luân chuyển (rotation): là hình thāc d¿y học theo thßi khóa biểu đ°āc định sẵn, ng°ßi học chuyển đái giữa hình thāc học trực tuy¿n và hình thāc học tập trực ti¿p trong lớp học [76], [89]; (2) D¿y học k¿t hāp với d¿ng thāc mÁm dẻo (Flex): Là hình thāc d¿y học mà ng°ßi học chÿ động học tập theo h°ớng dẫn với môi tr°ßng học tập đa ph°¡ng tián, t° liáu học tập chÿ y¿u đ°āc phát chuyển qua m¿ng.

Giáo viên luôn trực và sẵn sàng hỗ trā học viên khi cần thi¿t. D¿ng thāc đào t¿o này đ°āc lựa chọn với những ng°ßi không theo k¿ ho¿ch học tập với thßi gian bó buộc thông th°ßng do nhiÁu lý do [76], [82], [89]. Định nghĩa cÿa d¿ng thāc mÁm dẻo cũng đ°āc má rộng h¡n so với định nghĩa cũ, và bao hàm một phần chi ti¿t cÿa d¿ng thāc lab trực tuy¿n. Sự khác biát cÿa d¿ng thāc mÁm dẻo (Flex) tr°ớc đây và lab trực tuy¿n (Lab online) là trong d¿ng thāc lab trực tuy¿n, có ít sự hỗ trā giáp mặt trực ti¿p cÿa ng°ßi d¿y với ng°ßi học h¡n so với d¿ng thāc mÁm dẻo - mà theo các tác giÁ là không c¡ bÁn.

Theo các tác giÁ, sự hỗ trā cÿa giáo viên đ°āc ghi l¿i, mặc dù sự hỗ trā giáp mặt là ít h¡n so với khóa học trực tuy¿n [108]. Những lý do để lựa chọn viác d¿y học k¿t hāp cũng đã đ°āc một số nghiên cāu chỉ rõ. Nghiên cāu cÿa Osguthorpe & Graham (2013) đã chỉ ra sáu lý do để chọn thi¿t k¿ hoặc sử dăng một há thống d¿y học k¿t hāp, bao gßm sự phong phú vÁ mặt s° ph¿m; māc độ dß dàng khi ti¿p cận tri thāc; quá trình t°¡ng tác và māc độ tự chÿ cÿa ng°ßi học; hiáu quÁ đầu t° chi phí; māc độ dß dàng sửa đái. Công bố cÿa Graham (2003) cho rằng những lý do chọn hình thāc học k¿t hāp cÿa đa số ng°ßi học bao gßm: sự phát triển vÁ mặt s° ph¿m; tính truy cập và sự linh ho¿t; tính hiáu quÁ cÿa chi phí [66].

12 ThÁo luận vÁ vai trò cÿa d¿y học k¿t hāp đ°āc đÁ cập trong một số nghiên cāu tiêu biểu: Rowe, M., và Bozalek [102] đã sử dăng ph°¡ng pháp đánh giá há thống để nghiên cāu vÁ vai trò cÿa d¿y học k¿t hāp trong giáo dăc lâm sàng cÿa sinh viên chm sóc sāc khỏe. Nghiên cāu đã chỉ ra rằng viác d¿y học k¿t hāp có tiÁm nng cÁi thián nng lực lâm sàng cÿa sinh viên y t¿. (2012) trình bày vai trò cÿa d¿y học k¿t hāp theo cách ti¿p cận trong quÁn lý tri thāc và tác động hiáu quÁ cÿa nó trong các khóa học vÁ giÁng viên kỹ thuật. Qua nhiÁu nm, học tập k¿t hāp đã đ°āc chāng minh là ph°¡ng pháp giÁng d¿y hiáu quÁ và ti¿t kiám chi phí nhất vì nó k¿t hāp các thi¿t lập học tập trực tuy¿n và trực ti¿p để giúp ng°ßi học học hỏi [56].

J [107] đã sử dăng ph°¡ng pháp Delphi thÁo luận vÁ các phát hián liên quan đ¿n: °u và nh°āc điểm cÿa các ph°¡ng pháp học tập k¿t hāp trong CSCL; d¿y học k¿t hāp để cộng tác trong các bối cÁnh khác nhau bao gßm các t°ßng thuật vÁ các ph°¡ng pháp học tập k¿t hāp trong CSCL do tham luận viên Delphi đ°a ra; và t°¡ng lai cÿa học tập k¿t hāp trong CSCL, thông qua ba giai đo¿n cÿa các câu hỏi khÁo sát trực tuy¿n.