Giải pháp nâng cao năng lực công nghệ thông tin tại Học viện Quân y

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp nâng cao năng lực công nghệ thông tin tại học viện quân y, góp phần cải thiện chất lượng đào tạo.

• Tác giả: Lê Trung Thắng
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Ngọc Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Công Nghệ Thông Tin Tại Học Viện Quân Y
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 0.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Địa điểm nghiên cứu
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Công nghệ, năng lực công nghệ
• 1.1.1. Định nghĩa công nghệ
• 1.1.2. Các thành phần cơ bản của công nghệ
• 1.2. Định nghĩa năng lực công nghệ
• 1.2.1. Đánh giá năng lực công nghệ
• 1.3. CNTT, năng lực CNTT
• 1.3.1. Định nghĩa thông tin
• 1.3.2. Định nghĩa hệ thống thông tin
• 1.3.3. Định nghĩa CNTT
• 1.3.4. Định nghĩa năng lực CNTT
• 1.3.5. Năng lực CNTT của nhà trường đại học Y Dược
• 1.3.6. Căn cứ đánh giá năng lực CNTT tại nhà trường Y Dược
• 1.4. Các khái niệm liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CNTT TẠI HỌC VIỆN QUÂN Y
• 2.1. Thông tin chung về Học viên Quân y
• 2.2. Hạ tầng CNTT
• 2.2.1. Thiết bị CNTT
• 2.2.2. Hạ tầng mạng máy tính
• 2.2.3. Hệ thống phần mềm quản lý nghiệp vụ
• 2.2.4. Thực trạng triển khai phần mềm mã nguồn mở
• 2.3. Nhân lực chuyên trách CNTT
• 2.3.1. Trình độ ứng dụng CNTT của cán bộ - giảng viên
• 2.4. Năng lực nghiên cứu CNTT
• 2.5. Năng lực tổ chức thông tin CNTT
• 2.6. Năng lực đảm bảo kỹ thuật CNTT
• 2.7. Nhận xét đánh giá
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CNTT TẠI NHÀ TRƯỜNG Y DƯỢC
• 3.1. Giải pháp nâng cao năng lực hạ tầng CNTT
• 3.1.1. Giải pháp tại nhà trường Y Dược
• 3.1.2. Giải pháp tại Học viện Quân y
• 3.2. Giải pháp nhân lực chuyên trách CNTT
• 3.2.1. Giải pháp tại nhà trường Y Dược
• 3.2.2. Giải pháp nâng cao năng lực bộ phận chuyên trách CNTT tại Học viện Quân y
• 3.3. Giải pháp nâng cao năng lực ứng dụng CNTT cho cán bộ - giảng viên
• 3.4. Giải pháp nâng cao năng lực nghiên cứu CNTT
• 3.5. Giải pháp nâng cao năng lực tổ chức thông tin
• 3.5.1. Giải pháp tại nhà trường Y Dược
• 3.5.2. Giải pháp tại Học viện Quân y
• 3.6. Giải pháp nâng cao năng lực đảm bảo kỹ thuật CNTT
• KẾT LUẬN
• KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực CNTT tại Học viện Quân y

Nâng cao năng lực công nghệ thông tin (CNTT) tại Học viện Quân y là một nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện đại hóa giáo dục và y tế. CNTT không chỉ là công cụ hỗ trợ trong giảng dạy mà còn là yếu tố quyết định trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Việc đầu tư vào hạ tầng CNTT, đào tạo nhân lực và phát triển ứng dụng CNTT sẽ giúp Học viện Quân y đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội và ngành y tế.

1.1. Tầm quan trọng của CNTT trong giáo dục y tế

CNTT đóng vai trò then chốt trong việc cải cách phương pháp giảng dạy và học tập tại Học viện Quân y. Việc ứng dụng CNTT giúp nâng cao hiệu quả học tập, tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận thông tin nhanh chóng và chính xác.

1.2. Thực trạng năng lực CNTT tại Học viện Quân y

Hiện nay, Học viện Quân y đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực CNTT. Hạ tầng kỹ thuật còn hạn chế, nhân lực chưa đủ mạnh và việc ứng dụng CNTT trong quản lý và giảng dạy còn nhiều bất cập.

II. Những thách thức trong việc nâng cao năng lực CNTT tại Học viện Quân y

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao năng lực CNTT, Học viện Quân y vẫn gặp phải một số thách thức lớn. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững trong ứng dụng CNTT.

2.1. Hạn chế về hạ tầng kỹ thuật CNTT

Hạ tầng CNTT tại Học viện Quân y chưa đáp ứng được yêu cầu hiện đại. Nhiều thiết bị đã cũ, không đủ khả năng phục vụ cho việc giảng dạy và nghiên cứu hiệu quả.

2.2. Thiếu hụt nhân lực chuyên trách CNTT

Đội ngũ nhân lực chuyên trách CNTT còn thiếu về số lượng và chất lượng. Điều này ảnh hưởng đến khả năng vận hành và phát triển các ứng dụng CNTT trong nhà trường.

III. Phương pháp nâng cao năng lực CNTT tại Học viện Quân y

Để nâng cao năng lực CNTT, Học viện Quân y cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Những giải pháp này sẽ giúp cải thiện tình hình hiện tại và tạo nền tảng cho sự phát triển trong tương lai.

3.1. Đầu tư vào hạ tầng CNTT

Cần có kế hoạch đầu tư bài bản vào hạ tầng CNTT, bao gồm nâng cấp thiết bị, mở rộng mạng lưới và cải thiện hệ thống phần mềm quản lý. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc giảng dạy và nghiên cứu.

3.2. Đào tạo và phát triển nhân lực CNTT

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực CNTT. Học viện cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo và chương trình tập huấn cho cán bộ, giảng viên để nâng cao trình độ ứng dụng CNTT.

IV. Ứng dụng CNTT trong quản lý và giảng dạy tại Học viện Quân y

Việc ứng dụng CNTT trong quản lý và giảng dạy tại Học viện Quân y đã mang lại nhiều lợi ích. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải tiến để đạt hiệu quả cao hơn.

4.1. Hệ thống quản lý thông tin y tế

Hệ thống quản lý thông tin y tế giúp cải thiện quy trình quản lý và theo dõi bệnh nhân. Việc ứng dụng CNTT trong lĩnh vực này sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

4.2. Phương pháp giảng dạy hiện đại

Ứng dụng CNTT trong giảng dạy giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách nhanh chóng và hiệu quả. Các phương pháp giảng dạy hiện đại như E-learning, mô phỏng y tế đang được áp dụng tại Học viện.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai của CNTT tại Học viện Quân y

Nâng cao năng lực CNTT tại Học viện Quân y là một quá trình liên tục và cần sự đầu tư đồng bộ. Việc giải quyết các thách thức hiện tại sẽ tạo ra cơ hội lớn cho sự phát triển trong tương lai.

5.1. Tầm nhìn tương lai cho CNTT tại Học viện

Học viện Quân y cần xây dựng một tầm nhìn rõ ràng cho việc phát triển CNTT trong những năm tới. Điều này bao gồm việc xác định các mục tiêu cụ thể và lộ trình thực hiện.

5.2. Khuyến nghị cho các chính sách phát triển CNTT

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan chức năng để thúc đẩy việc ứng dụng CNTT trong giáo dục y tế. Điều này sẽ giúp Học viện Quân y nâng cao năng lực CNTT một cách bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghệ thông tin (CNTT) ngày càng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, việc nâng cao năng lực CNTT tại các trường đại học Y Dược là yêu cầu cấp thiết. Tại Việt Nam, giai đoạn 2000-2005 chứng kiến nhiều dự án đầu tư lớn nhằm phát triển hạ tầng CNTT, trong đó có Học viện Quân y và một số trường đại học Y Dược khác. Tuy nhiên, thực trạng ứng dụng CNTT vẫn còn nhiều hạn chế do năng lực CNTT chưa đáp ứng yêu cầu, bao gồm thiếu thiết bị, nhân lực chuyên trách, năng lực nghiên cứu và tổ chức thông tin còn yếu kém. Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ thực trạng năng lực CNTT tại Học viện Quân y và các trường đại học Y Dược, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực CNTT nhằm thúc đẩy hiệu quả ứng dụng CNTT trong đào tạo, nghiên cứu và điều trị y học. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000-2009 tại Học viện Quân y và tám trường đại học Y Dược tiêu biểu trên toàn quốc. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp số liệu, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cụ thể, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và nghiên cứu y học thông qua ứng dụng CNTT.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về công nghệ, năng lực công nghệ và năng lực CNTT. Công nghệ được hiểu theo quan điểm của Sharif, bao gồm bốn thành phần cơ bản: phần kỹ thuật (technoware), phần con người (humanware), phần tổ chức (orgaware) và phần thông tin (inforware). Năng lực công nghệ được định nghĩa theo giáo trình “Quản lý Công nghệ” của Trần Ngọc Ca, bao gồm năng lực vận hành, làm chủ, cải tiến và đổi mới công nghệ. Về năng lực CNTT, luận văn tham khảo định nghĩa của ESCAP và các chuyên gia trong nước, gồm các yếu tố: hạ tầng CNTT, nguồn nhân lực CNTT, năng lực ứng dụng CNTT và năng lực quản lý, tổ chức CNTT. Các khái niệm liên quan như hệ thống thông tin, phần mềm mã nguồn mở, an toàn thông tin cũng được làm rõ để làm cơ sở đánh giá năng lực CNTT tại các trường Y Dược.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp đa dạng gồm:

• Nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân tích các văn bản pháp luật, tài liệu chuyên ngành, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến năng lực CNTT và ứng dụng CNTT trong giáo dục y học.
• Điều tra khảo sát: Sử dụng bảng câu hỏi để thu thập số liệu thực trạng năng lực CNTT tại Học viện Quân y và tham khảo số liệu từ các trường đại học Y Dược khác. Cỡ mẫu gồm toàn bộ cán bộ lãnh đạo, bộ phận chuyên trách CNTT và cán bộ giảng viên tại các đơn vị nghiên cứu.
• Phỏng vấn sâu: Thực hiện phỏng vấn bán cấu trúc với lãnh đạo và chuyên gia CNTT nhằm làm rõ nguyên nhân hạn chế và thu thập ý kiến đề xuất giải pháp.
• Nghiên cứu trường hợp: Tập trung phân tích chi tiết tại Học viện Quân y để làm rõ các khía cạnh năng lực CNTT.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS và các hàm thống kê của MS Excel để xử lý và phân tích số liệu thu thập được.
  Thời gian nghiên cứu tập trung trong giai đoạn 2000-2009, địa điểm nghiên cứu tại Học viện Quân y và tám trường đại học Y Dược tiêu biểu trên toàn quốc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hạ tầng kỹ thuật CNTT: Học viện Quân y được trang bị 774 máy tính, chiếm 21,6% tổng số máy tính của 9 trường đại học Y Dược khảo sát; 64 máy chiếu (21,7%) và 21 camera (52,5%). Tuy nhiên, tỷ suất máy tính trung bình là 1,6 cán bộ - giảng viên/máy tính, chưa đạt chỉ tiêu 1 người/máy tính theo quy định của Chính phủ. Tỷ suất máy tính dành cho học viên là 36,7 học viên/máy tính, cao hơn mức trung bình 40,8 học viên/máy tính của các trường.
2. Hạ tầng mạng máy tính: 98,2% đơn vị tại Học viện Quân y đã kết nối mạng nội bộ, nhưng chỉ 26% máy tính được nối mạng Internet do quy định bảo mật quân sự. Trong khi đó, tỷ lệ máy tính nối mạng Internet tại các trường Y Dược khác đạt trung bình 52,1%.
3. Hệ thống phần mềm quản lý nghiệp vụ: Học viện Quân y có 20 phần mềm quản lý nghiệp vụ, chiếm 26,7% tổng số phần mềm của các trường khảo sát. Tuy nhiên, 25% phần mềm tại Học viện chưa hiệu quả, chủ yếu do năng lực tổ chức và cập nhật dữ liệu kém.
4. Triển khai phần mềm mã nguồn mở: Đến năm 2009, Học viện Quân y chưa triển khai các phần mềm mã nguồn mở theo quy định, chỉ có 8,2% máy tính cài đặt bộ gõ Unikey do cá nhân tự cài đặt. Tương tự, các trường Y Dược khác cũng chưa áp dụng rộng rãi phần mềm mã nguồn mở.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mặc dù Học viện Quân y được đầu tư trang thiết bị CNTT nhiều nhất trong khối các trường Y Dược, nhưng tỷ suất trang bị máy tính và mạng Internet chưa đạt chuẩn, ảnh hưởng đến hiệu quả ứng dụng CNTT. Việc phân bổ máy tính chưa đồng đều giữa cán bộ quản lý và giảng viên cũng phản ánh sự chưa ưu tiên đúng mức cho bộ phận giảng dạy. Hạ tầng mạng nội bộ được triển khai rộng rãi nhưng hạn chế kết nối Internet do yêu cầu bảo mật quân sự, gây khó khăn trong việc khai thác nguồn tài nguyên thông tin và ứng dụng các phần mềm trực tuyến. Hệ thống phần mềm quản lý nghiệp vụ còn nhiều phần mềm chưa hiệu quả, chủ yếu do năng lực tổ chức và cập nhật dữ liệu yếu kém, tương tự với thực trạng chung của các trường Y Dược. Việc chậm triển khai phần mềm mã nguồn mở là một điểm hạn chế lớn, làm tăng chi phí đầu tư và hạn chế khả năng phát triển phần mềm nội bộ. Các biểu đồ so sánh tỷ suất máy tính, tỷ lệ kết nối mạng và tỷ lệ phần mềm hiệu quả có thể minh họa rõ nét sự khác biệt giữa Học viện Quân y và các trường đại học Y Dược khác, từ đó làm rõ các điểm cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao năng lực hạ tầng CNTT: Đầu tư bổ sung máy tính và thiết bị mạng để đạt tỷ suất 1 cán bộ - giảng viên/máy tính và giảm tỷ lệ học viên/máy tính xuống dưới 20. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do Ban Giám hiệu và phòng CNTT chủ trì.
2. Mở rộng kết nối mạng Internet: Xây dựng giải pháp kỹ thuật đảm bảo an toàn thông tin để kết nối mạng Internet cho các đơn vị chưa có, đặc biệt là các bộ môn lâm sàng. Thực hiện trong 1 năm, phối hợp với Bộ Quốc phòng và các nhà cung cấp dịch vụ mạng.
3. Tăng cường năng lực bộ phận chuyên trách CNTT: Tổ chức đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý và vận hành hệ thống CNTT cho đội ngũ nhân lực CNTT. Lập kế hoạch đào tạo hàng năm, do phòng nhân sự và phòng CNTT phối hợp thực hiện.
4. Phát triển và ứng dụng phần mềm mã nguồn mở: Triển khai sử dụng các phần mềm mã nguồn mở theo quy định của Bộ TT&TT để giảm chi phí và tăng tính linh hoạt trong quản lý. Thời gian áp dụng trong 1-2 năm, do phòng CNTT và các bộ môn liên quan thực hiện.
5. Cải tiến hệ thống phần mềm quản lý nghiệp vụ: Xây dựng quy trình cập nhật dữ liệu và tổ chức vận hành phần mềm hiệu quả, đồng thời phát triển các phần mềm mới đáp ứng nhu cầu đào tạo, nghiên cứu và điều trị. Thực hiện liên tục, do phòng CNTT phối hợp với các đơn vị chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các trường đại học Y Dược: Nhận diện thực trạng năng lực CNTT và áp dụng các giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng CNTT trong quản lý và đào tạo.
2. Bộ phận chuyên trách CNTT tại các trường Y Dược: Tham khảo các tiêu chí đánh giá năng lực CNTT, từ đó xây dựng kế hoạch phát triển hạ tầng và nâng cao trình độ chuyên môn.
3. Cán bộ giảng viên và nhân viên quản lý: Hiểu rõ vai trò và tầm quan trọng của năng lực CNTT trong công tác giảng dạy, nghiên cứu và quản lý, từ đó nâng cao kỹ năng ứng dụng CNTT.
4. Các cơ quan quản lý giáo dục và y tế: Sử dụng số liệu và giải pháp nghiên cứu làm cơ sở xây dựng chính sách, chương trình đầu tư và phát triển CNTT trong giáo dục y học.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực CNTT tại các trường Y Dược hiện nay như thế nào?
   Năng lực CNTT còn nhiều hạn chế về hạ tầng, nhân lực và phần mềm quản lý. Ví dụ, tỷ suất máy tính trung bình là 1,9 cán bộ/máy tính, chưa đạt chuẩn 1:1 theo quy định.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế năng lực CNTT là gì?
   Chủ yếu do thiếu thiết bị, nhân lực chuyên trách chưa đủ trình độ, năng lực tổ chức và cập nhật dữ liệu phần mềm yếu, cùng với hạn chế trong kết nối mạng Internet do yêu cầu bảo mật.

3. Phần mềm mã nguồn mở có được sử dụng rộng rãi không?
   Hiện tại chưa được triển khai rộng rãi, chỉ có 8,2% máy tính tại Học viện Quân y cài đặt bộ gõ Unikey do cá nhân tự cài đặt, chưa có phần mềm mã nguồn mở chính thức được áp dụng.

4. Giải pháp nào ưu tiên để nâng cao năng lực CNTT?
   Ưu tiên đầu tư bổ sung thiết bị, mở rộng kết nối mạng Internet an toàn, đào tạo nâng cao năng lực nhân lực CNTT và phát triển phần mềm mã nguồn mở.

5. Làm thế nào để đảm bảo hiệu quả ứng dụng CNTT trong đào tạo và nghiên cứu?
   Cần xây dựng quy trình tổ chức, cập nhật dữ liệu phần mềm, đồng thời tăng cường đào tạo kỹ năng CNTT cho cán bộ giảng viên và nhân viên quản lý, kết hợp với đầu tư hạ tầng đồng bộ.

Kết luận

• Năng lực CNTT tại Học viện Quân y và các trường đại học Y Dược còn nhiều hạn chế về hạ tầng, nhân lực và phần mềm quản lý.
• Học viện Quân y được đầu tư nhiều thiết bị nhất nhưng tỷ suất trang bị máy tính và kết nối mạng Internet chưa đạt chuẩn.
• Hệ thống phần mềm quản lý nghiệp vụ còn nhiều phần mềm chưa hiệu quả do năng lực tổ chức và cập nhật dữ liệu yếu.
• Việc triển khai phần mềm mã nguồn mở còn chậm, gây tăng chi phí và hạn chế phát triển nội bộ.
• Các giải pháp nâng cao năng lực CNTT cần tập trung vào đầu tư hạ tầng, phát triển nhân lực, mở rộng kết nối mạng và ứng dụng phần mềm mã nguồn mở.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm để nâng cao năng lực CNTT, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả định kỳ. Các trường đại học Y Dược và cơ quan quản lý nên phối hợp chặt chẽ để thực hiện các bước này nhằm thúc đẩy ứng dụng CNTT hiệu quả trong giáo dục và nghiên cứu y học. Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng lực CNTT, góp phần hiện đại hóa đào tạo và nghiên cứu y học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 trình bày các khái niệm cơ bản, cơ sở lý thuyết về công nghệ, năng lực công nghệ, CNTT và năng lực CNTT tại nhà trường Y Dược mà luận văn sẽ căn cứ, sử dụng trong quá trình điều tra khảo sát và nghiên cứu đề xuất các giải pháp. Chương 2: Kết quả điều tra thực trạng năng lực CNTT tại Học viện Quân y. Chương 2 trình bày kết quả điều tra thực trạng năng lực CNTT tại các tại Học viện Quân y; bao gồm các số liệu đã được thống kê, xử lý cùng các nhận xét đánh giá về thực trạng năng lực CNTT của Học viện Quân y được so sánh với số liệu các trường đại học Y Dược trong toàn quố c. Chương 3: Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực CNTT tại nhà trường Y Dược.

Chương 3 trình bày các giải pháp nâng cao năng lực CNTT tại nhà trường Y Dược và một số giải pháp cụ thể nâng cao năng lực CNTT tại Học viện Quân y. 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1. Công nghệ, năng lực công nghệ. Định nghĩa công nghệ.

Có thể nói công nghệ xuất hiện đồng thời với sự hình thành xã hội loài người. Từ “công nghệ” xuất phát từ chữ Hy Lạp “Teknve – Techne” có nghĩa là một công nghệ hay một kỹ năng; Và “λoyoσ –logos” có nghĩa là một khoa học, hay sự nghiên cứu. Như vậy, thuật ngữ Technology (Tiếng Anh) hay Technologie (Tiếng Pháp) có nghĩa là khoa học về kỹ thuật hay sự nghiên cứu có hệ thống về kỹ thuật và thường được gọi là công nghệ học. Trong thực tế, do sự phong phú, đa dạng của công nghệ khiến những người sử dụng một số công nghệ cụ thể trong những điều kiện hoàn cảnh không giống nhau dẫn đến khái quát của họ về công nghệ khác nhau.

Bên cạnh đó, sự phát triển vũ bão của công nghệ làm thay đổi nhiều quan niệm cũ dẫn đến có nhiều định nghĩa hay khái niệm về công nghệ như sau: - Theo Tổ chức phát triển Công nghệ của Liên hợp quốc UNIDO[17]: “Công nghệ là việc áp dụng khoa học về công nghiệp bằng cách sử dụng các kết quả nghiên cứu và xử lý nó một cách có hệ thống và phương pháp”. Với định nghĩa này thì Công nghệ được hiểu với bản chất là “kiến thức khoa học”. - Theo tác giả Baranson – 1976 [12]: “Công nghệ là tập hợp các kiến thức về một qui trình hoặc các kỹ thuật chế biến cần thiết để sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm công nghiệp hoàn chỉnh”. Ở định nghĩa này bản chất công nghệ là tập hợp các kiến thức với mục tiêu là sản xuất ra các vật liệu, cấu kiện và sản phẩm công nghiệp.

- Theo quan điểm của Sharif -1986 [12]: “Công nghệ bao gồm khả năng sáng tạo, đổi mới và lựa chọn từ những kỹ thuật khác nhau và sử dụng chúng một cách tối ưu vào tập hợp các yếu tố bao gồm môi trường vật chất, xã hội và văn hóa”. Theo Sharif, công nghệ là tập hợp của “phần cứng” và “phần mềm”, gồm 4 dạng cơ bản: thể hiện ở dạng vật chất 17 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. - Theo quan điểm của Gaynor G[17]: “Công nghệ bao gồm các phương tiện để thực hiện được một nhiệm vụ, bao gồm tất cả những cần thiết để chuyển các nguồn lực trở thành các sản phẩm hoặc dịch vụ. Gồm kiến thức và các nguồn lực cần thiết để đạt được một mục tiêu nào đó.

Là phần kiến thức khoa học và kỹ thuật có thể được áp dụng trong việc thiết kế sản phẩm hay các qui trình hoặc áp dụng trong việc nghiên cứu kiến thức mới”. Với quan điểm như vậy, Gaynor đã sử dụng định nghĩa công nghệ là các phương tiện để thực hiện được một nhiệm vụ, bao gồm tất cả những gì cần thiết để chuyển các nguồn lực thành sản phẩm hoặc dịch vụ khi đề cập đến vấn đề quản lý công nghệ. - Theo Uỷ ban Kinh tế và Xã hội khu vực Châu Á Thái Bình Dương – ESCAP [1,16]: “Công nghệ là kiến thức có hệ thống về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin. Công nghệ bao gồm kiến thức, thiết bị, phương pháp và các hệ thống dùng trong việc tạo ra hàng hoá và cung cấp dịch vụ”.

Theo định nghĩa này, công nghệ bao gồm 2 phần: phần “kiến thức” và phần “thiết bị”. - Theo Luật Khoa học và Công nghệ của Việt Nam [28]: “Công nghệ là tập hợp các phương pháp, qui trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biển đổi các nguồn lực thành sản phẩm”. Định nghĩa cho thấy công nghệ gồm hai thành phần: “kiến thức” và “công cụ, phương tiện” để tạo ra các sản phẩm. Qua các định nghĩa nêu trên, với góc độ nhìn nhận khác nhau cho thấy có hai quan điểm cơ bản về công nghệ, gồm: - Công nghệ là “kiến thức”: dạng kiến thức, cách thức, sự áp dụng khoa học… và theo quan điểm này công nghệ là “phần mềm” mà không bao gồm “phần cứng” như: máy móc, thiết bị, công cụ sản xuất.

18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Công nghệ là “kiến thức” và “thiết bị”: ngoài phần kiến thức còn gọi là “phần mềm” như quan điểm nêu trên thì công nghệ còn bao gồm “phần cứng”: thiết bị, công cụ, tư liệu sản xuất, vật thể… Tóm lại, công nghệ có thể được hiểu như mọi loại hình kiến thức, thông tin, bí quyết, phương pháp (phần mềm) được lưu giữ dưới các dạng khác nhau (con người, ghi chép…) và mọi loại hình thiết bị, công cụ, tư liệu sản xuất (phần cứng) và một số tiềm năng khác (tổ chức, pháp chế, dịch vụ…) được áp dụng vào môi trường thực tế để tạo ra các loại sản phẩm và dịch vụ. Trong luận văn sử dụng định nghĩa công nghệ theo quan điểm của Sharif. Các thành phần cơ bản của công nghệ. - Phần kỹ thuật (Technoware – ký hiệu T): công nghệ hàm chứa trong các vật thể bao gồm các công cụ, thiết bị, máy móc, phương tiện và các cấu trúc hạ tầng khác.

Trong công nghệ sản xuất, các vật thể này thường làm thành dây chuyền để thực hiện quá trình biến đổi (thường gọi là dây chuyền công nghệ), ứng với một qui trình công nghệ nhất định, đảm bảo tính liên tục của quá trình công nghệ. - Phần con người (Humanware – ký hiệu H): Công nghệ hàm chứa trong kỹ năng công nghệ của con người làm việc trong công nghệ bao gồm kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng do học hỏi, tích luỹ được trong quá trình hoạt động, nó cũng bao gồm các tố chất của con người như tính sáng tạo, sự khôn ngoan, khả năng phối hợp, đạo đức lao động… - Phần tổ chức (Orgaware – ký hiệu O): Công nghệ hàm chứa trong khung thể chế để xây dựng cấu trúc tổ chức, bao gồm những qui định về trách nhiệm, quyền hạn, mối quan hệ, sự phối hợp của các cá nhân hoạt động trong công nghệ, kể cả những qui trình đào tạo công nhân, bố trí sắp xếp thiết bị nhằm sử dụng tốt nhất phần kỹ thuật và phần con người. - Phần thông tin (Inforware – ký hiệu I): Có thể gọi thành phần này là công nghệ hàm chứa trong các dữ liệu đã được tư liệu hoá được sử dụng trong công nghệ, bao gồm các dữ liệu về phần kỹ thuật, về phần 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] con người và phần tổ chức. Ví dụ, dữ liệu về phần kỹ thuật như: Các thông số về đặc tính của thiết bị, số liệu về vận hành thiết bị, để duy trì và bảo dưỡng, dữ liệu để nâng cao và dữ liệu để thiết kế các bộ phận của phần kỹ thuật.

Trong 04 thành phần trên, phần kỹ thuật được gọi là “phần cứng” của công nghệ, còn các phần: con người, tổ chức và thông tin được gọi là “phần mềm” của công nghệ. Định nghĩa năng lực công nghệ. Cho đến nay, trải qua các giai đoạn khác nhau, với các góc độ nhìn nhận khác nhau, hiện có một số định nghĩa về năng lực công nghệ như sau: - Theo quan điểm của S. Lall [1]: “Năng lực công nghệ là khả năng triển khai những công nghệ đã có một cách có hiệu quả và đương đầu được với những thay đổi lớn về công nghệ”.

Lall cho rằng năng lực công nghệ phản ánh bởi năng lực tổng hợp thực hiện những nhiệm vụ trong chuỗi hoạt động “mua - sử dụng – thích nghi - cải tiến”, và chia năng lực công nghệ thành các nhóm sau: o Năng lực chuẩn bị đầu tư. o Năng lực thực hiện dự án. o Năng lực thực hiện các công việc về công nghệ quá trình (Proccess Techonogy). o Năng lực lập kế hoạch tổng thể và điều hành sản xuất.

o Năng lực chuyển giao công nghệ. o Năng lực đổi mới về tổ chức để phát triển công nghệ. Fransman [1,16] - một chuyên gia về quản lý công nghệ: “Năng lực công nghệ liên quan đến năng lực của doanh nghiệp để tiến hành các hoạt động nhằm biến đổi đầu vào thành đầu ra”. Năng lực công nghệ bao gồm các yếu tố như sau: o Năng lực tìm kiếm các công nghệ để thay thế, lựa chọn công nghệ thích hợp đã nhập khẩu.

o Năng lực nắm vững công nghệ nhập khẩu và sử dụng hiệu quả. 20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] o Năng lực thích nghi công nghệ nhập khẩu với hoàn cảnh, điều kiện đơn phương tiếp nhận. o Năng lực cung cấp công nghệ đã có, và năng lực đổi mới. o Năng lực thể chế hóa việc tìm kiếm những đổi mới và những đột phá quan trọng nhờ phát triển các phương tiện nghiên cứu và triển khai trong nước.

o Tiến hành nghiên cứu cơ bản để tiếp tục nâng cấp công nghệ. - Theo Viện nghiên cứu phát triển Thái Lan TDRI [1]: phân chia năng lực công nghệ theo ba nhóm độc lập: o Năng lực tiếp nhận: bao gồm năng lực tìm kiếm, đánh giá, đàm phán, mua bán, chuyển giao, thiết kế nhà xưởng, lắp đặt các phương tiện sản xuất. o Năng lực vận hành: gồm năng lực thao tác, bảo dưỡng, đào tạo, quản lý, kiểm tra chất lượng. o Năng lực thích nghi: gồm tiếp thu kiến thức, hấp thụ công nghệ, thích nghi và cải tiến sản phẩm và qúa trình.

o Năng lực đổi mới: gồm R&D, đổi mới sản phẩm và quá trình. - Theo Tổ chức phát triển công nghiệp của Liên hợp quốc UNIDO [17], các yếu tố năng lực công nghệ bao gồm: o Khả năng đào tạo nhân lực. o Khả năng nghiên cứu cơ bản. o Khả năng thử nghiệm phương tiện kỹ thuật.

o Khả năng tiếp nhận và thích nghi công nghệ. o Khả năng cung cấp và xử lý thông tin.