PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Quá trình hội nhập kinh tế thế giới ngày một lớn mạnh cộng với tốc độ phát triển nhanh chóng của của cuộc cách mạng công nghệ - kĩ thuật đã cho ra đời những sản phẩm dịch vụ chất lƣợng nhằm thoả mãn nhu cầu của khách hàng. Do đó, mỗi doanh nghiệp cần phải đi sâu vào thị trƣờng để tìm hiểu các nhu cầu mới của khách nhằm có chọn phƣơng thức hoạt động thích hợp để đáp ứng nhu cầu của họ. Mặt khác, trong bối cảnh toàn cầu hóa nền kinh tế sự cạnh tranh không còn chỉ diễn ra trong phạm vi quốc gia mà đã vƣợt ra biên giới quốc tế.
Các doanh nghiệp của Việt Nam phải đối đầu với nhiều cuộc cạnh tranh khốc liệt đến từ những doanh nghiệp trên toàn cầu (Terziovski, 2010). Chính vì thế, muốn tồn tại và phát triển doanh nghiệp phải nâng cao năng lực cạnh tranh của mình. Việc phát hiện, nuôi dƣỡng và phát triển các nguồn lực tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Lý thuyết cạnh tranh truyền thống của Porter (1985) có nguồn gốc từ kinh tế học tổ chức cho rằng yếu tố quan trọng tạo nên lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp là cơ cấu ngành.
Ngoài ra, năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp còn dựa trên sự khác biệt sẽ không tồn tại lâu dài vì đối thủ cạnh tranh dễ dàng bắt chƣớc (Barney, 1991). Thực tế, phần lớn các lý thuyết cổ điển về cạnh tranh chƣa đi sâu phân tích các yếu tố tạo lợi thế cạnh tranh bền vững. Cho đến năm 1984, Wernerfeld với học thuyết nguồn lực đã khắc phục đƣợc các nhƣợc điểm của các lý thuyết cổ điển vì tập trung phân tích cạnh tranh và sự khác biệt giữa các doanh nghiệp dựa vào nguồn lực của doanh nghiệp. Vì thế, học thuyết nguồn lực là hƣớng tiếp cận hiệu quả giúp doanh nghiệp tạo ra và duy trì lợi nhuận bền vững cũng nhƣ lợi thế cạnh tranh trong môi trƣờng thay đổi nhanh chóng.
Trong ngành xây dựng nói chung và thi công nội thất nói riêng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là tất cả những năng lực nhƣ vốn, trang thiết bị, máy móc, nhân sự, marketing và hệ thống quản lý. mà doanh nghiệp đang có nhằm tạo ra ƣu thế cạnh tranh so với những doanh nghiệp khác trên thị trƣờng. Mặc dù các 1 doanh nghiệp xây dựng và thi công nội thất đã đƣợc đầu tƣ tăng cƣờng về nguồn lực nhƣng vẫn còn nhiều bất cập. Hạn chế lớn nhất là liên quan đến nguồn vốn bởi phần lớn các doanh nghiệp trong lĩnh vực này đều phụ thuộc từ nguồn vốn vay của các ngân hàng thƣơng mại hoặc các tổ chức tín dụng.
Theo công bố của Bộ Xây dựng tại Hội nghị đánh giá thực hiện nhiệm vụ năm 2022 và triển khai kế hoạch năm 2023 của ngành xây dựng đã chỉ rõ 75% các doanh nghiệp thi công nội thất chỉ đạt tỷ trọng vốn chủ sở hữu so với tổng tài sản từ 7 – 30%. Ngoài ra, tình trạng thiết bị máy móc đồng bộ hiện đại còn thấp cũng là một trong những hạn chế của các doanh nghiệp xây dựng nói chung và doanh nghiệp thi công nội thất nói riêng. Bên cạnh đó, kinh nghiệm, trình độ tổ chức quản lý của các doanh nghiệp thi công nội thất cũng khá hạn chế cả về năng lực marketing tìm kiếm thị trƣờng, nguồn nguyên liệu, trình độ đội ngũ nhân viên lập hồ sơ dự thầu, quản lý tiến độ thi công, chất lƣợng công trình… Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất là doanh nghiệp hàng đầu trong ngành cung cấp dịch vụ thiết kế, thi công và lắp đặt nội thất. Trong suốt hành trình xây dựng và phát triển, Công ty Cổ phần VINACONEX Thiết kế và Nội thất tự hào là doanh nghiệp hàng đầu trong thị trƣờng thiết kế nội thất của Việt Nam.
Tuy nhiên, trƣớc bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, đối thủ cạnh tranh của Công ty ngày càng tăng, thị trƣờng bị thu hẹp, một bộ phận khách hàng trung thành chuyển sang sử dụng sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp khác, doanh thu tăng trƣởng chậm, hiệu quả kinh doanh thấp… Xuất phát từ thực trạng trên, tác giả quyết định chọn đề tài “Năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần VINACONEX Thiết kế và Nội thất” làm luận văn tốt nghiệp của bản thân. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất trong thời gian tới. Nhiệm vụ nghiên cứu + Hệ thống hóa cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
2 + Đánh giá năng lực cạnh tranh và phân tích các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất. Từ đó đƣa ra các nhận định về kết quả đạt đƣợc, những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế. + Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất đến năm 2025. Câu hỏi nghiên cứu Câu 1: Các yếu tố nào tác động đến năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất? Câu 2: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất hiện nay nhƣ thế nào? Câu 3: Những giải pháp nào cần đƣợc thực hiện để nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất? 4.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất. Phạm vi nghiên cứu + Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất. + Phạm vi nội dung: tập trung phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh và các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất.
+ Phạm vi thời gian: nghiên cứu thực trạng giai đoạn 2019-2022 và đề xuất các giải pháp đến năm 2025. Bên cạnh đó, các số liệu khảo sát tập trung từ tháng 02 năm 2023 đến tháng 03 năm 2023. Đóng góp mới của luận văn + Về lý luận: hình thành đƣợc cơ sở lý luận về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh. Xác định rõ những nhân tố tác động đối với năng lực cạnh tranh của công ty thiết kế nội thất.
Đồng thời, tạo lập độ rộng mở làm cơ sở giúp những nghiên cứu trong tƣơng lai có thể nghiên cứu hoặc tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu hơn nữa. 3 + Về thực tiễn: giúp ban lãnh đạo Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất có cái nhìn trực diện về những điểm mạnh, điểm yếu, các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh của Công ty, từ đó đƣa ra những quyết định đúng đắn, tạo điều kiện cho hoạt động kinh doanh phát triển và đạt hiệu quả cao. Kết cấu luận văn Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu.
Chƣơng 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất. Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Vinaconex Thiết kế và Nội thất đến năm 2025. 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Thời gian qua, trong bối cảnh nền kinh tế thị trƣờng có sự cạnh tranh gay gắt giữa các doanh nghiệp, nhiều học giả trong và ngoài nƣớc đã chú trọng đến các nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Một vài nghiên cứu tiêu biểu có thể đƣợc phân tích nhƣ sau: 1. Nghiên cứu nước ngoài Nghiên cứu của Wernerfelt (1984) với học thuyết nguồn lực đã nêu rõ nguồn lực của doanh nghiệp là nhân tố chi phối năng lực cạnh tranh và kết quả, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp đó. Học thuyết nguồn lực căn cứ trên cơ sở những doanh nghiệp thuộc cùng một ngành đều có chiến lƣợc kinh doanh không đồng nhất. Quan trọng hơn nữa là những doanh nghiệp không dễ bắt chƣớc chiến lƣợc kinh doanh của nhau vì chiến lƣợc kinh doanh của một doanh nghiệp đó hình thành căn cứ trên nguồn lực của doanh nghiệp ấy.
Nghiên cứu của Porter (1990) cho biết lợi thế cạnh tranh không những tại từng hoạt động mà còn là toàn bộ sự kết nối của các hoạt động thành một chuỗi giá trị. Chuỗi giá trị của Michael Porter phân chia hoạt động tổng thể của một doanh nghiệp theo các nhóm hoạt động khác nhau bao gồm tất cả các nhân tố cấu tạo thành lợi thế cạnh tranh đối với doanh nghiệp tƣơng ứng và từ đó doanh nghiệp tự đánh giá những lợi thế nhằm hoạch định đƣợc chiến lƣợc cạnh tranh của họ. Nghiên cứu của Deming (1993) tuyên bố rằng trong điều kiện toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới, mô hình kim cƣơng Porter (Porter Diamond) năm 1990 kém tính chuẩn xác khi đánh giá năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp hoặc một ngành và đề nghị đƣa cả yếu tố nhà đầu tƣ ngoại quốc vào việc đánh giá những yếu tố tác động lên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp hoặc ngành. Nghiên cứu của Rosli (2012) đã nhấn mạnh vào một số cơ sở lý thuyết về chiến lƣợc cạnh tranh của DNNVV.
Tác giả đã nghiên cứu và đánh giá khá đầy đủ về chiến lƣợc cạnh tranh của cộng đồng DNNVV tại Malaysia giai đoạn qua. Đồng 5 thời nêu bật những thành công của DNNVV của Malaysia khi đối mặt với sự cạnh tranh quốc tế. Rosli cũng đã nêu một số chính sách có tính chất đặc thù riêng để hỗ trợ cho DNNVV của Malaysia nhằm thích nghi đƣợc với sự cạnh tranh của các DN đối thủ ở thị trƣờng quốc tế. Ngoài ra ông cũng nói đến những thách thức của các DN đối với vấn đề cũng cố và giữ đƣợc các thị trƣờng sẵn có đối với các thị trƣờng mới; Củng cố, bình ổn và thực hiện một số chính sách của Nhà nƣớc để trợ giúp đối với những DNNVV, một số chính sách điển hình là chính sách thuế và chính sách tín dụng thƣơng mại.
Nghiên cứu của Zhao và cộng sự (2012) đã nghiên cứu năng lực cạnh tranh và chiến lƣợc của các doanh nghiệp kiến trúc và thiết kế kỹ thuật nƣớc ngoài ở Trung Quốc dựa trên mô hình kim cƣơng Porter.