Luận văn thạc sĩ nâng cao khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của việt nam trong tiến trình hội nhập wto

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nâng cao khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa của việt nam trong tiến trình hội nhập, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Hồi
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nâng Cao Khả Năng Cạnh Tranh Cho Các Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Của Việt Nam Trong Tiến Trình Hội Nhập Vào WTO
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1.1. Quan niệm về khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp
• 1.1.2. Nguồn gốc tạo nên lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM TRONG TIẾN TRÌNH HỘI NHẬP VÀO WTO
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam

Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam đang trở thành một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng vẫn gặp nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc cải thiện khả năng cạnh tranh không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn phát triển bền vững trong thị trường đầy cạnh tranh.

1.1. Tầm quan trọng của khả năng cạnh tranh trong kinh doanh

Khả năng cạnh tranh giúp doanh nghiệp duy trì và mở rộng thị phần, thu hút khách hàng và tối ưu hóa lợi nhuận. Doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh mạnh sẽ có lợi thế hơn trong việc phát triển sản phẩm và dịch vụ, từ đó tạo ra giá trị gia tăng cho khách hàng.

1.2. Thực trạng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn yếu trong việc áp dụng công nghệ mới, quản lý chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt là trong bối cảnh gia nhập WTO.

II. Những thách thức trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam

Doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh. Các yếu tố như thiếu nguồn lực tài chính, công nghệ lạc hậu, và quản lý kém đã ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của họ. Ngoài ra, sự cạnh tranh từ các doanh nghiệp nước ngoài cũng tạo ra áp lực lớn.

2.1. Thiếu nguồn lực tài chính và công nghệ

Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa không có đủ nguồn lực tài chính để đầu tư vào công nghệ mới, dẫn đến việc không thể cải thiện quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh của họ trên thị trường.

2.2. Quản lý và chiến lược kinh doanh yếu kém

Nhiều doanh nghiệp chưa có chiến lược kinh doanh rõ ràng và hiệu quả. Việc quản lý nhân sự và quy trình sản xuất chưa được tối ưu hóa, dẫn đến lãng phí tài nguyên và thời gian.

III. Phương pháp nâng cao khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam

Để nâng cao khả năng cạnh tranh, doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp hiệu quả như đổi mới sáng tạo, tối ưu hóa quy trình sản xuất và cải thiện chất lượng dịch vụ. Việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực cũng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đổi mới sáng tạo trong sản phẩm và dịch vụ

Doanh nghiệp cần thường xuyên nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới, cải tiến dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất cũng giúp nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.2. Tối ưu hóa quy trình sản xuất và quản lý

Cải tiến quy trình sản xuất giúp giảm chi phí và thời gian sản xuất. Doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại để nâng cao hiệu quả hoạt động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về khả năng cạnh tranh

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã áp dụng thành công các phương pháp nâng cao khả năng cạnh tranh và đạt được kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực đã giúp doanh nghiệp cải thiện đáng kể năng lực cạnh tranh.

4.1. Các doanh nghiệp điển hình trong việc nâng cao khả năng cạnh tranh

Một số doanh nghiệp Việt Nam đã thành công trong việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, thu hút được nhiều khách hàng hơn.

4.2. Kết quả nghiên cứu về khả năng cạnh tranh

Các nghiên cứu cho thấy rằng doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh cao thường có tỷ lệ lợi nhuận cao hơn và khả năng phát triển bền vững tốt hơn so với các doanh nghiệp khác.

V. Kết luận và tương lai của khả năng cạnh tranh doanh nghiệp Việt Nam

Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục được cải thiện nếu doanh nghiệp áp dụng các phương pháp hiệu quả và đầu tư vào công nghệ. Tương lai của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới sáng tạo.

5.1. Tương lai của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hội nhập

Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị tốt để đối mặt với những thách thức trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc nâng cao khả năng cạnh tranh sẽ giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững.

5.2. Định hướng phát triển cho doanh nghiệp Việt Nam

Doanh nghiệp cần xác định rõ chiến lược phát triển, đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để nâng cao khả năng cạnh tranh trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị trí then chốt đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Tính đến thời điểm năm 2005, khối DNNVV chiếm tới 96,80% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước (tương ứng 109.338 doanh nghiệp) và giải quyết việc làm cho 72,42% lực lượng lao động trong toàn bộ khu vực doanh nghiệp. Về mặt tạo lập giá trị, thành phần kinh tế ngoài Nhà nước với nòng cốt là các DNNVV đã đóng góp tới 46,12% vào tổng GDP giai đoạn 2002 - 2006, vượt qua cả khu vực kinh tế Nhà nước (38,36%) và khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (15,51%).

Tuy nhiên, trước ngưỡng cửa hội nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các DNNVV Việt Nam phải đối diện trực tiếp với áp lực cạnh tranh khốc liệt từ gần 150 quốc gia thành viên. Hầu hết các doanh nghiệp trong nước đều có quy mô vốn rất khiêm tốn với mức bình quân chỉ 2,21 tỷ đồng mỗi đơn vị, trong khi tỷ lệ lao động phổ thông chưa qua đào tạo chuyên môn lên tới 85,19%. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để các doanh nghiệp có thể trụ vững, thích ứng và vươn lên khi các hàng rào thuế quan bảo hộ dần được gỡ bỏ hoàn toàn.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là phân tích toàn diện thực trạng hoạt động, nhận diện các nút thắt nội tại và rào cản ngoại vi đang kìm hãm năng lực cạnh tranh của DNNVV. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các DNNVV Việt Nam trên bình diện quốc gia qua chuỗi dữ liệu giai đoạn 2002 - 2006, từ đó hoạch định hệ thống giải pháp mang tính chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh giai đoạn hậu gia nhập WTO. Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các chỉ số phát triển kinh doanh, đóng góp cơ sở dữ liệu thực chứng cho công tác quản trị doanh nghiệp và hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa hai trường phái lý thuyết kinh điển về quản trị chiến lược:

Thứ nhất, mô hình chuỗi giá trị (Value Chain) của Michael E. Porter. Mô hình này phân rã toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp thành 9 nhóm hoạt động cơ bản gồm 5 hoạt động chính (hậu cần đầu vào, sản xuất vận hành, hậu cần đầu ra, marketing bán hàng, dịch vụ hậu mãi) và 4 hoạt động hỗ trợ (cơ sở hạ tầng doanh nghiệp, quản trị nguồn nhân lực, phát triển công nghệ, mua sắm đầu vào). Theo Porter, lợi thế cạnh tranh được tạo dựng thông qua hai con đường cơ bản: tối ưu hóa chi phí vận hành trong chuỗi giá trị để đạt mức giá bán cạnh tranh hoặc tạo lập sự khác biệt vượt trội cho sản phẩm để khách hàng sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn, qua đó nới rộng biên lợi nhuận ròng.

Thứ hai, lý thuyết tiếp cận dựa trên nguồn lực (Resource-Based View - RBV). Trường phái này nhấn mạnh rằng năng lực cạnh tranh bền vững của một đơn vị bắt nguồn từ việc sở hữu và khai thác hiệu quả các nguồn lực hữu hình (vốn đầu tư, nhà xưởng, máy móc công nghệ) và nguồn lực vô hình (thương hiệu, uy tín thị trường, văn hóa tổ chức, kỹ năng quản trị). Đồng thời, đề tài tích hợp khung phân tích Dịch vụ phát triển kinh doanh (BDS) của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) gồm 7 nhóm dịch vụ trợ lực: tiếp cận thị trường, nguyên vật liệu đầu vào, chính sách và tư vấn pháp luật, hạ tầng cơ sở, huấn luyện kỹ thuật, phát triển công nghệ và xúc tiến tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và khoa học, đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp và phương pháp so sánh lịch sử cụ thể.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao phủ toàn bộ 112.952 doanh nghiệp đăng ký chính thức trên phạm vi cả nước tại thời điểm ngày 31/12/2005 cùng dữ liệu mở rộng từ hơn 2,12 triệu cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật thu thập dữ liệu thứ cấp toàn diện từ Niên giám Thống kê của Tổng cục Thống kê, khảo sát chuyên đề của Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), Công ty Tài chính Quốc tế (IFC) và dữ liệu Chỉ số Năng lực Cạnh tranh Cấp tỉnh (PCI) thực hiện tại 64/64 tỉnh thành bởi Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng Dự án VNCI. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích chuỗi thời gian giai đoạn 2002 - 2006 có quy đổi GDP theo giá cố định năm 1994 là nhằm loại trừ hoàn toàn biến động lạm phát, phản ánh chính xác xu hướng tăng trưởng nội tại và sức chịu đựng của khối doanh nghiệp trước thềm mở cửa kinh tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực nghiệm đã chỉ ra những phát hiện cốt lõi về cấu trúc và năng lực cạnh tranh của DNNVV Việt Nam:

Thứ nhất, quy mô doanh nghiệp vô cùng nhỏ bé và phân bổ mất cân đối. Xét theo quy mô lao động, các doanh nghiệp có quy mô từ 5 đến 49 lao động chiếm tỷ trọng áp đảo 67,30%, nhóm dưới 5 lao động chiếm 21,21%, trong khi nhóm từ 200 đến 299 lao động chỉ vỏn vẹn 1,49%. Tính bình quân, mỗi DNNVV chỉ sử dụng 35 lao động. Xét theo quy mô vốn, nhóm có vốn từ 1 đến dưới 5 tỷ đồng chiếm 42,61%, nhóm dưới 0,5 tỷ đồng chiếm 27,17%, đưa mức vốn bình quân toàn khối xuống con số khiêm tốn 2,21 tỷ đồng/doanh nghiệp. Về loại hình, Công ty Trách nhiệm hữu hạn chiếm 49,92% và Doanh nghiệp tư nhân chiếm 33,27% trong tổng số 103.794 DNNVV ngoài Nhà nước.

Thứ hai, rào cản tiếp cận mặt bằng sản xuất và đất đai diễn ra gay gắt. Khảo sát của IFC ghi nhận có tới 75% DNNVV đang trong giai đoạn tăng trưởng xác nhận thiếu đất sản xuất là rào cản phát triển số một, và cứ 4 doanh nghiệp thì chỉ có 1 đơn vị được tiếp cận quỹ đất trực tiếp từ chính quyền địa phương. Báo cáo chỉ số PCI cho thấy 51,6% các tỉnh thành có từ 10% DNNVV trở lên phải đi thuê đất không chính thức từ các doanh nghiệp Nhà nước, và 98,4% số tỉnh thành có trên 50% doanh nghiệp khẳng định sẵn sàng mở rộng quy mô kinh doanh nếu giải quyết được vấn đề mặt bằng.

Thứ ba, công nghệ trang thiết bị lạc hậu sâu sắc kết hợp với chất lượng nhân sự thấp. Theo báo cáo từ Bộ Công nghiệp, giá trị máy móc thiết bị của các doanh nghiệp chỉ còn khoảng 30% so với ban đầu và lạc hậu hơn 20 đến 30 năm so với thế giới. Ngành dệt may có 45% trang thiết bị cần nâng cấp và 30% đến 40% cần thay thế toàn diện; ngành cơ khí lạc hậu tới 40 năm so với khu vực. Đội ngũ nhân lực trong khối doanh nghiệp ngoài Nhà nước có tới 85,19% là lao động phổ thông, trình độ đại học chỉ đạt 3,83%. Về phía lãnh đạo, có tới 43,11% giám đốc doanh nghiệp chỉ có học vấn từ phổ thông trung học trở xuống, hạn chế nghiêm trọng khả năng hoạch định chiến lược dài hạn.

Thảo luận kết quả

Cơ cấu ngành nghề của DNNVV phản ánh sự tập trung quá mức vào các lĩnh vực có chuỗi giá trị thấp. Thương nghiệp và sửa chữa chiếm tới 42,66% tổng số doanh nghiệp, công nghiệp chế biến chiếm 19,98%, xây dựng chiếm 13,39%, trong khi nhóm ngành khoa học công nghệ chỉ chiếm vỏn vẹn 0,02%. Điều này lý giải vì sao các doanh nghiệp Việt Nam rất dễ bị tổn thương khi các tập đoàn đa quốc gia đổ bộ vào thị trường bán lẻ và phân phối nội địa.

Khi trình bày dữ liệu, các phát hiện này có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ tròn biểu thị tỷ trọng cơ cấu ngành nghề và loại hình tổ chức doanh nghiệp. Bên cạnh đó, một bảng ma trận đối chiếu mức độ tụt hậu công nghệ (chia theo các mốc 20, 30 và 40 năm) tương quan với chi phí hao phí nguyên vật liệu sẽ làm nổi bật nguyên nhân khiến giá thành sản phẩm nội địa luôn cao hơn từ 15% đến 25% so với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia trong khu vực. Việc thiếu hụt tài sản thế chấp hợp pháp (chủ yếu do không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) tạo ra vòng xoáy luẩn quẩn: không có đất hợp pháp dẫn đến không vay được vốn ngân hàng, thiếu vốn dẫn đến không thể đổi mới công nghệ, và công nghệ cũ kỹ khiến năng lực cạnh tranh ngày càng suy kiệt.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho các DNNVV trong tiến trình thực thi các cam kết WTO, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Đẩy mạnh minh bạch hóa tài chính và mở rộng kênh tiếp cận tín dụng: Các DNNVV cần chuẩn hóa hệ thống sổ sách kế toán theo chuẩn mực quốc gia, tách bạch rõ ràng tài chính doanh nghiệp và chi tiêu gia đình nhằm nâng cao hệ số tín nhiệm tại Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC). Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng cần nâng tỷ lệ giải ngân thông qua Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV đạt mức tối thiểu 40% dư nợ mục tiêu giai đoạn 2008 - 2012, đơn giản hóa quy trình thẩm định cho vay tín chấp dựa trên dòng tiền dự án khả thi.

• Quy hoạch quỹ đất và đơn giản hóa thủ tục hành chính mặt bằng: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cần khẩn trương quy hoạch các cụm công nghiệp tập trung quy mô vừa và nhỏ dành riêng cho khối kinh tế tư nhân. Rút ngắn thời gian cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất xuống dưới 30 ngày làm việc, phấn đấu nâng tỷ lệ doanh nghiệp có mặt bằng sản xuất ổn định, chính quy lên trên 70% vào năm 2012.

• Tăng cường đầu tư đổi mới công nghệ và chuyển giao kỹ thuật: Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan chủ quản cần vận hành hiệu quả Quỹ Đổi mới Công nghệ Quốc gia, hỗ trợ từ 30% đến 50% chi phí chuyển giao công nghệ cao và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO cho các phân ngành chế biến xuất khẩu then chốt.

• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị điều hành: Các hiệp hội doanh nghiệp phối hợp với cơ sở đào tạo tổ chức các khóa huấn luyện chuyên sâu về quản trị chiến lược, marketing quốc tế và pháp luật thương mại WTO cho đội ngũ giám đốc điều hành, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ cán bộ quản lý chưa qua đào tạo xuống dưới 20% trong vòng 3 đến 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu trong luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Chủ doanh nghiệp và các nhà quản trị DNNVV: Nắm bắt phương pháp phân tích chuỗi giá trị nội bộ, định vị chính xác vị thế cạnh tranh trên thị trường, từ đó cắt giảm các chi phí vận hành dư thừa và xây dựng chiến lược khác biệt hóa sản phẩm nhằm đối phó với làn sóng hàng ngoại nhập.

• Cơ quan quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Sử dụng nguồn số liệu thống kê chi tiết để thiết kế các chính sách trợ giúp phát triển kinh tế tư nhân, hoàn thiện khung khổ pháp lý về tín dụng vi mô, phát triển cụm công nghiệp và chương trình xúc tiến dịch vụ BDS.

• Các tổ chức xúc tiến thương mại và hiệp hội ngành nghề: Xây dựng các chương trình đào tạo nghiệp vụ quản trị, thiết lập mạng lưới liên kết giữa các hội viên để tạo sức mạnh đàm phán mua nguyên liệu đầu vào số lượng lớn, giảm chi phí vận chuyển và mở rộng kênh phân phối.

• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên sau đại học ngành Quản trị Kinh doanh: Khai thác phương pháp luận kết hợp giữa mô hình chuỗi giá trị và lý thuyết nguồn lực làm tài liệu tham khảo giảng dạy, mở rộng hướng nghiên cứu về năng lực cạnh tranh trong các bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

Câu hỏi thường gặp

• Tiêu chuẩn phân loại DNNVV tại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu được quy định như thế nào? Theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP của Chính phủ, DNNVV là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập đã đăng ký kinh doanh hợp pháp, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân hàng năm không quá 300 người.

• Thách thức lớn nhất đối với DNNVV Việt Nam khi gia nhập WTO là gì? Thách thức lớn nhất là sức ép cạnh tranh gay gắt ngay trên thị trường nội địa từ hàng hóa nhập khẩu giá rẻ do thuế quan cắt giảm, cùng sự lấn át của các tập đoàn đa quốc gia có tiềm lực tài chính mạnh, công nghệ vượt trội và bề dày kinh nghiệm quản trị.

• Tại sao đa số DNNVV lại gặp bế tắc khi tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng thương mại? Nguyên nhân chủ yếu do doanh nghiệp có quy mô vốn chủ sở hữu nhỏ, thiếu tài sản pháp lý hợp lệ để thế chấp, hệ thống kế toán thiếu minh bạch và báo cáo tài chính chưa đủ độ tin cậy để ngân hàng thẩm định mức độ rủi ro tín dụng.

• Tình trạng công nghệ lạc hậu gây ảnh hưởng cụ thể như thế nào đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp? Trang thiết bị lạc hậu từ 20 đến 30 năm khiến mức tiêu hao nguyên vật liệu tăng cao, năng suất lao động thấp và tỷ lệ sản phẩm lỗi lớn, đẩy giá thành đơn vị sản phẩm lên cao hơn từ 15% đến 25% so với các đối thủ quốc tế.

• Mô hình chuỗi giá trị của Michael Porter giúp ích gì cho các nhà quản lý DNNVV? Mô hình giúp doanh nghiệp rà soát toàn bộ 9 mắt xích hoạt động để nhận diện chính xác các khâu tạo ra giá trị gia tăng cao nhất, loại bỏ chi phí lãng phí và tập trung nguồn lực xây dựng lợi thế chi phí thấp hoặc tạo ra sự khác biệt độc đáo cho sản phẩm.

Kết luận

• Khu vực DNNVV chiếm 96,80% số lượng doanh nghiệp, đóng góp 46,12% GDP và tạo ra 72,42% việc làm nhưng đang đứng trước nguy cơ tổn thương cao do quy mô vốn bình quân chỉ 2,21 tỷ đồng.
• Bốn rào cản lớn nhất kìm hãm năng lực cạnh tranh của DNNVV là: khó khăn về quỹ đất sản xuất, khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng, công nghệ trang thiết bị lạc hậu từ 3 đến 4 thế hệ và trình độ quản trị của đội ngũ lãnh đạo còn hạn chế.
• Luận văn đã vận dụng sáng tạo mô hình chuỗi giá trị của Michael Porter và lý thuyết dựa trên nguồn lực để làm sáng tỏ cơ chế phát sinh lợi thế cạnh tranh của khối kinh tế tư nhân Việt Nam.
• Hệ thống giải pháp đồng bộ giai đoạn 2008 - 2012 cần tập trung giải phóng nguồn lực mặt bằng, kích hoạt các quỹ bảo lãnh tín dụng và triển khai hỗ trợ chuyển giao công nghệ theo tiêu chuẩn BDS của ILO.
• Để biến thách thức hội nhập WTO thành cơ hội phát triển bền vững, các nhà quản trị doanh nghiệp và các cơ quan quản lý cần chủ động thực thi ngay các giải pháp tái cấu trúc nội bộ, nâng cấp công nghệ và chuẩn hóa quy trình điều hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH X ± W DÖÔNG VAÊN BOÂN NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG CAÏNH TRANH CHO CAÙC DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA CUÛA VIEÄT NAM TRONG TIEÁN TRÌNH HOÄI NHAÄP VAØO WTO Chuyeân ngaønh : QUAÛN TRÒ KINH DOANH Maõ soá : 60.05 LUAÄN VAÊN THAÏC SYÕ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: TS. NGUYEÃN THANH HOÄI TP.Hoà Chí Minh – Naêm 2008  TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LÔØI CAM ÑOAN Toâi xin cam ñoan ñaây laø coâng trình nghieân cöùu ñoäc laäp cuûa toâi. Caùc soá lieäu söû duïng cho nghieân cöùu laø trung thöïc vaø ñöôïc trích daãn nguoàn.

Keát quaû nghieân cöùu trong luaän vaên naøy laø trung thöïc vaø chöa ñöôïc coâng boá trong baát cöù coâng trình nghieân cöùu naøo khaùc. Taùc giaû kyù teân Döông Vaên Boân TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MUÏC CAÙC CHÖÕ VIEÁT TAÉT CHÖÕ VIEÁT TAÉT NGUYEÂN VAÊN BDS Dòch vuï hoã trôï phaùt trieån kinh doanh Bq Bình quaân CIC Trung taâm thoâng tin tín duïng ngaân haøng CIEM Vieän nghieân cöùu Quaûn lyù kinh teá Trung öông Cty Coâng ty DN Doanh nghieäp DNNN Doanh nghieäp Nhaø nöôùc DNNVV Doanh nghieäp nhoû vaø vöøa Dv Dòch vuï GDP Toång saûn phaåm trong nöôùc IFC Coâng ty Taøi chính Quoác teá Kd Kinh doanh Lñ Lao ñoäng MPDF Chöông trình Phaùt trieån Döï aùn Meâ Koâng ÑTNN Ñaàu tö nöôùc ngoaøi ÑVT Ñôn vò tính PCI Chæ soá naêng löïc caïnh tranh caáp tænh veà moâi tröôøng kinh doanh SXKD Saûn xuaát kinh doanh TNHH Traùch nhieäm höõu haïn UBND Uûy ban nhaân daân VCCI Phoøng Thöông maïi vaø Coâng nghieäp Vieät Nam VNCI Döï aùn naâng cao naêng löïc caïnh tranh Vieät Nam WTO Toå chöùc thöông maïi theá giôùi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MUÏC CAÙC BAÛNG Thöù töï Teân baûng Trang Baûng 1.1 Caùc nguoàn löïc vaø khaû naêng cuûa doanh nghieäp 9 Baûng 1.2 Caùc loaïi dòch vuï hoã trôï phaùt trieån kinh doanh 14 Baûng 1.3 Chæ tieâu phaân loaïi DNNVV theo World Bank 16 Baûng 1.4 Chæ tieâu phaân loaïi DNNVV theo EU 16 Baûng 1.5 Chæ tieâu phaân loaïi DNNVV ôû Nhaät Baûn 16 Baûng 1.6 Tyû troïng DNNVV trong toång soá löôïng doanh nghieäp cuûa Vieät 17 Nam taïi thôøi ñieåm 31/12/2005 Baûng 2.1 Toång GDP theo giaù thöïc teá cuûa caùc thaønh phaàn kinh teá 21 Baûng 2.2 Moät soá chæ tieâu veà GDP theo giaù coá ñònh naêm 1994 cuûa caùc 23 thaønh phaàn kinh teá Baûng 2.3 Soá löôïng DNNVV cuûa caùc vuøng mieàn taïi thôøi ñieåm 31/12/2005 25 Baûng 2.4 Moät soá chæ tieâu veà soá lao ñoäng laøm vieäc trong caùc loaïi hình 26 doanh nghieäp taïi thôøi ñieåm 31/12 haøng naêm Baûng 2.5 Voán ñaàu tö thöïc hieän theo giaù thöïc teá cuûa caùc thaønh phaàn kinh 28 teá Baûng 2.6 Soá löôïng doanh nghieäp hoaït ñoäng SXKD taïi thôøi ñieåm 31/12 31 haøng naêm Baûng 2.7 Tyû troïng caùc loaïi hình doanh nghieäp trong toång soá DNNVV 32 ngaøy 31/12/2005 Baûng 2.8 Tyû troïng DNNVV ngaøy 31/12/2005 phaân theo ngaønh kinh teá 33 Baûng 2.9 Cô caáu DNNVV xeùt theo quy moâ lao ñoäng ngaøy 31/12/2005 36 Baûng 2.10 Cô caáu DNNVV xeùt theo quy moâ voán ngaøy 31/12/2005 36 Baûng 2.11 Trình ñoä chuyeân moân ñaøo taïo cuûa ngöôøi lao ñoäng trong caùc 38 doanh nghieäp Baûng 2.12 Trình ñoä chuyeân moân ñaøo taïo cuûa ngöôøi phuï traùch doanh 38 nghieäp Baûng 2.13 Trình ñoä chuyeân moân ñaøo taïo cuûa ngöôøi phuï traùch caùc cô sôû 39 SXKD caù theå Baûng 3.1 Söï khaùc bieät giöõa ba chieán löôïc kinh doanh toång quaùt 70 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MUÏC CAÙC HÌNH Thöù töï Teân hình Trang Hình 1.1 Moâ hình chuoãi giaù trò cuûa M.2 Tyû troïng DNNVV trong toång soá löôïng doanh nghieäp cuûa Vieät 17 Nam Hình 2.1 Tyû troïng ñoùng goùp vaøo GDP cuûa caùc thaønh phaàn kinh teá 22 Hình 2.2 Cô caáu lao ñoäng laøm vieäc trong caùc khu vöïc doanh nghieäp naêm 27 2005 Hình 2.3 Soá löôïng doanh nghieäp taïi Vieät Nam töø naêm 2000 ñeán naêm 31 2005 Hình 2.4 Tyû troïng caùc loaïi hình doanh nghieäp trong toång soá löôïng 33 DNNVV naêm 2005 Hình 2.5 Cô caáu ngaønh ngheà cuûa caùc DNNVV naêm 2005 34 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 MÔÛ ÑAÀU 1. Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Trong neàn kinh teá thò tröôøng, doanh nghieäp nhoû vaø vöøa toàn taïi nhö moät söï ñöông nhieân vaø coù moät vai troø raát quan troïng trong vieäc thöïc hieän caùc muïc tieâu kinh teá - xaõ hoäi cuûa moät quoác gia. Doanh nghieäp nhoû vaø vöøa ñöôïc ñaùnh giaù laø hình thöùc toå chöùc kinh doanh thích hôïp ôû trong nhöõng tröôøng hôïp cuï theå, lónh vöïc cuï theå naøo ñoù vì coù nhöõng öu theá veà tính naêng ñoäng, linh hoaït, thích öùng nhanh vôùi yeâu caàu cuûa thò tröôøng treân nhieàu maët.

ÔÛ nöôùc ta xu höôùng aáy cuõng khoâng ngoaïi leä. Vieäc khuyeán khích phaùt trieån caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa, taïo moïi ñieàu kieän ñeå ñoái töôïng doanh nghieäp naøy toàn taïi vaø cuøng phaùt trieån vôùi caùc doanh nghieäp lôùn laø heát söùc caàn thieát, phuø hôïp vôùi chuû tröông chính saùch cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc. Tuy nhieân khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc doanh nghieäp naøy coøn coù nhöõng haïn cheá, do vaäy ñeå goùp phaàn naâng cao khaû naêng caïnh tranh, thuùc ñaåy söï phaùt trieån cuûa caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa, ñaëc bieät trong boái caûnh nöôùc ta ñaõ gia nhaäp vaø nay ñang trong tieán trình thöïc hieän caùc cam keát gia nhaäp Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi (WTO), toâi ñaõ choïn ñeà taøi "Naâng cao khaû naêng caïnh tranh cho caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa cuûa Vieät Nam trong tieán trình hoäi nhaäp vaøo WTO" cho luaän vaên Thaïc syõ cuûa mình. Muïc ñích nghieân cöùu Muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø qua phaân tích thöïc traïng cuûa caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa cuûa nöôùc ta ñeå neâu leân ñöôïc nhöõng toàn taïi, haïn cheá gaây caûn trôû ñeán khaû naêng caïnh tranh cuõng nhö nhöõng theá maïnh caàn phaùt huy maø caùc doanh nghieäp lôùn khoâng theå coù ñöôïc; tìm nguyeân nhaân, kieán nghò nhöõng bieän phaùp khaéc phuïc nhöõng khoù khaên haïn cheá vaø goùp phaàn naâng cao khaû naêng caïnh tranh cho caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa.

Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu Ñeà taøi giôùi haïn nghieân cöùu khaû naêng caïnh tranh caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa cuûa Vieät Nam moät caùch toång quaùt, khoâng ñi saâu nghieân cöùu doanh nghieäp nhoû vaø vöøa ôû moät lónh vöïc hoaït ñoäng cuï theå naøo caû. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phöông phaùp nghieân cöùu - Luaän vaên söû duïng moät soá phöông phaùp nghieân cöùu khoa hoïc nhö : phöông phaùp lòch söû, phöông phaùp thoáng keâ, phaân tích vaø toång hôïp, … thu thaäp caùc soá lieäu lieân quan ñeå phaân tích söï vaän ñoäng cuûa hieän töôïng nghieân cöùu. - Soá lieäu ñònh löôïng cuûa ñeà taøi ñöôïc thu thaäp vaø phaân tích töø nguoàn soá lieäu cuûa Toång cuïc Thoáng keâ, töø nguoàn soá lieäu caùc cuoäc ñieàu tra nghieân cöùu veà doanh nghieäp nhoû vaø vöøa treân phaïm vi toaøn quoác cuûa Döï aùn naâng cao Naêng löïc Caïnh tranh Vieät Nam (VNCI), Phoøng Thöông maïi vaø Coâng nghieäp Vieät Nam (VCCI), soá lieäu ñieàu tra cuûa Vieän nghieân cöùu Quaûn lyù kinh teá Trung öông (CIEM) phoái hôïp vôùi Coâng ty Taøi chính Quoác teá (IFC) vaø Chöông trình Phaùt trieån Döï aùn Meâ Koâng (MPDF).

Ngoaøi ra, taùc giaû coøn tham khaûo theâm moät soá taøi lieäu töø caùc Websites cuûa Chính phuû, Boä Coâng thöông, Boä Keá hoaïch vaø Ñaàu tö, Cuïc phaùt trieån doanh nghieäp nhoû vaø vöøa (ASMED), … 5. Keát caáu luaän vaên Noäi dung chính cuûa luaän vaên ñöôïc chia laøm ba chöông nhö sau: Chöông 1: Cô sôû lyù luaän cuûa ñeà taøi. Chöông 2: Thöïc traïng veà doanh nghieäp nhoû vaø vöøa cuûa Vieät Nam. Chöông 3: Moät soá giaûi phaùp nhaèm naâng cao khaû naêng caïnh tranh cho caùc doanh nghieäp nhoû vaø vöøa cuûa Vieät Nam trong tieán trình hoäi nhaäp vaøo WTO.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 CHÖÔNG 1: CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN CUÛA ÑEÀ TAØI 1.1 MOÄT SOÁ VAÁN ÑEÀ LYÙ LUAÄN CÔ BAÛN VEÀ KHAÛ NAÊNG CAÏNH TRANH CUÛA DOANH NGHIEÄP 1.1 Quan nieäm veà khaû naêng caïnh tranh cuûa doanh nghieäp Coù moät soá quan nieäm khaùc nhau veà khaû naêng caïnh tranh cuûa doanh nghieäp nhö sau: - Khaû naêng caïnh tranh cuûa doanh nghieäp chính laø khaû naêng duy trì vaø môû roäng thò phaàn, thu lôïi nhuaän cuûa doanh nghieäp trong moâi tröôøng caïnh tranh trong nöôùc vaø ngoaøi nöôùc. - Khaû naêng caïnh tranh cuûa doanh nghieäp theå hieän thöïc löïc vaø lôïi theá cuûa noù so vôùi caùc ñoái thuû khaùc trong vieäc thoûa maõn toát nhaát caùc ñoøi hoûi cuûa khaùch haøng ñeå thu lôïi ích ngaøy caøng cao cho doanh nghieäp mình. - Khaû naêng caïnh tranh mang tính chieán löôïc, theå hieän ôû vieäc xaây döïng vaø thöïc hieän thaønh coâng chieán löôïc kinh doanh cuûa doanh nghieäp maø caùc ñoái thuû caïnh tranh khoâng theå hoaëc raát khoù coù theå baét chöôùc hay sao cheùp ñöôïc. Khi nhöõng ñieàu kieän ñoù xuaát hieän, doanh nghieäp seõ coù lôïi theá caïnh tranh “beàn vöõng”.

Tính chaát “beàn vöõng” cuûa lôïi theá caïnh tranh phuï thuoäc vaøo caùc nhaân toá noäi taïi cuûa doanh nghieäp vaø caùc nhaân toá thuoäc moâi tröôøng kinh doanh beân ngoaøi, do ñoù lôïi theá caïnh tranh beàn vöõng seõ khoâng toàn taïi maõi vôùi doanh nghieäp. Doanh nghieäp chæ duy trì ñöôïc lôïi theá ñoù trong moät khoaûng thôøi gian nhaát ñònh, ñoái thuû caïnh tranh seõ coù khaû naêng baét chöôùc ñöôïc chieán löôïc vaø caùch laøm cuûa doanh nghieäp ñeå gaët haùi ñöôïc thaønh coâng. Lôïi theá caïnh tranh cuûa doanh nghieäp toàn taïi nhanh choùng hay laâu daøi tuøy thuoäc vaøo toác ñoä “sao cheùp” chieán löôïc kinh doanh cuûa ñoái thuû caïnh tranh cuûa doanh nghieäp. Töø nhöõng quan ñieåm neâu treân, coù theå ñöa ra moät quan nieäm toång quaùt veà khaû naêng caïnh tranh cuûa doanh nghieäp nhö sau: Khaû naêng caïnh tranh cuûa doanh nghieäp theå hieän ôû khaû naêng taïo döïng, duy trì, söû duïng vaø saùng taïo môùi caùc lôïi theá caïnh tranh cuûa doanh nghieäp nhaèm ñaùp öùng toát hôn nhu caàu khaùch haøng (so vôùi caùc ñoái TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 thuû caïnh tranh) vaø ñaït ñöôïc caùc muïc tieâu cuûa doanh nghieäp trong moâi tröôøng caïnh tranh trong nöôùc vaø quoác teá.

1 Quan nieäm naøy cho thaáy neáu doanh nghieäp coù khaû naêng duy trì vaø saùng taïo lieân tuïc caùc lôïi theá caïnh tranh cuûa mình, noù seõ luoân ñi tröôùc caùc ñoái thuû vaø giaønh phaàn thaéng trong cuoäc caïnh tranh ñeå ñaït muïc ñích duy trì vaø môû roäng thò phaàn, gia taêng lôïi nhuaän. Doanh nghieäp coù khaû naêng caïnh tranh maïnh laø doanh nghieäp coù khaû naêng taïo döïng, duy trì vaø phaùt trieån caùc lôïi theá caïnh tranh “beàn vöõng”. Neáu lôïi theá caïnh tranh cuûa doanh nghieäp ñöôïc xaây döïng döïa treân nhöõng yeáu toá deã sao cheùp vaø khoâng ñöôïc ñoåi môùi, saùng taïo thì lôïi theá ñoù seõ nhanh choùng bò “bieán maát” tröôùc caùc aùp löïc caïnh tranh ngaøy caøng gay gaét.