CHƯƠNG 1 Cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VÀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Cơ sở lý luận về hoạt động cho vay tại NHTM 1. Khái niệm về hoạt động cho vay Theo mục 1, điều 3 Quy chế cho vay của to chức tín dụng đối với khách hàng(Ban hành theo Quyết định số 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nuớc) thì cho vay được định nghĩa như sau: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó, to chức tín dụng giao cho khách hàng sừ dụng một khoản tiền đe sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”. Trong đời sống hàng ngày, mọi người hay nhầm lẫn tín dụng là cho vay.
Tuy nhiên, cho vay chỉ là một trong những hình thức cấp tín dụng, “về mặt tài chính, tín dụng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ người sở hừu sang cho người sử dụng trong một thời hạn nhất định với một khoản chi phí nhất định.” Có năm hình thức cấp tín dụng chính mà các NHTM được phép cấp cho khách hàng là cho vay, bảo lãnh, bao thanh toán, chiết khấu và cho thuê tài chính. Như vậy, cho vay chỉ là một trong những hình thức cấp tín dụng của các NHTM. Khi khách hàng cần một số tiền để đầu tư kinh doanh, mua sắm, chi tiêu tiêu dùng,.khách hàng có thể tìm đến ngân hàng để vay vốn. Ngân hàng sẽ dựa vào một số tiêu chí nhất định để thẩm định phương án kinh doanh của khách hàng, thẩm định phương án hoàn trả nợ gốc và vốn vay, thấm định năng lực tài chính của đối tượng vay, thẩm định uy tín, tài sản bảo đảm,.
Nhờ vào một số tiêu chí đó và các công việc thẩm định trên, ngân hàng có cơ sở để đảm bảo một cách tương đối rang khách hàng có khả năng trả được lãi vay và nợ gốc trong tương lai, từ đó ngân hàng sẽ ra quyết định cho vay hay không và kiểm soát chặt chẽ món vay đó trong mọi trường họp khách hàng được vay vốn ngân hàng. Khách hàng phải có cam kết rõ ràng về thời gian trả nợ, số tiền phải trả, mục đích sử dụng nợ bằng văn bản pháp luật. Nhờ vào hoạt động cho vay mà ngân hàng đã trở thành kênh luân chuyến trung gian nơi thiếu nhu cầu đầu tư kinh doanh sang nơi mà tiền đang rất được cần để đầu tư 1 kinh doanh. Ngân hàng hưởng được lợi ích từ chênh lệch lãi suất cho vay và lãi suất huy động vốn, đồng thời lưu chuyến tiền tệ trong xã hội.
Vai trò của hoạt động cho vay Với chức năng là một trung tâm tài chính, tức là huy động vốn từ các nguồn vốn tạm thời dư thừa trong sản xuất kinh doanh cũng như nguồn vốn nhàn rồi nằm rải rác trong dân cư để cho vay. Hoạt động này tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân trong nền kinh tế đầu tư vào sản xuất kinh doanh, nâng cao thu nhập và đời sống người dân. Giúp cho quá trình sản xuất được diền ra liên tục, góp phần ổn định và phát triển kinh tế đất nước. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường tài chính, nhiều tồ chức tín dụng ra đời, đặc biệt trong thời gian qua nhiều NHTM mới được thành lập.
Ngành ngân hàng đứng trước nhiều cơ hội cũng như thách thức. Đòi hỏi các ngân hàng nâng cao trình độ quản lý và công nghệ ngân hàng. Đồng thời chất lượng tín dụng luôn được quan tâm hàng đầu, nó là sức mạnh nội lực giúp ngân hàng tồn tại và phát triển trong cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn. Hoạt động cho vay đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế hiện nay: 4- Đoi với Ngân hàng: Hoạt động chủ yếu của NHTM là việc thu hút vốn để mở rộng cho vay và đầu tư nhằm thu lợi nhuận.
Việc sử dụng vốn có hiệu quả hay không quyết định đến sự thành bại trong kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Chiến lược kinh doanh quan trọng nhất của ngân hàng là chiến lược tín dụng. Trong đó hoạt động cho vay là hoạt động hứa hẹn đem lại lợi nhuận cao nên các ngân hàng quan tâm đến việc mở rộng và nâng cao chất lượng cho vay. - Mở rộng cho vay làm tăng doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng: Khi ngân hàng cho vay ngân hàng thu được tiền lãi.
Tiền lãi chiếm một tỷ trọng lớn trong tống doanh thu và lợi nhuận của ngân hàng. Khi ngân hàng mở rộng cho vay về chiều rộng làm tổng dư nợ tăng lên, nếu ngân hàng không gặp rủi ro lớn từ các khoản cho vay này thì chắc chắn doanh thu và lợi nhuận sẽ tăng lên. Khi ngân hàng mở rộng cho vay về chiều sâu, chất lượng của các khoản vay tăng lên, khả năng thu hồi vốn vay là lãi cao, đặc biệt đối với các khoản vay với thời hạn dài thì doanh thu và lợi nhuận từ các khoản vay này cũng tăng lên. 2 Ngoài thu từ lài, ngân hàng còn có các khoản thu phí dịch vụ như: dịch vụ bảo lành, dịch vụ thanh toán, dịch vụ tư vấn,.
- Nâng cao chất lượng cho vay: Giúp ngân hàng tồn tại và phát triển bền vững. Hoạt động cho vay là hoạt động chiếm từ 50 đến 75% trong tổng số nguồn vốn huy động của Ngân hàng. Nó tạo ra khoảng 55% - 60% lợi nhuận cho Ngân hàng. Ngân hàng có mức dư nợ cao thể hiện việc Ngân hàng làm ăn có hiệu quả, tạo điều kiện để các Ngân hàng mở rộng quy mô cũng như chất lượng hoạt động kinh doanh của Ngân hàng.
Cung cấp nguồn vốn trực tiếp và kịp thời để phục vụ cho nhu cầu cá nhân kinh doanh, sản xuất, mua bán. doanh nghiệp bố sung vốn kinh doanh, tiền hàng. ỉ Đối với KHCN: Thứ nhất, chất lượng cho vay tạo lòng tin đối với khách hàng. Trong điều kiện nền kinh tế mở, khách hàng có quyền lựa chọn ngân hàng làm đối tác.
Chính vì vậy, ngân hàng nào có chất lượng tín dụng tốt sẽ thu hút được nhiều khách hàng đến thiết lập quan hệ tín dụng với ngân hàng. Với vai trò chủ đạo cung cấp vốn cho nền kinh tế, các ngân hàng hồ trợ và tạo điều kiện cho các cá nhân và to chức kinh tế tiếp cận nguồn vốn ngân hàng. Từ nguồn vốn vay được từ ngân hàng, doanh nghiệp có áp lực trả nợ vay sẽ hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường. Từ đó, tạo cho các đơn vị kinh tế một chồ đứng và khẳng định uy tín của mình trên thị trường.
Thứ hai, chất lượng tín dụng góp phần phát triển sản xuất, kinh doanh và lành mạnh tài chính của khách hàng. Chất lượng tín dụng được đảm bảo cũng có ý nghĩa là ngân hàng phát triển nhờ vậy ngân hàng có điều kiện cung ứng vốn tín dụng đáp ứng yêu cầu sản xuất kinh doanh cùa khách hàng. 4- Đoi với nền kình tế: Thứ nhất, chất lượng cho vay có vai trò quan trọng trong việc đay lùi và kiềm chế lạm phát, từng bước duy trì sự ổn định giá trị đồng tiền và tỷ giá, góp phần cải thiện kinh tế vĩ mô, môi trường đầu tư và sản xuất kinh doanh. Thứ hai, góp phần thúc đẩy hoạt động đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh và hoạt động xuất nhập khẩu.
Đây là kết quả tác động nhiều mặt của đổi mới hoạt động ngân hàng, nhất là những cố gắng của ngành ngân hàng trong việc huy động các nguồn vốn trong nước cho đầu tư phát trien, trong việc đoi mới chính sách cho vay và cơ cấu 3 tín dụng theo hướng căn cứ vào tính khả thi và hiệu quả của từng dự án, từng lĩnh vực ngành nghề để quyết định cho vay. Thứ ba, chất lượng tín dụng nói chung và chất lượng cho vay nói riêng đã đóng góp tích cực cho việc duy trì tăng trưởng kinh tế với nhịp độ cao trong nhiều năm liên tục. Với dư nợ cho vay nền kinh tế chiếm khoảng 35-37% GDP. Thứ tư, thông qua nguồn vốn tín dụng cho các chương trình và dự án phát triển sản xuất kinh doanh, hàng năm hệ thống ngân hàng đã góp phần tạo thêm được nhiều việc làm mới, nhất là tại các vùng nông thôn.
Việc sừ dụng vốn ngân hàng cho mục đích này ngày càng có tính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả. Góp phần hồ trợ có hiệu quả trong việc tạo việc làm mới và thu hút lao động, góp phần cải thiện thu nhập và giảm nghèo bền vừng. Thứ năm, hoạt động cho vay góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa và phát triển các ngành chủ chốt thông qua huy động và cho vay có định hướng.3 Các hình thức cho vay của NHTM Hoạt động cho vay tại ngân hàng được phân chia thành rất nhiều loại, tùy thuộc vào phương thức phân chia. Có thể kể đến một số cách phân chia như sau: ❖ Theo đoi tượng khách hàng: Cho vay gồm có 2 loại: cho vay KHCN và cho vay KHDN.
Hầu hết, tại các website của các NHTM hiện nay, cho vay được thiết ke và phân chia theo phương thức này. - Cho vay KHCN là gói cho vay chỉ dành cho KHCN. Các cá thể trong xà hội cần vốn để kinh doanh, đầu tư, hay mua sắm, có thể tìm đến các ngân hàng để được tư vấn và cho vay. Mỗi ngân hàng có các sản phẩm cho vay khác nhau dành cho mồi đối tượng KHCN khác nhau tại MB Bank có các sản phàm cho vay dành cho KHCN như: cho vay cán bộ quản lý điều hành, cho vay mua ôtô, v.
- Cho vay KHDN là gói cho vay dành cho các to chức, doanh nghiệp đang cần von đe đầu tư sản xuất kinh doanh. Khi cho vay KHDN, ngân hàng cần thấm định kỳ phương án kinh doanh, phương án hoàn trả nợ gốc và lãi, tài sản đảm bảo. đe có thế chắc chắn khoản lợi nhuận thu được hay những rủi ro mà ngân hàng có thể gặp phải khi cho vay. 4 ❖ Theo thời hạn cho vay: Cho vay gồm có 3 loại: cho vay ngắn hạn, cho vay trung hạn, và cho vay dài hạn.
Theo điều 8 Quy chế cho vay của to chức tín dụng đối với khách hàng được Thống đốc Ngân hàng Nhà nước thông qua ngày 31/12/2001 có quy định: “ Tổ chức tín dụng xem xét quyết định cho khách hàng vay theo các the loại ngắn hạn, trung hạn và dài hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đời sống và các dự án đầu tư phát triển.