CHƯƠNG 1 : LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH VÀ SỬ DỤNG NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát về nguồn lực tài chính của ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm nguồn lực tài chính và nguồn lực tài chính của ngân hàng thương mại Nguồn lực tài chính là sự vận động của tiền tệ. Với cách hiểu như vậy, để hình thành nguồn lực tài chính hay các quỹ tiền tệ vận động tập trung, các chủ thể trong xã hội có thể khai thác từ nhiều nguồn lực khác nhau trong đó có nguồn lực từ đất đai. Nguồn lực tài chính được biểu hiện rất khác nhau, tùy theo nguồn gốc hình thành mà chủ thể có thể thực hiện để có được các quỹ tiền tệ. Thông qua các nguồn lực tài chính mà những chủ thể trong xã hội có được hệ thống các quỹ tiền tệ tập trung và không tập trung, vận động độc lập với các chức năng cất trữ hay phương tiện thanh toán.
Nguồn lực tài chính của NHTM được hiểu là: khối lượng giá trị của các loại của cải trong ngân hàng biểu hiện dưới hình thái tiền tệ được hình thành trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ, phản ánh các mối quan hệ kinh tế - xã hội trong phân phối nhằm đáp ứng các yêu cầu chi tiêu bằng tiền để thực hiện các hoạt động của các NHTM trong xã hội.2 Vai trò của nguồn lực tài chính đố với ngân hàng thương mại Bất kể một hoạt động nào muốn thực hiện được đều phải có những tiền đề cơ bản. ví dụ như để nấu được cơm thì trước hết phải có gạo và nước. Và để hoạt động kinh doanh có thể được thực hiện thì trước hết phải cần có NLTC. NLTC kinh doanh của các ngân hàng thương mại có thể thuộc sở hữu nhà nước, , tập thể.
Sở hữu nếu số NLTC đó nằm trong công ty tư nhân. sở 4 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính hữu tập thể nếu số NLTC đó nằm trong công ty trách nhiệm hữu hạn hay công ty cổ phần. NLTC trong các ngân hàng thương mại nhà nước hình thành từ nguồn NLTC do ngân sách nhà nước cấp thuộc sở hữu nhà nước. Nhưng dù ở hình thức sở hữu nào thì vai trò của NLTC cũng không thay đổi.
Với mọi ngân hàng thương mại dù ở hình thức nào thì muốn hoạt động kinh doanh được đều phải có lượng NLTC nhất đinh. Đây là điều kiện tiên quyết, quan trọng nhất cho sự ra đời tồn tại và phát triển của ngân hàng thương mại. Tuỳ theo loại hình kinh doanh mà luật qui định ngân hàng thương mại phải có số NLTC pháp định nhất định. Tuỳ theo nguồn NLTC kinh doanh cũng như phương thức huy động NLTC mà ngân hàng thương mại có các tên gọi khác nhau như: ngân hàng thương mại tư nhân, ngân hàng thương mại nhà nước, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn…Có NLTC ngân hàng thương mại mới có điều kiện để trang bị các thiết bị, cơ sở vật chất cần thiết cho hoạt động kinh doanh như văn phòng, phương tiện hoạt động, … cùng với việc ứng dụng khoa học vào hoạt động kinh doanh , NLTC cũng quyết định đến khả năng đổi mới thiết bị, công nghệ, phương pháp quản lý,…của ngân hàng thương mại trong suốt quá trình hoạt động.
Số lượng NLTC của ngân hàng thương mại lớn hay nhỏ là một trong những tiêu thức quan trọng để xếp ngân hàng thương mại vào qui mô lớn, hay nhỏ và nó cũng là điều kiện để sử dụng các tiềm năng hiện có cũng như các yếu tố đầu vào ngân hàng thương mại. ví dụ khi ngân hàng thương mại có ít NLTC thì chỉ có thể sử dụng các loại máy móc có công nghệ trung bình và sử dụng nhiều nhân công. Ngược lại ngân hàng thương mại có lượng NLTC lớn thì có khả năng sử dụng công nghệ hiện đại, tiết kiệm được nhiều chi phí và nhân công. Ngoài ra NLTC của ngân hàng thương mại lớn hay nhỏ còn quyết định đến qui mô thị trường và khả năng mở rộng thị trường của ngân hàng thương mại.
5 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Trong ngân hàng thương mại NLTC còn đóng vai trò thể hiện ở chức năng giám đốc tài chính đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Mọi hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại có thể đánh giá có hiệu quả kinh doanh hay không thông qua các chỉ tiêu sinh lời. NLTC đảm bảo cho quá trình kinh doanh kinh doanh được diễn ra liên tục từ khoản mua sắm vật tư, kinh doanh cho đến tiêu thụ sản phẩm. Hơn nữa trong nền kinh tế thị trường tự do cạnh tranh, các ngân hàng thương mại muốn tồn tại và phát triển phải có các bí quyết công nghệ tiên tiến để nâng cao năng xuất lao động, chất lượng sản phẩm, hạ giá thành, tiêu thụ sản phẩm.
Để thực hiện được cả quá trình trên thì ngân hàng thương mại phải có NLTC để đầu tư. Bên cạnh đó NLTC còn ảnh hưởng đến phạm vi hoạt động đa dạng hoá ngành nghề kinh doanh của ngân hàng thương mại bởi tất cả nhũng hoạt động xây dựng phương án kinh doanh đầu tư máy móc kinh doanh, dây chuyền công nghệ, xây dựng hệ thống phân phối sản phẩm, phân tích thị trường… đều phụ thuộc vào quy mô NLTC nhất định. Việc đảm bảo tốt nguồn NLTC kinh doanh còn giúp ngân hàng thương mại trong việc chống đỡ được những tổn thất, rủi ro, biến động thị trường, khủng hoảng tài chính…trong quá trình hoạt động, đặc biệt là những ngành kinh doanh nhiều rủi ro như ngân hàng. Trong cơ chế thị trường cùng với việc mở rộng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong kinh doanh kinh doanh, việc có NLTC và tập trung NLTC nhiều hay ít vào ngân hàng thương mại có vai trò cực kỳ quan trọng trong việc đẩy mạnh kinh doanh.
Đồng thời nó cũng là nguồn lực để phát huy tài năng của ban lãnh đạo ngân hàng thương mại, là điều kiện để thực hiện các chiến lược, sách lược, kinh doanh, và nó cũng là chất keo để chắp nối, kết dính các quá trình kinh tế là dầu nhớt để bôi trơn cỗ máy kinh tế vận động. 6 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Như vậy vai trò của NLTC rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của ngân hàng thương mại, thực tiễn nền kinh tế trong những năm qua cũng cho thấy ngân hàng thương mại nào có lượng NLTC càng lớn thì càng có thể chủ động trong kinh doanh. Ngược lại ngân hàng thương mại nào thiếu NLTC kinh doanh không có chiến lược tài trợ trước mắt cũng như lâu dài thường đánh mất cơ hội kinh doanh, cũng như vai trò của mình trên thị trường mất bạn hàng thường xuyên ổn định không tạo ra sức mạnh và hiệu quả tổng hợp trong kinh doanh. Nhận biết được vai trò của NLTC trong kinh doanh, nhưng để có được lượng NLTC cần thiết thì nhất thiết ngân hàng thương mại phải có các biện pháp tạo lập hữu hiệu và phù hợp, đồng thời phải có chính sách sử dụng hiệu quả và hợp lý.
Tuy nhiên sử dụng hình thức tạo lập nào, thời hạn dài hay ngắn, chi phí huy động cao hay thấp… bắt buộc ngân hàng thương mại phải luôn có sự cân nhắc, vừa đảm bảo hoạt động kinh doanh, vừa tối thiểu hoá chi phí, hạn chế thấp nhất rủi ro nhằm thực hiện được các mục tiêu của mình. Mặt khác mỗi ngân hàng thương mại đều có các đặc điểm riêng, có những lợi thế riêng và những hạn chế nhất định. Chính vì vậy mỗi ngân hàng thương mại phải tự đánh giá phân tích những ưu và nhược điểm của mình để tìm ra những phương thức tạo lập NLTC phù hợp nhất hiệu quả nhất phát huy khả năng tiểm ẩn và hạn chế những nhược điểm.3 Phân loại nguồn lực tài chính tại Ngân hàng thương mại Nguồn lực tài chính tự có NLTC tự có của ngân hàng thương mại là những giá trị tiền tệ do ngân hàng tạo lập được thuộc về sở hữu của ngân hàng. Đây là loại NLTC ngân hàng có thể sử dụng lâu dài để hình thành nên trang thiết bị, nhà cửa cho ngân hàng.
NLTC này chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng nguồn NLTC của ngân hàng song lại là điều kiện pháp lý bắt buộc khi thành lập một ngân hàng. 7 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Do tính chất ổn định của nó, Ngân hàng có thể sử dụng vào các mục đích khác nhau như trang bị cơ sở vật chất, mua tài sản cố định, dùng để đầu tư hay góp NLTC liên doanh¼ NLTC tự có là căn cứ quyết định khả năng thanh toán khi Ngân hàng gặp rủi ro. Sự tăng trưởng của NLTC tự có sẽ quyết định năng lực và sự phát triển của ngân hàng thương mại. NLTC tự có của Ngân hàng được hình thành căn cứ vào hình thức tổ chức của ngân hàng thương mại là: ngân hàng thương mại quốc doanh, ngân hàng thương mại cổ phần hay ngân hàng thương mại liên doanh.
NLTC tự có gồm các thành phần: NLTC tự có cơ bản, NLTC tự có bổ sung. NLTC tự có cơ bản: Là NLTC điều lệ – NLTC pháp định NLTC điều lệ: do các cổ đông đóng góp và được ghi vào điều lệ hoạt động của Ngân hàng, theo quy định tối thiểu phải bằng NLTC pháp định. NLTC pháp định: Là mức NLTC tối thiểu phải có để thành lập ngân hàng do pháp luật quy định. NLTC tự có bổ sung trong quá trình hoạt động của ngân hàng gia tăng NLTC của chủ theo nhiều phưong thức khác nhau tùy thuộc vào điều kiện cụ thể và các quỹ như: Quỹ dự trữ bổ sung NLTC điều lệ, quỹ dự trữ đặc biệt và quỹ khác.
Nguồn nội bộ (nguồn từ lợi nhuận): Trong điều kiện thu nhập ròng lớn hơn không, chủ ngân hàng có xu hướng gia tăng NLTC bằng cách chuyển một phần thu nhập ròng thành NLTC đầu tư. Tỷ lệ tích lũy tùy thuộc vào cân nhắc của chủ ngân hàng về tích lũy từ lợi nhuận và tiêu dùng. Những ngân hàng lâu năm có thu nhập ròng lớn, nguồn NLTC tích lũy từ lợi nhuận sẽ cao hơn với NLTC của chủ hình thành ban đầu. 8 Luận văn tốt nghiệp Học viện Tài chính Nguồn bên ngoài: Là nguồn bổ xung từ phát hành thêm cổ phiếu để mở rộng quy mô hoạt động hoặc để đổi mới trang thiết bị hay để đáp ứng yêu cầu NLTC của chủ do ngân hàng nhà nước quy định.