CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SẢN XUẤT KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về hiệu quả sản xuất kinh doanh 1. Khái niệm về hiệu quả sản xuất kinh doanh Các quan điểm về hiệu quả hoạt động kinh doanh : Ngày nay, có rất nhiều các quan điểm khác nhau về hiệu quả hoạt động kinh doanh. Tùy theo từng lĩnh vực kinh doanh mà người ta đưa ra các quan điểm khác nhau về hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.
Dưới đây là một số quan điểm về hiệu quả hoạt động kinh doanh: Nhà kinh tế học người Anh – Adam Smith cho rằng: “Hiệu quả là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế, doanh thu tiêu thụ hàng hóa”. Theo quan điểm này, hiệu quả kinh doanh đồng nhất với kết quả kinh doanh. Adam Smith đã không đề cập đến các chi phí kinh doanh, tức là nếu hoạt động kinh doanh tạo ra cùng một kết quả thì có cùng một mức chi chí. Quan điểm thứ hai cho rằng: “Hiệu quả kinh doanh là quan hệ tỷ lệ giữa phần tăng thêm của phần kết quả và phần tăng thêm của chi phí.” Quan điểm này đã xác định được hiệu quả trên cơ sở so sánh tương đối giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra để có được kết quả đó.
Hạn chế của quan niệm là chỉ xem xét hiệu quả trên cơ sở so sánh phần tăng thêm của kết quả và phần tăng thêm của chi phí, nó không xem xét đến chi phí và kết quả ban đầu. Quan điển thứ ba cho rằng: “Hiệu quả kinh doanh phải thể hiện được mối quan hệ giữa sự vận động của chi phí tạo ra kết quả đó, đồng thời phản ánh được trình độ sử dụng các nguồn lực sản xuất.” Quan điểm này đã chú ý đến sự so sánh tốc độ vận động của hai 6 yếu tố phản ánh hiệu quả kinh doanh, đó là tốc độ vận động của kết quả và tốc độ vận động của chi phí. Để làm sáng tỏ bản chất và đi đến một khái niệm hiệu quả kinh doanh hoàn chỉnh chúng ta nên xuất phát từ luận điểm của triết học Mác – Lênin và những luận điểm của lý thuyết hệ thống kinh tế hiện đại. Khái niệm hiệu quả hoạt động kinh doanh: Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực bao gồm nhân lực, tài lực và vật lực dựa vào hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đạt được mục tiêu chung là tối đa hóa lợi nhuận với chi phí thấp nhất.
Như vậy, hiệu quả kinh doanh là thước đo ngày càng trở nên quan trọng của sự tăng tưởng kinh tế và là chỗ dựa cơ bản để đánh giá việc thực hiện mục tiêu kinh tế của doanh nghiệp trong từng thời kỳ. Bản chất và đặc điểm của hiệu quả hoạt động kinh doanh Về bản chất: Bản chất của hiệu quả hoạt động kinh doanh là nâng cao năng suất lao động và tiết kiệm lao động xã hội. Đây là hai mặt có mối quan hệ mật thiết của vấn đề hiệu quả kinh doanh. Vấn đề đặt ra cho các doanh nghiệp là phải khai thác, tận dụng triệt để và tiết kiệm các nguồn lực và chi phí.
Vì vậy, yêu cầu của việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh là phải đạt kết quả tối đa với chi phí tối thiểu. Về đặc điểm của phạm trù hiệu quả sản xuất kinh doanh: Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phức tạp và khó đánh giá. Khái niệm trên cho ta thấy hiệu quả kinh doanh được xác định bởi mối tương quan giữa hai đại lượng là kết quả đầu ra và chi phí bỏ ra để có được kết quả đó. Về kết quả, chúng ta ít xác định được kết quả doanh nghiệp thu được.
Ví dụ kết quả thu được của hoạt động kinh doanh chịu ảnh hưởng của thước đo giá trị đồng tiền – với những thay đổi trên thị trường của nó. 7 Phân loại hiệu quả sản xuất kinh danh: Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, phạm trù hiệu quả kinh tế được thể hiện dưới các dạng khác nhau. Nó là cơ sở để xác định các chỉ tiêu và định mức hiệu quả kinh doanh. Sau đây là một số cách phân loại hiệu quả kinh doanh trong doanh nghiệp: Hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế quốc dân: Hiệu quả tài chính: phản ánh mối quan hệ lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp nhận được và chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có được lợi ích kinh tế đó.
Đây là mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp và các nhà đầu tư. Biểu hiện chung của hiệu quả doanh nghiệp là lợi nhuận cao và ổn định. Hiệu quả kinh tế quốc dân hay còn gọi là hiệu quả kinh tế xã hội. Hiệu quả kinh tế quốc dân mà doanh nghiệp mang lại cho nền kinh tế là sự đóng góp của doanh nghiệp vào phát triển xã hội, tích lũy ngoại tệ, tăng thu ngân sách, giải quyết việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống cho người lao động.
Hiệu quả chi phí xã hội: Hoạt động của bất kỳ doanh nghiệp nào cũng gắn với môi trường và thị trường kinh doanh của nó. Doanh nghiệp nào cũng căn cứ vào thị trường để giải quyết các vấn đề then chốt như: Sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai? Và Phân phối ở đâu? Hiệu quả tổng hợp. Hiệu quả tổng hợp thể hiện mối tương quan giữa kết quả thu được và tổng chi phí bỏ ra để thực hiện nhiệm vụ sản xuất hay kinh doanh. Việc tính toán hiệu quả chi phí tổng hợp cho thấy hiệu quả hoạt động chung của doanh nghiệp hay nền kinh tế quốc dân.
Hiệu quả của từng yếu tố: 8 Vốn lưu động: Cần có những biện pháp tích cực hơn để đẩy mạnh tốc độ quay của vốn lưu động, rút ngắn thời gian thu hồi vốn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp. Vốn cố định: Được thể hiện qua sức sản xuất và mức sinh lời của tài sản cố định. Hai chỉ tiêu này càng cao thì hiệu quả sử dụng tài sản cố định của doanh nghiệp càng lớn. Hiệu quả sử dụng lao động của doanh nghiệp: Đánh giá ở mức sinh lợi bình quân của lao động trong năm.
Năng suất lao động bình quân trên đầu người của doanh nghiệp. Vai trò của nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh đối với các doanh nghiệp. Hiệu quả kinh doanh là mục tiêu của doanh nghiệp. Trong cơ chế thị trường hiện nay, hiệu quả kinh doanh được xác định là mục tiêu cao nhất, là điều kiện tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Do đó, mục tiêu bao trùm và lâu dài của doanh nghiệp chính là tạo ra lợi nhuận, tối ưu hóa hiệu quả tức là chi phí cho các yếu tố đầu vào ít nhất và bán hàng với giá cao nhất mà thị trường có thể chấp nhận. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả kinh doanh. Trong quá trình kinh doanh các doanh nghiệp phải luôn gắn mình với thị trường, nhất là trong cơ chế thị trường hiện nay đặt các doanh nghiệp trong sự cạnh tranh gay gắt lẫn nhau. Để tồn tại được trong cơ chế thị trường cạnh tranh hiện nay đòi hỏi các doanh nghiệp phải hoạt động một cách có hiệu quả hơn.
Do đó, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh rất quan trọng: Thứ nhất: Nâng cao hiệu quả kinh doanh là yếu tố cơ bản để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp và được xác định bởi sự có mặt của doanh nghiệp trên thị trường. Do đó, việc nâng cao hiệu quả kinh doanh là 9 một đòi hỏi tất yếu khách quan đối với tất cả các doanh nghiệp trong cơ chế thị trường hiện nay. Thứ hai: Nâng cao hiệu quả kinh doanh là nhân tố thúc đẩy sự cạnh tranh và tiến bộ trong kinh doanh. Do vậy, yêu cầu các doanh nghiệp phải tự tìm tòi, đầu tư tạo nên sự tiến bộ trong kinh doanh.
Thứ ba: Mục tiêu bao trùm, lâu dài của doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận. Để thực hiện mục tiêu này, doanh nghiệp phải tiến hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh để tạo ra sản phẩm cung cấp cho thị trường. Muốn vậy, các doanh nghiệp phải sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong sản xuất xã hội nhất định. Như vậy, để đạt được hiệu quả kinh doanh và nâng cao hiệu quả kinh doanh luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp và trở thành vấn đề sống còn để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển.
Các nhân tố tác động đến hiệu quả sản xuất kinh doanh Các nhân tố tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh bao gồm: các yếu tố thuộc môi trường vĩ mô, các yếu tố thuộc môi trường vi mô, các yếu tố về Marketing – Mix và quản trị Marketing. Tác động của môi trường vĩ mô Môi trường vĩ mô gồm các yếu tố, các lực lượng xã hội rộng lớn, có tác động đến toàn bộ môi trường kinh doanh của doanh nghiệp. Doanh nghiệp không thể kiểm soát, thay đổi được các yếu tố của môi trường vĩ mô. Các yếu tố trong môi trường vĩ mô mang lại những cơ hội mới cũng như các thách thức đối với các doanh nghiệp.
Vì doanh nghiệp không thể thay đổi được môi trường vĩ mô, do vậy phải tìm cách thích ứng với nó thì mới có thể tồn tại và phát triển được. Môi trường nhân khẩu học: Môi trường dân số là mối quan tâm chính yếu đối với các nhà làm Marketing, vì dân chúng là lực lượng làm ra thị trường. 10 Nhân khẩu học là khoa học nghiên cứu về dân số trên các phương diện như tỷ lệ tăng trưởng, phân bố dân cư, cơ cấu lứa tuổi, tỷ lệ sinh và tỷ lệ chết, cơ cấu lực lượng lao động, mức thu nhập, giáo dục và các đặc tính kinh tế - xã hội khác. Những kết quả nghiên cứu trên về dân số có thể được sử dụng để dự đoán nhu cầu tiêu dùng sản phẩm trong tương lai.
Biểu hiện ở các khía cạnh chủ yếu sau đây: Quy mô, tốc độ tăng dân số là hai chỉ tiêu phản ánh khái quát và trực tiếp quy mô nhu cầu thị trường ở cả hiện tại và tương lai. Nếu đi sâu xem xét hai chỉ tiêu trên ở từng khu vực thành thị và nông thôn, giữa các vùng địa phương cho thấy từng nơi có quy mô và tốc độ tăng dân số là không giống nhau.