MỞ ĐẦU 1. XAÙC ÑÒNH VAÁN ÑEÀ NGHIEÂN CÖÙU a. Lyù do choïn ñeà taøi: Moät trong nhöõng vaán ñeà maáu choát cuûa quaûn trò laø quaûn trò nguoàn nhaân löïc. Thaät vaäy, moät coâng ty hay moät toå chöùc duø coù nguoàn taøi chính phong phuù, heä thoáng maùy moùc thieát bò hieän ñaïi ñi chaêng nöõa thì cuõng trôû neân voâ ích neáu khoâng bieát quaûn trò nguoàn taøi nguyeân nhaân löïc.
Chính cung caùch quaûn trò nguoàn nhaân löïc ñaõ taïo ra boä maët vaên hoaù cuûa toå chöùc, taïo baàu khoâng khí sinh hoaït vaø laøm vieäc cuûa coâng ty, ñoùng goùp quyeát ñònh cho söï thaønh ñaït cuûa coâng ty. Maëc duø chuùng ta khoâng phuû nhaän vai troø quan troïng cuûa caùc lónh vöïc khaùc nhö quaûn trò taøi chính, quaûn trò saûn xuaát, quaûn trò marketing, quaûn trò haønh chính,…. Nhöng roõ raøng quaûn trò nguoàn nhaân löïc vaãn ñoùng vai troø quan troïng nhaát trong moïi toâå chöùc vì con ngöôøi luoân laø yeáu toá haøng ñaàu. Quaûn trò nguoàn nhaân löïc laø moät laõnh vöïc phöùc taïp vaø ñoøi hoûi söï tinh teá.
Noù bao goàm nhieàu vaán ñeà nhö taâm lyù, sinh lyù, xaõ hoäi, trieát hoïc, ñaïo ñöùc hoïc, vaø thaäm chí caû daân toäc hoïc. Noù laø moät khoa hoïc nhöng ñoàng thôøi cuõng laø moät ngheä thuaät - ngheä thuaät laõnh ñaïo chæ huy. Laøm theá naøo ñeå quaûn trò nguoàn nhaân löïc coù hieäu quaû laïi caøng khoù khaên hôn vaø thöïc söï laø moät thöû thaùch ñoái vôùi caùc doanh nghieäp trong neàn kinh teá chuyeån ñoåi. Söï bieán ñoåi maïnh meõ cuûa moâi tröôøng kinh doanh, tính khoác lieät cuûa caïnh tranh vaø yeâu caàu ñaùp öùng nhu caàu ngaøy caøng cao cuûa nhaân vieân trong neàn kinh teá thò tröôøng ñaõ vaø ñang taïo söùc eùp lôùn, ñoøi hoûi caùc quaûn trò gia Vieät Nam ngaøy caøng phaûi coù quan ñieåm môùi, lónh hoäi ñöôïc nhöõng phöông phaùp môùi veà quaûn trò con ngöôøi.
Quaûn trò nguoàn nhaân löïc trong caùc doanh nghieäp Vieät Nam hieän nay vaãn coøn ñöôïc xem laø moät vaán ñeà môùi vaø ñoâi luùc vaãn coøn chöa ñöôïc quan taâm ñaùnh gía ñuùng möùc maëc duø trong quaù trình ñoåi môùi, cô baûn ñaõ coù nhieàu thay ñoåi dieãn ra trong thöïc tieãn quaûn trò nguoàn nhaân löïc. Rieâng ngaønh ñieän laø moät trong nhöõng ngaønh muõi nhoïn then choát, hieän nay vaãn coøn xem laø ñoäc quyeàn vaø chöa chòu söùc eùp cuûa canh tranh treân thò tröôøng, nhöng ñaõ vaø ñang trong quaù trình chuaån bò töøng böôùc tieán ñeán coå phaàn hoaù doanh nghieäp theo xu höôùng chung vaø ñoùn nhaän haøng loaït caùc tieán trình hoäi nhaäp kinh teá nhö vieäc Vieät Nam gia nhaäp AFTA, saép tôùi laø WTO,… Vôùi troïng traùch quan troïng ñaëêc thuø rieâng cuûa ngaønh vaø quy moâ vaø löïc löôïng nhaân söï to lôùn traûi khaép moïi mieàn ñaát nöôùc, hôn bao giôø heát vaán ñeà quaûn trò nguoàn nhaân löïc phaûi ñöôïc quan taâm vaø ñaàu tö ñuùng möùc. Trong ñieàu kieän vaø thôøi gian cho pheùp, ôû ñaây chuùng ta taäp trung nghieân cöùu vaán ñeà quaûn trò nguoàn nhaân löïc cho moät trong nhöõng ñôn vò ñieån hình vaø chuû choát cuûa ngaønh Ñieän khu vöïc phía Nam, ñoù laø Coâng ty Ñieän löïc TP.HCM, vôùi mong muoán seõ xaây döïng ñöôïc nhöõng giaûi phaùp nhaèm hoaøn thieän quaûn trò nguoàn nhaân löïc cho Coâng ty, ñem laïi hieäu quaû thieát thöïc vaø ñoùng goùp ñaùng keå cho söï phaùt trieån cuûa Coâng ty trong ñieàu kieän hieän nay. Vaán ñeà nghieân cöùu trong ñeà taøi: Noäi dung chính cuûa ñeà taøi laø nghieân cöùu thöïc traïng quaûn trò nguoàn nhaân löïc taïi Coâng ty Ñieän löïc TP.HCM thoâng qua vieäc phaân tích caùc chính saùch veà quaûn trò nguoàn nhaân löïc ñang ñöôïc aùp duïng nhö theá naøo, tình hình trieån khai thöïc hieän caùc chöùc naêng cuûa quaûn trò nguoàn nhaân löïc ra sao, vaø caùc keát quaû thu ñöôïc toát hay chöa toát theå hieän qua caùc soá lieäu baùo caùo, möùc ñoä haøi loøng cuûa nhaân vieân,….
Vieäc nghieân cöùu naøy seõ cho chuùng ta nhöõng ñaùnh giaù toång quan vaø khaù chính xaùc veà nhöõng keát quaû ñaõ ñaït ñöôïc vaø nhöõng maët coøn yeáu keùm trong quaûn trò nguoàn nhaân löïc cuûa Coâng ty. Treân cô sôû ñoù, keát hôïp vaän duïng caùc kieán thöùc thu thaäp ñöôïc veà lyù luaän quaûn trò nguoàn nhaân löïc, nghieân cöùu tìm ra nhöõng giaûi phaùp naøo caàn taäp trung thöïc hieän ñeå hoaøn thieän chính saùch quaûn trò nguoàn nhaân löïc cuûa Coâng ty moät höõu hieäu vaø thieát thöïc. MUÏC TIEÂU CUÛA ÑEÀ TAØI Caùc muïc tieâu chính cuûa ñeà taøi laø: a. Xem xeùt moät caùch toång quan veà lyù thuyeát quaûn trò nguoàn nhaân löïc.
Thoâng qua ñoù ruùt ra nhöõng cô sôû lyù luaän vaø moâ hình quaûn trò nguoàn nhaân löïc phuø hôïp ñeå vaän duïng trong ñieàu kieän Vieät Nam noùi chung vaø ngaønh Ñieän noùi rieâng. Phaân tích thöïc traïng vaø ñaùnh giaù toång quan veà tình hình quaûn trò nguoàn nhaân löïc cuûa Coâng ty Ñieän löïc TP. Ñeà xuaát caùc bieän phaùp hoaøn thieän hoaït ñoäng quaûn trò nguoàn nhaân löïc cho Coâng ty Ñieän löïc TP. PHAÏM VI, ÑOÁI TÖÔÏNG NGHIEÂN CÖÙU: Phaïm vi nghieân cöùu ñöôïc xaùc ñònh laø lónh vöïc quaûn trò nguoàn nhaân löïc trong Coâng ty Ñieän löïc TP.HCM, ñeà taøi taäp trung nghieân cöùu veà caùc hoaït ñoäng chöùc naêng cuûa quaûn trò nguoàn nhaân löïc.
Quaûn trò nguoàn nhaân löïc ôû ñaây cuï theå laø quaûn trò con ngöôøi, trong ñoù bao goàm taát caû caùc ñoái töôïng laø caùn boä coâng nhaân vieân chöùc cuûa Coâng ty Ñieän löïc TP. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU: Nghieân cöùu vaø toång hôïp caùc taøi lieäu lyù thuyeát veà quaûn trò nguoàn nhaân löïc hieän coù. Tieán haønh thu thaäp coù heä thoáng caùc soá lieäu trong phaïm vi ñeà taøi nghieân cöùu töø phoøng chöùc naêng cuûa Coâng ty Ñieän löïc TP. Thöïc hieän ñieàu tra phoûng vaán caùc ñoái töôïng lieân quan: (1) caùc caáp quaûn trò trong Coâng ty (töø phoù phoøng trôû leân) – nhaèm muïc ñích coù ñöôïc nhöõng nhaän xeùt töø goùc ñoä cuûa ngöôøi quaûn lyù, (2) caùc nhaân vieân Coâng ty – ñeå khaûo saùt möùc ñoä haøi loøng cuûa nhaân vieân ñoái vôùi Coâng ty.
Coâng taùc ñieàu tra tieán haønh theo 2 böôùc chính: nghieân cöùu sô boä vaø nghieân cöùu chính thöùc. Nghieân cöùu sô boä söû duïng phöông phaùp ñònh tính, vôùi kyõ thuaät ñoùng vai vaø thaûo luaän tay ñoâi, thoâng qua doù hoaøn chænh caùc caâu hoûi phoûng vaán. Nghieân cöùu chính thöùc söû duïng phöông phaùp ñònh löôïng, thu thaäp thoâng tin töø ñoái töôïng phoûng vaán. Cuoái cuøng, vieäc ñaùnh giaù, xöû lyù vaø phaân tích soá lieäu ñöôïc thöïc hieän thoâng qua caùc coâng cuï tieän ích cuûa phaàn meàm thoáng keâ SPSS (Statistical Package for Social Sciences) nhö: ñaùnh giaù sô boä qua heä soá tin caäy Cronbach alpha, phaân tích nhaân toá khaùm phaù EFA (Exploratory Factor Analysis), phaân tích töông quan, hoài quy, v.v… Chöông I SÔ LÖÔÏC LYÙ THUYEÁT QUAÛN TRÒ NGUOÀN NHAÂN LÖÏC 1.1 TOÅNG QUAÙT VEÀ QUAÛN TRÒ NGUOÀN NHAÂN LÖÏC 1.1 Ñònh nghóa: Quaûn trò taøi nguoàn nhaân löïc laø vieäc hoaïch ñònh, thu huùt, tuyeån choïn, duy trì, phaùt trieån, söû duïng, ñoäng vieân vaø taïo moïi ñieàu kieän thuaän lôïi cho taøi nguyeân nhaân söï thoâng qua toå chöùc, döïa treân quan ñieåm con ngöôøi laø voán quyù nhaát, vôùi muïc tieâu ñaït ñöôïc laø keát quaû toái öu cho caû toå chöùc laãn nhaân vieân.
Nguoàn nhaân löïc cuûa moät toå chöùc bao goàm caùc caù nhaân vôùi caùc vai troø khaùc nhau veà ñaëïc ñieåm caù nhaân, naêng löïc, tieàm naêng phaùt trieån, kinh nghieäm,… lieân keát vôùi nhau bôûi muïc tieâu chung. Do ñoù, quaûn trò nguoàn nhaân löïc chính laø khoa hoïc ñoàng thôøi laø ngheä thuaät trong vieäc tuyeån duïng, quaûn lyù vaø söû duïng con ngöôøi coù hieäu quaû nhaát nhaèm ñaït tôùi naêng suaát, chaát löôïng cao cuûa saûn phaåm vaø dòch vuï, keát hôïp haøi hoaø lôïi ích caù nhaân vaø muïc tieâu cuûa toå chöùc.2 Muïc tieâu cuûa quaûn trò nguoàn nhaân löïc: Quaûn trò nguoàân nhaân löïc nghieân cöùu caùc vaán ñeà veà quaûn trò con ngöôøi trong caùc toå chöùc ôû taàm vi moâ vôùi hai muïc tieâu cô baûn laø: (1) Söû duïng coù hieäu quaû nguoàn nhaân löïc nhaèm taêng naêng suaát lao ñoäng vaø naâng cao tính hieäu quaû cuûa toå chöùc. (2) Ñaùp öùng nhu caàu ngaøy caøng cao cuûa nhaân vieân, taïo cô hoäi cho hoï ñöôïc phaùt huy toái ña caùc naêng löïc caù nhaân, khieán hoï trung thaønh, taän taâm vôùi toå chöùc.3 YÙ nghóa thöïc tieãn cuûa quaûn trò nguoàn nhaân löïc: “Trong taát caû caùc nhieäm vuï cuûa quaûn trò, quaûn trò con ngöôøi laø nghieäm vuï trung taâm vaø quan troïng nhaát vì taát caû caùc vaán ñeà khaùc ñeàu phuï thuoäc vaøo möùc ñoä thaønh coâng cuûa quaûn trò con ngöôøi” - Likert – 1967. “Caùc coâng ty ngaøy nay hôn nhau hay khoâng chính laø do phaåm chaát, trình ñoä, vaø söï gaén boù cuûa nhaân vieân ñoái vôùi coâng ty - nghóa laø caùc nhaø quaûn trò phaûi nhaän thöùc vaø ñeà ra chieán löôïc quaûn trò nguoàn taøi nguyeân nhaân söï cuûa mình moät caùch coù hieäu quaû” - Jim Keyser - 1987.
Chuùng ta coù theå thaáy raèng vaán ñeà maáu choát vaø quan troïng nhaát cuûa neàn kinh teá hieän nay ñoù laø nguoàn nhaân löïc. Khaùc vôùi tröôùc kia, söùc maïnh cuûa nguoàn nhaân löïc khoâng phaûi chæ döøng laïi ôû söùc khoeû, cô baép cuûa nhaân vieân maø caùi chính yeáu baây giôø laïi laø ôû tri thöùc, nguoàn saùng taïo coù giaù trò cuûa hoï. Nhöõng nghieân cöùu khaùc nhau cho thaáy ña soá caùc doanh nghieäp thaønh coâng ngoaøi vieäc döïa vaøo kinh nghieäm treân thöôøng tröôøng, phaàn lôùn laø döïa vaøo khaû naêng bieát phaùt huy vai troø quaûn trò nguoàn nhaân löïc trong doanh nghieäp cuûa mình. Taàm quan troïng cuûa quaûn trò nguoàn nhaân löïc taêng maïnh treân toaøn theá giôùi trong maáy thaäp kyû gaàn ñaây khi caû trình ñoä naêng löïc cuûa nhaân vieân laãn trang thieát bò ngaøy caøng naâng cao, coâng vieäc ngaøy caøng phöùc taïp, ña daïng vaø yeâu caàu cuûa coâng vieäc taêng, haàu heát caùc doanh nghieäp phaûi ñoái ñaàu vôùi söï caïnh tranh gay gaét treân thò tröôøng, phaûi vaät loän vôùi caùc cuoäc suy thoaùi kinh teá vaø ñaùp öùng nhu caàu ngaøy caøng taêng cuûa nhaân vieân.
CHÖÙC NAÊNG CÔ BAÛN CUÛA QUAÛN TRÒ NGUOÀN NHAÂN LÖÏC Thu huùt nguoàn nhaân löïc: nhoùm chöùc naêng naøy chuû yeáu nhaèm ñaûm baûo nguoàn nhaân löïc veà soá löôïng vaø caùc phaåm chaát phuø hôïp vôùi yeâu caàu toå chöùc; thöôøng coù caùc hoaït ñoäng: hoaïch ñònh, döï baùo nguoàn nhaân löïc, phaân tích coâng vieäc, phoûng vaán, traéc nghieäm, phaân tích nhu caàu tuyeån duïng, löu giöõ vaø xöû lyù caùc thoâng tin veà nguoàn nhaân löïc.