CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP. Lý luận về hiệu quả hoạt động kinh doanh 1. Khái niệm Hiệu quả kinh doanh là phạm trù phản ánh trình độ lợi dụng các nguồn lực để đạt được các mục tiêu kinh doanh xác định. Hiệu quả kinh doanh gắn liền với toàn bộ các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kì cụ thể nào đó.
Hiệu quả kinh doanh không xét đến kết quả của một mà của nhiều tài sản dài hạn và ngắn hạn thực hiện được nhưng trong một thời kì rất cụ thể (thường là một năm). Trong quá trình kinh doanh, doanh nghiệp phải đánh giá hiệu quả kinh doanh theo thời gian. (Theo Giáo trình Quản trị kinh doanh, NXB Đại học kinh tế quốc dân) Để thấy được thực trạng kinh doanh ta cần phân tích hiệu quả hoạt động là việc đi sâu nghiên cứu theo yêu cầu của hoạt động quản lý kinh doanh căn cứ vào tài liệu hoạch toán, so sánh số liệu. Đây là công cụ nhận thức để cải thiện các hoạt động trong kinh doanh một cách phù hợp với điều kiện cụ thể và yêu cầu của các quy luật khách quan nhằm đem lại hiệu quả kinh doanh cao hơn.
Về mặt thời gian, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp đạt được trong từng thời kì, từng giai đoạn không được làm giảm sút hiệu quả kinh doanh của từng giai đoạn, các thời kì, chu kì kinh doanh tiếp theo. Điều đó đòi hỏi bản thân các doanh nghiệp không được vì lợi ích trước mắt mà bỏ đi lợi ích lâu dài. Trong thực tiễn kinh doanh của doanh nghiệp, điều này thường không được tính đến là con nguời khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên nhân văn không có kế hoạch, thậm chí khai thác sử dụng bừa bãi, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên và phá huỷ môi trường. Cũng không thể quan niệm rằng cắt bỏ chi phí và tăng doanh thu lúc nào cũng có hiệu quả, 5 một khi cắt giảm tuỳ tiện và thiếu cân nhắc các chi phí cải tạo môi trường, tạo cân bằng sinh thái, đầu tư cho giáo dục đào tạo.
Bản chất của hiệu quả kinh doanh. Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực trong hoạt động kinh doanh; trình độ tổ chức, quản lý của doanh nghiệp để thực hiện ở mức độ cao nhất các mục tiêu kinh tế – xã hội với mức chi phí thấp nhất. – Xét về mặt định tính, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp thể hiện ở những nỗ lực đóng góp của doanh nghiệp vào sự nghiệp phát triển kinh tế. – Xét vể mặt định lượng, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp là đại lượng biểu diễn mối tương quan giữa kết quả thu được trong hoạt động kinh doanh với chi phí bỏ ra để có được kết quả đó.
Đại lượng này được cụ thể hoá thành một hệ thống các chỉ tiêu như doanh thu, chi phí, lợi nhuận, tỉ suất lợi nhuận… – Xét về mặt thời gian, hiệu quả kinh doanh được tính vào một thời điểm nhất định, thông thường vào cuối mỗi chu kỳ kinh doanh. Tuy nhiên, hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp không chỉ là lợi ích trước mắt mà còn là lợi ích lâu dài. Doanh nghiệp không thể tồn tại lâu dài nếu hoạt động chỉ vì mục tiêu lợi nhuận, mà không xem xét tới lợi ích của người tiêu dùng, của nhà cung ứng, các trung gian thương mại tham gia vào kênh phân phối… – Xét về mặt không gian, hiệu quả kinh doanh được thể hiện ở vị thế của doanh nghiệp trên thị trường, mức độ bao phủ thị trường của doanh nghiệp. Tầm quan trọng của việc phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh Là công cụ để phát hiện những khả năng tiềm tàng và hạn chế trong hoạt động kinh doanh Trong hoạt động kinh doanh bất cứ doanh nghiệp nào và hoạt động theo hình thức nào cũng khó có thể sử dụng hết những tiềm năng mà mình đang 6 có.
Bởi vì không phải doanh nghiệp nào cũng biết mình đang nắm trong tay những tiềm lực gì vì không phải tiềm lực nào cũng hiện ra ngay trước mắt. Chỉ khi phân tích hoạt động hiệu quả kinh doanh thường xuyên thì doanh nghiệp mới dễ dàng phát hiện và khai thác những khả năng tiềm tàng này nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Khi đó doanh nghiệp sẽ tìm ra nguyên nhân và nguồn gốc của các vấn đề phát sinh. Và từ đó có những giải pháp, chiến lược kinh doanh thích hợp giúp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Là cơ sở đề ra các quyết định kinh doanh Thông qua các chỉ tiêu đã phân tích được doanh nghiệp sẽ nhận thức chính xác về khả năng, mặt mạnh, hạn chế của mình để đề ra các mục tiêu chiến lược kinh doanh. Vì vậy, có thể thấy phân tích hoạt động kinh doanh như là một hoạt động thực tiễn vì phân tích luôn đi trước quyết định kinh doanh. Là biện pháp quan trọng để phòng ngừa rủi ro trong kinh doanh Dù doanh nghiệp có đang kinh doanh trong bất cứ ngành nghề, lĩnh vực nào thì cũng đều gặp rủi ro chỉ là ít hay nhiều. Để việc kinh doanh đạt hiệu quả như mong muốn các doanh nghiệp cần phải thường xuyên phân tích hoạt động hiệu quả kinh doanh.
Và dựa vào những phân tích đó dự đoán các điều kiện kinh doanh trong thời gian tới để đề ra chiến lược kinh doanh cho phù hợp. Phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh chính là phân tích các điều kiện bên trong doanh nghiệp như: tài chính, lao động, vật tư, trang thiết bị,… Bên cạnh đó phân tích các điều kiện từ bên ngoài như: khách hàng, thị trường, đối thủ cạnh tranh,… Việc phân tích các yếu tố bên trong và bên ngoài đó giúp doanh nghiệp có thể dự đoán được rủi ro có thể xảy ra trong kinh doanh và đề ra các phương án phòng ngừa. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh 7 Để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp phải biết tận dụng thời cơ, vượt qua những khó khăn thách thức trước mắt và từng bước xác định vị thế của mình trên thương trường cùng đó không ngừng nâng cao hiệu quả kinh doanh. Nâng cao hiệu quả kinh doanh là cơ sở để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp cũng như toàn xã hội.
Hiệu quả hoạt động kinh doanh phản ánh trình độ sử dụng các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tiền vốn,…). Khi doanh nghiệp kinh doanh có lợi nhuận mới có thể đảm bảo cho quá trình tái đầu tư mở rộng sản xuất và đảm bảo sự tồn tại, phát triển của mình. Mỗi doanh nghiệp ở đây là một tế bào của xã hội, vì vậy khi doanh nghiệp phát triển chính là góp phần thúc đẩy xã hội phát triển. Nâng cao hiệu quả kinh doanh để tạo ra ưu thế trong quá trình cạnh tranh và mở rộng thị trường.
Trong cùng một ngành, lĩnh vực đều có rất nhiều doanh nghiệp cùng hoạt động vậy nên muốn tồn tại và có chỗ đứng vững chắc doanh nghiệp phải tự tạo cho mình ưu thế riêng. Ưu thế đó có thể là chất lượng sản phẩm, giá bán, cơ cấu hoặc mẫu mã sản phẩm,… Trong giới hạn về khả năng các nguồn lực, doanh nghiệp thực hiện những chiến lược khác nhau để khai thác được hết trong quá trình sản xuất, hoạt động kinh doanh. Ví dụ: nếu doanh nghiệp làm về lĩnh vực sản xuất quần áo thì cần phải liên tục cải tiến máy móc, nâng cao trình độ tay nghề của công nhân và cập nhật xu hướng thời trang để ra mắt các sản phẩm mới, phong phú về kiểu dáng cùng với đó đi kèm chất lượng tốt, giá cả hợp lý để thu hút, đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng. Như vậy việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh giúp các doanh nghiệp có thể mở rộng thị trường cũng chính vì thế góp phần tăng khả năng tiêu thụ và khả năng sử dụng các nguồn lực sản xuất.
8 Nâng cao hiệu quả kinh doanh để đảm bảo đời sống cho người lao động trong doanh nghiệp Với mỗi người lao động thì tiền lương chính là phần thu nhập chủ yếu nhằm duy trì cuộc sống của họ. Thu nhập ngày càng cao, ổn định cùng với các khoản tiền thưởng sẽ tạo nên sự tin tưởng và tinh thần làm việc trong doanh nghiệp. Cũng chính vì vậy doanh nghiệp đã áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm lao động bằng cách trừ vào lương nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm của mọi người. Từ đó nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh trong doanh nghiệp vì mục tiêu của bất kì doanh nghiệp nào cũng là lợi nhuận hay đạt lợi nhuận càng cao càng tốt.
Các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh 1. Môi trường bên ngoài Các yếu tố kinh tế. Các chính sách kinh tế của nhà nước, tốc độ tăng trưởng nền kinh tế quốc dân, tốc độ lạm phát, thu nhập bình quân trên đầu người… là các yếu tố tác động trực tiếp tới cung cầu của từng doanh nghiệp. Nếu tốc độ tăng trưởng nền kinh tế quốc dân cao, các chính sách của Chính phủ khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư mở rộng sản xuất, sự biến động tiền tệ là không đáng kể, lạm phát được giữ mức hợp lý, thu nhập bình quân đầu người tăng… sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp phát triển sản xuất, nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và ngược lại.
Yếu tố chính trị xã hội và pháp luật. Môi trường chính trị ổn định luôn luôn là tiền đề cho việc phát triển và mở rộng các hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp, các tổ chức cá nhân trong và ngoài nước. Các hoạt động đầu tư nó lại tác động trở lại rất lớn tới các hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp phải chấp hành các quy định của pháp luật, phải thực hiện các nghĩa vụ của mình với nhà nước, với xã hội và với người lao động 9 như thế nào là do luật pháp quy định (nghĩa vụ nộp thuế, trách nhiệm đảm bảo vệ sinh môi trường, đảm bảo đời sống cho cán bộ công nhân viên trong doanh nghiệp…).
Có thể nói luật pháp là nhân tố kìm hãm hoặc khuyến khích sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp, do đó ảnh hưởng trực tiếp tới các kết quả cũng như hiệu quả của các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Yếu tố ngành.