Lôøi môû ñaàu Trong nhöõng naêm gaàn ñaây, neàn kinh teá Vieät Nam ñaõ coù nhöõng chuyeån bieán tích cöïc, bieåu hieän taäp trung qua möùc taêng tröôûng GDP töông ñoái nhanh. Theâm vaøo ñoù, caùc chính saùch ñoåi môùi cuûa Ñaûng vaø Nhaø nöôùc ñaõ taïo nhieàu cô hoäi thuaän lôïi cho caùc doanh nghieäp hoøa nhaäp vaøo neàn kinh teá thò tröôøng. Cuøng vôùi söï phaùt trieån cuûa ngaønh thöông maïi, Sieâu thò laø moät loaïi hình kinh doanh baùn leû môùi xuaát hieän ôû nöôùc ta vaøo nhöõng naêm ñaàu cuûa thaäp nieân 90. Thaønh phoá Hoà Chí Minh khoâng nhöõng laø moät trung taâm kinh teá, vaên hoùa, chính trò maø coøn laø moät trung taâm thöông maïi vôùi loaïi hình kinh doanh Sieâu thò ra ñôøi sôùm nhaát.
Qua 8 naêm ra ñôøi vaø phaùt trieån, heä thoáng Sieâu thò cuûa Thaønh phoá ñaõ mang laïi nhöõng keát quaû ban ñaàu nhö goùp phaàn vaøo vieäc thöïc hieän nghóa vuï vôùi ngaân saùch nhaø nöôùc, ñaùp öùng nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng, laøm thay ñoåi phong caùch mua saém cuûa ngöôøi daân Thaønh phoá. Tuy nhieân, trong thôøi gian qua chuùng ta môùi chæ phaùt trieån sieâu thò theo chieàu roäng chöù chöa thöïc söï ñaàu tö phaùt trieån theo chieàu saâu, neân coøn nhieàu maët haïn cheá laøm cho hieäu quaû kinh doanh sieâu thò chöa cao. Thöïc teá trong soá nhöõng sieâu thò ra ñôøi vaø hoaït ñoäng coù nhöõng sieâu thò kinh doanh coù laõi vaø moät soá sieâu thò thua loã phaûi töï ruùt lui khoûi thöông tröôøng. Töø nhöõng vaán ñeà thöïc tieãn noùi treân, ñoøi hoûi phaûi coù nhöõng giaûi phaùp thích hôïp ñeå nhaèm thuùc ñaåy vaø naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng kinh doanh sieâu thò cuûa caû nöôùc noùi chung vaø Thaønh phoá Hoà Chí Minh noùi rieâng.
Do ñoù chuùng toâi choïn ñeà taøi : “ Giaûi phaùp nhaèm naâng cao hieäu quaû kinh doanh cuûa sieâu thò taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh ”vôùi muïc ñích phaân tích ñaùnh giaù tình hình hoaït ñoäng kinh doanh sieâu thò trong thôøi gian qua, ruùt ra nhöõng baøi hoïc kinh nghieäm caàn thieát, ñoái chieáu vôùi kinh nghieäm phaùt trieån sieâu thò cuûa moät soá nöôùc khaùc ñeå töø ñoù ñeà xuaát caùc giaûi phaùp mang tính chieán löôïc , goùp phaàn hoaøn thieän cô cheá quaûn lyù kinh doanh vaø naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng sieâu thò taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh trong thôøi gian tôùi. 1 Trong quaù trình thöïc hieän ñeà taøi, chuùng toâi söû duïng keát hôïp moät soá phöông phaùp nghieân cöùu nhö : phöông phaùp duy vaät bieän chöùng, phöông phaùp lòch söû vaø moâ taû, thoáng keâ, phoûng vaán, döï baùo,… Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø quaù trình phaùt trieån cuûa loaïi hình kinh doanh sieâu thò vôùi caùc phaïm vi giôùi haïn nhö sau : - Veà thôøi gian : nghieân cöùu töø naêm 1994 trôû veà sau, trong ñoù phaàn ñaùnh giaù thöïc traïng seõ phaân tích kyõ töø naêm 1997 ñeán nay. - Veà khoâng gian : nghieân cöùu trong phaïm vi thaønh phoá Hoà Chí Minh. - Lónh vöïc nghieân cöùu chuû yeáu cuûa ñeà taøi : laø caùc giaûi phaùp veà marketing, veà toå chöùc nguoàn haøng vaø giaûi phaùp veà quaûn trò nguoàn nhaân löïc.
Vôùi muïc ñích vaø phaïm vi nghieân cöùu noùi treân, noäi dung cuûa ñeà taøi ñöôïc trình baøy theo boá cuïc sau : Môû ñaàu Chöông I : Tính taát yeáu khaùch quan cuûa vieäc hình thaønh vaø phaùt trieån Sieâu thò taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh. Chöông II : Phaân tích thöïc traïng kinh doanh Sieâu thò taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh. Chöông III : Moät soá giaûi phaùp ñeå naâng cao hieäu quaû hoaït ñoäng Sieâu thò taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh. 2 CHÖÔNG I TÍNH TAÁT YEÁU KHAÙCH QUAN CUÛA VIEÄC HÌNH THAØNH VAØ PHAÙT TRIEÅN SIEÂU THÒ TAÏI THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH 1.
Toång quan veà Sieâu thò vaø naâng cao hieäu quaû kinh doanh Sieâu thò 1. Khaùi nieäm : Noùi ñeán sieâu thò, hieän coù nhieàu khaùi nieäm : Theo Philip Kotler : “ Sieâu thò laø cöûa haøng töï phuïc vuï töông ñoái lôùn coù möùc chi phí thaáp, tyû suaát lôïi nhuaän khoâng cao vaø khoái löôïng haøng baùn ra lôùn, ñaûm baûo ñaày ñuû nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng veà thöïc phaåm ,boät giaët, caùc chaát taåy röûa vaø nhöõng maët haøng chaêm soùc nhaø cöûa”. Moät soá taùc giaû cho raèng : Sieâu thò tröôùc heát laø moät cöûa haøng chuyeân baùn thöïc phaåm, cöûa haøng coù nhieàu gian haøng ñöôïc phaân loaïi moät caùch khoa hoïc, tieän duïng vaø quy moâ lôùn. ÔÛ Vieät Nam theo caùch hieåu phoå bieán : Sieâu thò laø cöûa haøng baùn leû kinh doanh theo phöông thöùc töï phuïc vuï, cô sôû vaät chaát töông ñoái hieän ñaïi, baùn nhieàu maët haøng ñaùp öùng nhu caàu tieâu duøng haèng ngaøy nhö thöïc phaåm, ñoà duøng gia ñình vaø caùc vaät phaåm khaùc.
Caùc khaùi nieäm noùi treân tuy coù khaùc nhau nhöng ñeàu thoáng nhaát ôû choã Sieâu thò laø moät loaïi hình baùn leû vaên minh, hieän ñaïi, ngöôøi mua haøng töï phuïc vuï mình, töø ñoù taïo khaû naêng thoûa maõn toát nhu caàu mua saém haøng hoùa cuûa moïi taàng lôùp daân cö trong xaõ hoäi. Caùc ñaëc tröng cuûa Sieâu thò : - Phöông thöùc baùn haøng töï choïn : ngöôøi mua ñöôïc töï do xem xeùt löïa choïn haøng hoùa, sau ñoù töï mang haøng ñeán quaày thu ngaân ñeå thanh toaùn tieàn. - Haøng hoùa baùn taïi Sieâu thò raát ña daïng vaø phong phuù, töø vaøi ngaøn ñeán vaøi chuïc ngaøn maët haøng khaùc nhau, bao goàm ngaønh haøng thöïc phaåm vaø phi thöïc phaåm. Haøng hoùa ñöôïc tröng baøy treân caùc giaù keä theo töøng loaïi, ñöôïc nieâm yeát giaù vaø baùn ñuùng giaù nieâm yeát.
- Mua saém moät choã : khaùch ñeán Sieâu thò coù theå mua ñöôïc nhieàu maët haøng. 3 - Cô sôû vaät chaát kyõ thuaät ñöôïc trang bò töông ñoái hieän ñaïi ñeå baûo ñaûm söï tieän nghi, thoaûi maùi cho khaùch haøng nhö heä thoáng laïnh, xe ñaåy haøng, maùy tính tieàn,… - Quy moâ hoaït ñoäng : Sieâu thò phaûi coù quy moâ töông ñoái lôùn, do phöông thöùc baùn haøng laø töï phuïc vuï, ñoàng thôøi laáy quan ñieåm chi phí vaø lôïi nhuaän thaáp laøm cô sôû cho hoaït ñoäng kinh doanh, neân ñoøi hoûi Sieâu thò phaûi coù quy moâ hôïp lyù môùi coù theå tieâu thuï ñöôïc khoái löôïng haøng hoùa lôùn, ñuû ñeå buø ñaép chi phí kinh doanh. Phaân loaïi Sieâu thò : I. Caên cöù vaøo ngaønh haøng kinh doanh chia Sieâu thò thaønh 02 loaïi : - Sieâu thò chuyeân doanh : kinh doanh moät hoaëc moät nhoùm ngaønh haøng nhö : quaàn aùo, giaøy deùp, ñieän maùy, ñòa oác, ñoà trang trí noäi thaát,.
- Sieâu thò kinh doanh toång hôïp nhieàu maët haøng : hình thöùc naøy ñang phoå bieán. Caên cöù vaøo quy moâ chia Sieâu thò thaønh 03 loaïi : - Sieâu thò nhoû (Mini Supermarket) : Theo caùch phaân loaïi cuûa Phaùp thì nhöõng Sieâu thò coù dieän tích döôùi 400 m2 ñöôïc goïi laø Sieâu thò nhoû. Caùc Sieâu thò nhoû thöôøng baùn moät loaïi haøng hoùa nhö ñoà chôi treû em, duïng cuï theå thao, quaàn aùo, giaøy deùp,… - Sieâu thò (Supermarket) : ÔÛ Phaùp, caùc Sieâu thò thöôøng coù dieän tích töø 400 – 2. ÔÛ Myõ, dieän tích trung bình cuûa caùc Sieâu thò laø 1.
Sieâu thò baùn caùc loaïi haøng hoùa phuïc vuï nhu caàu tieâu duøng haèng ngaøy. Danh muïc haøng hoùa kinh doanh töø vaøi ngaøn ñeán 20. Thöôøng caùc Sieâu thò ñöôïc boá trí ôû nhöõng khu daân cö, giao thoâng thuaän tieän. - Ñaïi Sieâu thò (Hyperrmarket) : laø ñôn vò baùn leû coù quy moâ lôùn vôùi dieän tích vaøi chuïc ngaøn m2.
Ñaïi sieâu thò thöôøng thuoäc sôû höõu cuûa moät taäp ñoaøn thöông maïi, ñöôïc toå chöùc nhö moät khu toå hôïp baùn leû ñuû moïi thöù haøng hoùa dòch vuï. Danh muïc haøng hoùa coù theå leân ñeán 50. Ñaïi sieâu thò coù quy moâ lôùn neân thöôøng ñöôïc ñaët ôû khu ngoaïi vi cuûa caùc thaønh phoá lôùn. Vai troø cuûa Sieâu thò trong heä thoáng baùn leû : Sieâu thò laø moät trong nhöõng cöûa haøng baùn leû, neân vò trí cuûa noù laø trung gian cuoái cuøng trong keânh phaân phoái haøng hoùa.
Sieâu thò tröïc tieáp baùn haøng phuïc vuï nhu caàu tieâu duøng cuûa moïi ngöôøi. Ôû vò trí ñoù, sieâu thò coù vai troø raát quan troïng ñoái vôùi ngöôøi saûn xuaát vaø ngöôøi tieâu duøng. 4 - Ñoái vôùi ngöôøi saûn xuaát : Sieâu thò hoaït ñoäng nhö moät ñaïi lyù mua haøng. Sieâu thò phaûi nghieân cöùu nguoàn haøng, löïa choïn haøng hoùa phuø hôïp vôùi nhu caàu thò hieáu cuûa khaùch haøng.
- Ñoái vôùi ngöôøi tieâu duøng : Sieâu thò laø nhaø cung caáp, laø ngöôøi tröïc tieáp phuïc vuï vaø thoûa maõn nhu caàu veà haøng hoùa, dòch vuï maø ngöôøi tieâu duøng caàn. Ñeå laøm toát vai troø naøy, sieâu thò phaûi nghieân cöùu, phaùt hieän nhu caàu cuûa khaùch haøng, tìm vaø baùn nhöõng haøng hoùa ôû nhöõng thôøi gian, ñòa ñieåm vaø theo caùch thöùc maø khaùch haøng mong muoán. Ñoàng thôøi phaûi chuû ñoäng höôùng daãn nhu caàu, phaùt hieän vaø kích thích nhu caàu cuûa ngöôøi tieâu duøng. Vôùi vò trí caän keà ngöôøi tieâu duøng, Sieâu thò coù vai troø thoâng tin, caàu noái giöõa ngöôøi saûn xuaát vaø ngöôøi tieâu duøng.
Sieâu thò giuùp nhaø saûn xuaát thu thaäp nhöõng yù kieán phaûn hoài cuûa ngöôøi tieâu duøng veà chaát löôïng, giaù caû, maãu maõ haøng hoùa ñeå nhaø saûn xuaát caûi tieán naâng cao chaát löôïng saûn phaåm, ñoàng thôøi giuùp nhaø saûn xuaát quaûng caùo, giôùi thieäu saûn phaåm môùi ñeán ngöôøi tieâu duøng moät caùch nhanh choùng. Söï xuaát hieän cuûa Sieâu thò ñaõ laøm taêng möùc ñoä caïnh tranh trong heä thoáng baùn leû. Vôùi cô sôû vaät chaát kyõ thuaät hieän ñaïi vaø phöông thöùc baùn haøng töï phuïc vuï, tieán boä vaên minh, hoaït ñoäng cuûa Sieâu thò ñaõ coù taùc duïng thuùc ñaåy caùc loaïi hình baùn leû khaùc phaûi ñoåi môùi phong caùch phuïc vuï khaùch haøng. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh Sieâu thò Ñeå ñaït ñöôïc hieäu quaû kinh doanh, caùc Sieâu thò phaûi caên cöù vaøo qui moâ, cô caáu, thò hieáu cuûa thò tröôøng ñeå phaùt trieån kinh doanh.
Ñeå ñaït ñöôïc yeâu caàu naøy, caùc Sieâu thò phaûi nghieân cöùu thò tröôøng veà caùc nhaân toá chi phoái ñeán söï dieãn bieán qui moâ, cô caáu vaø thò hieáu thò tröôøng, ñeå xaùc ñònh qui moâ kinh doanh caùc loaïi haøng, cô caáu loaïi haøng, tìm kieám loaïi haøng vaø phöông phaùp kinh doanh phuø hôïp vôùi töøng khaùch haøng, nhaèm ñaùp öùng toát nhaát nhu caàu cuûa hoï. Nhö vaäy, tuyø theo töøng giai ñoaïn phaùt trieån cuûa thò tröôøng maø coù ñònh höôùng phaùt trieån kinh doanh khaùc nhau. Naâng cao hieäu quaû kinh doanh Sieâu thò cuõng coù nghóa laø caùc Sieâu thò phaûi thöôøng xuyeân ñaùnh giaù nguoàn löïc cuûa mình, khai thaùc vaø söû duïng caùc nguoàn löïc ñoù ñeå nhaèm muïc ñích cuoái cuøng laø kinh doanh coù hieäu quaû. Lòch söû hình thaønh vaø phaùt trieån Sieâu thò ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh 2.
Söï hình thaønh vaø phaùt trieån Chuùng ta haõy ngöôïc doøng thôøi gian trôû veà nhöõng naêm ñaàu cuûa thaäp nieân 80.