Luận văn thạc sĩ quản lý khoa học và công nghệ nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ cho nông dân nuôi trồng thủy sản bằng xây dựng mô hình trình diễn nghiên cứu trường hợp thành phố hải phòng

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu quản lý khoa học và công nghệ cải thiện kết quả chuyển giao công nghệ cho nông dân nuôi trồng thủy, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Trần Đức Minh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Huy Tiến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Chuyển Giao Công Nghệ Cho Nông Dân Nuôi Trồng Thủy Sản Tại Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Một số khái niệm về công nghệ và chuyển giao công nghệ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ CHO NÔNG DÂN NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN Ở HẢI PHÒNG
• 3. CHƯƠNG 3: XÂY DỰNG MÔ HÌNH TRÌNH DIỄN ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ CHO NÔNG DÂN NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN Ở HẢI PHÒNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về chuyển giao công nghệ

Chuyển giao công nghệ là một quá trình quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản. Chuyển giao công nghệ cho nông dân thủy sản tại Hải Phòng không chỉ đơn thuần là việc cung cấp kiến thức mà còn là việc tạo ra một môi trường thuận lợi để nông dân có thể áp dụng công nghệ vào thực tiễn sản xuất. Việc này giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình sản xuất. Có thể nói, hiệu quả chuyển giao công nghệ chính là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của ngành thủy sản tại địa phương.

1.1 Khái niệm về chuyển giao công nghệ

Chuyển giao công nghệ được hiểu là việc chuyển nhượng quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng công nghệ từ bên có quyền sang bên nhận. Điều này bao gồm cả việc cung cấp tài liệu, đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật. Theo luật chuyển giao công nghệ, việc này không chỉ đơn thuần là việc mua bán mà còn là một quy trình phức tạp liên quan đến nhiều yếu tố như kỹ thuật, nhân lực và tài chính.

1.2 Vai trò của chuyển giao công nghệ trong nuôi trồng thủy sản

Trong bối cảnh Hải Phòng là trung tâm nghề cá của vùng Duyên Hải Bắc Bộ, việc chuyển giao công nghệ cho nông dân thủy sản đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các mô hình như xây dựng mô hình trình diễn giúp nông dân dễ dàng tiếp cận và áp dụng công nghệ mới, từ đó góp phần cải thiện đời sống và phát triển kinh tế địa phương.

II. Thực trạng chuyển giao công nghệ tại Hải Phòng

Thực trạng chuyển giao công nghệ cho nông dân thủy sản tại Hải Phòng hiện nay còn nhiều hạn chế. Mặc dù có nhiều chương trình hỗ trợ và đào tạo, nhưng hiệu quả của việc chuyển giao công nghệ vẫn chưa đạt được như mong đợi. Các hình thức chuyển giao như hội thảo, hội thi, và tập huấn chưa thực sự phù hợp với nhu cầu và trình độ của nông dân. Nhiều nông dân vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận và áp dụng công nghệ mới vào sản xuất, dẫn đến việc nâng cao năng suất chưa đạt hiệu quả cao.

2.1 Đặc điểm của nông dân thủy sản tại Hải Phòng

Nông dân thủy sản tại Hải Phòng thường có trình độ dân trí thấp và thiếu kinh nghiệm trong việc áp dụng công nghệ mới. Điều này dẫn đến việc họ gặp khó khăn trong việc tiếp cận các thông tin và công nghệ hiện đại. Việc xây dựng các mô hình trình diễn có thể là một giải pháp hiệu quả để giúp nông dân có thể học hỏi và thực hành trực tiếp.

2.2 Các hình thức chuyển giao công nghệ hiện tại

Hiện nay, các hình thức chuyển giao công nghệ cho nông dân chủ yếu là thông qua các khóa tập huấn, hội thảo và mô hình trình diễn. Tuy nhiên, các hình thức này chưa thực sự phù hợp với thực tế sản xuất của nông dân. Do đó, cần có những giải pháp cải tiến để nâng cao hiệu quả của các hoạt động này, từ đó giúp nông dân dễ dàng tiếp cận và áp dụng công nghệ vào sản xuất.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ

Để nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ cho nông dân thủy sản tại Hải Phòng, cần có những giải pháp cụ thể và đồng bộ. Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng các mô hình trình diễn thực tế, nơi nông dân có thể quan sát và thực hành trực tiếp. Điều này không chỉ giúp nông dân hiểu rõ hơn về công nghệ mà còn tạo ra cơ hội để họ trao đổi kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau.

3.1 Xây dựng mô hình trình diễn

Xây dựng mô hình trình diễn là một trong những phương pháp hiệu quả để nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ. Mô hình này không chỉ giúp nông dân tiếp cận công nghệ mới mà còn tạo điều kiện để họ thực hành và áp dụng vào sản xuất thực tế. Việc này sẽ giúp nông dân tự tin hơn trong việc sử dụng công nghệ và cải thiện năng suất sản xuất.

3.2 Đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật

Đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ. Cần có các chương trình đào tạo phù hợp với trình độ và nhu cầu của nông dân, đồng thời cung cấp hỗ trợ kỹ thuật kịp thời để họ có thể áp dụng công nghệ một cách hiệu quả nhất. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và nông dân là cần thiết để đảm bảo thành công của việc chuyển giao công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành nuôi trồng thủy sản tại thành phố Hải Phòng, trung tâm nghề cá vùng Duyên Hải Bắc Bộ, đóng vai trò kinh tế mũi nhọn với diện tích tiềm năng khoảng 40.000 ha, trong đó 17.000 ha đã được đưa vào nuôi trồng. Theo nghị quyết số 32-NQ/TƯ ngày 5/8/2003 của Bộ Chính trị và các nghị quyết của Thành ủy Hải Phòng, phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa là trọng tâm chiến lược. Tuy nhiên, hiệu quả chuyển giao công nghệ (CGCN) cho nông dân nuôi trồng thủy sản còn nhiều hạn chế, dẫn đến năng suất và thu nhập chưa tương xứng với mức đầu tư.

Mục tiêu nghiên cứu là nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ cho nông dân nuôi trồng thủy sản tại Hải Phòng thông qua xây dựng mô hình trình diễn, nhằm giúp nông dân làm chủ công nghệ, tăng năng suất và cải thiện đời sống. Phạm vi nghiên cứu tập trung trong 5 năm tại thành phố Hải Phòng, khảo sát các hình thức CGCN và đánh giá hiệu quả mô hình trình diễn trong nuôi trồng thủy sản.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc hiện thực hóa lý thuyết quản lý khoa học công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp, đồng thời hỗ trợ nhà quản lý, nhà khoa học và nông dân trong việc áp dụng công nghệ phù hợp, góp phần phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Khái niệm công nghệ và chuyển giao công nghệ: Công nghệ được hiểu là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng và bí quyết dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm, bao gồm cả phần cứng và phần mềm. Chuyển giao công nghệ là quá trình chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng công nghệ từ bên có quyền sang bên nhận, nhằm tạo năng lực công nghệ cho bên nhận.

• Mô hình trình diễn trong chuyển giao công nghệ: Mô hình trình diễn là hình mẫu điển hình của công nghệ nuôi trồng thủy sản được tái tạo tại điểm cụ thể nhằm nghiên cứu, rút kinh nghiệm, tham quan học tập và nhân rộng. Đây là hình thức CGCN có ràng buộc pháp lý, kết hợp đầu tư vốn và kỹ thuật, giúp nông dân tiếp cận công nghệ mới một cách thực tế và hiệu quả.

• Các hình thức chuyển giao công nghệ: Bao gồm tập huấn kỹ thuật, hội nghị, hội thảo, hội thi, hội chợ và mô hình trình diễn. Mỗi hình thức có ưu nhược điểm riêng, trong đó mô hình trình diễn được đánh giá là phù hợp nhất với đặc điểm nông dân nuôi trồng thủy sản tại Hải Phòng.

• Đặc điểm chuyển giao công nghệ cho nông dân nuôi trồng thủy sản: Nông dân có trình độ dân trí thấp, vốn hạn chế, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên và mùa vụ, do đó công nghệ phải phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội, dễ tiếp cận và áp dụng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Sơ cấp gồm khảo sát 800 nông dân (400 đã tập huấn, 400 chưa tập huấn), phỏng vấn sâu 15 cán bộ quản lý và chuyên viên chuyển giao công nghệ, khảo sát thực tế 40 mô hình trình diễn. Thứ cấp gồm tổng hợp tài liệu, báo cáo, nghị quyết, các nghiên cứu liên quan trong và ngoài nước.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng với cỡ mẫu lớn, tính bình quân, khoảng biến thiên để đánh giá hiệu quả các hình thức CGCN. Phân tích so sánh hiệu quả giữa các hình thức chuyển giao công nghệ, đặc biệt tập trung vào mô hình trình diễn.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung trong 5 năm, từ 2004 đến 2008, với các hoạt động khảo sát, phỏng vấn, tổ chức hội thảo, tập huấn và đánh giá mô hình trình diễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả tập huấn kỹ thuật thấp: Trong 1.483 lớp tập huấn kỹ thuật tổ chức trong 5 năm, chỉ khoảng 7% nông dân áp dụng được toàn bộ quy trình kỹ thuật, 63% áp dụng một phần, và 30% không áp dụng được. Nguyên nhân chính là thiếu vốn (chiếm 80%), quy trình không phù hợp (20%), thiếu lao động, giống, thức ăn và thị trường.

2. Mô hình trình diễn được đánh giá cao về hiệu quả: Tổng số mô hình trình diễn xây dựng từ 2004-2008 là 3.740 điểm mô hình, trung bình mỗi xã có 3-4 mô hình/năm. Mô hình giúp nông dân học tập thực hành, giảm rủi ro và tăng khả năng làm chủ công nghệ. Tuy nhiên, thủ tục hành chính phức tạp và chi phí đầu tư là rào cản lớn.

3. Năng lực cán bộ và giảng viên còn hạn chế: Chỉ 5% giảng viên tập huấn được đào tạo nghiệp vụ sư phạm, 53,84% có trình độ đại học, phần lớn chưa có kinh nghiệm thực tế sản xuất. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng tập huấn và hiệu quả chuyển giao công nghệ.

4. Đặc điểm nông dân nuôi trồng thủy sản: Phần lớn nông dân có trình độ văn hóa cấp 2 (68,75%), độ tuổi chủ yếu từ 46-60 (52%), trình độ kỹ thuật thấp, khó tiếp thu công nghệ mới. Nông dân nghèo, thiếu vốn và điều kiện sản xuất hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng áp dụng công nghệ.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hình thức tập huấn kỹ thuật truyền thống chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của nông dân do thiếu sự phù hợp về nội dung, phương pháp và điều kiện đi kèm. Mô hình trình diễn được xem là hình thức CGCN hiệu quả hơn vì tạo điều kiện cho nông dân thực hành, học hỏi trực tiếp và giảm thiểu rủi ro khi áp dụng công nghệ mới.

Tuy nhiên, việc triển khai mô hình còn gặp nhiều khó khăn như thủ tục hành chính phức tạp, thiếu kinh phí đầu tư, năng lực cán bộ hướng dẫn yếu và sự già hóa lực lượng lao động nông thôn. So sánh với các nghiên cứu trong ngành, mô hình trình diễn đã được chứng minh là công cụ hữu hiệu trong chuyển giao công nghệ nông nghiệp, đặc biệt phù hợp với đặc điểm nông dân có trình độ thấp và điều kiện kinh tế khó khăn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ áp dụng quy trình kỹ thuật sau tập huấn, bảng thống kê số lượng mô hình trình diễn theo năm và biểu đồ tuổi tác, trình độ của nông dân tham gia tập huấn để minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến phương pháp tập huấn kỹ thuật: Áp dụng phương pháp đào tạo thực hành, tương tác cao, phù hợp với trình độ và điều kiện của nông dân. Tăng cường đào tạo nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên và cán bộ chuyển giao công nghệ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Trung tâm Khuyến ngư.

2. Đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng hỗ trợ tài chính cho mô hình trình diễn: Rút ngắn quy trình phê duyệt, giảm giấy tờ, tăng mức hỗ trợ vốn đầu tư cho nông dân làm mô hình. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể: UBND thành phố, các cơ quan quản lý.

3. Phát triển mạng lưới cán bộ kỹ thuật có năng lực thực tiễn: Tuyển chọn, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ có kinh nghiệm sản xuất thực tế, nâng cao kỹ năng hướng dẫn và hỗ trợ nông dân. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đào tạo nghề.

4. Tăng cường thông tin tuyên truyền và hỗ trợ tiếp cận vốn cho nông dân: Tổ chức các chương trình thông tin, hội thảo đầu bờ, kết nối ngân hàng với nông dân để tạo điều kiện vay vốn ưu đãi phục vụ áp dụng công nghệ. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Trung tâm Khuyến ngư, Ngân hàng Chính sách Xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý ngành nông nghiệp và thủy sản: Hỗ trợ hoạch định chính sách, xây dựng chương trình phát triển công nghệ phù hợp với thực tiễn địa phương.

2. Các cơ quan chuyển giao công nghệ và khuyến nông: Cung cấp cơ sở khoa học để cải tiến phương pháp chuyển giao, nâng cao hiệu quả công tác tập huấn và xây dựng mô hình trình diễn.

3. Nông dân và các tổ chức hợp tác xã nuôi trồng thủy sản: Giúp hiểu rõ vai trò và lợi ích của công nghệ mới, lựa chọn phương thức tiếp nhận phù hợp để nâng cao năng suất và thu nhập.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản lý khoa học công nghệ, nông nghiệp: Tham khảo mô hình nghiên cứu thực tiễn, phương pháp đánh giá hiệu quả chuyển giao công nghệ và các giải pháp ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển giao công nghệ trong nuôi trồng thủy sản là gì?
   Chuyển giao công nghệ là quá trình đưa kiến thức, kỹ thuật và quy trình sản xuất từ bên có công nghệ sang nông dân để họ làm chủ và áp dụng hiệu quả trong sản xuất.

2. Tại sao mô hình trình diễn được đánh giá cao trong chuyển giao công nghệ?
   Mô hình trình diễn giúp nông dân học tập thực hành trực tiếp, giảm rủi ro khi áp dụng công nghệ mới, đồng thời tạo điều kiện cho việc nhân rộng công nghệ hiệu quả.

3. Nguyên nhân chính khiến hiệu quả tập huấn kỹ thuật thấp là gì?
   Chủ yếu do quy trình không phù hợp với điều kiện thực tế của nông dân, thiếu vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật và phương pháp giảng dạy chưa phù hợp.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực cán bộ chuyển giao công nghệ?
   Cần tổ chức đào tạo nghiệp vụ sư phạm, bồi dưỡng kỹ năng thực tiễn, tuyển chọn cán bộ có kinh nghiệm sản xuất và tăng cường trang thiết bị hỗ trợ.

5. Các giải pháp hỗ trợ nông dân tiếp cận công nghệ mới là gì?
   Bao gồm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng hỗ trợ tài chính, tổ chức hội thảo, thông tin tuyên truyền và kết nối với các nguồn vốn vay ưu đãi.

Kết luận

• Nghiên cứu khẳng định mô hình trình diễn là hình thức chuyển giao công nghệ hiệu quả nhất cho nông dân nuôi trồng thủy sản tại Hải Phòng.
• Hiệu quả tập huấn kỹ thuật truyền thống còn thấp do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan.
• Năng lực cán bộ chuyển giao công nghệ và giảng viên cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu thực tế.
• Giải pháp đồng bộ về đào tạo, hỗ trợ tài chính và cải tiến thủ tục hành chính là cần thiết để nâng cao hiệu quả CGCN.
• Tiếp tục triển khai nghiên cứu và nhân rộng mô hình trình diễn trong 3-5 năm tới nhằm phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản tại Hải Phòng.

Các cơ quan quản lý, tổ chức chuyển giao công nghệ và nông dân cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận của đề tài Chương 2. Thực trạng chuyển giao công nghệ cho nông dân nuôi trồng thuỷ sản ở Hải Phòng Chương 3. Xây dựng mô hình trình diễn để nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ cho nông dân nôi trồng thuỷ sản ở Hải Phòng Phân 3.

Kết luận và khuyến nghị 16 PHAN 2. NOI DUNG NGHIÊN CỨU CHUONG 1. CO SO LY LUAN CUA DE TAI 1. Một số khái niệm về công nghệ và chuyền giao công nghệ 1.

Khái niệm công nghệ Trong thực tế có nhiều khái niệm khác nhau của công nghệ. Tuỳ theo góc độ nghiên cứu, tiếp cận mà có các khái niệm khác nhau. Theo từ điển bách khoa Việt Nam tap | “Công nghệ là môn khoa học ứng dụng, nhằm vận dụng các quy luật của tự nhiên và nguyên lý khoa học, đáp ứng nhu câu vật chất tinh than của con người”. Công nghệ là phương tiện kĩ thuật, là sự thé hiện vật chất hoặc các tri thức ứng dụng khoa học.

Công nghệ là một tập hợp các tri thức, các phương pháp dựa trên cơ sở khoa học và được sử dụng vào sản xuất trong các ngành sản xuất khác nhau để tạo ra sản phẩm vật chất và dich vu [18, tr. Trong một số tài liệu, công nghệ thường được hiểu là quá trình tiến hành một công đoạn sản xuất, là thiết bị dé thực hiện một công việc nên nó thường đi theo cụm từ: quy trình công nghệ, thiết bị công nghệ, dây chuyền công nghệ. Cách hiểu này được định nghĩa theo quan điểm của Liên Xô trước đây “Công nghệ là tập hợp các phương pháp gia công, chế tạo làm thay đôi trạng thái, tính chất, hình dáng nguyên vật liệu hay bán thành phẩm sử dụng trong quá trình sản xuất đề tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh”. Theo quan niệm này công nghệ chỉ liên quan đến sản xuất vật chất.

Mặc dù được sử dụng khá rộng, nhưng khái niệm công nghệ còn sử dụng chưa thống nhất. Có khía cạnh đề cập đến khả năng làm ra đồ vật. Khía cạnh thứ hai, nhắn mạnh công nghệ là một sản phẩm của con người. Ở khía canh kiến thức thì lại bác bỏ quan niệm công nghệ là vật thể mà phải là kiến thức.

Theo Trung tâm chuyên giao công nghệ khu vực Châu Á và Thái Bình Dương (The Asian and Pacific Centre for Transfer of Technology- APCTT) 17 coi công nghệ hàm chứa trong 4 thành phần: kỹ thuật (technoware), kĩ năng con người (humanware), thông tin (inforware) va tổ chức(orgaware). Uỷ ban kinh tế xã hội khu vực Châu Á- Thái Bình Dương (Economic and Social Commission for Asian and the Pacific- ESCAP) đưa ra khái nệm: Công nghệ là kiến thức có hệ thong vé quy trình và kỹ thuật dung đề ché biến vật liệu và thông tin. N6 bao gồm kiến thức, ki năng, thiết bị, phương pháp và các hệ thống dùng trong việc tạo ra hàng hoá và cung cấp dịch vụ”. Theo khái niệm này, không chỉ sản xuất vật chất mới dùng công nghệ, mà khái niệm công nghệ được mở rộng ra tất các lĩnh vực hoạt động của xã hội.

Trong nhiều trường hợp khi can thiết, người ta vẫn thừa nhận khái niệm công nghệ khác cho một mục đích nào đó. Trong luật khoa học công nghệ Việt Nam “Công nghệ là tập hợp các phương pháp, quy trình, kĩ năng, bí quyết, công cụ, phương tiện dùng để biến đổi các nguon lực thành sản phẩm” Trong khái niệm này cần lưu ý: Công nghệ là tập hợp chứ không phải là tổng SỐ: nguồn lực bao gồm vật lực, nhân lực, tài lực; Sản phẩm bao gồm hữu hình và vô hình, dưới dạng vật thể và phi vật thé. * Các bộ phận cấu thành của một công nghệ - Công nghệ hàm chứa trong các vật thé; - Công nghệ hàm chứa trong kỹ năng công nghệ của con người làm việc trong công nghệ; -. Công nghệ hàm chứa trong khung thé chế dé xây dựng cấu trúc tổ chức; - Công nghệ hàm chứa trong các dữ liệu đã được tư liệu hoá được sử dụng trong công nghệ [2, tr.

Khái niệm chuyển giao công nghệ Theo luật chuyển giao công nghệ: Chuyên giao công nghệ (CGCN) là chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng một phần hoặc toàn bộ công 18 nghệ từ bên có quyền chuyền giao công nghệ sang bên nhận công nghệ [18, điều 3]. Có những khái niệm mang tính rộng hơn, chuyển giao công nghệ là việc đưa kiến thức, kĩ thuật ra khỏi ranh giới nơi sản sinh ra nó. Theo quan điểm quản lý công nghệ: Chuyên giao công nghệ là tập hợp các hoạt động thương mại và pháp ly nham làm cho bên nhận công nghệ có được năng lực công nghệ như bên giao công nghệ, trong khi sử dụng công nghệ đó vào một mục đích đã định. Theo quan điểm thương mại, chuyên giao công nghệ là hình thức mua và bán công nghệ trên cơ sở hợp đồng CGCN đã được thoả thuận phù hợp với các quy định của pháp luật.

Bên bán có nghĩa vụ chuyền giao các kiến thức tổng hợp của công nghệ hoặc cung cấp các thiết bị máy móc, dịch vụ, đào tạo.kèm theo các kiến thức công nghệ cho bên mua và bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, để tiếp thu sử dụng các kiến thức công nghệ đó theo các điều kiện đã thoả thuận ghi nhận trong hợp đồng chuyền giao công nghệ. Theo luật chuyển giao công nghệ: Chuyển giao công nghệ là chuyển giao quyên sở hữu hoặc quyên sử dụng một phan hoặc toàn bộ công nghệ từ bên có quyên chuyển giao sang bên nhận công nghệ |2. Như vậy, có thể hiểu khái niệm công nghệ một cách rộng hơn là: quá trình đưa công nghệ từ một môi trường này sang môi trường khác bằng mọi hình thức khác nhau. Cách hiểu hẹp hơn CGCN là mua bán thương mại: Nó gồm hai phần, phần cứng (máy móc, thiết bị), phần mềm (quy trình, công thức, bí quyết).

Phạm trù chuyên giao công nghệ chủ yếu thuộc phần mềm của công nghệ, còn thiết bị máy móc thuộc về phần cứng được mua bán theo cách thương mại bình thường. Tuy nhiên, do pham mềm được thé hiện thông qua các phương tiện, thiết bị nên CGCN phải giải quyết mối quan hệ giữa hai phân này với nhau. 19 Theo luật chuyển giao công nghệ, điều 18, chuyển giao công nghệ bao gom: - Chuyên giao tài liệu về công nghệ: - Đảo tạo cho bên nhận công nghệ nắm vững và làm chủ công nghệ theo thời hạn trong hợp đồng đã định; - Cử chuyên gia tư van kỹ thuật cho bên nhận công nghệ, đưa công nghệ vào sản suất với chất lượng sản phâm đạt các chỉ tiêu và tến độ trong hợp dong. Theo phân loại các hoạt động khoa học công nghệ thì có ba hoạt động KHCN chính là: Nghiên cứu triển khai, chuyển giao công nghệ và dịch vụ KHCN, tương ứng với ba loại hình hoạt động là các loại hình tổ chức (Hình 1) [8, tr.

Có hai cách chuyển giao cơ bản: - Chuyển giao dọc: Chuyển giao từ khuc vực nghiên cứu và triển khai (R&D) vào khu vực sử dụng. Chuyền giao dọc có ưu điểm là mang đến cho bên nhận một công nghệ hoàn toàn mới, nhưng có độ rủi ro cao. - Chuyên giao ngang: Công nghệ được chuyền giao đã vào thị trường. Nó có ưu điểm là rủi ro thấp hơn chuyển giao dọc, nhưng phải chấp nhận cạnh tranh.

Về hình thức chuyển giao đang phổ bién 3 hình thức: - Chuyển giao công nghệ không kèm theo hợp đồng licence, trường hợp này không đòi hỏi giấy phép về quyền sử dụng, không ràng buộc pháp lý giữa hai bên. Vi tri của chuyển giao công nghệ trong hoạt động khoa học công nghệ(cơ sở để phân loại tổ chức KHCN) Hoạt động KHCN | Dịch vụ KHCN Đào tạo Nghiên cứu(R-D) NC ứng dung NC co ban Trién khai CN NCCB NC dinh thuân tuý hướng NC nền tảng(ĐTCB) NC chuyên đề - Chuyên giao có kèm theo hợp đồng licence. Day là CGCN có kèm theo ràng buộc về pháp lý. - Chuyên giao công nghệ có phối hợp đầu tư vốn.

Đây là trường hợp hai bên cùng ăn chia sản phâm, lợi nhuận về kinh tê hay lợi ích xã hội. Có 4 mức chuyển giao công nghệ khác nhau: - Trao kiến thức: Chuyên giao chỉ dừng lại ở việc huấn luyện, truyền đạt, hướng dẫn tư van. 21 - Trao chìa khoá: Đây là cách nói hình tượng, bên chuyên giao hoàn thành lắp đạt thiết bị, hướng dẫn quy trình, công thức, bí quyết cho đến hoàn tất toàn bộ sản xuất. - Trao sản phâm: Trường hợp này bên nhận muốn bên giao có thêm trách nhiệm.

Trường hợp này rất phô biến trong CGCN. - Trao thị trường: Bên nhận gánh thêm phần trách nhiệm bàn giao một khu vực mà bên giao công nghệ đang có phát triển khả quan. Đây là phương thức dẫn đến sự phối hợp đầu tư và nó dễ dàng thoả thuận khi hai bên đều có quyền lợi, nghĩa vụ [10, tr. Khái niệm về mô hình trình diễn chuyển giao công nghệ trong nuôi trồng thuỷ sản Mô hình: là hình mẫu, điển hình hoá những mối quan hệ đặc trưng quan trọng nhất mang tính bản chất của các sự vật hiện tượng, của các qua trình diễn ra trong tự nhiên và trong đời sông xã hội [10, tr.

Do tính chất điển hình hoá, nên khi nói đến mô hình người ta dễ hình dung ra những đặc trưng quan trọng nhất của sự vật hiện tượng và những mối liên hệ chủ yêu của bản thân sự vật đó. Vì vậy, có thé thử nghiệm mô hình đó vào thực tiễn và nhân rộng nó trở thành phổ biến hoặc có thé thu hẹp, xoá bỏ nếu thấy mô hình đó kém hiệu quả, không phù hợp với thực tiễn. Mô hình trình diễn trong nuôi trồng thuỷ sản là điển hình hoá của công nghệ nuôi, nó có đặc trưng cơ bản: - Mô hình trình diễn nuôi trồng thuỷ sản ( NTTS) là một hình thức hoạt động cụ thể nào đó được tái tạo lại hoặc mới được tạo ra tại một điểm trong khu vực hất định nhằm làm mẫu để nghiên cứu, rút kinh nghiệm, tham quan học tập, từ đó có thể nhân ra diện rộng [5, tr. - Mô hình trình diễn nuôi trồng thuỷ sản ở dạng triển khai thử nghiệm hoặc sản xuât bán đại trà của công nghệ, hoặc ở diện mở rộng công nghệ 22 trong áp dụng bán đại trà và đại trà.

Trong đó có bên giao và bên nhận: bên giao là các cơ quan nghiên cứu, don vi sự nghiệp, các đơn vị thuộc ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn, bên nhận thường là nông dân ở vùng nông thôn có diện tích nuôi trồng.