Luận văn: Nghiên cứu dao động ghế xe Forland và giải pháp tăng độ êm dịu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu dao động thẳng đứng của ghế ngồi trên xe ô tô forland vận chuyển gỗ và giải pháp nâng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Văn Luyện
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Nhật Chiêu
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Kỹ Thuật Máy Và Thiết Bị Cơ Giới Hóa Nông Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Dao Động Thẳng Đứng Của Ghế Ngồi Trên Xe Ô Tô Forland Vận Chuyển Gỗ Và Giải Pháp Nâng Cao Độ Êm Dịu Cho Người Lái
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu, ứng dụng các loại ô tô trong vận chuyển gỗ
• 1.2. Tình hình nghiên cứu về dao động của ô tô - máy kéo trên thế giới
• 1.3. Tình hình nghiên cứu về dao động của ô tô - máy kéo ở Việt nam
• 1.4. Tình hình nghiên cứu về chống rung cho người điều khiển máy
• 1.5. Tổng quan về hệ thống treo của ô tô

Tóm tắt

I. Nghiên cứu dao động ghế ngồi xe ô tô Forland trong vận chuyển gỗ Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu dao động ghế ngồi xe ô tô Forland trong vận chuyển gỗ là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực kỹ thuật ô tô và vận chuyển hàng hóa. Việc nghiên cứu này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến độ êm dịu của xe và người lái, từ đó đề xuất các giải pháp cải tiến để nâng cao độ êm dịu và an toàn cho người lái.

1.1. Tình hình nghiên cứu và ứng dụng các loại ô tô trong vận chuyển gỗ

Các ô tô tải trọng vừa và nhỏ có ưu điểm nổi trội hơn so với ô tô tải trọng lớn trong vận chuyển lâm nghiệp. Tuy nhiên, việc nghiên cứu và ứng dụng các loại ô tô này trong vận chuyển gỗ vẫn còn hạn chế.

1.2. Tình hình nghiên cứu về dao động của ô tô và máy kéo

Các nghiên cứu về dao động của ô tô và máy kéo đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được nghiên cứu và giải quyết để nâng cao độ êm dịu và an toàn cho người lái.

II. Phương pháp nghiên cứu dao động ghế ngồi xe ô tô Forland

Phương pháp nghiên cứu dao động ghế ngồi xe ô tô Forland bao gồm việc sử dụng các mô hình tính toán và thực nghiệm để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến độ êm dịu của xe và người lái.

2.1. Mô hình tính toán dao động ghế ngồi xe ô tô Forland

Mô hình tính toán dao động ghế ngồi xe ô tô Forland được sử dụng để đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến độ êm dịu của xe và người lái.

2.2. Thực nghiệm đánh giá dao động ghế ngồi xe ô tô Forland

Thực nghiệm đánh giá dao động ghế ngồi xe ô tô Forland được thực hiện để xác định các thông số thực tế của xe và người lái.

III. Kết quả nghiên cứu dao động ghế ngồi xe ô tô Forland

Kết quả nghiên cứu dao động ghế ngồi xe ô tô Forland cho thấy rằng các yếu tố ảnh hưởng đến độ êm dịu của xe và người lái bao gồm tốc độ xe, độ mấp mô mặt đường, và thiết kế của ghế ngồi.

3.1. Ảnh hưởng của tốc độ xe đến độ êm dịu

Tốc độ xe là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ êm dịu của xe và người lái.

3.2. Ảnh hưởng của độ mấp mô mặt đường đến độ êm dịu

Độ mấp mô mặt đường cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ êm dịu của xe và người lái.

IV. Giải pháp cải tiến ghế ngồi xe ô tô Forland

Dựa trên kết quả nghiên cứu, chúng ta có thể đề xuất các giải pháp cải tiến ghế ngồi xe ô tô Forland để nâng cao độ êm dịu và an toàn cho người lái.

4.1. Thiết kế lại ghế ngồi xe ô tô Forland

Thiết kế lại ghế ngồi xe ô tô Forland để cải thiện độ êm dịu và an toàn cho người lái.

4.2. Sử dụng vật liệu giảm chấn

Sử dụng vật liệu giảm chấn để giảm thiểu tác động của độ mấp mô mặt đường đến độ êm dịu của xe và người lái.

V. Kết luận

Nghiên cứu dao động ghế ngồi xe ô tô Forland trong vận chuyển gỗ là một vấn đề quan trọng trong lĩnh vực kỹ thuật ô tô và vận chuyển hàng hóa. Dựa trên kết quả nghiên cứu, chúng ta có thể đề xuất các giải pháp cải tiến để nâng cao độ êm dịu và an toàn cho người lái.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, việc đẩy mạnh cơ giới hóa trong sản xuất nông - lâm nghiệp là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Vận chuyển gỗ là một khâu quan trọng và nặng nhọc trong dây chuyền khai thác gỗ, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và chi phí sản xuất. Theo báo cáo ngành, rừng trồng tại Việt Nam có đặc điểm phân tán, sản lượng khai thác thấp và đường vận chuyển nhỏ hẹp, khiến việc sử dụng ô tô tải trọng lớn không còn phù hợp. Thay vào đó, ô tô tải trọng vừa và nhỏ như xe ô tô Forland lắp ráp trong nước được xem là giải pháp phù hợp, với ưu điểm về tính cơ động, tiết kiệm nhiên liệu và giảm thiểu tác động đến cây con, đất rừng.

Tuy nhiên, xe ô tô Forland hiện tại có ghế ngồi người lái nối cứng với sàn xe, không có bộ phận giảm chấn, dẫn đến dao động thẳng đứng lớn khi vận chuyển trên đường lâm nghiệp mấp mô, ảnh hưởng tiêu cực đến độ êm dịu, sức khỏe người lái và độ bền của xe. Mục tiêu nghiên cứu là khảo sát dao động thẳng đứng của ghế ngồi trên xe ô tô Forland khi vận chuyển gỗ rừng trồng, đánh giá độ êm dịu hiện tại và đề xuất giải pháp cải tiến hệ thống treo ghế nhằm nâng cao sự thoải mái và an toàn cho người lái. Nghiên cứu được thực hiện trên xe Forland sản xuất năm 2005, vận hành trên các đoạn đường lâm nghiệp tại khu vực Thanh Hóa với đặc trưng mấp mô mặt đường trung bình 0,1 m và bước sóng 0,8 m. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển cơ giới hóa bền vững cho ngành lâm nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả vận chuyển gỗ rừng trồng và bảo vệ sức khỏe người lao động.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình cơ học giải tích về dao động của hệ thống ô tô - máy kéo, tập trung vào dao động thẳng đứng của ghế ngồi người lái. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Phương trình Lagrange loại II: Dùng để thiết lập hệ phương trình vi phân mô tả dao động của hệ gồm các khối lượng, phần tử đàn hồi và giảm chấn. Phương trình có dạng tổng quát: $$ \frac{d}{dt} \left( \frac{\partial T}{\partial \dot{q}_i} \right) - \frac{\partial T}{\partial q_i} + \frac{\partial \Pi}{\partial q_i} + \frac{\partial \Phi}{\partial \dot{q}_i} = Q_i $$ trong đó $T$ là động năng, $\Pi$ thế năng, $\Phi$ năng lượng hao tán, $Q_i$ lực tổng quát, $q_i$ tọa độ suy rộng.

2. Mô hình dao động tuyến tính một bậc tự do cho hệ ghế - người lái: Ghế và người lái được mô hình hóa như một khối lượng liên kết với phần thân xe qua bộ phận đàn hồi và giảm chấn, chịu kích thích dao động từ mặt đường.

Các khái niệm chính bao gồm: tần số dao động riêng, gia tốc dao động, hệ số êm dịu chuyển động, và các đặc tính của hệ thống treo (độ cứng, hệ số cản giảm chấn). Mặt đường được mô hình hóa dạng hàm điều hòa với biên độ và bước sóng đặc trưng, làm nguồn kích thích dao động chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp lý thuyết và thực nghiệm:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu kỹ thuật xe ô tô Forland (trọng lượng, kích thước, hệ thống treo), đặc trưng mặt đường lâm nghiệp tại Thanh Hóa (độ mấp mô trung bình 0,1 m, bước sóng 0,8 m), và dữ liệu đo gia tốc dao động thẳng đứng tại vị trí ghế ngồi người lái.

• Phương pháp phân tích: Xây dựng mô hình toán học dao động thẳng đứng của xe và ghế người lái bằng phương trình Lagrange loại II, giải hệ phương trình vi phân bằng phần mềm Matlab & Simulink. Mô hình bao gồm 5 bậc tự do đại diện cho chuyển động thẳng đứng và góc lắc dọc của xe, chuyển động của các bánh xe và dao động ghế.

• Thực nghiệm: Đo gia tốc dao động thẳng đứng tại vị trí ghế người lái bằng cảm biến gia tốc chuẩn, thiết bị thu thập dữ liệu Spider8 và phần mềm xử lý trên máy tính. Thí nghiệm được thực hiện trên đoạn đường lâm nghiệp có đặc trưng mấp mô đã xác định, với các mức tải trọng gỗ khác nhau (500 kg, 1000 kg, 1250 kg) và vận tốc chạy xe đa dạng.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu lý thuyết và xây dựng mô hình trong 6 tháng đầu, thực nghiệm đo đạc và xử lý số liệu trong 3 tháng tiếp theo, phân tích kết quả và đề xuất giải pháp trong 3 tháng cuối năm 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dao động thẳng đứng của ghế ngồi khi nối cứng với sàn xe: Gia tốc dao động thẳng đứng cực đại đo được tại vị trí ghế người lái có thể lên tới khoảng 1,2 m/s² khi xe chạy trên đường lâm nghiệp với vận tốc 20 km/h và tải trọng 1250 kg. Giá trị này vượt quá mức cho phép theo tiêu chuẩn TCVN 2156-90, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người lái.

2. Ảnh hưởng của vận tốc và tải trọng đến dao động: Khi tăng vận tốc từ 10 km/h lên 30 km/h, biên độ gia tốc dao động tăng khoảng 35%. Tải trọng gỗ tăng từ 500 kg lên 1250 kg làm gia tốc dao động tăng khoảng 20%, do trọng tâm xe dịch chuyển và mô men quán tính thay đổi.

3. Hiệu quả của bộ phận treo ghế có đàn hồi và giảm chấn: Mô hình tính toán và mô phỏng cho thấy khi lắp đặt bộ phận treo ghế với độ cứng lò xo khoảng 1500 N/m và hệ số cản giảm chấn 200 Ns/m, biên độ gia tốc dao động thẳng đứng tại ghế giảm xuống còn khoảng 0,6 m/s², giảm gần 50% so với ghế nối cứng.

4. So sánh với các nghiên cứu khác: Kết quả tương đồng với các nghiên cứu về dao động ghế ngồi trên xe tải nhỏ trong điều kiện địa hình không bằng phẳng, khẳng định tính khả thi của giải pháp cải tiến hệ thống treo ghế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính gây dao động lớn là do ghế ngồi người lái hiện tại được nối cứng với sàn xe, không có bộ phận giảm chấn, khiến toàn bộ dao động từ mặt đường truyền trực tiếp lên người lái. Đặc điểm đường lâm nghiệp với độ mấp mô trung bình 0,1 m và bước sóng 0,8 m tạo ra kích thích dao động dạng hàm điều hòa, làm tăng biên độ dao động thẳng đứng của xe và ghế.

Việc bổ sung bộ phận treo ghế có độ cứng và giảm chấn phù hợp giúp hấp thụ và làm giảm đáng kể dao động truyền lên người lái, cải thiện độ êm dịu và giảm nguy cơ mắc các bệnh nghề nghiệp liên quan đến rung động. Kết quả thực nghiệm và mô phỏng có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh biên độ gia tốc dao động thẳng đứng tại ghế trước và sau khi cải tiến, cũng như bảng số liệu thể hiện ảnh hưởng của vận tốc và tải trọng đến dao động.

So với các nghiên cứu trong và ngoài nước, đề tài đã bổ sung dữ liệu thực nghiệm cụ thể cho xe ô tô Forland tại Việt Nam, đồng thời áp dụng phương pháp giải tích kết hợp mô phỏng hiện đại, góp phần nâng cao tính ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Lắp đặt hệ thống treo ghế có bộ phận đàn hồi và giảm chấn: Thiết kế và lắp đặt bộ phận treo ghế với độ cứng lò xo khoảng 1500 N/m và hệ số cản giảm chấn 200 Ns/m nhằm giảm biên độ dao động thẳng đứng xuống dưới mức cho phép. Thời gian thực hiện: 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Nhà sản xuất xe và các đơn vị sửa chữa, bảo dưỡng xe.

2. Kiểm soát vận tốc vận chuyển trên đường lâm nghiệp: Đề xuất giới hạn vận tốc tối đa 20 km/h khi vận chuyển gỗ trên đường có đặc trưng mấp mô như nghiên cứu để giảm thiểu dao động và tăng tuổi thọ xe. Thời gian áp dụng: ngay lập tức. Chủ thể thực hiện: Người lái xe và quản lý vận tải.

3. Đào tạo người lái về kỹ thuật lái xe êm dịu: Tổ chức các khóa đào tạo kỹ thuật lái xe phù hợp nhằm giảm dao động do thao tác lái không hợp lý, nâng cao an toàn và sức khỏe người lái. Thời gian: 3 tháng. Chủ thể thực hiện: Các cơ sở đào tạo lái xe và doanh nghiệp vận tải.

4. Nghiên cứu phát triển hệ thống treo xe phù hợp với địa hình lâm nghiệp: Tiếp tục nghiên cứu và phát triển hệ thống treo tổng thể cho xe ô tô tải nhỏ chuyên dùng trong lâm nghiệp, tối ưu hóa độ êm dịu và khả năng chịu tải. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Các viện nghiên cứu và nhà sản xuất ô tô.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà sản xuất và lắp ráp ô tô tải nhỏ: Có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu để cải tiến thiết kế ghế ngồi và hệ thống treo, nâng cao chất lượng sản phẩm phù hợp với điều kiện vận chuyển gỗ rừng trồng.

2. Doanh nghiệp vận tải lâm nghiệp: Áp dụng các giải pháp vận hành và bảo dưỡng xe nhằm giảm thiểu dao động, bảo vệ sức khỏe người lái và tăng hiệu quả vận chuyển.

3. Các viện nghiên cứu và trường đại học chuyên ngành kỹ thuật máy và thiết bị cơ giới hóa nông lâm nghiệp: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình toán học và kết quả thực nghiệm để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp và an toàn lao động: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định vận hành và bảo vệ sức khỏe người lao động trong ngành lâm nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần nghiên cứu dao động ghế ngồi trên xe ô tô Forland?
   Dao động ghế ngồi ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lái, độ êm dịu và an toàn khi vận chuyển gỗ trên đường lâm nghiệp mấp mô. Nghiên cứu giúp cải tiến thiết kế ghế, giảm thiểu tác động tiêu cực.

2. Phương pháp nào được sử dụng để mô hình hóa dao động?
   Phương trình Lagrange loại II được sử dụng để thiết lập hệ phương trình vi phân mô tả dao động của hệ xe - ghế - người lái, kết hợp với phần mềm Matlab & Simulink để giải và mô phỏng.

3. Đặc trưng mặt đường lâm nghiệp ảnh hưởng thế nào đến dao động?
   Mặt đường có độ mấp mô trung bình khoảng 0,1 m và bước sóng 0,8 m tạo ra kích thích dao động dạng hàm điều hòa, làm tăng biên độ dao động thẳng đứng của xe và ghế.

4. Giải pháp cải tiến ghế ngồi như thế nào?
   Lắp đặt bộ phận treo ghế gồm lò xo đàn hồi và giảm chấn với thông số kỹ thuật phù hợp giúp hấp thụ dao động, giảm biên độ gia tốc tác động lên người lái gần 50%.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng cho các loại xe khác không?
   Mô hình và phương pháp nghiên cứu có thể áp dụng cho các loại xe tải nhỏ vận chuyển trong điều kiện địa hình tương tự, tuy nhiên cần điều chỉnh thông số kỹ thuật phù hợp từng loại xe.

Kết luận

• Đã xây dựng thành công mô hình toán học dao động thẳng đứng của xe ô tô Forland và ghế ngồi người lái trên đường lâm nghiệp, giải bằng phương pháp Lagrange loại II kết hợp Matlab & Simulink.
• Thực nghiệm đo gia tốc dao động thẳng đứng tại ghế người lái cho thấy dao động vượt mức cho phép, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và độ bền xe.
• Đề xuất lắp đặt bộ phận treo ghế có độ cứng lò xo 1500 N/m và hệ số cản giảm chấn 200 Ns/m giúp giảm biên độ dao động gần 50%, nâng cao độ êm dịu và an toàn.
• Khuyến nghị kiểm soát vận tốc vận chuyển, đào tạo kỹ thuật lái xe êm dịu và tiếp tục nghiên cứu phát triển hệ thống treo xe phù hợp với địa hình lâm nghiệp.
• Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng trong sản xuất, vận hành xe tải nhỏ trong ngành lâm nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả và bảo vệ sức khỏe người lao động.

Các nhà sản xuất và doanh nghiệp vận tải nên phối hợp triển khai cải tiến ghế ngồi theo đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để hoàn thiện hệ thống treo xe tải nhỏ chuyên dụng cho lâm nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tình hình nghiên cứu, ứng dụng các loại ô tô trong vận chuyển gỗ. Trong khai thác rừng, việc vận chuyển gỗ đây là khâu khó khăn, nặng nhọc, phức tạp nhất trong dây chuyền công nghệ khai thác gỗ, nó ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và giá thành sản phẩm của quá trình sản xuất, mặt khác nó cũng tác động rất lớn đến việc bảo vệ cây con và đất rừng. Căn cứ vào phương tiện vận chuyển và nguồn động lực, có các loại hình vận chuyển gỗ: Vận chuyển bằng súc vật; Vận chuyển bằng máng lao; Vận chuyển bằng máy kéo; Vận chuyển bằng đường cáp; Vận chuyển bằng ô tô…Mỗi loại hình vận chuyển chỉ phù hợp với những điều kiện địa hình rừng nhất định.

Trong các loại hình vận chuyển nêu trên thì vận chuyển bằng ô tô chiếm ưu thế. Các ô tô dùng trong vận chuyển gỗ rất đa dạng, song có thể chia làm hai nhóm: Nhóm ô tô tải trọng lớn và nhóm ô tô tải trọng vừa và nhỏ. Ô tô tải trọng vừa và nhỏ có ưu điểm nổi trội hơn: Chúng có khối lượng nhỏ, tốc độ làm việc rất phù hợp, chi phí nhiên liệu tiết kiệm. Ô tô tải trọng nhỏ ít phá hoại cây con, đất rừng hơn, rất phù hợp với rừng trồng.

Với những ưu điểm như vậy nên ô tô tải trọng vừa và nhỏ được sử dụng ngày càng rộng rãi và chiếm ưu thế hơn so với ô tô tải trọng lớn trong vận chuyển lâm nghiệp. Hiện nay, với nhiều lý do về tài nguyên rừng của nước ta bị cạn kiệt [8] [28] Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo vệ, khôi phục và phát triển kinh doanh nghề rừng [7] Dự án đạt 5 triệu héc ta rừng trồng tới năm 2020, chính sách giao đất, giao rừng đến từng hộ gia đình, chính sách ưu đãi vay vốn cho sản xuất kinh doanh lâm nghiệp … Nhà nước chủ trương đóng cửa rừng tự nhiên, chuyển cơ chế sản xuất lâm nghiệp sang sản xuất kinh doanh rừng trồng là chính. Với cơ chế chính sách mới, rừng c 5 trồng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường sinh thái đồng thời cung cấp gỗ củi cho nền kinh tế quốc dân [29]. Đặc điểm của rừng trồng là phân tán, trữ lượng không lớn, quy mô khai thác không tập trung, điều kiện đường xá nhỏ hẹp do vậy việc sử dụng ô tô tải trọng lớn như trước đây là không còn phù hợp, kém hiệu quả.

Một vấn đề đặt ra là cần phải có loại ô tô phù hợp, sử dụng có hiệu quả trong vận chuyển gỗ rừng trồng. Để từng bước giải quyết vấn đề này các nhà khoa học đã đi sâu nghiên cứu để đưa ô tô tải trọng nhỏ vào sản xuất lâm nghiệp.TS Nguyễn Nhật Chiêu và một số cán bộ giảng dạy trường đại học Lâm nghiệp đã nghiên cứu thành công đề tài KN03-04: (( Thiết kế, chế tạo và khảo nghiệm sản xuất thiết bị vận xuất, bốc dỡ vận chuyển để khai thác vùng nguyên liệu giấy gỗ nhỏ rừng trồng)) [30]. Năm 1994, nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Nhật Chiêu [5] về thiết bị chuyên dùng để vận xuất, vận chuyển gỗ nhỏ rừng trồng. được đăng trên tạp chí Lâm nghiệp số 1/1994.

Năm 2000, nghiên cứu của Nguyễn Tiến Đạt [6], những tiến bộ trong khâu vận xuất, vận chuyển gỗ. Viện khoa học Lâm nghiệp Việt nam. Tổng quan về nghiên cứu dao động của ô tô và máy kéo. Các ô tô sử dụng trong sản xuất lâm nghiệp thường làm việc trong điều kiện không có đường hoặc trên tuyến đường lâm nghiệp có độ mấp mô mặt đường lớn, nghĩa là hoạt động trong điều kiện không thuận lợi xét về mặt dao động.

Do vậy ảnh hưởng xấu đến những chỉ tiêu sử dụng quan trọng của liên hợp máy như: Độ êm dịu, độ ổn định, độ bền lâu, sức khoẻ của người lái. Vì vậy nghiên cứu dao động của ô tô là vấn đề cần thiết có ý nghĩa trong thực tế sử dụng, thiết kế cải tiến liên hợp máy nhằm bảo đảm điều kiện an toàn, cải thiện điều làm việc cho người điều khiển. Tình hình nghiên cứu về dao động của ô tô - máy kéo trên thế giới. Nghiên cứu cơ bản xây dựng cơ sở lý thuyết của ô tô - máy kéo: Công trình nghiên cứu đầu tiên trong lĩnh vực này là Viện sỹ E.

Chudacop và giáo sư Lơvôp, tiếp theo là các công trình nghiên cứu của D. Các công trình này đã nghiên cứu những vấn đề cơ bản về lý thuyết ô tô - máy kéo chung. Kế tiếp là những công trình đi sâu nghiên cứu về cơ sở lý thuyết cho ô tô - máy kéo lâm nghiệp chuyên dùng của S. Oclôp và được hoàn thiện với những công trình tiếp theo cũng của S.

Giucôp các công trình nghiên cứu thường sử dụng các mô hình tính toán với dao động nhiều bậc tự do. Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về dao động của ô tô và máy kéo, có thể kể ra một số công trình tiêu biểu sau: Trong công trình [35], tất cả các loại dao động của máy kéo bánh hơi, Muller đã đưa ra mô hình không gian mô tả tất cả các loại dao động của máy kéo bánh hơi, tác giả đã bỏ qua các tác động của tải trọng kéo và các yếu tố ảnh hưởng khác. Tác giả Volgel [33], đã nghiên cứu tính chất động lực học của liên hợp máy cày, khi lực kéo và tải trọng thẳng đứng dao động có kể đến tính đàn hồi, cả của hệ truyền lực bánh xe. Công trình cho phép đánh giá một cách khái quát tác động của các yếu tố ảnh hưởng tới dao động của máy khi cày đất, tuy nhiên chưa có thực nghiệm để chứng minh các giả thiết đưa ra.

Trong công trình của Wendebon [34], bằng lý thuyết và thực nghiệm, tác giả đã xây dựng mô hình nghiên cứu tính chất động lực học của dao động thẳng đứng máy kéo, tác giả không quan tâm tới chuyển động quay và các chuyển động khác. Năm 1973 Barski [36], nghiên cứu động lực học máy kéo. Tác giả đã c 7 nghiên cứu đầy đủ động lực học của máy kéo bánh hơi, máy kéo bánh xích và độ êm dịu chuyển động của máy kéo. Bên cạnh đó còn có một số công trình nghiên cứu về dao động thẳng đứng của máy kéo có kể đến các yếu tố ảnh hưởng của điều kiện làm việc: Tải trọng, vận tốc, độ mấp mô mặt đường.

Ngày nay trên thế giới các nghiên cứu về dao động của ô tô đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Dao động của ô tô được nghiên cứu trong tổng thể hệ thống (( Đường - Xe - Người)). Để nghiên cứu riêng biệt và tổng thể mối quan hệ vừa nêu, các hãng sản xuất ô tô và các cơ quan chuyên môn hàng đầu trên thế giới đã thiết lập các phòng thí nghiệm, xây dựng các bãi thử để nghiên cứu dao động của ô tô, trong đó kể đến biến dạng thực tế của mặt đường và khả năng của con người chịu tác động của dao động. Tình hình nghiên cứu về dao động của ô tô - máy kéo ở Việt nam Ở nước ta các công trình nghiên cứu tập trung vào nghiên cứu dao động của ô tô- máy kéo, có ít các công trình nghiên cứu để cải tiến các bộ phận trên ô tô máy kéo.

Các nghiên cứu về độ ổn định, khả năng kéo bám khi tải trọng ngoài thay đổi, các đặc trưng động lực học. của các bộ phận làm việc của ô tô, máy kéo hoạt động trên các địa hình và các điều kiện làm việc khác nhau chưa được đề cập nhiều. Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu về ô tô máy kéo ở nước ta như sau: Nghiên cứu của Nguyễn Văn An [1] về ảnh hưởng của độ mấp mô mặt đất và tốc độ chuyển động đến phản lực pháp tuyến lên cầu trước của máy kéo DFH-180 khi vận chuyển gỗ rừng trồng. Công trình nghiên cứu của GS.

Nguyễn Hữu Cẩn và các cộng sự [4], cho thấy: Tính êm dịu trong chuyển động của ô tô - máy kéo được đánh giá qua các chỉ tiêu: Tần số dao động thích hợp, gia tốc dao động thích hợp, thời gian tác động của dao động. Tác giả cũng đưa ra sơ đồ tính toán hệ thống c 8 treo cho ghế ngồi với dạng kích động lực và cho rằng khi tính toán thiết kế hệ thống treo cho ghế nên chọn tỷ số giữa tần số kích động và tần số dao động riêng của ghế trong khoảng 0,5 - 0,6. Võ Văn Hường [10], đã nghiên cứu hoàn thiện mô hình khảo sát dao động ô tô tải nhiều cầu. Tác giả xây dựng và đã mô phỏng được ô tô tải nhiều cầu khi chạy trên địa hình khác nhau.

Lưu Văn Hưng [11], đã nghiên cứu dao động của rơ moóc một trục chở gỗ khi lắp thêm bộ phận đàn hồi có giảm chấn giữa khung và trục bánh xe. Các công trình nghiên cứu dao động của máy kéo ở nước ta chưa nhiều và xuất hiện trong những năm gần đây [25], các công trình này nghiên cứu trong phạm vi hẹp nhằm xác định ảnh hưởng của rung xóc tới sức khoẻ của công nhân lái máy và bước đầu đặt ra một số biện pháp chống rung cho người lái máy như cải tiến ghế chống rung, gang tay bảo hộ lao động. Tuy nhiên các tác giả mới xem xét dao động của máy kéo trong một số điều kiện cụ thể khi xem hệ là tuyến tính, một bậc tự do chịu tác động của mặt đường dạng hàm xác định. Một số công trình nghiên cứu thiết kế giảm rung [21] [22], đã dựa trên cơ sở các số liệu về dao động con người, chọn sơ bộ các thông số chủ yếu: Khối lượng người - ghế, độ cứng lò xo, hệ số cản và tính toán theo điều kiện cho phép về biên độ dịch chuyển.Trịnh Minh Hoàng [12], nghiên cứu khảo sát dao động của xe tải hai cầu dưới tác động ngẫu nhiên của mặt đường.

Tác giả đã trình bày một mô hình dao động xe tải hai cầu ( không gian) và mô phỏng bằng Matlap Simulinhk 5. Phần mô hình và tính toán khá hoàn chỉnh, đã trình bày một phần dao động dưới kích động ngẫu nhiên của mặt đường. Luận án TS của tác giả Nguyễn Phúc Hiểu (( Nghiên cứu ảnh hưởng của c 9 dao động lên khung xương ô tô khi chuyển động trên đường)) đã chú trọng nghiên cứu ảnh hưởng của đường xá và xác định các hàm ngoại lực cho bài toán tính khung - xương. Huỳnh Quốc Hội [13], đã nghiên cứu về quá trình lắc ngang, lắc dọc của ô tô ở vận tốc cao.