Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O Đ¾I HàC BÁCH KHOA HÀ NÞI TRÄN NGUYâN TÚ UYÊN NGHIÊN CĄU KĀ THUÂT T¾O MÀU BÆNG PH¯¡NG PHÁP Tþ NHUÞM Đà NÂNG CAO CHÂT L¯þNG T¡ TÆM VIäT NAM LUÂN ÁN TI¾N S) CÔNG NGHä DäT, MAY Hà Nßi − 2024 Bà GIÁO DĀC VÀ ĐÀO T¾O Đ¾I HàC BÁCH KHOA HÀ NÞI TRÄN NGUYâN TÚ UYÊN NGHIÊN CĄU KĀ THUÂT T¾O MÀU BÆNG PH¯¡NG PHÁP Tþ NHUÞM Đà NÂNG CAO CHÂT L¯þNG T¡ TÆM VIäT NAM Ngành: Công nghệ Dệt, May Mã số: 9540204 LUÂN ÁN TI¾N S) CÔNG NGHä DäT, MAY NG¯âI H¯àNG DÀN KHOA HàC: 1. HOÀNG THANH THÀO 2. BÙI MAI H¯¡NG Hà Nßi − 2024 LâI CAM ĐOAN Tác giÁ xin cam oan ây là công trình nghiên cāu cÿa riêng tác giÁ d°ới sự h°ớng dẫn cÿa TS. Hoàng Thanh ThÁo và PGS.
Bùi Mai H°¡ng. Các kết quÁ trong luận án °ÿc thu thập từ nghiên cāu thực tế, trung thực và ch°a từng °ÿc công bố trong các công trình nghiên cāu cÿa các tác giÁ khác. Tập thể h°ớng dẫn khoa học Tác giÁ luận án TS. Hoàng Thanh ThÁo PGS.
Bùi Mai H°¢ng TrÅn Nguyãn Tú Uyên i LâI CÀM ¡N Đầu tiên, với lòng biết ¡n sâu sắc tôi xin °ÿc gái lßi cÁm ¡n chân thành nhÃt ến TS. Hoàng Thanh ThÁo và PGS. Bùi Mai H°¡ng, những Giáo viên h°ớng dẫn ã giúp ịnh h°ớng, hết lòng quan tâm và dìu dắt tôi trong suốt quá trình nghiên cāu cũng nh° thực hiện luận án này. Sự tận tâm và áng viên cÿa hai Cô là nguồn áng lực to lớn giúp tôi v°ÿt qua °ÿc những giai o¿n khó khăn trên con °ßng khám phá tri thāc và từng b°ớc hoàn thiện bÁn thân.
Tôi xin chân thành cÁm ¡n các Thầy Cô giáo thuác Khoa Dệt may - Da giầy và Thßi trang, Tr°ßng Vật liệu, Ban ào t¿o - Đ¿i học Bách Khoa Hà Nái ã giúp ỡ và t¿o iều kiện thuận lÿi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cāu t¿i tr°ßng. Tôi cũng xin cÁm ¡n Tr°ßng Đ¿i học Bách Khoa TP. HCM, Trung tâm công nghệ sinh học TP. HCM, Trung tâm phân tích thí nghiệm3Sá Khoa học và Công nghệ TP.
HCM, Trung tâm nghiên cāu Dâu Tằm T¡ Trung °¡ng, Công ty TNHH Xe t¡ Dệt lāa Hà BÁo, Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam ã hß trÿ tôi thực hiện mát số thử nghiệm và phân tích trong luận án. Tôi cũng xin gửi lßi cÁm ¡n ến Ban giám hiệu, Khoa Công nghệ may3Thßi trang thuác Tr°ßng Đ¿i học Công nghiệp TP. HCM ã t¿o iều kiện cho tôi °ÿc học tập và nghiên cāu trong quá trình công tác t¿i c¡ quan. Cuối cùng, tôi xin °ÿc cÁm ¡n Ba Mẹ, Anh Chị, Gia ình nhỏ cÿa mình cùng những ng°ßi thân yêu nhÃt ã luôn ÿng há và áng viên tôi không ngừng nghỉ, là iểm tựa vững chắc nhÃt về tinh thần giúp tôi yên tâm trên con °ßng học tập và nghiên cāu ể hoàn thành luận án này.
Tôi xin chân thành cÁm ¡n! Hà Nái, ngày 15 tháng 3 năm 2024 Tác giÁ TrÅn Nguyãn Tú Uyên ii MỤC LỤC LâI CAM ĐOAN.iii DANH MĀC CÁC KÝ HIäU VÀ CHĀ VI¾T TÄT. vi DANH MĀC CÁC BÀNG .viii DANH MĀC CÁC HÌNH VẼ, Đà THÞ. Lý do chọn ề tài. Đối t°ÿng và ph¿m vi nghiên cāu.
Nái dung và ph°¡ng pháp nghiên cāu. Ý nghĩa khoa học cÿa luận án. Giá trị thực tiễn cÿa luận án. Điểm mới cÿa luận án.
Bố cāc cÿa luận án. NGHIÊN CĄU TâNG QUAN. Tổng quan về t¡ tằm. Sinh học con tằm.
Quy trình sÁn xuÃt kén t¡ t¿i Việt Nam. CÃu trúc hình thái cÿa t¡ tằm. CÃu trúc hoá học cÿa t¡ tằm. Tính chÃt cÿa t¡ tằm.
Āng dāng cÿa t¡ tằm. Tổng quan về ph°¡ng pháp t¿o màu tự nhuám cho t¡ tằm. Khái niệm ph°¡ng pháp t¿o màu tự nhuám cho t¡ tằm. Ph°¡ng pháp bổ sung chÃt màu vào thāc ăn cho con tằm ể t¿o kén t¡ tự nhuám.
Mát số yếu tố Ánh h°áng ến ph°¡ng pháp tự nhuám. Ành h°áng cÿa ph°¡ng pháp tự nhuám ến con tằm. Ành h°áng cÿa ph°¡ng pháp tự nhuám ến kén t¡. Tình hình nghiên cāu trong n°ớc về ph°¡ng pháp t¿o màu tự nhuám t¡ tằm.
Tổng quan về xử lý chuái t¡ tằm. Khái niệm xử lý chuái t¡ tằm. Các yếu tố Ánh h°áng ến hiệu quÁ chuái t¡ tằm. Ành h°áng cÿa xử lý chuái ến t¡ tằm.
Kết luận tổng quan và h°ớng nghiên cāu cÿa luận án. Kết luận tổng quan. H°ớng nghiên cāu cÿa luận án. ĐÞI T¯þNG, NÞI DUNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĄU.
Đối t°ÿng nghiên cāu. Nguyên vật liệu. Dāng cā và thiết bị. Nghiên cāu ph°¡ng pháp t¿o màu tự nhuám cho t¡ tằm.
Nghiên cāu cÃu trúc hình thái và tính chÃt t¡ tằm tự nhuám. Nghiên cāu Ánh h°áng cÿa xử lý chuái ến t¡ tằm tự nhuám. Nghiên cāu tiềm năng āng dāng t¡ tằm tự nhuám trong dệt may và thßi trang. Ph°¡ng pháp nghiên cāu.
Ph°¡ng pháp thực nghiệm. Ph°¡ng pháp phân tích cÃu trúc và xác ịnh tính chÃt vật liệu. K¾T QUÀ VÀ BÀN LUÂN. Kết quÁ nghiên cāu ph°¡ng pháp t¿o màu tự nhuám t¡ tằm.
Hiệu quÁ cÿa ph°¡ng pháp t¿o màu tự nhuám trên giống tằm nuôi t¿i Việt Nam. Ành h°áng cÿa lo¿i chÃt màu ến ph°¡ng pháp tự nhuám t¡ tằm. Ành h°áng cÿa thßi gian cho ăn chÃt màu ến ph°¡ng pháp tự nhuám t¡ tằm. Ành h°áng cÿa nồng á chÃt màu ến ph°¡ng pháp tự nhuám t¡ tằm60 3.
Hiệu suÃt cÿa ph°¡ng pháp tự nhuám ối với t¡ thô. Đề xuÃt quy trình t¿o kén màu bằng ph°¡ng pháp tự nhuám t¡ tằm. Kết quÁ nghiên cāu ặc tr°ng cÿa kén và t¡ tự nhuám bằng Rhodamine B66 3. Đặc tr°ng cÿa kén tằm tự nhuám Rhodamine B.
Đặc tr°ng cÿa t¡ tự nhuám Rhodamine B. Đề xuÃt c¡ chế liên kết cÿa chÃt màu Rhodamine B và t¡ tằm trong t¡ tự nhuám. Kết quÁ nghiên cāu xử lý chuái t¡ tự nhuám Rhodamine B. Ành h°áng cÿa quá trình xử lý chuái ến màu sắc cÿa t¡ tự nhuám Rhodamine B.
Ành h°áng cÿa xử lý chuái ến cÃu trúc t¡ tự nhuám Rhodamine B. Ành h°áng cÿa xử lý chuái ến hiệu suÃt nhuám. Kết quÁ nghiên cāu āng dāng t¡ tự nhuám. Āng dāng t¡ tự nhuám dệt vÁi lāa t¡ tằm.
Āng dāng vÁi lāa t¡ tự nhuám vào sÁn phẩm may mặc. 98 K¾T LUÂN VÀ H¯àNG NGHIÊN CĄU. 107 DANH MĀC CÁC CÔNG TRÌNH Đà CÔNG BÞ CĂA LUÂN ÁN. 109 TÀI LIäU THAM KHÀO.
4 v DANH MĀC CÁC KÝ HIäU VÀ CHĀ VI¾T TÄT AC : Acid red 88 B. mori : Giống tằm Bombyx mori BS : Basic Red 13 BW : Brazilwood/Caesalpinia sappan C : Carbon CAS : Chemical Abstracts Service − Số ịnh danh hoá chÃt CM : Curcumin DTG : Difference Thermo Gravimetry 3 Nhiệt l°ÿng vi phân ISA : International Silk Association 3 Hiệp hái t¡ tằm quốc tế EDS/EDX : Energy Dispersive X-ray Spectroscopy 3 Phổ tán sắc năng l°ÿng tia X FTIR : Fourier-Transform Infrared Spectroscopy 3 Phổ hồng ngo¿i biến ổi Fourier IC/IEC : Ion Exchange chromatography 3 Ph°¡ng pháp sắc ký trao ổi ion LQ2 : Tằm kén trắng giống L°ỡng QuÁng số 2 MPa : Mega Pascal − Đ¡n vị o áp suÃt MS : Xà phòng Marseill N : Nit¡ O : Oxy ppm : Parts per millions − 1 ppm =1 mg/kg RhB : Rhodamine B RhB-1500 : Rhodamine B nồng á 1500 ppm SEM : Scanning Electron Microscope – Kính hiển vi điện tử quét TG : Thermogravimetry − Nhiệt trọng tr°ßng vi TGA : Thermal gravimetric analysis 3 Ph°¡ng pháp phân tích nhiệt trọng l°ÿng TT - Chuái : T¡ trắng chuái TT - Thô : T¡ trắng thô TTN-RhB : T¡ tự nhuám Rhodamine B TTN-RhB- Chuái : T¡ tự nhuám Rhodamine B chuái TTN-RhB- Thô : T¡ tự nhuám Rhodamine B thô TTN-RhB- C AS : T¡ tự nhuám Rhodamine B chuái áp suÃt TTN-RhB- C EZ : T¡ tự nhuám Rhodamine B chuái enzyme TTN-RhB- C MS : T¡ tự nhuám Rhodamine B chuái xà phòng Marseille TTN-RhB- C Na2CO3 : T¡ tự nhuám Rhodamine B chuái Na2CO3 UPLC : Ultra Performance Liquid Chromatography 3 Sắc ký lỏng siêu cao áp VR : Kén vàng ré XRD : X-Ray Difraction – Nhiễu x¿ tia X vii DANH MĀC CÁC BÀNG BÁng 1. 1 Thßi gian sinh tr°áng cÿa tằm dâu l°ỡng hệ. 2 Các lo¿i cÃu trúc thā cÃp cÿa t¡ tằm và b°ớc sóng hÃp thā quang phổ hồng ngo¿i cÿa chúng.
1 Thông tin các lo¿i hoá chÃt sử dāng trong luận án. 2 Các azo amine ác h¿i theo tiêu chuẩn ISO-14362-1:2017. 1 Thông số kỹ thuật ph°¡ng pháp tự nhuám t¡ tằm. 2 Tỷ lệ sống và t¿o kén cÿa tằm sau khi ăn bổ sung các lo¿i chÃt màu khác nhau.
3 Hiệu quÁ t¿o màu cho kén cÿa các lo¿i thuốc nhuám khác nhau. 4 Chỉ số L*,a*,b* và ∆E tr°ớc và sau chuái cÿa các mẫu t¡ tự nhuám. 5 Tỷ lệ tằm sống và t¿o kén khi thử nghiệm á các á tuổi khác nhau. 6 Tỷ lệ tằm sống và t¿o kén khi thử nghiệm á các nồng á khác nhau.
7 Thông số kỹ thuật và kết quÁ cÿa ph°¡ng pháp t¿o màu tự nhuám t¡ tằm64 BÁng 3. 8 Thành phần acid amine cÿa t¡ tự nhuám RhB và t¡ trắng ối chāng. 9 Kết quÁ xác ịnh á bền màu cÿa t¡ tằm tự nhuám RhB. 10 Kết quÁ xác ịnh hàm l°ÿng azo amine th¡m và muối arylamine trong t¡ tằm tự nhuám với RhB.
11 Hiệu suÃt cÿa ph°¡ng pháp t¿o màu tự nhuám t¡ tằm. 12 Thông số kỹ thuật vÁi t¡ tằm tự nhuám. 13 Kết quÁ hệ số mềm rũ cÿa vÁi t¡ tằm tự nhuám tr°ớc và sau chuái. 101 viii DANH MĀC CÁC HÌNH VẼ, Đà THÞ Hình 1.
1 Vòng ßi cÿa con ngài. 2 CÃu trúc kén tằm. 3 Đặc tr°ng tuyến t¡ cÿa tằm. 4 Quy trình sÁn xuÃt kén t¡.
5 CÃu trúc và hình thái t¡ tằm. 6 Các d¿ng vi cÃu trúc cÿa protein t¡ tằm. 7 GiÁn ồ nhiễu x¿ tia X (XRD) cÿa mát số lo¿i t¡ tằm. 8 GiÁn ồ phân tích nhiệt trọng l°ÿng (TGA) cÿa mát số lo¿i t¡ tằm.
9 CÃu trúc s¡ cÃp cÿa t¡ tằm. 10 Con tằm, kén, t¡ từ ph°¡ng pháp tự nhuám. 11 Tuyến t¡ và kén cÿa con tằm ã ăn chÃt màu. 12 Sự sinh tr°áng cÿa tằm sau khi ăn bổ sung chÃt màu.
13 Kén tằm có màu từ ph°¡ng pháp tự nhuám. 14 Hình thái và tính chÃt cÿa t¡ tự nhuám tr°ớc và sau chuái. 15 Phổ hồng ngo¿i FT-IR (a) và nhiễu x¿ tia X (b) cÿa t¡ tr°ớc và sau chuái bằng các ph°¡ng pháp khác nhau .