Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu kỹ thuật tự nhuộm để nâng cao chất lượng tơ tằm Việt Nam

• Tác giả: Trần Nguyễn Tú Uyên
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Thanh Tháo
• Trường học: Đại học Bách Khoa Hà Nội
• Chuyên ngành: Công nghệ Dệt, May
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Tơ Tằm Việt Nam Bằng Kỹ Thuật Tự Nhuộm
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
• 1. CHƯƠNG 1: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học của luận án
• 1.5. Giá trị thực tiễn của luận án
• 1.6. Điểm mới của luận án
• 1.7. Bố cục của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN
• 2.1. Tổng quan về tơ tằm
• 2.2. Sinh học con tằm
• 2.3. Quy trình sản xuất kén tơ tại Việt Nam
• 2.4. Cấu trúc hình thái của tơ tằm
• 2.5. Cấu trúc hoá học của tơ tằm
• 2.6. Tính chất của tơ tằm
• 2.7. Ảnh hưởng của tơ tằm
• 2.8. Tổng quan về phương pháp tạo màu tự nhuộm cho tơ tằm
• 2.8.1. Khái niệm phương pháp tạo màu tự nhuộm cho tơ tằm
• 2.8.2. Phương pháp bổ sung chất màu vào thức ăn cho con tằm để tạo kén tơ tự nhuộm
• 2.8.3. Mặt số yếu tố ánh sáng đến phương pháp tự nhuộm
• 2.8.4. Ảnh hưởng của phương pháp tự nhuộm đến con tằm
• 2.8.5. Ảnh hưởng của phương pháp tự nhuộm đến kén tơ
• 2.8.6. Tình hình nghiên cứu trong nước về phương pháp tạo màu tự nhuộm tơ tằm
• 2.9. Tổng quan về xử lý chuỗi tơ tằm
• 2.9.1. Khái niệm xử lý chuỗi tơ tằm
• 2.9.2. Các yếu tố ánh sáng đến hiệu quả chuỗi tơ tằm
• 2.9.3. Ảnh hưởng của xử lý chuỗi đến tơ tằm
• 2.10. Kết luận tổng quan và hướng nghiên cứu của luận án
• 2.10.1. Kết luận tổng quan
• 2.10.2. Hướng nghiên cứu của luận án
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Nguyên vật liệu
• 3.3. Dụng cụ và thiết bị
• 3.4. Nghiên cứu phương pháp tạo màu tự nhuộm cho tơ tằm
• 3.5. Nghiên cứu cấu trúc hình thái và tính chất tơ tằm tự nhuộm
• 3.6. Nghiên cứu ánh sáng của xử lý chuỗi đến tơ tằm tự nhuộm
• 3.7. Nghiên cứu tiềm năng ứng dụng tơ tằm tự nhuộm trong dệt may và thời trang
• 3.8. Phương pháp nghiên cứu
• 3.8.1. Phương pháp thực nghiệm
• 3.8.2. Phương pháp phân tích cấu trúc và xác định tính chất vật liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu phương pháp tạo màu tự nhuộm tơ tằm
• 4.2. Hiệu quả của phương pháp tạo màu tự nhuộm trên giống tằm nuôi tại Việt Nam
• 4.3. Ảnh hưởng của loại chất màu đến phương pháp tự nhuộm tơ tằm
• 4.4. Ảnh hưởng của thời gian cho ăn chất màu đến phương pháp tự nhuộm tơ tằm
• 4.5. Ảnh hưởng của nồng độ chất màu đến phương pháp tự nhuộm tơ tằm
• 4.6. Hiệu suất của phương pháp tự nhuộm đối với tơ thô
• 4.7. Đề xuất quy trình tạo kén màu bằng phương pháp tự nhuộm tơ tằm
• 4.8. Kết quả nghiên cứu đặc trưng của kén và tơ tự nhuộm bằng Rhodamine B
• 4.8.1. Đặc trưng của kén tằm tự nhuộm Rhodamine B
• 4.8.2. Đặc trưng của tơ tự nhuộm Rhodamine B
• 4.8.3. Đề xuất cơ chế liên kết của chất màu Rhodamine B và tơ tằm trong tơ tự nhuộm
• 4.9. Kết quả nghiên cứu xử lý chuỗi tơ tự nhuộm Rhodamine B
• 4.9.1. Ảnh hưởng của quá trình xử lý chuỗi đến màu sắc của tơ tự nhuộm Rhodamine B
• 4.9.2. Ảnh hưởng của xử lý chuỗi đến cấu trúc tơ tự nhuộm Rhodamine B
• 4.9.3. Ảnh hưởng của xử lý chuỗi đến hiệu suất nhuộm
• 4.10. Kết quả nghiên cứu ứng dụng tơ tự nhuộm
• 4.10.1. Ứng dụng tơ tự nhuộm dệt vải lụa tơ tằm
• 4.10.2. Ứng dụng vải lụa tơ tự nhuộm vào sản phẩm may mặc
• 5. KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tơ tằm Việt Nam

Tơ tằm là một trong những nguyên liệu quý giá, có nguồn gốc tự nhiên từ con tằm. Tại Việt Nam, ngành tơ tằm đã có lịch sử lâu đời và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Chất lượng tơ tằm phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm giống tằm, quy trình sản xuất và kỹ thuật nhuộm. Việc nâng cao chất lượng tơ tằm không chỉ giúp tăng giá trị sản phẩm mà còn góp phần bảo tồn và phát triển ngành tơ tằm truyền thống. Theo nghiên cứu, khoảng 90% tơ tằm được sản xuất từ giống tằm Bombyx mori, với quy trình sản xuất kén tằm được thực hiện cẩn thận để đảm bảo chất lượng. Việc áp dụng kỹ thuật nhuộm hiện đại, đặc biệt là kỹ thuật tự nhuộm, có thể cải thiện đáng kể màu sắc và độ bền của tơ tằm, từ đó nâng cao giá trị thương phẩm của sản phẩm.

II. Kỹ thuật tự nhuộm tơ tằm

Kỹ thuật tự nhuộm là một phương pháp mới, giúp tơ tằm có thể tự tạo màu sắc từ các chất màu tự nhiên. Phương pháp này không chỉ an toàn cho môi trường mà còn giúp giảm thiểu ô nhiễm do hóa chất nhuộm. Nguyên liệu tự nhiên được sử dụng trong kỹ thuật này có thể là các loại thực vật, giúp tạo ra màu sắc phong phú và bền vững. Nghiên cứu cho thấy, việc bổ sung chất màu vào thức ăn của con tằm có thể làm tăng khả năng hấp thụ màu sắc vào kén. Điều này không chỉ giúp tơ tằm có màu sắc đẹp mà còn giữ được các đặc tính vật lý và hóa học của sợi. Kỹ thuật này đã được áp dụng thành công trong nhiều nghiên cứu và cho thấy hiệu quả cao trong việc tạo ra các sản phẩm tơ tằm có màu sắc tự nhiên và bền vững.

III. Quy trình sản xuất tơ tằm tự nhuộm

Quy trình sản xuất tơ tằm tự nhuộm bao gồm nhiều bước quan trọng. Đầu tiên, con tằm được nuôi dưỡng bằng thức ăn có bổ sung chất màu tự nhiên. Sau khi tằm ăn, chất màu sẽ được hấp thụ và chuyển vào kén. Sau khi thu hoạch kén, quy trình nhuộm sẽ được thực hiện để đảm bảo màu sắc đồng nhất và bền vững. Quy trình nhuộm này không chỉ giúp tạo ra màu sắc đẹp mà còn đảm bảo rằng các chỉ tiêu kỹ thuật của tơ tằm được duy trì. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc sử dụng các chất màu tự nhiên không chỉ an toàn cho sức khỏe mà còn giúp tăng cường tính bền màu của sản phẩm. Điều này rất quan trọng trong ngành dệt may, nơi mà yêu cầu về chất lượng và tính bền màu luôn được đặt lên hàng đầu.

IV. Giá trị thực tiễn của tơ tằm tự nhuộm

Tơ tằm tự nhuộm không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Việc sử dụng các chất màu tự nhiên giúp giảm thiểu ô nhiễm do hóa chất nhuộm, đồng thời tạo ra các sản phẩm thân thiện với môi trường. Sản phẩm tơ tằm tự nhuộm có thể được ứng dụng rộng rãi trong ngành thời trang, nội thất và các sản phẩm tiêu dùng khác. Nghiên cứu cho thấy, tơ tằm tự nhuộm có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế nhờ vào chất lượng và tính bền vững. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo ra cơ hội xuất khẩu lớn cho ngành tơ tằm Việt Nam. Sự phát triển của kỹ thuật tự nhuộm sẽ mở ra hướng đi mới cho ngành tơ tằm, giúp nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm, đồng thời bảo tồn và phát triển nghề truyền thống.