Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TIN QUỐC TẾ ĐỐI NỘI Và VÀI NÉT VỀ THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM 1. VAI TRÒ, MỤC TIÊU, NHIỆM VỤ CỦA TIN QUỐC TẾ ĐỐI NỘI 1. Khái niệm tin quốc tế đối nội Trong tiếng Anh, tin được gọi là news; tiếng Nga là Hoboctb; người Trung Quốc gọi là tân văn. Những từ trên đều bắt nguồn từ nghĩa đen là “mới”.
Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học xuất bản lần đầu năm 1988, tái bản năm 2006 viết: “Tin là điều được truyền đi, báo đi cho biết về sự kiện, tình hình xảy ra”. Giáo trình “Các thể loại báo chí thông tấn” của PGS-TS Đinh Văn Hường, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2004 đưa ra định nghĩa: Tin là 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một trong những thể loại thuộc nhóm các thể loại báo chí thông tấn, trong đó thông báo, phản ánh, bình luận có mức độ một cách ngắn gọn, chính xác và nhanh chóng nhất về sự kiện, vấn đề, con người đã, đang và sẽ xảy ra trong đời sống, có ý nghĩa chính trị, xã hội nhất định [14, 23]. Cũng theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ, từ “quốc tế” được định nghĩa là “Các nước trên thế giới trong quan hệ với nhau”, còn “đối nội” là “đối với trong nước, trong nội bộ, nói về đường lối, chính sách của nhà nước, của một tổ chức”. Trước đây, đã có nhiều người gọi loại tin quốc tế đối nội là tin dịch.
Tuy nhiên, cách gọi như thế tạo ra cách hiểu không chính xác của loại tin tức này. Đó là, thứ nhất, nó khiến người ta nghĩ rằng tin quốc tế được dịch vào tiếng Việt như dịch các loại văn bản ngoại ngữ khác; thứ hai, nó dễ nhầm lẫn với loại tin dịch từ tiếng Việt ra tiếng nước ngoài nhằm mục đích phát sóng đối ngoại… Do vậy, xét về phương diện thuật ngữ, thuật ngữ “tin quốc tế đối nội” có nội hàm xác định hơn. Có thể hiểu, “tin quốc tế đối nội” là loại tin quốc tế được chuyển dịch từ một số ngoại ngữ vào tiếng Việt cho công chúng báo chí Việt Nam; hoặc do các phóng viên Việt Nam tác nghiệp ở nước ngoài trực tiếp viết về các vấn đề quốc tế và các vấn đề quốc tế có liên quan đến Việt Nam. Nhưng không phải tất cả các loại tin quốc tế đều được dịch hoặc viết để trở thành tin quốc tế đối nội.
Những tin quốc tế được dịch hoặc viết để trở thành tin quốc tế đối nội phải là những tin đã, đang và sẽ xảy ra trong đời sống, có ý nghĩa chính trị, xã hội nhất định đối với người dân Việt Nam. Vai trò của tin quốc tế đối nội 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tin quốc tế đối nội có vai trò rất quan trọng trong hệ thống thông tin báo chí nói chung. Bất kỳ một tờ báo nào (báo in, báo điện tử), bất kỳ một chương trình thời sự nào (của Đài Truyền hình, Đài Phát thanh) đều dành một diện tích, một thời lượng nhất định để thông tin về các vấn đề quốc tế. Thông tin quốc tế đối nội là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới bên ngoài.
Sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ngày 15/9/1945, TTXVN ra đời. Trong suốt quá trình cách mạng, chiến đấu giành độc lập tự do cho Tổ quốc, thông tin đối nội đã được làm tốt. Đặc biệt, TTXVN , cơ quan thông tấn duy nhất của Đảng và Nhà nước Việt Nam đã phát những thông tin quốc tế đối nội ngay từ những năm đầu thành lập. Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, thông tin quốc tế đối nội phản ánh cuộc đấu tranh của nhân loại chống chủ nghĩa thực dân, chủ nghĩa đế quốc và những thành tựu của chủ nghĩa xã hội.
Tin quốc tế đối nội cũng tuyên truyền, phản ánh cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới ủng hộ cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam. Nhờ đó mà nhân dân dân Việt Nam càng có thêm quyết tâm đấu tranh giải phóng dân tộc. Trong suốt hàng chục năm qua, TTXVN đã đạt được những thành công to lớn trong việc chuyển dịch tin quốc tế đối nội vào tiếng Việt phục vụ cho nhiều cơ quan thông tin đại chúng và đặc biệt là phục vụ công chúng báo chí Việt Nam. Ngày nay, trong một thế giới không ngừng phát triển, thông tin quốc tế đối nội càng có vai trò vô cùng quan trọng.
Nó phản ánh đầy đủ tình hình thế giới trên các lĩnh vực. Thông tin quốc tế đối nội mang đến cho người đọc Việt Nam hiểu được lịch sử đấu tranh, truyền thống văn hóa, sự phát triển kinh tế, 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com những phát minh khoa học, những cuộc xung đột và nguyên nhân của nó … của các nước trên thế giới. Những thông tin ấy ngoài việc đáp ứng nhu cầu được thông tin, mở rộng tầm nhìn của công chúng, còn nhằm hình thành dư luận xã hội, hành vi xã hội của nhân dân trong nước trước những vấn đề quốc tế. Mục tiêu, nhiệm vụ của tin quốc tế đối nội Mục tiêu của tin quốc tế đối nội là thông tin đầy đủ, nhanh và bao quát được tất cả những vấn đề lớn của thế giới, nổi bật là những sự kiện chính trị, ngoại giao, quân sự, an ninh, kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ lớn đến với công chúng báo chí.
Nhiệm vụ của tin quốc tế đối nội là phản ánh diễn biến tình hình thế giới mang tính định hướng cao, những hoạt động ngoại giao, hội nhập tích cực, chủ động của nước ta cũng như phản ánh kịp thời dư luận thế giới nhiều mặt về Việt Nam, giúp lãnh đạo Đảng và Nhà nước trong việc nhận định tình hình thế giới và góp phần hoạch định chính sách đối ngoại trong bối cảnh thế giới liên tục biến động phức tạp, có nhiều mối quan hệ đan xen. Như trên đã trình bày, không phải tất cả tin quốc tế đều được dịch để trở thành tin quốc tế đối nội. Có những tin quốc tế được dịch nguyên văn để lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham khảo, nắm tình hình. Khi trở thành tin quốc tế đối nội đăng trên các ấn phẩm báo chí thì đã là những tin dành cho tất cả công chúng báo chí.
Nhiệm vụ của thông tin quốc tế đối nội hiện nay là phục vụ có hiệu quả cho công cuộc đổi mới, cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Vì vậy, tin quốc tế đối nội là một bộ phận quan trọng trong hệ thống tin tức của báo chí cách mạng Việt Nam. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. QUAN ĐIểM CủA ĐảNG Và NHà NƯớC Về THÔNG TIN QUốC Tế ĐốI NộI 1.
Quan điểm của Đảng và Nhà nước về thông tin quốc tế đối nội Báo chí nước ta đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, sự giám sát và xây dựng của nhân dân. Báo chí là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức chính trị xã hội và là diễn đàn của nhân dân. Các cơ quan báo chí hoạt động theo định hướng của Đảng và pháp luật của Nhà nước, nhằm phản ánh, hướng dẫn và hình thành dư luận xã hội lành mạnh. Trong điều kiện đổi mới mạnh mẽ, mở cửa và hội nhập với thế giới, thời đại “bùng nổ thông tin”, theo định hướng công tác tư tưởng của Đảng, cánh cửa thông tin ngày càng mở rộng, nhiều chiều, đề cập nhiều lĩnh vực, nhiều mặt của đời sống xã hội, báo chí nước ta được quyền chuyển tải đến công chúng các loại thông tin, song phải phản ánh đảm bảo đúng chức năng của báo chí cách mạng.
Thông tin đa dạng, nhiều chiều nhưng phải có tính định hướng, tính giáo dục, tính văn hóa, tính khoa học. Các thông tin dù là chính trị, kinh tế hay các vấn đề văn hóa, xã hội, khoa học-công nghệ… đều phải đảm bảo nguyên tắc tính đảng, tính chân thật, tính nhân dân. Thông tin quốc tế là cần thiết, nhưng phải thể hiện đúng đướng lối đối ngoại, thể hiện quan điểm của Đảng và Nhà nước ta: Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế phấn đấu vì hòa bình, độc lập dân tộc và phát triển. Trong thời đại ngày nay, cuộc cách mạng khoa học-công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin đang có bước tiến như vũ bão.
Tốc độ truyền bá thông tin nhanh khiến các phương tiện thông tin đại 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chúng ngày càng tác động sâu xa đến mọi lĩnh vực của đời sống, trở thành một động lực thúc đẩy xã hội phát triển, nhưng trật tự thông tin thế giới chưa bình đẳng. Do đó, báo chí có trách nhiệm thông tin cho nhân dân trong và ngoài nước thấy rõ những sự kiện từ kinh tế đến chính trị, văn hóa… đang diễn ra hàng ngày, hàng giờ trên thế giới mà không ảnh hướng đến đường lối đối ngoại của Đảng ta. “Trong lãnh đạo báo chí, Đảng có sự phân công, phân nhiệm giữa các cơ quan báo chí. Các báo, đài phải phát tin thống nhất.
Các báo, đài địa phương, ngành và đoàn thể không được đưa tin trái với nội dung tin của TTXVN. Một số vấn đề tế nhị về quan hệ quốc tế cần được cấp có thẩm quyền xem xét về nội dung và cách thức đưa tin, các báo không tự ý đưa tin, nhất là đưa tin theo các hãng thông tấn, báo chí nước ngoài… Khai thác và sử dụng thông tin báo chí nước ngoài cần phải chọn lọc, đi đúng đường lối quan điểm của Đảng và Nhà nước” [27, 46-47]. Nhiệm vụ của TTXVN trong công tác đưa tin quốc tế đối nội Mục tiêu tổng quát của TTXVN đến năm 2010 là trở thành một tập đoàn truyền thông mạnh, với tất cả các loại hình hoạt động thông tin đa dạng, phóng phú, có chất lượng và hiệu quả cao. TTXVN phải thể hiện được vai trò là một trung tâm thông tin chiến lược quan trọng và đáng tin cậy của Đảng và Nhà nước, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, công cuộc đổi mới, CNH-HĐH đất nước.