CHƯƠNG I TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Chất lượng tín dụng trong Ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về tín dụng và chất lượng tín dụng trong Ngân hàng thương mại Để đáp ứng nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh các chủ thể kinh tế đều phải sử dụng nguồn tài chính hỗ trợ từ các tổ chức tài chính thương mại. Tín dụng là một trong những hoạt động cơ bản của các ngân hàng thương mại đống vai trò cung cấp nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp và các nhân trong nền kinh tế.
Theo “tín dụng ngân hàng” (Hồ Diệu, 2002), có thể hiểu: “Tín dụng Ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân hàng cho khách hàng trong một thời gian nhất định với một khoản chi phí nhất định”. Khác với tín dụng thương mại, tín dụng ngân hàng không cung cấp tín dụng dưới hình thức hàng hoá. Tín dụng ngân hàng thể hiện thông qua sự chuyển giao quyền sử dụng mang tính tạm thời một lượng tiền tệ từ ngân hàng sang các cá nhân hoặc doanh nghiệp và khi hoàn lại thì các chủ thể đi vay phải trả một khoản lợi tức nhất định theo thoả thuận. Bất kì một doanh nghiệp nào muốn tồn tại và phát triển trong điều kiện nền kinh tế thị trường đều phải không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, đưa ra mức giá phù hợp,.Ngân hàng thương mại – một doanh nhiệp đặc biệt – cũng không nằm ngoài quy luật đó.
Hoạt động tín dụng mang lại thu nhập chủ yếu cho ngân hàng. Nâng cao chất lượng tín dụng là điều kiện hàng đầu để ngân hàng không ngừng phát triển. Chất lượng tín dụng trong ngân hàng thương mại được hiểu là sự đáp ứng yêu cầu của khách hàng (người gửi tiền và người vay tiền) phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo sự tồn tại, phát triển của Ngân hàng. Chất lượng tín dụng được hình thành và đảm bảo từ hai phía Ngân hàng và khách hàng.
Bởi vậy, chất lượng hoạt động của Ngân hàng không những phụ thuộc vào bản thân Ngân hàng mà còn phụ thuộc vào chất lượng hoạt động của doanh nghiệp và các khách hàng cá nhân. Chất lượng tín dụng được thể hiện: 7 Đối với khách hàng: Tín dụng phát ra phải phù hợp với mục đích sử dụng của khách hàng với lãi suất kỳ hạn nợ hợp lý, thủ tục đơn giản, thu hút được nhiều khách hàng nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc tín dụng. Đối với sự phát triển kinh tế xã hội: Tín dụng phục vụ sản xuất và lưu thông hàng hoá, góp phần giải quyết việc làm, khai thác khả năng tiềm tàng trong nền kinh tế, thúc đẩy quá trình tích tụ và tập trung sản xuất, giải quyết tốt các quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng với tăng trưởng kinh tế. Đối với Ngân hàng thương mại: Phạm vi, mức độ, giới hạn tín dụng phải phù hợp với thực lực của bản thân Ngân hàng và đảm bảo được tính cạnh tranh trên thị trường với nguyên tắc hoàn trả đúng hạn và có lãi.
Như vậy chất lượng tín dụng là một khái niệm vừa cụ thể (thể hiện qua các chỉ tiêu tính toán được như kết quả kinh doanh, nợ quá hạn.) vừa trừu tượng (thể hiện qua khả năng thu hút khách hàng, tác động đến nền kinh tế. Chất lượng tín dụng chịu ảnh hưởng bởi các nhân tố chủ quan (khả năng quản lý, trình độ cán bộ.) và khách quan (sự thay đổi của môi trường bên ngoài). Khuynh hướng phát triển của nền kinh tế, sự thay đổi của giá cả thị trường cũng như môi trường pháp lý đều ảnh hưởng tới chất lượng tín dụng. Chất lượng tín dụng được xác định qua nhiều yếu tố: thu hút được nhiều khách hàng tốt, thủ tục đơn giản, thuận tiện, mức độ an toàn vốn tín dụng, chi phí về tổng thể lãi suất, chi phí nghiệp vụ.
Để có chất lượng tín dụng tốt cần có sự tổ chức và quản lý đồng bộ trong một Ngân hàng, vì điều đó không chỉ đảm bảo cho chất lượng tín dụng, mà còn nhằm cải tiến tính hiệu quả và linh hoạt của toàn bộ cơ sở kinh doanh nhằm thoả mãn ngày càng đầy đủ yêu cầu của khách hàng ở mọi công đoạn, bên trong cũng như bên ngoài. Để làm được điều đó mỗi thành viên trong một tổ chức Ngân hàng phải hiểu và thực hiện tốt quy trình quản lý chất lượng. Như vậy, Chất lượng tín dụng là một chỉ tiêu kinh tế tổng hợp, phản ánh mức độ thích nghi của NHTM với sự thay đổi của môi trường bên ngoài, nó thể hiện sức mạnh của một Ngân hàng trong quá trình cạnh tranh để tồn tại. Để có được chất lượng tín dụng thì hoạt động tín dụng phải có hiệu quả và quan hệ tín dụng phải được thiết lập trên cơ 8 sở tin cậy và uy tín trong hoạt động.
Hay nói một cách khác, chất lượng tín dụng tỷ lệ thuận với hiệu quả và độ tin cậy trong hoạt động tín dụng. Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng tín dụng trong ngân hàng thương mại Nhằm đánh giá khả năng khả năng sử dụng vốn đúng mục đích, đạt hiệu quả và quyết định cho vay hay không cho vay, qua đó giúp khách hàng phát triển. Để đưa ra quyết định có cho vay hay không, quá trình phân tích để đưa ra quyết định cần tìm hiểu từ việc sử dugnj vốn vay của khách hàng, đánh giá hiệu quả nguồn vốn vay có thể mang lạineeus được sử dụng đúng mục đích khách hàng đưa ra. So sánh với tầm quan trọng của tài sản đảm bảo, ngân hàng ưu tiên hơn cả là sự vững mạnh về tài chính, đảm bảo thành toán các khoản nợ của khách hàng.
Điều đó thể hiện ở việc họ sử dụng vốn vay như thế nào, đầu tư vào đâu, làm cái gì, làm như thế nào và tính được tính hiệu quả đạt được là như thế nào? Từ đó ra quyết định cho vay hay không. Việc nâng cao chất lượng tín dụng cũng chính là nâng cao tính chính xác của những đánh giá đó. Đưa ra quyết định cho vay với mức độ tin cậy cao, hạn chế rủi roc ó thể xảy ra đối với các khoản vay. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần phải chỉ ra việc sử dụng vốn của khách hàng đã đạt hiệu quả hay chưa, đạt hiệu quả đến đâu và có thể đạt được hiệu quả cao hơn nữa hay không.
Đây cũng chính là bước tạo điều kiện cho khách hàng phát triển thông qua các cán bộ ngân hàng. Sự phát triển của khách hàng cũng chính là sự phát triển và thành công của ngân hàng. Chất lượng tín dụng được đảm bảo, thông qua đó ngân hàng thực hiện quản lý rủi ro trong hoạt động của ngân hàng thương mại. Nói đến chất lượng tín dụng là nói đến việc xem xét mức độ an toàn khi cho vat là cao hay thấp, phân tích những điều kiện và đưa ra những biện pháp để xử lý trong những trường hợp rủi ro có thể xảy ra.
Trong nền kinh tế thị trường đây là phạm trù kinh tế mà các ngân hàng thương mại thường quan tâm đến nhiều hơn cả bởi tính chất cố hữu của nó là đảm bảo an toàn cho các ngân hàng, việc nâng cao chất lượng tín dụng, cũng như phân tích tín dụng chính là việc hạn chế rủi ro tín dụng. Rủi ro tín dụng là một trong các rủi ro hoạt động của ngân hàng. Theo quan điểm của các nhà ngân hàng thì rủi ro tín dụng không tránh khỏi, là khách quan, tức là chỉ có thể 9 đề phòng, hạn chế chứ không thể loại trừ. Nâng cao chất lượng tín dụng từ việc nâng cao chất lượng phân tích tín dụng bằng việc xây dựng chính sách tín dụng và hoàn thiện quy trình phân tích tín dụng là mộ trong những nội dung quản lý rủi ro tín dụng của ngân hàng.
Chính sách tín dụng với mục tiêu mở rộng, đồng thời hạn chế rủi ro tín dụng nâng cao thu nhập cho ngân hàng. Chính sách tín dụng nhằm hạn chế rủi ro như: chính sách tài sản đảm bảo, chính sách bảo lãnh, chính sách đồng tài trợ. Chất lượng tín dụng phụ thuộc vào quy trình tín dụng được chi tiết và cụ thể hoá xuống tất cả các chi nhánh và từng cán bộ ngân hàng. Trên quy trình đó thể hiện những nội dung mà cán bộ cần ohair thực hiện khi cho vay nhằm hạn chế rủi ro như phân tích tình hình sản xuất kinh doanh, mục đích vay, kiểm soát trong khi cho vay,… Việc hoàn thiện và thực hiện chất lượng quá trình đó sẽ tạo điều kiện cho ngân hàng kiểm soát khách hàng và món vay tốt hơn, quá trình quản lý rủi ro hiệu quả hơn.
Hơn nữa, nâng cao chất lượng tín dụng trong ngân hàng thương mại sẽ tạo sự phát triển an toàn và bền vững cho ngân hàng, khách hàng và nền kinh tế. Do phân tích tín dụng là quá trình thẩm định hồ sơ vay của khách hàng, từ đó đưa ra những quyết định có cho vay hay không, việc nâng cao chất lượng tín dụng chính là nâng cao chất lượng của quá trình thẩm định tín dụng đồng thời đưa ra những kết luận đúng đắn khách hàng và khoản vay của họ. Việc nâng cao chất lượng tín dụng sẽ đảm bảo cho các phán quyết tín dụng đó là đúng đắn, không để ngân hàng bỏ lỡ cơ hội phát triển, hợp tác với những khách hàng tiềm năng, đồng thời cũng không đặt ngân hàng trước những rủi ro tín dụng có thể xảy ra. Việc nâng cao chất lượng tín dụng đòi hỏi ngân hàng phải phân tích tín dụng qua việc thu thập và xử lý thông tin một cách chính xác, đầy đủ, kịp thời, phù hợp với nền kinh tế về mọi mặt để đưa ra các kết luận khoản vay đó có thể thực hiện được hay không.
Ngân hàng phải thẩm định cụ thể và chi tiết từng khâu một thì mới có thể đưa ra kết quả kết luận đúng được. Trong quá trình phân tích, thẩm định, ngân hàng phải đánh giá chính xác khả năng của khách hàng, phân tích phải khách quan và thực tế, gắn sự phát triển của khách hàng vào điều kiện chung của ngành, của nghề và cả các chính sách phát triển kinh tế của nhà nước. Quá trình phân tích chỉ có thể nhìn thấy chất 10 lượng hay không thể hiện ở việc khách hàng hoàn trả đầy đủ các nghĩa vụ đối với ngân hàng đồng thời đủ tiềm năng và năng lực để thực hiện các hợp đồng tín dụng mới. Phương pháp và các chỉ tiêu để đánh giá chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại 1.