Nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng TMCP Bắc Á - Chi nhánh Gia Lâm

Nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng TMCP Bắc Á chi nhánh Gia Lâm giúp cải thiện dịch vụ và tăng cường sự hài lòng của khách hàng.

• Tác giả: Trần Trọng Hiếu
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hoài Thu
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng TMCP Bắc Á- Chi nhánh Gia Lâm
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 1.1.2. Bản chất của tín dụng ngân hàng
• 1.1.3. Vai trò của tín dụng ngân hàng
• 1.2. CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Khái niệm chất lượng tín dụng của ngân hàng
• 1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng ngân hàng
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng ngân hàng
• 1.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG TMCP BẮC Á- CHI NHÁNH GIA LÂM
• 2.1. KHÁI QUÁT QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NGÂN HÀNG TMCP BẮC Á- CHI NHÁNH GIA LÂM
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Bắc Á- chi nhánh Gia Lâm
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Chức năng nhiệm vụ từng phòng ban trong quy trình tín dụng
• 2.2. TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á- CHI NHÁNH GIA LÂM
• 2.2.1. Công tác huy động vốn
• 2.2.2. Công tác sử dụng vốn
• 2.2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.3. THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP BẮC Á- CHI NHÁNH GIA LÂM
• 2.3.1. Các quy định và quy trình của ngân hàng về tín dụng
• 2.3.2. Thực trạng chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á chi nhánh Gia Lâm
• 2.4. ĐÁNH GIÁ VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG TMCP BẮC Á- CHI NHÁNH GIA LÂM
• 2.4.1. Những thành tựu đạt được
• 2.4.2. Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP BẮC Á- CHI NHÁNH GIA LÂM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG BẮC Á-GIA LÂM
• 3.2. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG BẮC Á- CHI NHÁNH GIA LÂM
• 3.2.1. Tăng cường hoạt động quản trị giám sát quy trình tín dụng
• 3.2.2. Tăng cường thanh tra, kiểm tra sau vay
• 3.2.3. Gia tăng quy mô tín dụng chủ động
• 3.2.4. Nâng cao chất lượng chuyên viên tín dụng
• 3.2.5. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, kiểm soát nội bộ
• 3.2.6. Giải pháp hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
• 3.3. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Nhà nước và Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
• 3.3.3. Kiến nghị với các cơ quan chính phủ cấp thành phố
• 3.3.4. Kiến nghị với Ngân hàng TMCP Bắc Á
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG, BIỂU, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á Chi nhánh Gia Lâm

Chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á - Chi nhánh Gia Lâm là một yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển bền vững của ngân hàng. Việc nâng cao chất lượng tín dụng không chỉ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro mà còn tăng cường lòng tin của khách hàng. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngân hàng cần có những chiến lược cụ thể để cải thiện chất lượng tín dụng.

1.1. Khái niệm chất lượng tín dụng và vai trò của nó

Chất lượng tín dụng được hiểu là khả năng hoàn trả nợ của khách hàng. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và uy tín của ngân hàng. Đánh giá chất lượng tín dụng giúp ngân hàng nhận diện rủi ro và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Tình hình hiện tại của chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á

Ngân hàng Bắc Á - Chi nhánh Gia Lâm đã có những bước tiến trong việc nâng cao chất lượng tín dụng. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu vẫn còn cao, đòi hỏi ngân hàng cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

II. Những thách thức trong việc nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á Chi nhánh Gia Lâm

Việc nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á - Chi nhánh Gia Lâm gặp phải nhiều thách thức. Các yếu tố như rủi ro tín dụng, sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác và sự thay đổi trong nhu cầu vay vốn của khách hàng đều ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng.

2.1. Rủi ro tín dụng và ảnh hưởng đến ngân hàng

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng. Khi khách hàng không trả nợ đúng hạn, ngân hàng sẽ phải đối mặt với những tổn thất lớn.

2.2. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác khiến ngân hàng Bắc Á phải cải thiện chất lượng dịch vụ và tín dụng để thu hút khách hàng. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có những chiến lược marketing hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á Chi nhánh Gia Lâm

Để nâng cao chất lượng tín dụng, ngân hàng Bắc Á - Chi nhánh Gia Lâm cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các giải pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng tín dụng mà còn tăng cường sự hài lòng của khách hàng.

3.1. Tăng cường quy trình xét duyệt tín dụng

Quy trình xét duyệt tín dụng cần được cải tiến để đảm bảo tính chính xác và nhanh chóng. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quy trình này sẽ giúp ngân hàng tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót.

3.2. Đào tạo chuyên viên tín dụng

Đào tạo chuyên viên tín dụng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao chất lượng tín dụng. Chuyên viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để đánh giá khách hàng một cách chính xác.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ngân hàng Bắc Á Chi nhánh Gia Lâm

Việc áp dụng các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á - Chi nhánh Gia Lâm đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Ngân hàng đã giảm tỷ lệ nợ xấu và tăng cường lòng tin của khách hàng.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Các giải pháp đã giúp ngân hàng giảm tỷ lệ nợ xấu xuống mức thấp hơn. Khách hàng cũng cảm thấy hài lòng hơn với dịch vụ tín dụng của ngân hàng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Ngân hàng cần tiếp tục học hỏi từ những kinh nghiệm thực tiễn để cải thiện hơn nữa chất lượng tín dụng. Việc lắng nghe phản hồi từ khách hàng cũng là một yếu tố quan trọng.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á Chi nhánh Gia Lâm

Chất lượng tín dụng tại ngân hàng Bắc Á - Chi nhánh Gia Lâm cần được nâng cao hơn nữa trong tương lai. Ngân hàng cần có những chiến lược dài hạn để duy trì và phát triển chất lượng tín dụng bền vững.

5.1. Định hướng phát triển chất lượng tín dụng

Ngân hàng cần xác định rõ các mục tiêu phát triển chất lượng tín dụng trong những năm tới. Việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực sẽ là những yếu tố then chốt.

5.2. Tầm quan trọng của việc duy trì chất lượng tín dụng

Duy trì chất lượng tín dụng không chỉ giúp ngân hàng phát triển bền vững mà còn góp phần vào sự ổn định của toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động tín dụng luôn được xác định là nghiệp vụ cốt lõi của các ngân hàng thương mại Việt Nam, vừa tạo ra nguồn thu lớn nhất, vừa tiềm ẩn rủi ro cao nhất. Trong giai đoạn 2019–2021, bối cảnh kinh tế vĩ mô chịu tác động dồn dập từ nhiều phía: thiên tai, khủng hoảng nhiên liệu, lạm phát và đặc biệt là đại dịch Covid-19, khiến khả năng trả nợ của khách hàng bị suy giảm đáng kể trên toàn hệ thống ngân hàng.

Tại Ngân hàng TMCP Bắc Á – Chi nhánh Gia Lâm, quy mô tín dụng liên tục tăng trưởng trong cùng giai đoạn và chi nhánh duy trì vị thế là một trong những đơn vị có dư nợ tốt nhất hệ thống Bắc Á. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu của chi nhánh ở mức đáng lo ngại, buộc ban lãnh đạo phải liên tục tăng trích lập dự phòng rủi ro. Đây là mâu thuẫn cốt lõi thúc đẩy tác giả chọn đề tài nghiên cứu: vừa duy trì tăng trưởng tín dụng, vừa đảm bảo an toàn tín dụng.

Mục tiêu nghiên cứu gồm ba nhiệm vụ được tác giả xác định rõ:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận, công thức phân tích và các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích thực trạng hoạt động tín dụng tại Bắc Á – Chi nhánh Gia Lâm dựa trên báo cáo tài chính giai đoạn 2019–2021, từ đó đưa ra đánh giá khách quan về chất lượng tín dụng hiện tại.
3. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng của chi nhánh.

Câu hỏi nghiên cứu được xác định là: Thực trạng chất lượng tín dụng tại Bắc Á – Gia Lâm giai đoạn 2019–2021 như thế nào, nhân tố nào dẫn đến tình trạng đó, và những giải pháp nào có thể giúp chi nhánh cải thiện chất lượng tín dụng?

Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Bắc Á – Chi nhánh Gia Lâm.

Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Bắc Á – Chi nhánh Gia Lâm, số 584 đường Hà Huy Tập, Thị trấn Yên Viên, Huyện Gia Lâm, Hà Nội – chi nhánh được thành lập ngày 20/05/2015.

Phạm vi thời gian: Giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2021.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm

Khóa luận vận dụng khái niệm tín dụng ngân hàng từ Đại từ điển Kinh tế thị trường (NXB Từ điển bách khoa, 1998), kết hợp với khái niệm chất lượng theo tiêu chuẩn của Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa (ISO) do Nguyễn Văn Tiến (2013, 2014) trích dẫn. Chất lượng tín dụng được định nghĩa là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh mức độ đáp ứng nhu cầu vay vốn hợp lý của khách hàng, phù hợp với chính sách tín dụng, đảm bảo an toàn và mang lại hiệu quả kinh tế cho ngân hàng.

Tác giả xây dựng hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng theo hai nhóm:

• Chỉ tiêu định lượng: Doanh số cho vay, doanh số thu nợ, tổng dư nợ, hệ số thu nợ, vòng quay vốn tín dụng (VQVTD), tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro.
• Chỉ tiêu định tính: Mức độ hài lòng của khách hàng theo bốn tiêu chuẩn (quy trình nghiệp vụ, chất lượng phục vụ nhân viên, sức thu hút sản phẩm tín dụng, mức độ hài lòng tổng thể), đo bằng thang đo Likert 5 mức độ với khoảng cách 0,8 điểm, tham chiếu từ Nguyễn Đình Thọ (2014).

Phân loại nợ theo 5 nhóm căn cứ vào Thông tư số 02/2013/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Phân quyền phê duyệt tín dụng căn cứ Quyết định số 68/2019/HĐQT-BACABANK; chính sách tài sản đảm bảo căn cứ Quyết định số 167/2022/QĐ-TGĐ của Bắc Á Bank.

Tác giả kế thừa các luận văn thạc sĩ có liên quan: Trịnh Hoài Đức (2018) về Vietinbank – KCN Biên Hòa; Nguyễn Văn Hưng về Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Cà Mau; Nguyễn Bích Huệ (2021) về Agribank – Chi nhánh TP. Tam Điệp, Ninh Bình; Vũ Trung Hiếu (2021) về Agribank – Chi nhánh Hà Nội.

Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận sử dụng phối hợp ba phương pháp:

1. Phân tích – tổng hợp tài liệu thứ cấp: Thu thập và xử lý số liệu từ báo cáo tài chính nội bộ của chi nhánh Gia Lâm giai đoạn 2019–2021 và số liệu toàn hệ thống do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cung cấp.
2. Khảo sát bảng hỏi (n = 100): Phát phiếu qua email và tin nhắn đến khách hàng đã và đang có quan hệ tín dụng tại BAB – Gia Lâm; 102 phiếu phát ra, 100 phiếu hợp lệ được đưa vào phân tích; kết quả tính điểm trung bình theo công thức Likert.
3. Quan sát trực tiếp: Tác giả trực tiếp thực tập tại chi nhánh, tham gia quan sát quy trình tín dụng thực tế, từ đó có căn cứ thực tiễn để đưa ra đánh giá.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại

Chương này xây dựng nền tảng lý luận cho toàn bộ khóa luận. Tác giả trình bày khái niệm tín dụng ngân hàng, bản chất và vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế (điều hòa dòng tiền, thúc đẩy ngoại thương, đảm bảo hiệu quả kinh tế) và đối với bản thân ngân hàng (tạo doanh thu, xây dựng uy tín, nâng cao khả năng cạnh tranh).

Phần trọng tâm của chương là hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng. Về định lượng, khóa luận trình bày chi tiết các công thức tính hệ số thu nợ (Doanh số thu nợ / Doanh số cho vay), vòng quay vốn tín dụng (Doanh số thu nợ / Dư nợ bình quân), tỷ lệ nợ quá hạn và tỷ lệ nợ xấu. Về phân loại dự phòng rủi ro, tỷ lệ trích lập cụ thể theo nhóm nợ được xác định: Nhóm 1 (0%), Nhóm 2 (5%), Nhóm 3 (20%), Nhóm 4 (50%), Nhóm 5 (100%); dự phòng chung duy trì ở mức 0,75% tổng dư nợ từ Nhóm 1 đến Nhóm 4.

Ngưỡng đánh giá được tác giả xác lập dựa trên các nghiên cứu tiền nhiệm: tỷ lệ nợ quá hạn dưới 5% là bình thường, từ 5–10% là không bình thường, từ 10–15% là cao; tỷ lệ nợ xấu dưới 3% là mức có thể chấp nhận được theo tiêu chuẩn Ngân hàng Thế giới.

Nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng được phân tích theo ba chiều: từ môi trường bên ngoài (môi trường kinh tế, cạnh tranh), từ phía ngân hàng (chính sách tín dụng, kiểm soát nội bộ, thông tin tín dụng, nhân sự) và từ phía khách hàng (uy tín, đạo đức, năng lực kinh doanh).

Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng của Ngân hàng TMCP Bắc Á – Chi nhánh Gia Lâm

Chương này chiếm dung lượng lớn nhất, gồm bốn phần chính.

Phần 1 giới thiệu tổng quan chi nhánh: thành lập ngày 20/05/2015, địa chỉ số 584 đường Hà Huy Tập, Thị trấn Yên Viên, phục vụ hai vùng kinh tế Yên Viên – Hà Nội và Từ Sơn – Bắc Ninh. Cơ cấu tổ chức bao gồm Ban Giám đốc, Phòng Thẩm định, Phòng Kinh doanh và Phòng Hỗ trợ tín dụng (HTTD), với thẩm quyền phê duyệt của Giám đốc chi nhánh tối đa 5 tỷ đồng với khoản vay thông thường và 150 tỷ đồng với khoản bảo đảm 100% bằng sổ tiết kiệm BACABANK theo Quyết định 68/2019/HĐQT-BACABANK.

Phần 2 phân tích kết quả kinh doanh tổng thể. Hoạt động huy động vốn tăng từ 303,386 tỷ đồng (2019) lên 332,73 tỷ đồng (2020, tăng 9,67%) và 342,072 tỷ đồng (2021, tăng 2,8%). Tiền gửi VND chiếm tỷ trọng ngày càng cao: 91,8% (2019), 94,4% (2020), 95,6% (2021); trong khi vốn huy động ngoại tệ giảm liên tục. Vốn huy động từ khách hàng cá nhân tăng mạnh (tăng 13,49% từ 2019 sang 2020), ngược lại vốn từ tổ chức kinh tế giảm 31,32% từ 2020 sang 2021.

Về cho vay, dư nợ tăng từ 243,11 tỷ đồng (2019) lên 264,8 tỷ đồng (2020, tăng 8,92%) và 281,94 tỷ đồng (2021, tăng 6,47%). Lợi nhuận trước thuế biến động rõ rệt: 3,116 tỷ đồng (2019), giảm xuống 2,453 tỷ đồng (2020, giảm 21,7%), phục hồi lên 3,027 tỷ đồng (2021, tăng 23,34%) nhưng chưa lấy lại mức năm 2019.

Phần 3 trình bày thực trạng chất lượng tín dụng qua các chỉ tiêu định lượng:

Chỉ tiêu	2019	2020	2021
Doanh số cho vay (tỷ đồng)	247,962	259,5	287,579
Doanh số thu nợ (tỷ đồng)	247,69	267,2	296,919
Tổng dư nợ (tỷ đồng)	243,11	264,8	281,94
Hệ số thu nợ	0,99	1,29	1,03
Vòng quay vốn tín dụng (vòng)	1,062	1,052	1,09
Tỷ lệ nợ quá hạn	7,5%	10,2%	10,5%
Tỷ lệ nợ xấu	2,3%	3,8%	4,46%
Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro	1,74%	2,27%	2,5%

Đáng chú ý, cơ cấu doanh số cho vay cho thấy sự dịch chuyển từ trung-dài hạn sang ngắn hạn: tỷ trọng cho vay ngắn hạn tăng từ 42% (2019) lên 56,2% (2021), trong khi cho vay dài hạn giảm từ 11% xuống 8,6%. Tỷ trọng cho vay khách hàng tổ chức kinh tế tăng từ 31,6% (2019) lên 45,2% (2021), phản ánh sự mở rộng có chủ đích sang phân khúc doanh nghiệp.

Về chỉ tiêu định tính, kết quả khảo sát 100 khách hàng cho thấy:

Tiêu chuẩn	Điểm trung bình	Xếp loại
Tiêu chuẩn 1: Quy trình nghiệp vụ và thủ tục cho vay	3,855	Tốt
Tiêu chuẩn 2: Chất lượng phục vụ nhân viên tín dụng	3,955	Tốt
Tiêu chuẩn 3: Sức thu hút của sản phẩm tín dụng	(xem chi tiết)	Trung bình

Trong Tiêu chuẩn 3, các chỉ tiêu về định giá tài sản, tỷ lệ cho vay, lãi suất và đa dạng sản phẩm đều chỉ đạt điểm từ 3,13 đến 3,25 – tức ở ngưỡng trung bình (2,61–3,40), cho thấy sức cạnh tranh của sản phẩm tín dụng còn hạn chế trong mắt khách hàng.

Phần 4 đánh giá thành tựu và hạn chế. Thành tựu gồm: tăng trưởng tín dụng ổn định dù dịch bệnh, hệ số thu nợ duy trì trên 1,0, quy trình cho vay được khách hàng đánh giá tốt (70% cho rằng thủ tục đơn giản hơn các ngân hàng khác, 76% hài lòng với tốc độ giải ngân). Hạn chế chủ yếu là tỷ lệ nợ quá hạn liên tục vượt ngưỡng an toàn (7,5% năm 2019 lên 10,5% năm 2021), tỷ lệ nợ xấu vượt 3% từ năm 2020 và đạt 4,46% năm 2021 – mức buộc hội sở phát cảnh báo.

Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Bắc Á – Chi nhánh Gia Lâm

Dựa trên định hướng hoạt động tín dụng của Bắc Á – Gia Lâm, tác giả đề xuất sáu nhóm giải pháp cho chi nhánh và bốn nhóm kiến nghị đối với các cơ quan liên quan.

Giải pháp cho chi nhánh:

1. Tăng cường hoạt động quản trị giám sát quy trình tín dụng
2. Tăng cường thanh tra, kiểm tra sau vay
3. Gia tăng quy mô tín dụng chủ động
4. Nâng cao chất lượng chuyên viên tín dụng
5. Nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra, kiểm soát nội bộ
6. Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ

Kiến nghị được phân theo bốn cấp: Nhà nước và Chính phủ; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; các cơ quan chính phủ cấp thành phố; và Ngân hàng TMCP Bắc Á (hội sở).

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính kèm số liệu

Khóa luận xác định rõ bức tranh tín dụng tại Bắc Á – Gia Lâm trong giai đoạn 2019–2021: quy mô tín dụng tăng trưởng tích cực (dư nợ tăng từ 243,11 tỷ lên 281,94 tỷ đồng, tương đương tăng 16%), nhưng chất lượng tín dụng suy giảm đồng thời. Tỷ lệ nợ xấu vượt ngưỡng an toàn 3% từ năm 2020 (3,8%) và tiếp tục tăng lên 4,46% năm 2021; tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tăng từ 1,74% lên 2,5% trong ba năm nghiên cứu, phản ánh mức độ rủi ro tín dụng ngày càng cao.

Về chỉ tiêu định tính, khảo sát cho thấy khách hàng hài lòng với quy trình và nhân sự (điểm Tiêu chuẩn 1: 3,855; Tiêu chuẩn 2: 3,955) nhưng chưa hài lòng với sức cạnh tranh của sản phẩm (Tiêu chuẩn 3 chỉ đạt 3,13–3,25, thuộc mức trung bình).

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất

Tác giả tập trung vào ba hướng ưu tiên: kiểm soát nội bộ chặt chẽ hơn (bao gồm thanh tra sau vay và hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ), nâng cao năng lực chuyên viên tín dụng để giảm rủi ro chủ quan trong thẩm định, và mở rộng tín dụng có chọn lọc hướng đến phân khúc khách hàng có năng lực tài chính tốt hơn. Kiến nghị với hội sở tập trung vào việc điều chỉnh cơ chế phân quyền phê duyệt và chính sách tài sản đảm bảo phù hợp với đặc thù địa bàn Gia Lâm.

Đóng góp so với nghiên cứu trước

Tác giả tự đánh giá đóng góp riêng của khóa luận ở chỗ các nghiên cứu tiền nhiệm về chất lượng tín dụng chủ yếu thực hiện trong điều kiện kinh tế ổn định, trong khi khóa luận này phân tích trong bối cảnh kinh tế bị tác động bởi Covid-19 cùng nhiều biến động vĩ mô khác (2019–2021), cho phép nhận diện những rủi ro đặc thù của giai đoạn hậu khủng hoảng. Đây là điểm phân biệt rõ so với Trịnh Hoài Đức (2018), Nguyễn Bích Huệ (2021) và Vũ Trung Hiếu (2021).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Tác giả thừa nhận giới hạn chuyên môn còn nhất định do đây là nghiên cứu ở bậc đại học. Phạm vi chỉ giới hạn tại một chi nhánh đơn lẻ (Gia Lâm) trong ba năm, nên kết quả không đại diện cho toàn hệ thống Bắc Á Bank hay ngành ngân hàng nói chung. Mẫu khảo sát định tính (n = 100) được chọn theo phương thức gửi email và tin nhắn qua danh sách khách hàng nội bộ, do đó có thể có độ chệch chọn mẫu. Các giải pháp đề xuất chủ yếu mang tính định hướng, chưa đi kèm lộ trình triển khai có định lượng cụ thể.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi so sánh sang nhiều chi nhánh Bắc Á Bank hoặc với các ngân hàng cùng quy mô trong cùng địa bàn, đồng thời bổ sung mô hình định lượng (hồi quy logistic hoặc phân tích nhân tố) để xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến chất lượng tín dụng.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận phù hợp làm tài liệu tham khảo cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên ngành Tài chính – Ngân hàng đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp về chủ đề chất lượng tín dụng, quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh ngân hàng thương mại cổ phần. Phần Chương 1 cung cấp khung lý thuyết và hệ thống chỉ tiêu đánh giá (định lượng lẫn định tính) có thể tái sử dụng cho các đối tượng ngân hàng tương tự.
• Sinh viên làm đề tài về ngân hàng trong bối cảnh khủng hoảng sẽ tìm thấy trong Chương 2 cách xử lý và diễn giải số liệu tài chính thực tế của một chi nhánh cụ thể trong giai đoạn Covid-19, bao gồm phân tích cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn và theo đối tượng khách hàng.
• Người nghiên cứu phương pháp hỗn hợp (mixed method) trong lĩnh vực ngân hàng có thể tham khảo cách phối hợp phân tích tài chính thứ cấp với khảo sát Likert để đánh giá chất lượng dịch vụ.
• Cán bộ tín dụng hoặc quản lý chi nhánh có thể tham khảo Chương 3 về các giải pháp kiểm soát nội bộ và nâng cao chất lượng nhân sự tín dụng trong điều kiện môi trường kinh doanh bất ổn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nợ xấu của Bắc Á – Gia Lâm năm 2021 là bao nhiêu và điều đó nói lên điều gì?

Tỷ lệ nợ xấu năm 2021 đạt 4,46%, bao gồm nợ dưới tiêu chuẩn (2,6%), nợ nghi ngờ (1,56%) và nợ có khả năng mất vốn (0,3%). Mức này vượt ngưỡng an toàn 3% theo tiêu chuẩn Ngân hàng Thế giới và là nguyên nhân chi nhánh liên tục nhận cảnh báo từ Hội sở Ngân hàng Bắc Á.

2. Khóa luận sử dụng bao nhiêu mẫu khảo sát và tiến hành như thế nào?

Tác giả tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi gửi qua email và tin nhắn đến khách hàng đã từng có quan hệ tín dụng tại BAB – Gia Lâm. Trong 102 phiếu phát ra, 100 phiếu trả lời hợp lệ được đưa vào phân tích. Kết quả được tính theo công thức điểm trung bình Likert với 5 mức độ, khoảng cách giữa các mức là 0,8 điểm.

3. Chỉ tiêu nào phản ánh tốt nhất sự suy giảm chất lượng tín dụng tại chi nhánh trong giai đoạn nghiên cứu?

Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tăng liên tục từ 1,74% (2019) lên 2,27% (2020) và 2,5% (2021), tương ứng tổng số tiền dự phòng tăng từ 4,227 tỷ lên 7,16 tỷ đồng. Chỉ tiêu này phản ánh tổng thể mức độ rủi ro gia tăng trong danh mục cho vay, bao gồm cả dự phòng chung (1,8 tỷ năm 2021) và dự phòng cụ thể (5,36 tỷ năm 2021).

4. Tại sao doanh số cho vay trung và dài hạn giảm trong giai đoạn 2019–2021?

Ngân hàng Bắc Á chủ động hạn chế khoản vay trung và dài hạn khi đại dịch Covid-19 bùng phát bằng hai biện pháp cụ thể: điều chỉnh chương trình ưu đãi lãi suất theo hướng tăng lãi suất cho vay trung và dài hạn, và giảm tỷ lệ hoa hồng phí cho cộng tác viên môi giới khoản vay xe và bất động sản trung – dài hạn. Kết quả là tỷ trọng doanh số cho vay dài hạn giảm từ 11% (2019) xuống 8,6% (2021).

5. Điểm nào trong khảo sát định tính cho thấy điểm yếu rõ ràng nhất của chi nhánh?

Tiêu chuẩn 3 về sức thu hút của sản phẩm tín dụng có điểm trung bình thấp nhất: định giá tài sản (3,15), tỷ lệ cho vay (3,18), lãi suất (3,25), đa dạng sản phẩm (3,13). Tất cả đều nằm trong khoảng trung bình (2,61–3,40), cho thấy khách hàng chưa hài lòng với tính cạnh tranh của điều kiện vay vốn, dù đánh giá cao quy trình và nhân sự.

---

Kết luận

Khóa luận cung cấp một phân tích thực chứng về chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Bắc Á – Chi nhánh Gia Lâm trong giai đoạn 2019–2021, giai đoạn kinh tế chịu tác động mạnh của đại dịch Covid-19. Kết quả cho thấy chi nhánh duy trì được tăng trưởng tín dụng nhưng đồng thời đối mặt với sự suy giảm chất lượng tín dụng thể hiện qua tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tăng liên tục, vượt các ngưỡng cảnh báo được quy định. Khảo sát định tính bổ sung thêm góc nhìn từ phía khách hàng, cho thấy điểm mạnh về quy trình và nhân sự nhưng còn hạn chế về sức cạnh tranh của sản phẩm. Các giải pháp được đề xuất tập trung vào ba trụ cột: kiểm soát rủi ro nội bộ, nâng cao năng lực thẩm định và định hướng tín dụng chủ động phù hợp với đặc thù địa bàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng Theo Đại từ điển Kinh tế thị trường do NXB Từ điển bách khoa 1998 biên soạn thì:” Tín dụng (Credit) xuất phát từ chữ La-tinh: Creditum –tín nhiệm, tin tưởng-là hình thái giao dịch nơi mà người cho vay chuyển giao tài sản là tiền hoặc hàng hóa cho người đi vay, người đi vay được tạm thời sử dụng tài sản đó trong một khoảng thời gian nhất định đã được thỏa thuận giữa các bên, sau đó sẽ có trách nhiệm phải hoàn trả lại cho người cho vay cả gốc và lãi đã được thỏa thuận”. Tín dụng ngân hàng là một hình thái tiến bộ và có tổ chức hơn của tín dụng.

Nhằm hạn chế tình trạng cho vay nặng lãi, tín dụng đen, cho vay tự phát không tổ chức, gây nên những hệ lụy xấu đến sự ổn định của xã hội và nền kinh tế, các ngân hàng, hoạt động dưới sự giám sát và điều hành của luật pháp, chính phủ, đóng vai trò là một cầu nối, là trung gian thực hiện hoạt động cho vay tín dụng cho nền kinh tế. HĐTD ngân hàng vì vậy có thể hiểu là hình thái giao dịch tín dụng, nơi mà người cho vay là các ngân hàng cung cấp vốn cho người đi vay là các cá nhân, tổ chức kinh tế, chính trị xã hội khác dựa trên những quy định nghiêm ngặt được đưa ra bởi ngân hàng cũng như các cơ quan chính phủ, theo nguyên tắc vay mượn có hoàn trả vô điều kiện cả vốn lẫn lãi đã được quy định trong thỏa thuận giữa các bên. Bản chất của tín dụng ngân hàng Trong nền kinh tế hàng hóa, hoạt động tín dụng có mối quan hệ mật thiết với quá trình sản xuất kinh doanh hàng hóa. Tuy có sự khác biệt trong nhu cầu vốn giữa các ngành nghề, song, về cơ bản, hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hóa luôn gắn liền với nhu cầu về vốn.

Tuy nhiên, với sự khác biệt trong nhu cầu vốn và thời điểm cần vốn, có những thời điểm nguồn vốn trên thị trường bị thiếu hoặc thừa, không thể đáp ứng kịp thời được nhu cầu của các chủ thể sản xuất kinh doanh. Vốn kêu gọi từ các nhà đầu tư gặp nhiều hạn chế, vốn lưu động từ người dân không đủ hiệu quả. Điều này dẫn đến sự đình trệ và kém hiêu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh, làm chậm đà phát triển của nền kinh tế. Đứng trước thách thức này, các 5 NHTM với tư cách là những cầu nối trung gian, hoạt động với nguyên tắc cho vay có hoàn trả, huy động tối đa nguồn vốn nhàn rỗi trên thị trường, tạo ra một nguồn tài nguyên vốn vô cùng lớn, dễ dàng cho các chủ thể sản xuất kinh doanh tiếp cận.

Tín dụng ngân hàng nằm dưới sự kiểm soát của luật pháp, tuân theo những nguyên tắc, quy định nghiêm ngặt được đặt ra bởi Chính phủ và chính các ngân hàng, hoạt động dựa trên những quy trình chặt chẽ, phù hợp, vừa đảm bảo linh hoạt, dễ tiếp cận đối với khách hàng, vừa đảm bảo an toàn, hạn chế rủi ro cho ngân hàng.Với sự xuất hiện của tín dụng ngân hàng, nguồn vốn vay luôn được đảm bảo, những nguồn tiền nhàn rỗi trên thị trường sẽ có khả năng sinh lời, những chủ thể thiếu vốn trên thị trường cũng sẽ dễ dàng hơn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Nhờ vậy, SXKD mới có thể phát triển ổn định, làm bàn đạp cho tăng trưởng kinh tế. Có thể nói, sự hình thành và phát triển của tín dụng ngân hàng là một bước tiến vô cùng quan trọng của nền kinh tế thế giới nói chung và nền kinh tế Việt Nam nói riêng. Vai trò của tín dụng ngân hàng Như đã nói, sự hình thành và phát triển của tín dụng ngân hàng là một bước tiến vô cùng quan trọng của nền kinh tế, giúp thúc đẩy phát triển kinh tế và kiểm soát dòng tiền – nguồn sống của nền kinh tế thị trường.

Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế cũng như xã hội được thể hiện trên các khía cạnh sau: - Đối với nền kinh tế: + Tín dụng ngân hàng là cầu nối trung gian thực hiện điều hòa, luân chuyển dòng tiền trên thị trường, thúc đẩy quá trình vận động của nguồn vốn, từ đó kích thích sự phát triển của nền kinh tế: Nền kinh tế hàng hóa luôn gắn liền với nhu cầu về vốn, nhu cầu vốn của từng ngành nghề, tại từng thời điểm lại vô cùng khác nhau, dẫn đến sự bất cân xứng giữa nguồn vốn trên thị trường và nguồn vốn cần thiết trong hoạt động SXKD. Ngoài ra, khả năng tiếp cận nguồn vốn nhàn rỗi của các chủ thể SXKD cũng có rất nhiều hạn chế. Chính vì vậy, với sự xuất hiện của tín dụng ngân hàng, nguồn vốn nhàn rỗi được luân chuyển đến những chủ thể cần vốn, tạo nên tính linh hoạt, ổn định của dòng tiền, đồng thời vẫn đảm bảo đem lại lợi nhuận dành cho chủ thể sở hữu vốn nhàn rỗi. + Tín dụng ngân hàng thúc đẩy phát triển ngoại thương: Trong thời đại toàn cầu hóa, việc hợp tác giao lưu buôn bán với các chủ thể kinh tế khác trên thế giới là 6 vô cùng cần thiết.

Với sự xuất hiện của tín dụng ngân hàng, các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ nguồn vốn kinh doanh ổn định, cùng với những hoạt động hỗ trợ kinh tế quốc tế của ngân hàng như bảo lãnh, chuyển tiền liên ngân hàng. sẽ thúc đẩy hoạt động giao thương của các doanh nghiệp SXKD, góp phần nâng tầm của các doanh nghiệp trong nền kinh tế toàn cầu. + Tín dụng ngân hàng giúp đảm bảo chất lượng và hiệu quả kinh tế: Dưới những quy định nghiêm ngặt của tín dụng ngân hàng, các chủ thể kinh tế muốn tiếp cận nguồn vốn vay bắt buộc phải đảm bảo chất lượng trong những dự án sử dụng vốn của mình, đồng thời phải tuân theo đúng thỏa thuận sử dụng vốn đã ký kết với ngân hàng, điều này giúp đảo bảo chất lượng trong SXKD, hạn chế những tiêu cực, gian dối, đảm bảo nguồn vốn nhàn rỗi được sử dụng hợp lý, đúng mục đích, không bị thất thoát. - Đối với ngân hàng: + Tín dụng ngân hàng đem lại nguồn doanh thu lớn cho các ngân hàng: Thu nhập từ lãi vay cùng với các dịch vụ kèm theo luôn chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng doanh thu của các ngân hàng.

+ Tín dụng ngân hàng tạo dựng mối liên kết giữa ngân hàng và các chủ thể kinh tế: Việc hỗ trợ và liên lạc trong quá trình làm việc với các chủ thể kinh tế giúp tạo lập các mối quan hệ hợp tác lâu dài giữa ngân hàng và các chủ thể, từ đó có thể hỗ trợ một cách kịp thời trong các dự án tiếp theo của các bên. + Tín dụng ngân hàng tạo lập uy tín và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường của ngân hàng: Như đã nói, tín dụng luôn là một trong những hoạt động được các ngân hàng đặc biệt chú trọng xây dựng và phát triển. HĐTD tốt, có hiệu quả không chỉ đem lại cho ngân hàng nguồn lợi nhuận vô cùng lớn mà còn giúp xây dựng uy tín thương hiệu cho ngân hàng, nâng cao vị thế của ngân hàng trong môi trường kinh tế có sức cạnh tranh ngày một thêm gay gắt. CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.

Khái niệm chất lượng tín dụng của ngân hàng Chất lượng là một khái niệm khá quen thuộc trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, tuy nhiên chất lượng cũng là một khái niệm gây nhiều tranh cãi và chưa có một khái niệm thống nhất về chất lượng. Tùy theo đối tượng sử dụng, mà khái niệm “chất lượng” có ý nghĩa khác nhau. Người sản xuất coi chất lượng là điều họ làm để 7 đáp ứng các quy định và yêu cầu do khách hàng đặt ra, để được khách hàng chấp nhận. Chất lượng được so sánh với chất lượng của đối thủ cạnh tranh và đi kèm theo các chi phí, giá cả.

Do con người và nền văn hóa trên thế giới khác nhau, nên cách hiểu về chất lượng cũng khác nhau. Theo tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hóa (ISO), “chất lượng” được định nghĩa như sau: Chất lượng là khả năng của tập hợp các đặc tính của một sản phẩm, hệ thống hay quá trình để đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan (Nguyễn Văn Tiến, 2013, trang 121). Theo Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, chất lượng tín dụng là một khái niệm không thông dụng, bởi tín dụng bao hàm các hoạt động khác nhau khó đồng nhất và đo lường, gồm: cho vay, bảo lãnh, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán… Tuy nhiên, do hoạt động cho vay là hình thức chủ yếu của NHTM, nên theo nghĩa hẹp thì chất lượng tín dụng chính là chất lượng cho vay của NHTM. Từ khái niệm chung cho thấy “chất lượng” phải đáp ứng các yêu cầu của khách hàng và các bên có liên quan.

Trong quan hệ tín dụng, các bên liên quan gồm có khách hàng, ngân hàng và xã hội. - Đối với khách hàng: Chất lượng tín dụng được thể hiện ở chỗ “Tín dụng phải đáp ứng được mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng, với số lượng, kỳ hạn, lãi suất và lịch trả nợ hợp lý, thủ tục đơn giản nhanh chóng, đảm bảo nguyên tắc tín dụng và tuân thủ pháp luật”. - Đối với NHTM: Chất lượng tín dụng thể hiện ở chỗ “Tín dụng phải tuân thủ quy trình nghiệp vụ, chính sách tín dụng của ngân hàng và pháp luật, tín dụng phải được bảo đảm và đảm bảo nguyên tắc hoàn trả đầy đủ và đúng hạn cả gốc lẫn lãi, rủi ro tín dụng phải trong giới hạn cho phép và được kiểm soát, hoạt động tín dụng phải mang lại hiệu quả kinh tế cho ngân hàng, tạo điều kiện cho các dịch vụ khác của ngân hàng phát triển, bảo đảm thanh khoản, nâng cao uy tín và vị thế cạnh tranh cho ngân hàng”. - Đối với sự phát triển kinh tế xã hội: Tín dụng phải phục vụ sản xuất, lưu thông hàng hóa và đời sống dân cư, góp phần giải quyết công ăn việc làm, thúc đẩy quá trình tích tụ, tập trung và phân phối tư bản.

Qua phân tích ta đi đến khái niệm: Chất lượng tín dụng ngân hàng là một chỉ tiêu tổng hợp phản ánh mức độ đáp ứng yêu cầu vay vốn hợp lý của khách hàng, phù hợp với chính sách tín dụng, bảo đảm 8 an toàn và mang lại hiệu quả kinh tế cho ngân hàng, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế xã hội như một tổng thể.