phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chương, 7 tiết. 10 Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG SINH HOẠT CHI BỘ 1. Sinh hoạt chi bộ- Quan niệm, vai trò, nội dung, tính chất và hình thức 1.1 Quan niệm “chi bộ” C.Ăngghen là hai nhà tư tưởng đưa ra những quan điểm đầu tiên về chi bộ. Trong quá trình sáng lập ra hệ thống lý luận cách mạng, cũng như trong thời kỳ hoạt động thực tiễn của mình, C.Ăngghen luôn quan tâm đến việc thành lập đảng cộng sản và các chi bộ cơ sở của Đảng.
Hai ông cho rằng cần phải thành lập các chi bộ ở các địa phương, trong các hiệp hội công nhân, đồng thời nhấn mạnh về tầm quan trọng đặc biệt của các chi bộ cơ sở. Những tư tưởng đó được thể hiện qua tổ chức “Liên đoàn những người cộng sản”, hai nhà tư tưởng cho rằng, các chi bộ của “Liên đoàn” được thành lập dưới hình thức các hội bí mật trong các hiệp hội công nhân, “chi bộ gồm ít nhất là ba và nhiều nhất là ba mươi hội viên của liên đoàn” [39, tr. Chi bộ là nơi kết nạp hội viên mới, quản lý hội viên, nơi tuyên truyền giác ngộ lý tưởng cộng sản và lãnh đạo công nhân lật động giai cấp tư sản, lập nền thống trị của giai cấp vô sản. Kế thừa những quan điểm, tư tưởng của C.Lênin luôn quan tâm chăm ko xây dựng các chi bộ cơ sở.
Khi chuẩn bị thành lập Đảng Dân chủ - xã hội Nga, V.Lênin chỉ rõ việc thành lập các tổ chức cách mạng trong các xí nghiệp, nhà máy để lãnh đạo phong trào đấu tranh là nhiệm vụ đầu tiên cấp bách của người Dân chủ xã hội Nga. Khi Đảng giành được chính quyền, Lênin chỉ rõ: Những chi bộ ấy liên hệ chặt chẽ với nhau và với Trung ương Đảng, phải trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau, phải làm công tác cổ động, 11 tuyên truyền, công tác tổ chức, phải thích nghi với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, với tất cả mọi loại và mọi tầng lớp quần chúng lao động, những chi bộ ấy phải thông quan công tác muôn hình, muôn vẻ đó mà rèn luyện bản thân mình, rèn luyện đảng, giai cấp, quần chúng một cách có hệ thống [37, tr. Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Tổ chức gốc rễ của Đảng là chi bộ. Chi bộ do chi ủy lãnh đạo; các đảng viên chịu sự lãnh đạo của chi ủy” [ 41, tr.
Theo Từ điển Tiếng Việt của Nhà xuất bản Đà Nẵng “Chi bộ là tổ chức cơ sở đảng thấp nhất của một đảng chính trị”[59] Như vậy, có thể hiểu: Chi bộ là tổ chức cơ sở của một chính đảng, là tế bào, hạt nhân chính trị của Đảng ở cơ sở, là cầu nối giữa Đảng với nhân dân, là nơi tổ chức, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến với quần chúng nhân dân.2 Quan niệm “sinh hoạt chi bộ” Theo Từ điển Tiếng Việt, sinh hoạt là hoạt động thuộc về đời sống mội người hay một cộng đồng người, hoạt động tập thể của một tổ chức. Từ điển Hán – Việt cho rằng, sinh hoạt là từ ghép bởi hai từ đơn: “sinh” và “hoạt ”. Sinh có nghĩa là sinh tồn, sinh mệnh; hoạt là làm việc bằng thể lực, sinh hoạt là hoạt động của con người để sinh tồn và phát triển. Như vậy, từ khái niệm trên có thể hiểu, sinh hoạt đảng là những hoạt động của đảng viên và tổ chức đảng, nhằm tạo ra sự thống nhất trong nhận thức của đảng viên về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc tổ chức và hoạt động… của tổ chức đảng, từ đó tạo nên sự thống nhất cao trong hành động thực tiễn, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ đề ra.
Khái niệm về sinh hoạt đảng hiện nay vẫn còn diễn ra nhiều tranh cãi với những ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng, sinh hoạt đảng chỉ là những cuộc họp đảng, họp chi bộ, họp tổ đảng cũng như các hoạt động khác như, học tập nghị quyết, thông tin, thời sự… Có quan niệm cho rằng: sinh hoạt 12 đảng là sự phản ánh quá trình xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách thông qua hoạt động tập thể, để tập hợp trí tuệ, sức mạnh, ý chí của tập thể các thành viên, để thực hiện lý tưởng, mục tiêu của đảng; là sự phản ánh quá trình xây dựng đảng cả bốn mặt: chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên và tổ chức đảng. Sinh hoạt chi bộ là hình thức hội nghị đảng viên định kỳ; là nơi tổ chức các hoạt động của chi bộ, chi ủy và đảng viên; là hình thức hoạt động đầu tiên tạo nên sự thống nhất về nhận thức và hành động của đội ngũ đảng viên, đảm bảo cho chi bộ hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ. Sinh hoạt chi bộ cũng là nơi diễn ra hoạt động xây dựng nội bộ đảng, về cả bốn mặt: chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức; là nơi diễn ra các hoạt động kiểm tra, giám sát, khen thưởng, kỷ luật, kết nạp đảng viên…đến các hoạt động thực hiện chức năng hạt nhân lãnh đạo chính trị ở cơ sở, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị ở cơ sở.
Như vậy, sinh hoạt chi bộ là một trong những loại hình sinh hoạt đảng diễn ra ở cơ sở đảng, đó là hoạt động tập thể của tất cả đảng viên trong chi bộ để bàn bạc, thảo luận, quyết định các chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của đơn vị, đồng thời để xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh. Sinh hoạt chi bộ là hình thức sinh hoạt thường xuyên, định kỳ của chi bộ đảng. Theo quy định của Điều lệ Đảng hiện hành, chi bộ sinh hoạt thường kỳ mỗi tháng một lần, sinh hoạt bất thường khi cần thiết. Sinh hoạt chi bộ lấy nguyên tắc tập trung dân chủ làm nguyên tắc sinh hoạt cơ bản của chi bộ, lấy tự phê bình và phê bình làm quy luật để phát triển.
Vị trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ của chi bộ 1.1 Vị trí, vai trò của chi bộ Là tổ chức nền móng của Đảng, được coi là gốc rễ của toàn Đảng nằm sâu trong quần chúng, có vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống tổ chức của đảng. 13 Chi bộ là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở, là cầu nối giữa Đảng và nhân dân; Chi bộ là gốc rễ của Đảng trong quần chúng nhân dân; có vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống tổ chức của Đảng. Hồ Chí Minh đã từng nói “Chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt” [44, tr. Chi bộ trực tiếp gắn bó và tiếp xúc hàng ngày với quần chúng, tìm hiểu nắm bắt tâm tư, tình cảm, nguyện vọng của quần chúng, đảng viên; là nơi trực tiếp đưa đường lối, chính sách của Đảng vào cuộc sống, biến thành hành động cách mạng và các việc làm cụ thể; là nơi tập hợp những sáng kiến, trí tuệ của cán bộ, đảng viên đúc kết nên các quan điểm, chủ trương, giải pháp lớn của Đảng.
Đảng có mạnh hay không chủ yếu là nhờ ở các chi bộ có vững mạnh hay không. Nếu chi bộ đã yếu kém thì tổ chức Đảng các cấp khó mà mạnh được. Vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ là hai yếu tố bảo đảm hiệu quả công tác xây dựng Đảng ở cơ sở. Chi bộ là là hạt nhân chính trị ở cơ sở thể hiện vai trò đoàn kết, thống nhất và lãnh đạo các tổ chức quần chúng tại cơ sở, giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, kiên định Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh.
Chi bộ, chi ủy là trung tâm tập hợp và quy tụ cán bộ, đảng viên, quần chúng thành khối thống nhất về ý chí và hành động, tạo nên sức mạnh tổng hợp để thực hiện nhiệm vụ chính trị. Mọi hoạt động của Đảng gắn bó chặt chẽ và diễn ra hầu hết ở các cơ sở đó là chi bộ, đảng viên gắn bó và chịu sự lãnh đạo, quản lý của chi bộ, thực hiện các nhệm vụ do chi bộ phân công. Chi bộ là tế bào của Đảng và gần gũi quần chúng nhất, có điều kiện nắm bắt, phản ánh, phân tích, giải quyết những tâm tư, nguyện vọng của quần chúng, cán bộ và đảng viên. Chi bộ là tế bào trong hệ thống tổ chức của Đảng, là tổ chức đầu tiên trực tiếp liên kết các đảng viên lại với nhau, là đơn vị chiến đấu cơ bản của Đảng ở cơ sở.
Hoạt động của tổ chức cơ sở đảng chủ yếu diễn ra ở chi bộ, đảng viên thực hiện các nhiệm vụ của mình chủ yếu ở chi bộ. Người chỉ rõ: 14 “Đối với Đảng ta, xây dựng chi bộ cho tốt, cho vững mạnh là một việc vô cùng quan trọng” [41, tr.2 Chức năng và nhiệm vụ của chi bộ Chi bộ trực tiếp tổ chức, lãnh đạo cán bộ, đảng viên và quần chúng thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đưa các chủ trương đường lối, pháp luật đi vào cuộc sống. Tại khoản 2 Điều 24 Điều lệ Đảng khóa XI: “chi bộ lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị; giáo dục, quản lý và phân công công tác cho đảng viên; làm công tác vận động quần chúng và công tác phát triển đảng viên; kiểm tra, thi hành kỷ luật đảng viên; thu nộp đảng phí”. Nhiệm của chi bộ nói chung dựa trên nhiệm vụ của tổ chức cơ sở đảng đã được nêu tại Điều 23 Điều lệ Đảng khóa XI: Chấp hành đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đề ra chủ trương, nhiệm vụ chính trị của chi bộ và lãnh đạo thực hiện có hiệu quả.
Xây dựng chi bộ trong sạch vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ; nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, thực hiện tự phê bình và phê bình, giữ gìn kỷ luật và tăng cường đoàn kết thống nhất trong Đảng; thường xuyên giáo dục, rèn luyện và quản lý cán bộ, đảng viên, nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, tính chiến đấu, trình độ kiến thức, năng lực công tác; làm công tác phát triển đảng viên. Lãnh đạo xây dựng chính quyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, sự nghiệp, quốc phòng, an ninh và các đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh; chấp hành đúng pháp luật và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.