Luận văn thạc sĩ về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học và công nghệ qua đào tạo liên thông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh liên thông đào tạo trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học và công nghệ, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Phạm Văn Lâm
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Khánh
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN qua đào tạo liên thông
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN VÀ LIÊN THÔNG ĐÀO TẠO
• 1.1. Khái niệm và tiêu chí đánh giá về nguồn nhân lực KH&CN
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN VÀ LIÊN THÔNG ĐÀO TẠO
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP LIÊN THÔNG ĐÀO TẠO ĐƯỢC THỰC HIỆN DỰA TRÊN CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO NHẰM ĐẠT MỤC TIÊU GẮN VỚI NHU CẦU THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG
• 3.1. Kết luận
• 3.2. Khuyến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH CN qua đào tạo liên thông

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Đào tạo liên thông được xem là một giải pháp hiệu quả để cải thiện chất lượng nguồn nhân lực. Việc này không chỉ giúp người học tiếp cận kiến thức mới mà còn tạo điều kiện cho việc phát triển kỹ năng nghề nghiệp. Đặc biệt, trong lĩnh vực KH&CN, việc nâng cao năng lực của nguồn nhân lực là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

1.1. Khái niệm về nguồn nhân lực KH CN và đào tạo liên thông

Nguồn nhân lực KH&CN được hiểu là lực lượng lao động có trình độ chuyên môn cao trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Đào tạo liên thông là hình thức giáo dục cho phép người học chuyển tiếp giữa các bậc học mà không phải học lại từ đầu, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

1.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Chất lượng nguồn nhân lực KH&CN ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế - xã hội. Việc nâng cao năng lực cho nguồn nhân lực không chỉ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực công nghệ.

II. Những thách thức trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH CN

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong chương trình đào tạo, chất lượng giảng dạy và cơ sở vật chất còn hạn chế là những rào cản lớn. Hơn nữa, sự chênh lệch giữa nhu cầu thị trường và khả năng cung ứng nguồn nhân lực cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Sự không đồng bộ trong chương trình đào tạo

Chương trình đào tạo hiện tại chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Nhiều trường đào tạo theo cách riêng, dẫn đến sự khó khăn trong việc liên thông giữa các cấp học.

2.2. Chất lượng giảng dạy và cơ sở vật chất

Chất lượng giảng dạy còn hạn chế do đội ngũ giảng viên chưa được đào tạo bài bản. Cơ sở vật chất cũng chưa đáp ứng được yêu cầu của việc giảng dạy và học tập trong lĩnh vực KH&CN.

III. Phương pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH CN qua đào tạo liên thông

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN, cần áp dụng các phương pháp đào tạo hiện đại và phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Việc đổi mới chương trình đào tạo, cải tiến phương pháp giảng dạy và tăng cường hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đổi mới chương trình đào tạo

Chương trình đào tạo cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động. Việc tích hợp các môn học thực tiễn và kỹ năng mềm là rất cần thiết.

3.2. Cải tiến phương pháp giảng dạy

Áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực như học tập dựa trên dự án, thảo luận nhóm và thực hành sẽ giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách hiệu quả hơn.

3.3. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp

Hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp sẽ giúp sinh viên có cơ hội thực tập và làm việc thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng và khả năng làm việc của họ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của đào tạo liên thông trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH CN

Đào tạo liên thông đã được áp dụng tại nhiều cơ sở giáo dục và đã mang lại những kết quả tích cực. Việc này không chỉ giúp người học nâng cao trình độ mà còn tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho thị trường lao động. Các chương trình đào tạo liên thông đã giúp nhiều sinh viên có cơ hội việc làm tốt hơn và phát triển sự nghiệp.

4.1. Kết quả nghiên cứu về đào tạo liên thông

Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình đào tạo liên thông có tỷ lệ việc làm cao hơn so với những sinh viên tốt nghiệp từ các chương trình đào tạo truyền thống.

4.2. Các mô hình đào tạo liên thông thành công

Một số mô hình đào tạo liên thông thành công đã được triển khai tại các trường đại học lớn, giúp sinh viên có cơ hội học tập và làm việc tại các doanh nghiệp hàng đầu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nguồn nhân lực KH CN

Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN qua đào tạo liên thông là một quá trình liên tục và cần sự nỗ lực từ nhiều phía. Trong tương lai, cần tiếp tục cải tiến các chương trình đào tạo và tăng cường hợp tác giữa các cơ sở giáo dục và doanh nghiệp để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường lao động.

5.1. Tầm nhìn cho tương lai

Tương lai của nguồn nhân lực KH&CN phụ thuộc vào khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường và công nghệ. Cần có những chính sách hỗ trợ để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

5.2. Khuyến nghị cho các cơ sở đào tạo

Các cơ sở đào tạo cần chủ động cập nhật chương trình giảng dạy và phương pháp đào tạo để đáp ứng nhu cầu thực tiễn, đồng thời tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra cơ hội việc làm cho sinh viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học và công nghệ (KH&CN) trở thành nhiệm vụ trọng tâm. Theo báo cáo của ngành, tỷ lệ cán bộ KH&CN tham gia nghiên cứu khoa học còn thấp, chỉ đạt khoảng 65,1%, trong khi đó số lượng bằng sáng chế quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn 2001-2005 chỉ có 11 đơn đăng ký, thấp hơn nhiều so với các nước trong khu vực. Tỉnh Hải Dương, với dân số trên 1,7 triệu người và nhu cầu lao động kỹ thuật hàng năm trên 60.000 người, đang đối mặt với thách thức lớn về chất lượng nguồn nhân lực KH&CN, đặc biệt là trong đào tạo liên thông.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đề xuất các giải pháp liên thông đào tạo dựa trên chương trình đào tạo, gắn kết mục tiêu đào tạo với nhu cầu thị trường lao động, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN tại tỉnh Hải Dương trong vòng 5 năm trở lại đây. Nghiên cứu tập trung vào hai trường cao đẳng nghề trọng điểm: Trường Cao đẳng nghề Hải Dương và Trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ, chuyên ngành Điện công nghiệp và Công nghệ cơ khí.

Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN không chỉ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững mà còn giúp tỉnh Hải Dương thu hút đầu tư, phát triển các khu công nghiệp và cụm công nghiệp, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới công nghệ và hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về nguồn nhân lực KH&CN và liên thông đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân. Khái niệm nguồn nhân lực KH&CN được hiểu là những người có trình độ chuyên môn từ công nhân kỹ thuật trở lên, tham gia thường xuyên vào hoạt động KH&CN. Chất lượng nguồn nhân lực được đánh giá qua các tiêu chí về trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp, thái độ và năng lực sáng tạo.

Liên thông đào tạo được định nghĩa là hình thức đào tạo cho phép người học kế thừa kiến thức, kỹ năng đã tích lũy khi chuyển đổi ngành nghề, trình độ hoặc hình thức học tập khác nhau trong hệ thống giáo dục quốc dân. Tính kế thừa là nguyên tắc cốt lõi, đảm bảo người học không phải học lại những nội dung đã được đào tạo.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Nguồn nhân lực KH&CN: lực lượng lao động có trình độ chuyên môn và kỹ năng trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.
• Liên thông đào tạo: quá trình chuyển tiếp giữa các trình độ hoặc ngành nghề đào tạo, bảo đảm kế thừa kiến thức và kỹ năng.
• Tính kế thừa: sự thừa nhận và sử dụng kết quả học tập đã tích lũy trong quá trình học tập hoặc làm việc.
• Chất lượng nguồn nhân lực: tổng hợp các yếu tố về trình độ, kỹ năng, thái độ và năng lực sáng tạo của người lao động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu tài liệu, phỏng vấn sâu, quan sát và điều tra bằng bảng câu hỏi. Mẫu khảo sát gồm 169 phiếu gửi đến các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và trường học trên địa bàn tỉnh Hải Dương, thu về 155 phiếu hợp lệ.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê từ Sở KH&CN, Sở Nội vụ, Sở Giáo dục - Đào tạo, Ban Tổ chức Tỉnh ủy và các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn. Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp tổng hợp, so sánh và khái quát hóa nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp liên thông đào tạo.

Thời gian nghiên cứu tập trung trong vòng 5 năm trở lại đây, với phạm vi không gian tại tỉnh Hải Dương, đặc biệt là hai trường Cao đẳng nghề Hải Dương và Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng nguồn nhân lực KH&CN tại Hải Dương: Tính đến tháng 6/2008, toàn tỉnh có 37.497 người có trình độ từ cao đẳng trở lên, chiếm 2,16% dân số. Trong đó, 40,1% có trình độ cao đẳng, 57,1% đại học, 2,6% thạc sĩ và 0,7% tiến sĩ. Tuy nhiên, phân bố nhân lực chưa cân đối, ngành nông nghiệp chỉ có 2,5% người có trình độ cao đẳng trở lên, trong khi ngành giáo dục chiếm tới 53,2%.

2. Nguồn nhân lực KH&CN qua đào tạo liên thông: Tổng số người qua đào tạo liên thông là 2.791, chiếm 8,74% tổng nguồn nhân lực KH&CN của tỉnh. Trong đó, ngành giáo dục chiếm đa số với 1.437 người (51,5%). Hình thức đào tạo chủ yếu là tại chức (44,8%) và chuyên tu (13,8%), còn chính quy chiếm 37,4%.

3. Thực trạng đào tạo liên thông tại hai trường cao đẳng: Trường Cao đẳng nghề Hải Dương và Trường Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ đã tổ chức đào tạo liên thông từ trình độ trung cấp lên cao đẳng và đại học, tập trung vào các ngành kỹ thuật như Điện công nghiệp và Công nghệ cơ khí. Tuy nhiên, chương trình đào tạo chưa đồng bộ, thiếu tính kế thừa và chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường lao động.

4. Hạn chế trong chất lượng nguồn nhân lực KH&CN: Nhiều cán bộ KH&CN thiếu cập nhật kiến thức mới, kỹ năng thực hành yếu, khả năng nghiên cứu và ứng dụng công nghệ còn hạn chế. Tỷ lệ tham gia nghiên cứu khoa học thấp, chỉ khoảng 65,1%, và khả năng hội nhập quốc tế còn yếu do hạn chế về ngoại ngữ và kỹ năng giao tiếp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ hệ thống giáo dục và đào tạo còn lạc hậu, thiếu tính kế thừa và đồng bộ trong chương trình đào tạo liên thông. Việc đào tạo theo hình thức tại chức và chuyên tu tuy giúp nâng cao trình độ nhưng chưa đảm bảo chất lượng và hiệu quả công việc sau đào tạo.

So sánh với các nước phát triển, Việt Nam còn tụt hậu trong việc áp dụng mô hình liên thông đào tạo linh hoạt, dẫn đến nguồn nhân lực KH&CN chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới công nghệ và hội nhập kinh tế. Việc thiếu các chính sách thu hút và giữ chân nhân tài cũng làm giảm động lực phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố trình độ nhân lực KH&CN, tỷ lệ hình thức đào tạo liên thông và bảng phân tích cơ cấu ngành nghề để minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới chương trình đào tạo liên thông: Thiết kế chương trình đào tạo có tính kế thừa cao, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và nhu cầu thị trường lao động, đặc biệt trong các ngành kỹ thuật trọng điểm. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường cao đẳng, đại học.

2. Tăng cường đào tạo giảng viên và nâng cao năng lực giảng dạy: Đào tạo lại giảng viên theo phương pháp hiện đại, cập nhật kiến thức mới và kỹ năng sư phạm để nâng cao chất lượng đào tạo liên thông. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Các trường đào tạo và Sở Giáo dục - Đào tạo.

3. Phát triển hình thức đào tạo linh hoạt, kết hợp giữa lý thuyết và thực hành: Khuyến khích đào tạo chính quy kết hợp với tại chức, chuyên tu nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người học vừa làm vừa học. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.

4. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và hỗ trợ tài chính cho đào tạo liên thông: Đầu tư trang thiết bị hiện đại, xây dựng chính sách học bổng, hỗ trợ tài chính cho học viên liên thông nhằm thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: UBND tỉnh, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

5. Xây dựng chính sách thu hút và phát triển nhân lực KH&CN: Tạo môi trường làm việc hấp dẫn, chính sách đãi ngộ phù hợp để giữ chân cán bộ KH&CN sau đào tạo liên thông. Thời gian: 3 năm. Chủ thể: UBND tỉnh, các doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục và đào tạo: Giúp hoạch định chính sách đào tạo liên thông, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

2. Các cơ sở đào tạo nghề và đại học: Áp dụng các giải pháp đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo liên thông, nâng cao hiệu quả đào tạo và đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

3. Doanh nghiệp và khu công nghiệp: Hiểu rõ về nguồn nhân lực KH&CN hiện tại và nhu cầu đào tạo liên thông để phối hợp đào tạo, nâng cao chất lượng lao động kỹ thuật.

4. Người học và cán bộ KH&CN: Tìm hiểu cơ hội và lợi ích của đào tạo liên thông, từ đó chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với thị trường lao động.

Câu hỏi thường gặp

1. Liên thông đào tạo là gì và tại sao quan trọng?
   Liên thông đào tạo là hình thức đào tạo cho phép người học kế thừa kiến thức, kỹ năng đã tích lũy khi chuyển đổi ngành nghề hoặc trình độ đào tạo. Nó giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động linh hoạt.

2. Chương trình đào tạo liên thông cần đảm bảo những yếu tố nào?
   Chương trình phải có tính kế thừa, phù hợp với mục tiêu đào tạo và nhu cầu thị trường lao động, bao gồm cả kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành, đồng thời có sự linh hoạt trong hình thức đào tạo.

3. Hình thức đào tạo liên thông phổ biến hiện nay là gì?
   Phổ biến nhất là đào tạo tại chức và chuyên tu, cho phép người học vừa làm vừa học, phù hợp với đối tượng đã đi làm muốn nâng cao trình độ hoặc chuyển đổi nghề nghiệp.

4. Những khó khăn chính trong đào tạo liên thông tại Việt Nam là gì?
   Bao gồm chương trình đào tạo chưa đồng bộ, thiếu tính kế thừa, cơ sở vật chất hạn chế, giảng viên chưa được đào tạo bài bản, và chính sách hỗ trợ chưa đủ mạnh để thu hút người học.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả đào tạo liên thông?
   Cần đổi mới chương trình đào tạo, nâng cao năng lực giảng viên, đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng chính sách hỗ trợ học viên và tăng cường phối hợp giữa các cơ sở đào tạo với doanh nghiệp và thị trường lao động.

Kết luận

• Nguồn nhân lực KH&CN tại tỉnh Hải Dương còn nhiều hạn chế về chất lượng và cơ cấu, đặc biệt trong các ngành kỹ thuật và công nghệ.
• Đào tạo liên thông chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng nguồn nhân lực KH&CN nhưng có vai trò quan trọng trong nâng cao trình độ và đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.
• Chương trình đào tạo liên thông hiện nay thiếu tính kế thừa và chưa gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tiễn.
• Đổi mới chương trình, nâng cao năng lực giảng viên và đầu tư cơ sở vật chất là các giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo liên thông.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào xây dựng chính sách hỗ trợ, phát triển mô hình đào tạo linh hoạt và tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan nhằm phát triển nguồn nhân lực KH&CN chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Hành động ngay hôm nay để góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực KH&CN tại địa phương và quốc gia!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC KH&CN VÀ LIÊN THÔNG ĐÀO TẠO 1. Khái niệm và tiêu chí đánh giá về nguồn nhân lực KH&CN 1. Khái niệm nguồn nhân lực “Nguồn nhân lực và phát triển nguồn nhân lực là vấn đề cốt lõi trong sự phát triển của mỗi quốc gia, nhất là trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế thế giới.

Cho đến nay các khái niệm nguồn nhân lực đang được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. - Theo nghĩa rộng: Nguồn nhân lực (Human Rersources) là tổng thể các tiềm năng (lao động) của con người của một quốc gia, một vùng lãnh thổ, một địa phương đã được chuẩn bị ở mức độ nào đó, có khả năng huy động vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước (hoặc một vùng, một địa phương cụ thể). Với cách tiếp cận này, nguồn nhân lực như một bộ phận cấu thành các nguồn lực của quốc gia như nguồn lực vật chất (trừ con người), nguồn nhân lực tài chính, nguồn lực trí tuệ (“chất xám”). Những nguồn lực này có thể được huy động một cách tối ưu để phát triển kinh tế - xã hội.

Có thể mô tả điều này như sau: Nguồn nhân lực được nghiên cứu trên giác độ số lượng và chất lượng. Số lượng nguồn nhân lực được biểu hiện thông qua các chỉ tiêu này có quan hệ mật thiết với chỉ tiêu quy mô và tốc độ tăng dân số. Chất lượng nguồn nhân lực được nghiên cứu trên các khía cạnh về sức khoẻ, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực phẩm chất. - Theo nghĩa tương đối hẹp: Nguồn nhân lực được hiểu là nguồn lao động.

Khái niệm nguồn lao động hiện nay cũng có những khác biệt giữa các quốc gia. Chẳng hạn: 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ở Pháp, nguồn lao động là toàn bộ những người có khả năng lao động và đang làm việc và chưa làm việc nhưng không bao gồm những người có khả năng lao động mà không có nhu cầu làm việc. Ở Việt Nam, hiện nay tương đối thống nhất cách hiểu nguồn lao động gồm những người đủ 15 tuổi trở lên có việc làm (gồm cả những người trên tuổi lao động, có khả năng lao động nhưng chưa làm việc do: đang thất nghiệp, đang đi học, đang làm nội trợ trong gia đình, không có nhu cầu làm việc). - Theo nghĩa hẹp hơn, nguồn nhân lực là toàn bộ lực lượng lao động trong nền kinh tế quốc dân (hay còn gọi là dân số hoạt động kinh tế), nghĩa là bao gồm những người trong một độ tuổi nhất định nào đó, có khả năng lao động, thực tế đang có việc làm và những người thất nghiệp.

Về độ tuổi, hiện nay có nhiều quy định khác nhau. Đa số các nước có quy định tối thiểu (thường là 15 tuổi), còn tối đa thường trùng với tuổi nghỉ hưu hoặc không giới hạn. Ở Việt Nam, lực lượng lao động bao gồm những người trong độ tuổi lao động, đang có việc làm; những người ngoài độ tuổi lao động thực tế đang làm việc và những người thất nghiệp. Nghĩa là không bao gồm những người trong độ tuổi lao động, có khả năng nhưng đang đi học, đang làm nội trợ trong gia đình, không có nhu cầu làm việc.

Khái niệm nhân lực KH&CN Việt Nam chưa có tài liệu nào đưa ra một định nghĩa chính thức về nhân lực KH&CN hay nguồn nhân lực KH&CN. Nhưng trong thực tế để thống kê nhân lực KH&CN, chúng ta mới làm được thống kê theo trình độ đào tạo và chưa thống kê được theo theo nghề nghiệp. Có nhiều cách hiểu khác nhau về nhân lực KH&CN, theo tác giả: ‘‘Nhân lực KH&CN là những người trực tiếp tham gia vào hoạt động KH&CN, bao gồm những người có bằng cấp từ công 1 Đỗ Minh Cương: Một số vấn đề về phát triển nguồn nhân lực ở nước ta hiện nay, Sách Từ chiến lược phát triển giáo dục đến chính sách phát triển nguồn nhân lực, NXBGD 2002, tr.22 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nhân kỹ thuật trở lên và những người không có bằng cấp nhưng phải có trình độ tương đương”. Khái niệm nguồn nhân lực KH&CN Để xem xét và có thể trực tiếp quản lý phần nhân lực quan trọng nhất, cần tính đến số người đóng góp cho việc tạo ra tri thức khoa học và ứng dụng chúng vào các lĩnh vực giáo dục, đào tạo, sản xuất và đời sống.

Những đối tượng này được bao quát trong khái niệm nguồn nhân lực KH&CN: “Nguồn nhân lực KH&CN là toàn bộ những người có bằng cấp chuyên môn nào đó trong lĩnh vực KH&CN và những người có trình độ kỹ năng thực tế tương đương mà không có bằng cấp và tham gia một cách thường xuyên (hệ thống) vào hoạt động KH&CN”2. - Đã tốt nghiệp trường đào tạo trình độ nhất định nào đó về một chuyên môn KH&CN (từ công nhân có bằng cấp tay nghề trở lên). - Không được đào tạo như đã nói ở trên, nhưng tham gia (thường xuyên) vào hoạt động KH&CN mà đòi hỏi trình độ trên. Theo khái niệm này, những người có bằng cấp tuy không hoạt động KH&CN, nhưng nếu cần thiết vẫn có thể huy động vào hoạt động KH&CN.

Những người về hưu sẽ rút dần khỏi lực lượng tham gia thị trường nhân lực KH&CN, nhưng vẫn có thể huy động hoặc mời làm chuyên gia tư vấn. Một vấn đề nữa trong khái niệm về nguồn nhân lực KH&CN là những người có trình độ kỹ năng thực tế tương đương mà không có bằng cấp và tham gia hoạt động KH&CN (thường xuyên), được đưa vào danh sách nguồn nhân lực KH&CN. Chất lượng nguồn nhân lực KH&CN Chất lượng nguồn nhân lực KH&CN thể hiện trạng thái nhất định của nguồn nhân lực KH&CN, với tư cách vừa là khách thể vật chất đặc biệt vừa là 2 TS Nguyễn Thị Anh Thu: Quản lý và phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ, Hà Nội 2006, tr.4 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chủ thể của mọi hoạt động kinh tế và các quan hệ xã hội. Chất lượng nguồn nhân lực KH&CN là khái niệm tổng hợp bao gồm những nét đặc trưng về trạng thái thể lực, trí lực, kỹ năng, phong cách đạo đức, lối sống và tinh thần của nguồn nhân lực KH&CN.

Nói cách khác, trình độ học vấn, trạng thái sức khoẻ, trình độ chuyên môn kỹ thuật, cơ cấu nghề nghiệp, thành phần xã hội. của nguồn nhân lực KH&CN, trong đó trình độ học vấn kỹ năng nghề nghiệp là tiêu chí quan trọng để đánh giá, phân loại chất lượng nguồn nhân lực KH&CN. Để giáo dục đào tạo có khả năng biến những tiềm năng nguồn nhân lực KH&CN của một quốc gia thành những lực lượng lao động phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội thành hiện thực, chúng ta cần có cách tiếp cận mới trong đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN. Thông thường, việc đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN thông qua các con số thống kê về trình độ chuyên môn và nghề nghiệp, cơ cấu về ngành nghề và cơ cấu về trình độ của nguồn nhân lực KH&CN (theo Niên giám thống kê).

Nhưng trong thực tiễn, sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ ở trong tất cả các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, dịch vụ đã làm biến đổi nhanh chóng nội dung, tính chất lao động nghề nghiệp cũng như cơ cấu ngành nghề và cơ cấu trình độ của nguồn nhân lực KH&CN. Cách tiếp cận đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN chủ yếu đề cập đến nhân lực KH&CN được đào tạo chứ không quan tâm đến những tiêu chuẩn chức danh mà nguồn nhân lực KH&CN đó đảm nhiệm. Có thể ở một số vị trí chức danh công việc thì trình độ đào tạo được phát huy thành năng lực công tác và tạo ra năng suất chất lượng của sản phẩm hoạt động nghề nghiệp. Nhưng đối với nhiều nhóm nguồn nhân lực KH&CN thì trình độ được đào tạo không đồng nghĩa với năng lực công tác, năng xuất và chất lượng của sản phẩm hoạt động nghề nghiệp như: nhân lực trong quản lý doanh nghiệp, nhân lực trong khu vực quản lý hành chính công.

Chính vì vậy, cần phải có cách tiếp cận mới trong việc đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN. Tức là 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] việc đánh giá phải xuất phát từ chức năng nhiệm vụ và những chức danh cụ thể mà nguồn nhân lực KH&CN đó đang phải đảm nhiệm. Tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực KH&CN Trên thế giới, mỗi quốc gia có điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, văn hoá khác nhau nên cơ cấu nhân lực KH&CN và chất lượng nguồn nhân lực cũng khác nhau. Chất lượng nguồn nhân lực KH&CN được đánh giá qua các tiêu chí về số lượng, cơ cấu, trình độ của nhân lực KH&CN; số nhân lực KH&CN trên một vạn dân; tỷ lệ chuyên gia có học hàm, học vị; tương quan giữa kỹ sư, kỹ thuật viên và công nhân kỹ thuật cao,.

Tính hợp lý, phù hợp của cơ cấu nguồn nhân lực KH&CN thường được thể hiện ở những sự cân đối sau : - Cân đối giữa các loại nhân lực: nghiên cứu, triển khai, giáo dục, đào tạo, thao tác, vận hành; - Cân đối giữa các trình độ: sau đại học, đại học, trung cấp kỹ thuật, lao động giản đơn; - Cân đối giữa các lĩnh vực hoạt động kinh tế: công nghiệp, nông nghiệp, hoạt động dịch vụ; - Cân đối giữa các địa bàn hoạt động: đô thị, khu công nghiệp tập trung, nông thôn, miền núi; - Cân đối giữa các lĩnh vực KH&CN: Nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu triển khai, nghiên cứu ứng dụng, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, khoa học kỹ thuật. Thực tế không có chuẩn mực chung về cơ cấu nhân lực KH&CN cho mọi quốc gia. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm liên thông trong giáo dục đào tạo Giáo dục của chúng ta chưa quan tâm đúng mức đến liên thông đào tạo.

Sự cải cách giáo dục được triển khai từ nhiều năm, nhiều lần, nhưng chưa đạt được mục tiêu. Tính khoa học, tính kế thừa, tính thống nhất rất yếu kém, dẫn đến giáo dục của Việt Nam đang tụt sâu khoảng cách đối với các nước trong khu vực và thế giới. Hệ thống giáo dục: Mỗi quốc gia có một hệ thống giáo dục đặc trưng. - Theo Luật Giáo dục năm 2005, hệ thống giáo dục của nước ta gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên.