MỞ ĐẦU | LY DO CHỌN ĐỀ TÀI Trong công cuộc xây dưng và phát triển đất nước theo con đường công nghiệp hóa- hiện đại hóa , cùng với phát triển của khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo được coi là quốc sách hàng đầu , là nền ting và động lực quan trọng để phát huy nguồn lực con người , yếu tố cơ bản để phát triển xã hội , tăng trưởng kinh tế nhanh và bén vững. Nghị quyết đại hội IX Đảng Cộng Sản Việt Nam đã nêu rõ : “Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện , đổi mới nội dung , phương pháp day và hoc.” Để nâng cao chất lượng giáo dục, phương pháp day học là một trong những yếu tố hàng d4u và có ý nghĩa then chốt. Vì vậy , vấn để đổi mới phương pháp dạy học đã được đặt ra một cách cấp bách. Đổi mới phương pháp day học là một yêu cầu tất yếu của tồn tại giáo dục.
Một trong những xu hướng cơ bản của đổi mới phương pháp dạy học là việc nâng cao hiệu quả sử dung phương pháp trực quan. Vấn để này lại càng có ý nghĩa đối với môn Hóa học bởi lẽ Hóa học là một khoa học vừa lý thuyết vừa thực nghiệm. Trong dạy học Hóa học , các phương tiện trực quan không những chỉ là phương tiện giúp giáo viên điểu khiển hoạt động nhận thức của học sinh mà còn là nguồn tri thức và phương tiện cho học sinh , giúp học sinh nấm vững các khái niệm , quy luật, hiện tượng , rèn luyện kỹ năng kỹ xảo thực hành và giáo dục hướng nghiệp qua môn học. Nhận thức rõ được vai trò lớn lao của phương pháp trực quan đối với môn Hóa học, em quyết định chọn để tài : "SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRỰC QUAN ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY MỘT SỐ BÀI LÊN LỚP THUỘC CHƯƠNG OXI-LƯU HUỲNH VÀ CHƯƠNG HYDROCACBON KHÔNG NO”.
It MỤC DICH NGHIÊN CỨU Sử dụng phương pháp trực quan để nâng cao chất lượng giảng dạy một số bài lên lớp thuộc chương Oxi-Lưu huỳnh và chương Hydrocacbon không no. II NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU -Nghiên cứu cơ sở lýluận của để tài : lý luận về phương pháp trực quan và lý thuyết chuyên ngành Hóa học. -Điều tra tình trang sử dụng phương pháp trực quan ở trường phổ thông.Tìm các biện pháp khắc phục khó khăn khi sử dụng PPTQ. -Thực nghiệm sử dụng phương pháp trực quan vào một số bài lên lớp Kiểm tra và đánh giá kết quả thu được IV KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU Quá trình dạy học hóa học ở trường trung học phổ thông.
Luận vein tết nghiệp Trang 2 Vv ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Việc sử dung phương pháp trực quan trong gidng dạy hóa học ở phổ thông. VI GIẢ THUYẾT KHOA HỌC Nếu giáo viên thực hiện tốt việc sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với các phương pháp dạy học khác thì chắc chấn sẽ nâng cao chất lượng quá trình dạy và học môn Hóa học. Vil PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Phương pháp luận Dựa trên nền tảng của triết học đuy vật biện chứng về quá trình đạy và học của giáo viên và học sinh.
Phương pháp nghiên cứu ® Tim đọc và phân tích các tài liệu có liên quan đến để tài * Dự giờ các giáo viên bộ môn Hóa ở trường phổ thông. ¢ Trao đổi ý kiến với giáo viên bộ môn Hóa, với hoc sinh phổ thông. * Soạn các giáo án , chuẩn bị các đổ dùng trực quan ,Tiến hành thực nghiệm qua đợt thực tập sư phạm ở trường trung học phổ thông. * Xử lý số liệu điểu tra bằng thống kê toán học Ludn vein tết nghiệp Trang 3 CHUONGI CƠ SỞ LÝ LUẬN CUA ĐỀ TÀI 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG PHAP DẠY HỌC HÓA HỌC L. Định nghĩa phương pháp dạy học hóa học Trong tác phẩm “Ly luận dạy học hóa học” Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang đã định nghĩa : “Phương pháp dạy học hóa học có thể hiểu là cách thức hoạt động cộng tác có mục đích giữa giáo viên và học sinh,trong đó thống nhất sự điểu khiển của giáo viên với sự bị điều khiển — tự điều khiển của học sinh nhằm chiếm lĩnh khái niệm hóa học "". Đặc trưng của phương pháp day học hóa hoc * Hóa học là một khoa học thực nghiệm kết hợp với tư đuy lý thuyết nên trong day học hóa học,thí nghiệm là một phương tiện không thể thiếu được. * Trong dạy học Hóa học , các phương pháp nhận thức sau đây được sử dụng một cách thường xuyên.
- Phuong pháp diễn dịch - quy nạp :sử dụng khi dạy về mối liên hệ giữa vị trí ~ cấu tạo - tính chất , khi hình thành khái niệm chu kỳ , nhóm trong hệ thống tuần hoàn. - _ Phương pháp cụ thể - trừu tượng :môn Hóa đòi hỏi học sinh phải có một trình độ phát triển nhất định về tư duy trừu tượng. Giáo viên phải sử dụng các phương tiện trực quan (hình vẽ , mô hình .] khi để cập đến những vấn để mà học sinh không thé quan sát trực tiếp bằng mắt thường. * Các học thuyết , định luật có vai trò rất lớn trong dạy học Hóa học : - _ Là công cụ cho phép quy nạp và diễn dịch , phân tích và tổng hợp.
- _ Là công cụ để tiên đoán khoa học , để day về các chất cy thể. * Định luật tuần hoàn —hé thống tuần hoàn và các kiến thức về cấu tạo chất là lý thuyết chủ đạo của hệ thống kiến thức Hóa học. Từ chỗ là đối tượng nhận thức sau khi học xong, nó lại trở thành phương tiện sư phạm rất hiệu nghiệm. * Bài tập Hóa học là công cụ rất hiệu nghiệm để củng cố khắc sâu và mở rộng kiến thức cho học sinh , là cẩu nối giữa lý thuyết và thực tiễn cuộc sống.
® Hóa hoc là bộ môn có nhiều ứng dụng trong cuộc sống. Trong day học Hóa học cẩn có sự liên hệ mật thiết giữa nội dung kiến thức Hóa học với thế giới tự nhiên và cuộc sống đời thường của con người. Phân loại các phương pháp day học hóa học Có nhiễu cách phân loại khác nhau,tùy theo cơ sở dùng để phân loại 1. Dựa vào mục đích day hoc -Phương pháp dạy học khi nghiên cứu tài liệu mới -Phương pháp dạy học khi hoàn thiện kiến thức Luận vấn tết agihiệp Trang 4 -Phương pháp day học kiểm tra kiến thức kỹ năng kỹ xảo 1.
Dua vào tính chất của hoạt động nhận thức -Phương pháp minh họa -Phương pháp nghiên cứu 1. Dia vào nguồn cung cấp kiến thức a) Phương pháp sử dụng ngôn ngữ -Phương pháp thuyết trình. -Phương phap dam thoại. -Phương pháp dùng sách giáo khoa & các tài liệu khác.
b) Các phương pháp trực quan(phương pháp có sử dụng phương tiện trực quan) -Phương pháp trình bày trực quan. -Phương pháp biểu diễn thí nghiệm. c) Các phương pháp thực hành -Phương pháp thí nghiệm. -Phương pháp trò chơi.
Phương pháp dạy học hóa học cơ bản Theo giáo sư Nguyễn Ngoc Quang “ Các phương pháp dạy học hóa học cơ bản là những phương pháp sơ đẳng (chưa biến đổi),ổn định, được dùng phổ biến và rộng rãi, được dùng làm nguồn gốc để liên kết thành những biến dạng khác nhau & những tổ hợp các phương pháp dạy học phức hợp ”. Trong dạy học hóa học có những phương pháp dạy học cơ bản sau: -Phương pháp thuyết trình (thông báo - tái hiện ) -Phương pháp đàm thoại (hỏi - đáp ) -Phương pháp nghiên cứu -Phương pháp trực quan 1. Phương pháp trực quan 1. Dink nghĩa phương tiện trực quan và phương pháp trực quan * Phương tiện trực quan Bao gồm các đụng cu.d6 dùng thiết bị kỹ thuật dùng trong giáo trình day học làm cơ sở và tạo điểu kiện thuận lợi cho học sinh lĩnh hôi kiến thức , kỹ nắng kỹ xảo.
Học sinh có thể tri giác trực tiếp nhờ các giác quan. * Phương pháp trực quan Là phương pháp giáo viên dùng các phương tiện trực quan để cung cấp kiến thức cho học sinh , Giáo viên hướng dẫn cho học sinh quan sát , đặt câu hỏi để dẫn đắt học sinh giải thích các hiện tượng học sinh quan sát được,Từ đó học sinh lĩnh hội kiến thức, Phương pháp trực quan là một phương pháp dạy học rất quan trong , góp phân quyết dink cho chất lượng lĩnh hội món Hóa học. Phan loại các phuong tiỆH trực quan 3H8uoBdutOspony!vaY20Ueb tuymSgUộAORIN qutaIpnạ Luận vốn lết nghiệp Trang 5 1. Vai trò của các phương tiện trực quan ¢ Đẩy mạnh và hướng dẫn hoạt động nhận thức của học sinh Con người nhận thức được thế giới bên ngoài là nhờ nghe được , thấy được, cảm xúc được .Những thông tin về thế giới khách quan mà con người nhận được là nhờ các giác quan , là cơ sở của sự phản ánh trực tiếp thực tiễn.
Ngoài ra, con người nhận thức được thế gidi bên ngoài là nhờ ngôn ngữ ,là những tín hiệu thông tin về thực tiễn khách quan đã được trừu tượng hóa. Khí học sinh bắt đầu học môn hóa học , các em đã tích lũy môt số biểu tượng bất đầu do quan sát thực tiễn , hoặc do trao đổi , học tập mà có. Vì vậy muốn cho học sinh hiểu bài một cách chính xác và sâu sắc thì phải xây dựng các khái niệm , các thuyết từ sự quan sat trực tiếp các hiện tượng. Nhưng trong lớp học không phải lúc nào cũng có diéu kiện quan sát thực tiễn , do đó người ta phải tạo cho các em quan sát hình ảnh của các hiện tượng đó , tức là phải sử dụng phương pháp trực quan.
Dựa vào đổ dùng dạy học , chẳng han thí nghiệm hóa học , giáo viên có thể cung cấp cho học sinh những kiến thức bén vững , chính xác, giúp học sinh kiểm tra lại tính đúng đắn của lý thuyết , sửa chữa bổ sung chúng nếu không phù hợp với thực tiễn. * Phát triển kỹ năng thực hành Thí nghiệm của giáo viên với những thao tác chuẩn mực sẽ giúp học sinh hình thành kỹ năng thí nghiệm đầu tiên một cách chính xác. Sau đó học sinh tự tay thực hiện các phan ứng hóa học lượng nhỏ & trình độ thao tác nâng dần lên. Thí nghiệm hóa học còn giúp nấm vững kiến thức một cách độc lập để giải thích các hiện tượng vàrút ra những kiến thức trên cơ sở quan sát được, giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề cho học sinh .