NGUYỄN THỊ NGỌC BÍCH BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH NHẠC VIỆN TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ NGỌC BÍCH TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN DANH LÂM - QUẬN 8 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC ÂM NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 1, 2 NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC ÂM NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 1, 2 TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN DANH LÂM QUẬN 8, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN KHÓA KHÓA29 : 29 (2021 (2021– –2023) TP. Hồ Chí Minh – Năm 2023 2023) BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH NHẠC VIỆN TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ NGỌC BÍCH NÂNG CAO CHẮT LƯỢNG DẠY HỌC ÂM NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 1, 2 TRƯỜNG TIỂU HỌC TRẦN DANH LÂM, QUẬN 8, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành : Lý luận và Phương pháp dạy học âm nhạc Mã số: 8140202 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.
TS BÙI THIÊN HOÀNG QUÂN TP. Hồ Chí Minh – Năm 2023 LỜI CẢM ƠN Được sự quan tâm, giúp đỡ của quý thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp cơ quan đang công tác đã giúp đỡ em học tập và hoàn thành luận văn một cách tốt nhất trong thời gian hai năm tại Nhạc Viện TP. HCM Đầu tiên, em xin bày tỏ lòng tri ân và biết sâu sắc đến thầy Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thiên Hoàng Quân, người đã trực tiếp hướng dẫn, dìu dắt em đến với những chỉ dẫn khoa học quý giá trong suốt quá trình tìm tòi, nghiên cứu, triển khai và thực hiện đề tài luận văn này. Tiếp theo, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý Ban Giám đốc, phòng quản lý Sau Đại học, các thầy cô giảng viên trường Nhạc Viện TP.HCM đã đem lại cho em nhiều kiến thức, kỹ năng bổ ích và môi trường học tập thuận lợi, đầy đủ trong hai năm học vừa qua.
Xin trân trọng cảm ơn quý BGH cùng tập thể hội đồng sư phạm trường TH Trần Danh Lâm, quận 8, TP.HCM đã hỗ trợ và tạo điều kiện tốt nhất cho chúng tôi thực hiện khảo sát, thực nghiệm, thu thập tài liệu để hoàn thành tốt luận văn này. Cuối cùng là lời tri ân và biết ơn sâu sắc đến gia đình, bạn bè là những người thân thương đã luôn bên cạnh động viên, ủng hộ và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu luận văn thạc sĩ của mình. Trân trọng! LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu trong luận văn này là trung thực và không trùng lặp với các đề tài nghiên cứu khác.
Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2023 Người viết luận văn Nguyễn Thị Ngọc Bích CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN Viết tắt Viết thường BGH Ban giám hiệu ĐT Đào tạo HCM Hồ Chí Minh HS Học sinh GD Giáo dục GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo GV Giáo viên NXB Nhà xuất bản SGK Sách giáo khoa TC Tổng cộng TH Tiểu học TP. Thành phố MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.1 Vai trò của âm nhạc trong xã hội .2 Chủ trương GD âm nhạc cho HS lớp 1,2 .3 Nội dung chương trình âm nhạc lớp 1, 2 .4 Các phương pháp dạy học.5 Đặc điểm tâm sinh lý của HS lớp 1, 2 .2 Cơ sở thực tiễn .1 Khái quát về trường TH Trần Danh Lâm .2 Thực trạng giảng dạy âm nhạc tại trường TH Trần Danh Lâm. 37 Tiểu kết chương 1.
42 Chương 2: CÁC GIẢI PHÁP VÀ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM .1 Tiêu chí và các giải pháp .2 Nội dung nâng cao chất lượng dạy học âm nhạc cho HS lớp 1, 2.1 Quy trình dạy phân môn Nhạc cụ .2 Quy trình dạy phân môn Đọc nhạc .3 Bổ sung nội dung Bộ gõ cơ thể vào tiết âm nhạc ngoài giờ .3 Thực nghiệm sư phạm .1 Biên soạn giáo án, dạy thực nghiệm các tiết học theo chủ đề chương trình lớp 1.2 Biên soạn giáo án, dạy thực nghiệm các tiết học theo chủ đề chương trình lớp 2.4 Kết quả thực nghiệm .1 Khảo sát sau thực nghiệm .2 Kết quả chất lượng học tập môn Âm nhạc của HS lớp 1, 2. 80 Tiểu kết chương 2. 82 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 84 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
Lý do chọn đề tài Âm nhạc là loại hình nghệ thuật quan trọng, gắn bó trong cuộc sống thường ngày của mỗi con người, phản ánh cuộc sống bằng các hình tượng âm thanh. Sức mạnh cảm hóa của Âm nhạc giúp con người vươn đến một nhân cách toàn vẹn. Âm nhạc ngoài khả năng mang lại niềm vui, nguồn nghị lực cho cuộc sống còn có tác dụng thức tỉnh tình cảm của HS qua những cung bậc hết sức tinh tế. Thông qua các bài hát được giảng dạy trong chương trình học, HS cảm nhận được cái hay, cái đẹp từ giai điệu, ngôn từ của nó.
Vì vậy, việc GD âm nhạc được xem như một phương tiện hữu ích góp phần đưa GD nhân cách tốt nhất cho các em ở trường TH. Qua hoạt động ca hát, bằng giai điệu vui tươi, trầm bổng cùng với ý nghĩa nội dung bài hát, ca từ giàu hình ảnh và có tính GD cao, đó là cơ sở góp phần hình thành cho HS phẩm chất đạo đức, dẫn dắt các em vào thế giới của cái đẹp một cách thú vị, hấp dẫn. Ở các trường phổ thông, đặc biệt là bậc TH, bộ môn Âm nhạc không phải mục đích là đào tạo HS trở thành ca sĩ, nhạc sĩ, mà chủ yếu thông qua môn học này HS được lĩnh hội các kiến thức ban đầu về văn hóa âm nhạc, đặc biệt giúp cho các em HS có một tinh thần thoải mái, góp phần phát triển nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tình cảm đạo đức, trí tuệ của các em. Đồng thời, âm nhạc mang lại sự hứng thú, niềm phấn khởi trong học tập, giúp các em hòa mình vào tập thể, càng thêm yêu trường lớp, thầy cô, bạn bè.
Trong những năm gần đây, môn học nghệ thuật được xem là môn học quan trọng ở các cấp học và cần được đổi mới nội dung cũng như cách giảng dạy của GV. Điều này được quán triệt về đổi mới căn bản toàn diện GD và đào tạo giai đoạn 2021-2025 của Nghị quyết số 29-NQ/TW. Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung trong chương trình GD phổ thông qua thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018. Nội dung 2 chương trình giảng dạy âm nhạc được đổi mới và bổ sung nội dung chia ra các phân môn: hát, nghe nhạc, đọc nhạc, nhạc cụ và thường thức âm nhạc đối với HS khối lớp 1, 2, thay vì chỉ học hát ở chương trình âm nhạc cũ.
Với nội dung chương trình âm nhạc mới được bổ sung thêm một số phân môn ở khối lớp 1, 2, khi tiến hành dạy và học còn gặp một số hạn chế như: GV áp dụng các phương pháp giảng dạy đạt hiệu quả chưa cao và sắp xếp chưa hợp lý các bước dạy học theo từng nội dung, khiến cho HS khi học còn thụ động. Các em còn bỡ ngỡ khi sử dụng nhạc cụ theo tiết tấu, đọc chữ tiết tấu, ký hiệu bàn tay, ứng dụng bộ gõ cơ thể. Bên cạnh đó, còn tồn tại tư tưởng môn chính, môn phụ nên HS và phụ huynh chưa thấy hết tầm quan trọng của bộ môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông. Là một người làm công tác giảng dạy âm nhạc, chúng tôi luôn mong muốn được áp dụng các kiến thức âm nhạc, kỹ năng sư phạm đã được học để ứng dụng hiệu quả vào giảng dạy chương trình âm nhạc mới, giúp HS có một tiết học âm nhạc sinh động hơn, nắm vững hơn các lý thuyết cơ bản theo hướng chủ động, sáng tạo.
Trường TH Trần Danh Lâm, quận 8, TP. Hồ Chí Minh được trang bị tương đối đầy đủ các nhạc cụ gõ phù hợp với nội dung học âm nhạc mới. Tuy nhiên hoạt động dạy và học âm nhạc ở trường còn gặp nhiều khó khăn và tồn tại, hiệu quả của việc dạy và học chưa cao. Từ những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài “NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC ÂM NHẠC CHO HS LỚP 1, 2 TRƯỜNG TH TRẦN DANH LÂM - QUẬN 8, TP.HỒ CHÍ MINH” cho luận văn của mình.
Mục đích và Nhiệm vụ nghiên cứu: 2. Mục đích: Từ thực tiễn và lý luận nhằm tìm ra giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học âm nhạc cho HS lớp 1, 2 trường TH Trần Danh Lâm - Quận 8. Nhiệm vụ nghiên cứu: Khảo sát, phân tích khả năng tiếp thu của HS và các ưu điểm, nhược điểm của GV trong tiết dạy để đưa ra một số phương pháp giảng dạy phù hợp. Đề xuất các biện pháp tích cực để nâng cao chất lượng dạy học âm nhạc cho HS lớp 1, 2 trường TH Trần Danh Lâm - Quận 8.
Thực nghiệm giảng dạy âm nhạc cho HS lớp 1, 2 trường TH Trần Danh Lâm, Quận 8, TP. Hồ Chí Minh. Phân tích, tổng hợp dữ liệu, thu thập kết quả thực nghiệm, đánh giá quá trình nghiên cứu và báo cáo đề tài. Lịch sử đề tài: Trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu chúng tôi đã tham khảo và tổng hợp các tài liệu, sách, công trình nghiên cứu liên quan đến luận văn như sau: Các nghiên cứu, tài liệu về dạy âm nhạc trong trường phổ thông: - Lê Tuấn Anh (2010), Phương pháp dạy học âm nhạc ở trường TH và Trung học cơ sở, NXB GD.
- Phan Trần Bảng (2000), Phương pháp giảng dạy âm nhạc trong nhà trường phổ thông, NXB GD Trong hai cuốn sách này, nội dung đề cập đến các phương pháp dạy học dành cho khối TH liên quan đến đề tài luận văn. Các luận văn liên quan đến giảng dạy âm nhạc cho HS TH và phương pháp học âm nhạc cho GV: - Nguyễn Đăng Bửu (2019), Giảng dạy nội dung Body Percusion trong chương trình GD âm nhạc 2018 cho GV TH. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học âm nhạc, Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh.
4 - Phạm Văn Duy (2014), Nâng cao năng lực giảng dạy cho GV âm nhạc các trường phổ thông tại tỉnh Cà Mau. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học âm nhạc Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh. - Nguyễn Thị Lệ Huyền (2014), GD âm nhạc cho HS TH tại trường TH Lê Văn Tám, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội (2014).
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học âm nhạc, Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.