Nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu nhôm Trường Thành sang EU nhờ EVFTA

Luận văn nghiên cứu thực trạng và giải pháp nâng cao cạnh tranh xuất khẩu nhôm thanh sang EU của công ty Nhôm Trường Thành khi thực thi EVFTA.

• Tác giả: Nguyễn Minh Đức
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Quốc Cường
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kinh Tế & Kinh Doanh Quốc Tế
• Đề tài: Nâng cao cạnh tranh xuất khẩu nhôm thanh sang EU nhờ EVFTA
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ hội và lợi thế từ Hiệp định EVFTA

Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EVFTA) đã tạo ra những cơ hội vàng cho xuất khẩu nhôm thanh định hình của các doanh nghiệp Việt Nam. Hiệp định này loại bỏ rào cản thuế quan và tạo điều kiện thuận lợi cho các mặt hàng công nghiệp sang thị trường EU. Nhôm thanh định hình là một trong những sản phẩm được hưởng lợi lớn từ các cam kết giảm tarif. Với mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh, các công ty sản xuất nhôm cần tận dụng tối đa những ưu đãi này để mở rộng thị trường và tăng khối lượng xuất khẩu. EVFTA không chỉ giảm chi phí xuất khẩu mà còn yêu cầu nâng cao tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm để đáp ứng quy định kỹ thuật của EU, từ đó thúc đẩy cải tiến công nghệ sản xuất.

1.1. Các ưu đãi thuế quan trong EVFTA

EVFTA cam kết giảm hoặc xóa bỏ thuế quan đối với hầu hết các sản phẩm trong vòng 7-10 năm. Nhôm thanh định hình được xếp vào nhóm mặt hàng với mức cơ cấu giảm thuế ưu tiên, giúp giảm đáng kể chi phí xuất khẩu. Điều này tạo lợi thế cạnh tranh về giá so với các nhà cung cấp từ các nước khác không có hiệp định với EU. Doanh nghiệp cần nắm rõ lịch trình giảm thuế để lập kế hoạch chiến lược xuất khẩu phù hợp.

1.2. Nhu cầu nâng cao tiêu chuẩn chất lượng

Để tận dụng ưu đãi EVFTA, sản phẩm nhôm thanh phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn, môi trường của EU. Yêu cầu này là cơ hội để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại, hệ thống quản lý chất lượng ISO, và tuân thủ các quy định môi trường. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm không chỉ giúp xuất khẩu sang EU mà còn mở cửa thị trường khác.

II. Thực trạng xuất khẩu nhôm thanh định hình sang EU

Hoạt động xuất khẩu nhôm thanh định hình sang EU của các doanh nghiệp Việt Nam đã có những bước phát triển tích cực từ khi EVFTA được thực thi. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần khắc phục để nâng cao năng lực cạnh tranh. Khối lượng xuất khẩu tăng đều qua các năm 2021-2024, nhưng chủ yếu hướng tới một số quốc gia như Đức, Bỉ và Hà Lan. Giá xuất khẩu chưa cao do vẫn còn cạnh tranh mạnh từ các nhà sản xuất khác. Công ty TNHH Sản xuất Nhôm Trường Thành là một trong những doanh nghiệp chủ lực trong ngành, nhưng cần tiếp tục cải thiện để giữ vị thế cạnh tranh trên thị trường EU.

2.1. Khối lượng và giá trị xuất khẩu

Trong giai đoạn 2021-2024, khối lượng xuất khẩu nhôm thanh của các doanh nghiệp Việt tăng khoảng 15-20% hàng năm. Tuy nhiên, giá trị xuất khẩu chưa tăng tương ứng do sản phẩm chủ yếu là những hạng mục cơ bản với giá trị gia tăng thấp. Cơ hội từ EVFTA cho phép gia tăng thị phần, nhưng doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng để có thể bán với giá cao hơn, từ đó tăng lợi nhuận và năng lực cạnh tranh.

2.2. Thách thức trong thị trường Châu Âu

Thị trường EU, đặc biệt là thị trường Đức, có đặc điểm cạnh tranh rất mạnh với những yêu cầu khắt khe về chất lượng, kỹ thuật và môi trường. Nhôm thanh định hình từ Việt Nam phải cạnh tranh với sản phẩm từ Trung Quốc, Ấn Độ và các nước EU khác. Các thách thức bao gồm: tuân thủ tiêu chuẩn CE, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chi phí logistic, và phong trào bảo vệ môi trường.

III. Các yếu tố tác động đến năng lực cạnh tranh

Năng lực cạnh tranh xuất khẩu nhôm thanh bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Bên trong, công ty cần có công nghệ sản xuất hiện đại, đội ngũ lao động kỹ năng cao, hệ thống quản lý chất lượng hoàn thiện, và chiến lược marketing hiệu quả. Bên ngoài, tình hình kinh tế toàn cầu, biến động tỷ giá, chính sách thương mại, và đòi hỏi từ khách hàng EU đều tác động đáng kể. Để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp phải tập trung vào cải tiến công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

3.1. Yếu tố nội bộ doanh nghiệp

Công nghệ sản xuất là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nhôm thanh định hình. Đầu tư vào máy móc hiện đại giúp tăng tính chính xác, giảm phế phẩm và chi phí sản xuất. Đội ngũ nhân sự kỹ thuật giỏi là cần thiết để vận hành và bảo trì thiết bị. Ngoài ra, hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001, ISO 14001 giúp đảm bảo sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn EU. Chiến lược marketing và thương hiệu cũng giúp tăng giá trị sản phẩm.

3.2. Yếu tố môi trường kinh tế

Biến động tỷ giá đô la ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và lợi nhuận xuất khẩu. Giá nguyên liệu nhôm trên thị trường thế giới cũng tác động lớn. Chính sách thương mại của EU, quy định về carbon border tax, và yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng tăng. Để nâng cao cạnh tranh, doanh nghiệp cần theo dõi sát các xu hướng này và thích ứng kịp thời.

IV. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu

Để nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu nhôm thanh định hình sang EU dưới bối cảnh EVFTA, doanh nghiệp cần thực hiện một số giải pháp toàn diện. Thứ nhất, đầu tư vào công nghệ sản xuất tiên tiến, đặc biệt là các dây chuyền tự động hóa cao để tăng năng suất và chất lượng. Thứ hai, xây dựng chiến lược marketing và thương hiệu mạnh trên thị trường EU, thông qua tham gia hội chợ thương mại quốc tế, xây dựng mối quan hệ với khách hàng lớn. Thứ ba, tuân thủ và vượt quá các tiêu chuẩn EU để tạo lợi thế cạnh tranh. Thứ tư, tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí logistics. Cuối cùng, phát triển sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao.

4.1. Đầu tư công nghệ và nâng cao chất lượng

Đầu tư vào dây chuyền sản xuất hiện đại giúp tăng năng suất lên 20-30% và giảm phế phẩm. Hệ thống kiểm soát chất lượng tự động (AI, IoT) giúp đảm bảo mỗi sản phẩm đều đạt chuẩn EU. Đạt các chứng chỉ ISO, EU Ecolabel, hay các tiêu chuẩn xanh hóa giúp nâng cao cạnh tranh và mở rộng khách hàng. Đào tạo nhân sự kỹ thuật để vận hành thiết bị hiệu quả là bước không thể thiếu.

4.2. Xây dựng chiến lược marketing và thương hiệu

Xây dựng thương hiệu mạnh trên thị trường EU cần thời gian và đầu tư. Doanh nghiệp cần xác định rõ nhóm khách hàng mục tiêu (các nhà máy chế tạo ô tô, điện tử, xây dựng), hiểu rõ nhu cầu và kỳ vọng của họ. Chiến lược giá cạnh tranh kết hợp với dịch vụ khách hàng tốt sẽ giúp giữ chân khách hàng lâu dài. Tham gia các sự kiện B2B tại EU là cách hiệu quả để nâng cao cạnh tranh và tìm kiếm đối tác mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan của vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp và Hiệp định Thương mại tự do Chương 3: Thực trạng nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu nhôm thanh định hình sang thị trường Châu Âu của công ty TNHH sản xuất Nhôm Trường Thành trong bối cảnh thực thi Hiệp định EVFTA Chương 4: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu nhôm thanh định hình sang thị trường Châu Âu của công ty TNHH sản xuất Nhôm Trường Thành trong bối cảnh thực thi Hiệp định EVFTA 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH XUẤT KHẨU HÀNG HÓA CỦA DOANH NGHIỆP VÀ HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO 2.1 Cơ sở lý luận về nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp 2.1 Một số khái niệm ● Khái niệm về xuất khẩu Có rất nhiều quan điểm, khái niệm về hoạt động xuất khẩu được đưa ra. Theo Luật thương mại số 36/2005/QH11 năm 2005 của Quốc hội nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì xuất khẩu được định nghĩa như sau: “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hoá được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Theo Paul A Samuelson nhận định trong cuốn Kinh tế học: “Xuất khẩu là hàng hoá và dịch vụ được sản xuất trong nước và bán sang nước khác.” Nhận định về cơ bản đã nêu được những đặc điểm của xuất khẩu gồm có đối tượng của xuất khẩu là hàng hoá và dịch vụ và phạm vi của hoạt động xuất khẩu không giới hạn về không gian. Tuy nhiên, do hàng hoá và dịch vụ được sản xuất trong nước, nên nhận định này chưa bao quát hết các hình thức xuất khẩu như hình thức tạm nhập tái xuất. Theo Feenstra và Taylor (Giáo trình Thương mại quốc tế, 2010): “Các quốc gia mua và bán hàng hoá, dịch vụ từ nhau.

Xuất khẩu là sản phẩm được bán từ nước này sang nước khác.” Từ những nhận định trên, xuất khẩu có thể được hiểu là hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa và dịch vụ ra nước ngoài hoặc khu vực đặc biệt trên lãnh thổ quốc gia nhằm khai thác triệt để lợi thế của quốc gia dựa trên cơ sở phân công lao động, chuyên môn hóa sản xuất. Do đó, hoạt động sản xuất và thương mại diễn ra hiệu quả hơn. Cùng với sự phát triển, tiếp thu và chuyển giao công nghệ giữa các nước giúp cho hoạt động thương mại diễn ra sâu rộng. Xuất khẩu đóng vai trò quan trọng tới sự phát triển của nền kinh tế nói chung và thúc đẩy nền kinh tế quốc gia nói riêng.

● Khái niệm về cạnh tranh Xét theo khía cạnh kinh tế, thương mại, ta có một số quan điểm sau: Theo Giáo trình Kinh tế chính trị Mác-Lênin (2019) đưa ra khái niệm: “Cạnh tranh là sự ganh đua giữa những chủ thể kinh tế với nhau nhằm có được những ưu thế về sản xuất cũng như tiêu thụ và thông qua đó mà thu được lợi ích tối đa”.Nordhaus (1989): “Cạnh tranh là sự kình địch giữa các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau để dành khách hàng hoặc thị trường”. Cạnh tranh tạo ra năng suất nhằm giành lấy thị phần. Khái niệm cạnh tranh được sử dụng 6 trong cả phạm vi quốc gia hoặc phạm vi khu vực liên quốc gia, phạm vi doanh nghiệp, phạm vi ngành và phạm vi sản phẩm. Trong khi đối với một doanh nghiệp mục tiêu chủ yếu là tồn tại và tìm kiếm lợi nhuận trên cơ sở cạnh tranh quốc gia hay quốc tế, thì đối với một quốc gia mục tiêu là nâng cao mức sống và phúc lợi cho nhân dân.

Từ những định nghĩa như trên, có thể rút ra rằng: Cạnh tranh là quá trình đấu tranh giữa các chủ thể kinh tế nhằm hướng đến đạt được những mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận và thỏa mãn mong muốn như chiếm lĩnh thị phần, giành khách hàng với mức chi phí thấp nhất tiến đến nâng cao vị thế của mình trên thị trường. ● Khái niệm về năng lực cạnh tranh Trong Báo cáo thường niên về cạnh tranh của National Competitiveness Council (2004), năng lực cạnh tranh được định nghĩa là khả năng đạt được thành công trên các thị trường dẫn đến mức sống tốt hơn cho tất cả mọi người. Nó bắt nguồn từ một số yếu tố, đặc biệt là năng lực cạnh tranh cấp doanh nghiệp và môi trường kinh doanh hỗ trợ khuyến khích đổi mới và đầu tư, kết hợp dẫn đến tăng trưởng năng suất mạnh mẽ, tăng thu nhập thực tế và phát triển bền vững. Theo quan điểm quản trị chiến lược của Michael Porter, “ Năng lực cạnh tranh là khả năng sáng tạo ra những sản phẩm có quy trình công nghệ độc đáo để tạo ra giá trị gia tăng cao phù hợp với nhu cầu khách hàng, với chi phí thấp, năng suất cao nhằm tăng lợi nhuận.” Theo Diễn đàn cao cấp về cạnh tranh công nghiệp (HLFIC) của OECD, 2009 lại cho rằng: “Năng lực cạnh tranh là khả năng của các doanh nghiệp, các ngành, các vùng, các quốc gia hoặc khu vực trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện cạnh tranh quốc tế trên cơ sở bền vững”.

Theo đó, định nghĩa về NLCT được xem xét dưới góc độ quốc gia, doanh nghiệp và cả cấp độ ngành. Ta có thể khái quát lại rằng, năng lực cạnh tranh là khả năng duy trì lợi thế so sánh, tạo ra sản phẩm giá trị cao hơn đối thủ, giúp doanh nghiệp nâng cao lợi thế để cạnh tranh trong việc tiêu thụ sản phẩm và mở rộng thị phần. ● Khái niệm về năng lực cạnh tranh xuất khẩu Trong bối cảnh hội nhập quốc tế của khu vực, hoạt động xuất nhập diễn ra ngày càng mạnh mẽ và các sản phẩm xuất khẩu phải chịu sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các quốc gia khác. Năng lực cạnh tranh xuất khẩu đóng vai trò quan trọng trong việc thâm nhập thị trường nước ngoài của doanh nghiệp cũng như mở rộng quy mô của thị trường.

Tuy nhiên, vẫn chưa có một khái niệm cụ thể về năng lực cạnh tranh xuất khẩu. Trong đề tài này, ta có thể hiểu năng lực cạnh tranh xuất khẩu là khả năng của một quốc gia, của ngành của doanh nghiệp trong việc sản xuất và cung cấp hàng hóa 7 ra thị trường quốc tế, đồng thời duy trì và mở rộng thị trường dưa trên các yếu tố định tính (chất lượng, thương hiệu, mẫu mã sản phẩm,…) và yếu tố định lượng (giá bán, sản lượng, doanh thu),… của sản phẩm trong việc thích ứng với nhu cầu của quốc gia nhập khẩu.2 Vai trò của nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp Quá trình hội nhập sâu rộng giữa các quốc gia đem tới nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp trong việc mở rộng thị trường, tăng trưởng kinh tế. Đi kèm với đó các doanh nghiệp cũng phải chịu sự cạnh tranh của các doanh nghiệp cùng ngành, và việc nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp đóng một vai trò vô cùng quan trọng tới sự tồn tại và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường quốc tế: Nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu giúp doanh nghiệp có khả năng sản xuất hàng hóa với chất lượng cao và giá thành hợp lý, nhờ đó dễ dàng thâm nhập vào các thị trường quốc tế.

Việc tăng cường sức tranh giúp doanh nghiệp sử dụng lĩnh vực thị phần lớn hơn trên thị trường nước ngoài, đồng thời cung cấp tăng trưởng doanh thu từ xuất khẩu. Khi mở rộng thị trường, doanh nghiệp cũng sẽ giảm sự phụ thuộc vào thị trường trong nước, đồng thời tối ưu hóa các cơ sở kinh doanh quốc tế. Nâng cao vị trí và uy tín của doanh nghiệp: Doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh cao thường xuyên đáp ứng được các tiêu chuẩn vững chắc của thị trường quốc tế, từ đó tạo ra được uy tín và thương hiệu mạnh mẽ. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp duy trì và phát triển quan hệ với khách hàng hiện tại mà còn thu hút thêm nhiều khách hàng và đối tác mới.

Sự uy tín và thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế góp phần tạo ra lợi ích dài hạn cho doanh nghiệp, giúp duy trì sức mạnh cạnh tranh bền vững trước các đối thủ khác. Thúc đẩy đổi mới và phát triển bền vững: Nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu yêu cầu doanh nghiệp phải liên tục đầu tư vào công nghệ, nâng cấp quy trình sản xuất, và cải tiến sản phẩm để đáp ứng nhu cầu trường đa dạng. Quá trình này không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện năng suất mà còn cung cấp sự sáng tạo, đổi mới và tăng cường năng lực quản trị. Đồng thời, nó cũng khuyến khích doanh nghiệp phát triển bền vững hơn thông tin về tối ưu hóa nguồn lực, giảm thiểu tác động đến môi trường, và tăng cường tinh thần trách nhiệm xã hội trong chuỗi giá trị toàn cầu.2 Cơ sở lý luận về Hiệp định thương mại tự do 2.1 Khái niệm về Hiệp định thương mại tự do Theo Bộ Công thương( trích trong “Số Tay FTA”), FTA là từ viết tắt của cụm từ Free Trade Area dịch ra có nghĩa là Hiệp định thương mại tự do.

Đây là một hình 8 thức liên kết quốc tế giữa các quốc gia và nhờ các hiệp định này mà các rào cản về thuế quan và phi thuế quan sẽ được giảm hoặc xóa bỏ. Nhờ có các hiệp định thương mại tự do mà các quốc gia trên thế giới có thể từng bước hình thành một thị trường buôn bán thống nhất về hàng hóa và dịch vụ.2 Nội dung chính của FTA Thông thường các FTA sẽ có những nội dung chính sau đây: Thứ nhất là những quy định về việc cắt giảm hàng rào thuế quan và phi thuế quan. Theo đó, mỗi quốc gia tham gia ký thỏa thuận FTA đều phải cam kết cắt giảm và xóa bỏ hàng rào thuế quan. Đồng thời, cho phép các hàng hóa dịch vụ giữa các nước thành viên được xuất nhập khẩu.

Thứ hai là quy định danh mục những mặt hàng được đưa vào cắt giảm thuế quan. Loại hàng hóa dịch vụ được đưa vào ký kết sẽ phụ thuộc vào kết quả của hoạt động đàm phán. Có một số loại thuế nhạy cảm sẽ cắt giảm chậm hơn hoặc không được cắt giảm. Thứ ba là quy định về thời gian cắt giảm thuế xuất nhập khẩu.

Các Hiệp định thương mại tự do phải có phần mục nội dung quy định rõ ràng về khoảng thời gian hay lộ trình áp dụng cắt giảm thuế.